Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia amidów kwasu 2-chloroacetooctowego.Amidy kwasu 2-chloroacetooctowego sa waznymi produktami posrednimi do wytwarzania pestycydów i srodków chwastobójczych. Z anilidu kwasu 2-chlo- roacetooctowego wywodzi sie np. srodek grzybo¬ bójczy o nazwie handlowej Vitavax R firmy Uniroyal Inc.W przypadku dotychczas znanych sposobów wy¬ twarzania jako substraty stosuje sie odpowiednio podstawione amidy kwasu acetooctowego, takie jak anilid kwasu acetooctowego, które chloruje sie albo gazowym chlorem albo chlorkiem sulfurylu w roztworze lub w zawiesinie. Chlorowanie ami¬ dów kwasu acetooctowego, jak wiadomo, wykazu¬ je tylko nieznaczna selektywnosc. I tak podaje sie surowa wydajnosc anilidu kwasu 2-chloroacetooc¬ towego z anilidu kwasu acetooctowego równa 76% i zakres temperatury topnienia 122—135°C w opi¬ sie patentowym Stanów Zjedn. Ameryki nr 3852351 (temperatura topnienia wedlug literatury = 138°C).Chlorowanie za pomoca chlorku sulfurylu jest bardziej selektywne i w rezultacie dostarcza czy¬ sty produkt koncowy o temperaturze topnienia 136—138°C (opisy patentowe Stanów Zjedn. Am. nr nr 3249499 i 3393292). Jednakze powstajace pod¬ czas reakcji gazy S02 i HC1 musza byc oddzie¬ lane, a S02 i chlor musza ponownie byl przepro¬ wadzone w chlorek sulfurylu. 10 15 20 25 Celem wynalazku jest opracowanie latwego i wy¬ dajnego sposobu wytwarzania omówionych amidów.Osiaga sie ten cel za pomoca sposobu, polega¬ jacego wedlug wynalazku na tym, ze dwuketon w obecnosci rozpuszczalnika organicznego w tempe¬ raturze od 10°C do —40°C za pomoca chlorowo¬ doru przeprowadza sie w chlorek kwasu acetooc¬ towego, wprowadzajac chlor w temperaturze Qd 30°C do —40°C tworzy sde. chlorek kwasu 2-chlo- roaoetooctowego, a ten na drodze reakcji z N-zwia- zkiem o ogólnym wzorze R-NH/-R'/, w którym R i R' oznaczaja atomy wodoru, albo R i R' stano¬ wia jednakowe podstawniki i oznaczaja rodniki alkilowe, podstawione rodniki alkilowe, rodniki arylowe, podstawione rodniki arylowe, rodniki al- kiloarylowe, podstawione rodniki alkiloarylowe, rod¬ niki alkoksyarylowe, podstawione rodniki alkoksy- arylowe, rodniki alkoksyalkilowe lub podstawione rodniki alkoksyalkilowe, albo R oznacza atom Wo¬ doru, zas R' oznacza rodnik alkilowy, podstawiony rodnik alkilowy, rodnik arylowy, podstawiony rod¬ nik arylowy, rodnik alkiloarylowy, podstawiony rodnik alkiloarylowy, rodnik alkoksyarylowy, pod¬ stawiony rodnik alkoksyarylowy, rodnik alkoksy- alkilowy lub podstawiony rodnik alkoksyalkilowy, W temperaturze od 50°C do —40°C przeprowadza sie w odpowiedni amid, np. dodajac 1 mol omówio¬ nej aminy i 1 mol trzeciorzedowej zasady, takiej jak trójetyloamina, albo dodajac 2 mole omówio¬ nej aminy. 130 583-**^w Chlorowanie to mozna przeprowadzic w obecno¬ sci kwasnych katalizatorów, takich jak kwasy Le¬ wis'^ np. PClt, FeClj, kwasy nieorganiczne, np. kwas siankowy, kwas nadchlorowy, lub mocne or¬ ganiczne kwasy karboksylowe, np. kwas octowy, kwas trójfhiorooctowy, kwas p^oluenosulfonowy.Kwasy ite dodaje sie w ilosciach katalitycznych^ celowo 0,1—20% molowych, liczac na ilosc wpro- wadaoneto dwuketenu. • Reakcje te prowadzi sie w srodowisku rozpusz¬ czalnika organicznego. Jako rozpuszczalnik organi¬ czny stosuje sie celowo weglowodory aromatyczne, .takie jak benzen lub toluen, albo chlorowane we¬ glowodory alifatyczne, takie jak czterochlorek we¬ gla, chlorek etylu lub dwuchloroetan, korzystnie chlorek metylenu. Mozna równiez stosowac mie¬ szaniny rozpuszczalnikowe.Celowo na 1 mol dwuketenu stosuje sie 200— 1000 g rozpuszczalnika.Stosunek molowy HC1 do dwuketenu w pierw¬ szym etapie mozna znacznie zmieniac, celowo na 1 mol dwuketenu stosuje sie 1,1—10 moli, ko¬ rzystnie 1,95—6,5 moli HCL W celu wytworzenia zadanych amidów kwasu, otrzymany w drugim etapie chlorek kwasu 2-chlo- roacetooctowego poddaje sie ttofliocji z odpowiednia amina o ogólnym wzorze HNRR'. Zwiazek o wzo¬ rze HNRR' moze byc amoniakiem, pierwszorzedo- wa lub drugorzedowa amina.Jako pierwszorzedowe aminy mozna stosowac na przyklad metyloamina etyloaimine, propyloamine, izopropylamine, metoksypropyloamine, aniline, 4- -chloroaniline, 4imetoksyaniline, benzoiloamine, fe- nyloetyloamine itp., jako drugorzedowe aminy moz¬ na stosowac np. dwumetyloaimine, dwuetyloamine, metyloetyloamine, dwupropyloamine, butyloetyloa- mine, U-rz.-butyloetyloamine, metyloizopropyloami- ne, allilometyloamine, dwuetyloamine, N-benzy- loaniline, N-l3enzylo-p-/o,m/-toluidyne itp.Szczególnie korzystna postac wykonania sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze te trzy etapy mozna przeprowadzic w tym samym srodowisku reakcyjnym i w tym samym naczyniu reakcyjnym bez koniecznosci wyodrebniania produktów posred¬ nich.Podane nizej przyklady objasniaja blizej sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. Wytwarzanie anilidu kwasu 2- -chloroacetooctowego.W kolibie o pojemnosci 1000 mi z podwójnym pla- sztjfcetm, wyposazonej w mieszadlo pneumatyczne, tennometr, rafee ze spiekiem de wprowadzania glttu, chlodnice zwrotna i kriomet, umieszcza sie roztwór WA g dwuketenu w 300 ml chlorku me¬ tylenu i niu O,0V % X3 krople^ stezonego kwasu siarkowego wprowacfeft Me de tego roztworu w ciagu 65 mi¬ nut w ten**t«ftttrae od —30°C do —2Q°C 48,5 g chlorowodoru I* uply*rte czasu reakcji nastepcze} co ttajnmiej¦-.* ^odztorf wprowadza sie w tempera- tutfzfe od —2t°C 43,-0 g chloru, ,a po wplywie 0$ gadziny odsysa sie utworzony chlorowodór pod cisnieniem 27 hPa.De tego roztworu w ciagu 46 minut w tempe¬ raturze od —20°C do —8°C wkrapla sie roztwór 110,8 g aniliny w 130,0 g cftlorku metylenu. Otrzy¬ mana w wyniku, trudno mieszalna zawiesine po- zostawia sie do ogrzania do temperatury pokojo- - wej i wowu^is zadaje ze pomoca 200,0 g wody. Z i tak otrzymanej mieszaniny dwufazowej oddestylo- wuje sie w wyparce obrotowej polowa iloici chlor¬ ku metylenu.Otrzymany bialy produkt staly odsacza sia na nuczy, przemywa 3-krotnie porcjami po 30 ml chlor- io ku metylenu i suszy w temperaturze 60°G w su¬ szarce prózniowej w ciagu 4 godzin, otrzymujac 100,3 g substancji (79,7% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc wprowadzonego dwuketenu). Obie fazy otrzymanego jako pozostalosc przesaczu od- 15 dziela sie, a warstwe chlorku metylenu odparowu¬ je sie do sucha w suszarce obrotowej. Otrzymuje sie ta droga 26,6 g brunatno zabarwionego produk¬ tu, z którego na drodze przekrystalizowania z eta¬ nolu uzyskuje sie 6,0 g produktu (4,7% wydajnosci 20 teoretycznej, liczac na Hósc dwuketenu). Lacznie otrzymuje sie 106,3 g (84,4% wydajnosci teorety¬ cznej, liczac na ilosc dwuketenu) anilidu kwasu 2- -chloroacetooctowego.Przyklad II. Wytwarzanie 4'-chloroanilidu 2$ kwasu 2-chloroacetooctowego.Do roztworu chlorku kwasu 2-chloroacetooctowe¬ go, sporzadzonego analogicznie jak w przykladzie I z 0,3 mola dwuketenu, w 200 ml chlorku mety¬ lenu wkrapla sie w ciagu 15 minut w temperatu- 30 rze od —30°C do —10°C roztwór 76,6 g 4-chloroa- niliny (6 moli) w 200 ml chlorku metylenu. Po uplywie 2 godzin, nastawiwszy temperature 10°C, dodaje sie 200 ml wody, a otrzymana warstwe chlorku metylenu zateza sie w wyparce obrotowej 35 do dwóch trzecich objetosci. Otrzymany, lekko sza¬ rawo zabarwiony produkt odsacza sie i suszy, uzy¬ skujac 63,3 g surowego produktu (84,4% wydaj¬ nosci teoretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad III. Wytwarzanie 4'-metoksyanilidu 40 kwasu 2-chloroacetooetowego.Do roztworu chlorku kwasu 2-chloroacetooctowe¬ go, sporzadzonego analogicznie jak w przykladzie I z 0,3 mola dwuketenu, w 200 ml chlorku mety¬ lenu wkrapla sie w ciagu 15 minut w temperatu- 45 rze od —30°C do —10°C roztwór 73,9 g 4-meto- ksyaniliny (0,6 mola) w 200 ml chlorku metylenu i poddaje dalszej obróbce wedlug przykladu II.Otrzymuje sie 58,5 g lekko brunatno zabarwio¬ nego produktu (80,7% wydajnosci teoretycznej, li¬ czacej na ilosc dwuketenu).Przyklad IV. Wytwarzanie benzylamidu kwa¬ su 2-chloroacetóoctowego.Analogicznie jak w przykladzie II i III poddaje sie reakcji 64,3 g benzylaminy (0,6 mola), otrzymu- ¦ jac 65,5 g bialego produktu (96,7% wydajnosci te¬ oretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad V. Wytwarzanie 2'-fenyloetyloami- du kwasu 2Hchloroacetooctowego.Analogicznie jak w przykladach II i HI poddaje w sie reakcji 72,7 g 2-fenyloetyioaminy (6,0 mola), otrzymujac 08,0 g lekko zóltawo zabarwionych kry¬ sztalów (87,6% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad VI. Wytwarzanie izopropyloamidu os kwasu 2-chloroacetooctowego 505 130 583 c Analogicznie jak w przykladach II i III podda¬ je sie reakcji 35,5 g izopropyloaminy (0,6 moda), otrzymujac 47,3 g lekko brunatno zabarwionych krysztalów (88,8% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad VII. Wytwarzania III-rz.-butyloa- midu kwasu 2-chloroacetooctowego.Analogicznie jak w przykladach II i III pod¬ daje sie reakcji 43,9 III-rz.-butyloaminy (0,$ mo¬ la), otrzymujac 51,3 g lekko brunatno zabarwio¬ nych krysztalów (89,2% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad VIII. Wytwarzanie 3'-metoksypra- pyloamid kwasu 2-chloroacetooctoweg'o.Analogicznie jak w przykladach II i III podda¬ je sie reakcji 53,5 g 3-metoksypropyloaminy (0,6 mola), otrzymujac 57,8 g lekko brunatno zabarwio¬ nej, latwo ruchliwej cieczy oczyszczonej na dro¬ dze destylacji (92,8% wydajnosci, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad IX. Wytwarzanie dwumetyloamidu kwasu 2-chlorooctowego.Analogicznie jak w przykladach II i III poda¬ je sie reakcji 27,05 g dwimetyloaminy, otrzymu¬ jac 41,2 g latwo ruchliwej cieczy oczyszczonej dro- :ga destylacji (83,9% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad X. Wytwarzanie monometyloamidu kwasu 2-chiaroacetooctow.ego.Analogicznie jak w przykladach II i III z 0,6 mola dwuketenu wytwarza sie chlorek kwasu 2- -chloroacetooctowego w 400 ml chlorku metylenu i poddaje reakcji z 37,3 g metyloaminy (1,2 mola), otrzymujac 75,1 g produktu oczyszczonego na dro¬ dze przekrystalizowania z wody (83,6% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc dwuketenu).Przyklad XI. Wytwarzanie amidu kwasu 2- -chlaroacetooctowego.Analogicznie jak w przykladach U i III z 0,6 mola dwuketenu wytwarza sie chlorek kwasu 2- -chloroacetooctowego i poddaje reakcji z 20,5 g amoniaku (1,2 mola), otrzymujac 49,1 g produktu oczyszczonego na drodze przekrystalizowania z ete¬ ru dwuizopropylowego (60% wydajnosci teoretycz¬ nej, liczac na dwuketenj.Przyklad XII. Wytwarzanie anilidu kwasu 2-chloroacetooctowego.Analogicznie jak w przykladzie I 50,4 g dwuke¬ tenu rozpuszcza sie w 300 ml chlorku metylenu i mieszajac ogrzewa do temperatury 22°C. Nastep¬ nie wkrapla sie pipeta 0,14 g H2S04, po czym w temperaturze 30°C w ciagu 60 minut przepuszcza sie 48 g gazowego chlorowodoru przez roztwór. Po uplywie 30 minut wprowadza sie wówczas 43 g ga¬ zowego chloru w ciagu 40 minut, w temperaturze 30°C. Nastepnie roztwór w temperaturze 30°C za¬ daje sie 111 g aniliny w ciagu 20 minut i zawie¬ sine te miesza sie w ciagu dalszych 2 godzin. Wów¬ czas zawiesine chlodzi sie do temperaturzy 10°C, miesza w ciagu 2 godzin z woda, po czym saczy, zas placek filtracyjny przemywa sie za pomoca 10 ml chlorku metylenu i suszy.Otrzymuje sie 49,4 g bialo zabarwionego produk¬ tu o temperaturze 136—137°C, co odpowiada 39,2% wydajnosci teoretycznei. Organiczna warstwe prze¬ saczu zateza sie, otrzymujac dodatkowo 59,6 g su¬ rowego produktu (o stopniu czystosci 44,5%), co odpowiada 21% wydajnosci teoretycznej.Przyklad XIIL Wytwarzanie anilidu kwasu 5 2-chloroacetooctow€go.Analogicznie jak w przykladzie XH przeprowa¬ dza sie przylaczanie HC1, chlorowanie i amidowa- nie anilina w temperaturze 10°C. Po analogicznej obróbce otrzymuje sie 58,0 g produktu o tempera- turze topnienia 136—138°C (46,9% wydajnosci teo¬ retycznej).Po zatezeniu organicznej warstwy przetaczu otrzymuje sie dalsza porcje 64,2 g surowego pro¬ duktu (o stopniu czystosci 43,7%), co odpowiada 21,9% wydajnosci teoretycznej.Przyklad XIV. Wytwarzanie anilidu kwaeu 2-chloroacetooctowego.W analogicznej jak w przykladzie I aparaturze umieszcza sie roztwór 50,4 g dwuketenu w 100 ml chlorku metylenu i chlodzi do temperatury —10°C.W ciagu 60 minut wprowadza sie 48 g chlorowo¬ doru w temperaturze —lf°G, po czym miesza sie w ciagu 30 minut. Nastepnie mieszanine reakcyjna chlodzi sie do temperatury —20°C i w tej tempe¬ raturze wprowadza sie 41 g gazowego chloru w ciagu 1 godziny. Roztwór ten ogrzewa sie do tem¬ peratury 10°C, a powstaly chlorowodór usuwa sie pod próznia. Do tego roztworu dodaje sie 400 rot toluenu, po czym wkrapla sie 111 g aniliny w ciagu 15 mdnut, po czym saczy i placek filtracyj¬ ny przemywa sie 100 ml wody oraz 60 ml toluenu i suszy.Otrzymuje sie 102,7 g produktu o temperaturze topnienia 134—135°C, co odpowiada 81,4% wydaj¬ nosci teoretycznej.Z organicznej warstwy przesaczu po zatezeniu otrzymuje sie kleista pozostalosc (20,6 g).Przyklad XV. W kolbie o pojemnosci 506 ml z podwójnym plaszczem, wyposazonej analogi- cznie jak w przykladzie I, umieszcza sie roztwór 50,4 dwuketenu w 300 ml toluenu i chlodzi do tem¬ peratury —40°C. Po dodaniu 0,07 g stezonego kwa¬ su siarkowego wprowadza sie do tego roztworu w ciagu 65 minut 48,5 g chlorowodoru. Po uplyw** 1 godziny doprowadza sie 43,0 g chloru i po uply¬ wie 0,5 godziny odsysa sie utworzony chlorowodór pod cisnieniem 27 hPa. Do tego roztworu wkrapla sie roztwór 110,8 g aniliny w 130 g toluenu.Mieszanine reakcyjna pozostawia sie do ogrza¬ nia do temperatury pokojowej i wówczas zadaje sie za pomoca 200 g wody. Po obróbce analogicz¬ nej jak w przykladzie I otrzymuje sie anilid kwa¬ su 2-chloroacetooctiowego z wydajnoscia równa 79,1% wydajnosci teoretycznej, liczac na ilosc dwu¬ ketenu. 55 Przyklad XVI. Postepuje sie analogicznie jak w przykladzie XV, lecz z ta róznica, ze utrzymuje sie temperature od 0°C do —10°C i stosuje sie 1,1,1-trójchloroetan jako rozpuszczalnik. Anilid kwa- su 2-chloroacetooctowego otrzymuje sie z wydajno¬ scia równa 78,2% wydajnosci teoretycznej.Przyklad XVII. Postepuje sie analogicznie jak w przykladzie XV, lecz z ta róznica, ze utrzy¬ muje sie temperature od —30°C do —10°C i sto- 15 suje sie czterochlorek wegla jako rozpuszczalnik.7 130 583 8 Anilid kwasu 2-chloroacetooctowego otrzymuje sie z wydajnoscia równa 80,5% wydajnosci teoretycz¬ nej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarznia amidów kwasu 2-chloiro- octowego, znamienny tym, ze dwuketen w obec¬ nosci chlorowanych alifatycznych weglowodorów jako rozpuszczalnika w temperaturze od 10°C do —40°C za pomoca chlorowodoru przeprowadza sie w chlorek kwaisu acetooctowego, wprowadzajac chlor w temperaturze od 10°C do —40°C tworzy sie chlorek kwasu 2-chloroacetooctowego, a ten na drodze reakcji z N-zwiazkiem o ogólnym wzo¬ rze R-NH/-R'/, w którym R i R' oznaczaja atomy ¦wodoru, albo Ri R' stanowia jednakowe podstaw¬ niki i oznaczaja rodniki alkilowe, podstawione rod¬ niki alkilowe, rodniki arylowe, podstawione rodniki arylowe, rodniki alkiloarylowe, podstawione rodni¬ ki alkiloarylowe, rodniki alkoksyarylowe, podsta¬ wione rodniki alkoksyarylowe, rodniki alkoksyalki¬ lowe lub podstawione rodniki alkoksyalkilowe, albo R oznacza atom wodoru, zas R' oznacza rodnik al¬ kilowy, podstawiony rodnik alkilowy, rodnik arylo- wy, podstawiony rodnik arylowy, rodnik alkiloary- lowy, podstawiony rodnik alkiloarylowy, rodnik alkoksyarylowy, podstawiony rodnik alkoksyarylo- wy, rodnik alkoksyalkilowy lub podstawiony rodnik alkoksyalkilowy, w temperaturze od 10°C do—40°C przeprowadza sie w odpowiedni amid. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o ogólnym wzorze R-NH/-R'), w którym rodniki alkilowe, alkoksyalkilowe lub alkoksyarylowe wykazuja 1—20 atomów wegla. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze chlorowanie prowadzi sie w obecnosci kwasów ka¬ talizatorów. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie chlorek metylenu. 10 15 20 25 35 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym,' ze trójetapowa reakcje prowadzi sie z pominieciem wyodrebniania produktów posrednich. 6. Sposób wytwarzania amidów kwasu 2-chloro- acetooctowego, znamienny tym, ze dwuketen w obecnosci rozpuszczalnika organicznego w tempe¬ raturze od 30°C do —40°C za pomoca chlorowo¬ doru przeprowadza sie w chlorek kwasu acetoocto¬ wego, wprowadzajac chlor w temperaturze od 30°C do —40°C tworzy sie chlorek kwasu 2-chloroaceto- octowego, a ten na drodze reakcji z N-zwiazkiem o ogólnym wzorze R-NH/-R'/, w którym R i R' oznaczaja atomy wodoru, albo R i R' stanowia jednakowe podstawniki i oznaczaja rodniki alkilo¬ we, podstawione rodniki alkilowe, rodniki arylowe,. podstawione rodniki arylowe, rodniki alkiloarylowe, podstawione rodniki alkiloarylowe, rodniki alkoksy¬ arylowe, podstawione rodniki alkoksyarylowe, rod¬ niki alkoksyalkilowe lub podstawione rodniki alkok¬ syalkilowe, albo R oznacza atom wodoru, zas R' oznacza rodnik alkilowy, podstawiony rodnik al¬ kilowy, rodnik arylowy, podstawiony rodnik ary¬ lowy, rodnik alkiloarylowy, podstawiony rodnik al¬ kiloarylowy, rodnik alkoksyarylowy, podstawiony rodnik alkoksyarylowy, rodnik alkoksyalkilowy lub podstawiony rodnik alkoksyalkilowy, w temperatu¬ rze od 50°C do —40°C przeprowadza sie w odpo¬ wiedni amid, z wyjatkiem przypadku, w którym wszystkie trzy reakcje prowadzi sie w temperatu¬ rze od 10°C do —40°C. 7. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze stosuje sie zwiazek o ogólnym wzorze -R-NH/-R'/,. w którym rodniki alkilowe, alkoksyalkilowe lub alkoksyarylowe wykazuja 1—20 atomów wegla. 8. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze chlorowanie prowadzi sie w obecnosci kwasowych katalizatorów. 9. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze trójetapowa reakcje prowadzi sie z pominieciem wyodrebniania produktów posrednich.PZGraf. Koszalin A-43 33 A-4 Cena 100 al PL PL PL PL PL PL PL PL