Przedmiotem wynalazkujest uklad rewersyjnnego sterowania silnika pradu stalego, stosowanego zwlaszcza w magnetofonie. Uklad ten dotyczy obwodów elektronicznych, sluzacych do sterowania silnika elektrycznego, szczególnie malej mocy, który przeznaczony jest przede wszystkim do napedzania mechanizmu magnetofonowego.Stan techniki. Znany uklad sterowania silnika pradu stalego wykonany jest przy pomocy elektronicznych i pólprzewodnikowych elementów, które tworza mostek zrównowazony o identy¬ cznych galeziach przyleglych. W obwodach zasilania silnika uklad zawiera dwie pary przeciwstaw¬ nych tranzystorów, których emitery polaczone ze soba w kazdej z tych par, dolaczone sa do dwóch zacisków silnika. Tranzystorywlaczone od strony zasilacza maja kolektory polaczone z napieciem zasilania, a kolektory tranzystorów przeciwstawnych dolaczone sa do masy ukladu.Przy stosowaniu opisanego powyzej ukladu sterowania musza byc dodatkowo uzywane oddzielne zespoly elektroniczne do ustalenia zadanego stanu mostka, i wówczas w rozdzielonych od siebie obwodach przerzutników i w obwodach elementów wykonawczych ukladu pracuje w nim co najmniej kilkanascie tranzystorów.Istota wynalazku.Uklad rewersyjnego sterowania silnika pradu stalego, zgodny z wynalaz¬ kiem, wykonany z elementów pólprzewodnikowych, tworzacych mostek zrównowazony o identy¬ cznych galeziach przyleglych, które zawieraja wspólpracujace ze soba tranzystory typu n-p-n oraz p-n-p, charakteryzuje sie tym, ze w przyleglych galeziach mostka bazy dwóch tranzystorów typu n-p-n poprzez dwa rezystory polaczone sa z kolektorami dwóch tranzystorów typu p-n-p, których emitery wlaczone sa do nizszego napiecia zasilania, i równiez z nim poprzez rezystory polaczone sa bazy dwóch tranzystorów typu n-p-n, pracujacych w konfiguracji wspólnego emitera, których kolektory podlaczone sa do wyzszego napiecia zasilania. Tranzystor typu p-n-p, którego baza dolaczona jest poprzez rezystor i lacznik do masy ukladu oraz tranzystor typu n-p-n, którego baza jest przez rezystor dolaczona takze do masy ukladu, sa zarówno elementami czynnymi mostka i zarazem tworza czlony realizujace funkcje zapamietania zadanego stanu pracy ukladu. Zawiera on ponadto wlaczone przeciwstawnie dwie diody, których katody sa przez rezystory polaczone z2 130 113 bazami tranzystorów typu p-n-p, a anody tych diod wlaczone sa do przyleglych galezi mostka, przy czym sa one za posrednictwem rezystorów przylaczone do baz tranzystorów typu n-p-n, których bazy sa przez rezystory dolaczone do masy ukladu.Zaleta wynalazku jest to, ze w niezbyt rozbudowanym ukladzie sterowania zintegrowane sa obwody przerzutników oraz obwody elementów wykonawczych mostka, i dzieki temu taki prosty uklad spelnia zadowalajaco wszystkie swe funkcje przy uzyciu w nim kilku zamiast kilkunastu tranzystorów. Odpowiednie polaczenia dwóch typów tranzystorów, a mianowicie typu p-n-p oraz n-p-n, umozliwiaja zasilanie ukladu dwoma napieciami, na przyklad 6 V i 12 V, przy czym podczas zasilania obwodów napieciem nizszym obciaza ono zasilacz ukladu w znacznie mniejszym stopniu, a zastosowane napiecie wyzsze pozwala dodatkowo na bezposrednia wspólprace ukladu sterowa¬ nia z licznikiem elektronicznym lub z szeregiem diod swiecacych typu LED. Uklad zgodny z wynalazkiem uzyskuje wyraznie polepszona sprawnosc dzialania dzieki obnizonemu spadkowi napiecia na tranzystorach, które pracuja w konfiguracji wspólnego emitera.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na rysunku w postaci schematu ideowego, który obrazuje przykladowe wykonanie ukladu rewersyjnego sterowania silnika pradu stalego.Przyklad realizacji wynalazku. Do istotnych elementów skldowych ukladu, zgodnego z przy¬ kladowym wykonaniem wynalazku, naleza, odpowiadajace sobie w symetrycznych galeziach mostka, pary tranzystorów T typu p-n-p oraz tranzystorów Tl i T2 typu n-p-n, a takze dwie diody D, wlaczone przeciwstawnie w galeziach mostka.Uklad posiada ponadto ma dwa napiecia zasilajace, a mianowicie nizsze napiecie U i wyzsze napiecie Ul. Poza tym uklad ma dwa wyprowadzenia, z których wyprowadzenie L umozliwia dolaczenie licznika elektronicznego lub diod swiecacych, a wyprowadzenie H sluzy do wlaczania mechanizmu hamowania silnika S. Uklad zawiera dodatkowo znane ze swych funkcji inne jego elementy skladowe jak rezystory oraz pare diod i pare laczników przyciskowych, które wlaczone sa symetrycznie w galeziach mostka.Polaczenia ukladu sterowania rewersyjnego charakteryzuja sie tym, ze sa w nim identycznie wlaczone dwa bieguny silnika S, a mianowicie kazdy z nich polaczony jest z emiterem tranzystora T2, którego baza poprzez rezystor przylaczona jest do kolektora tranzystora Tl. Jego emiter dolaczony jest bezposrednio, a baza przez rezystor do masy ukladu. Baza tego tranzystora Tl jest poprzez dwa rezystory polaczona z kolektorem tranzystora T. Jego baza jest przez rezystor dolaczona zarówno do jednego z biegunów lacznika, jak tez przez inny rezystor polaczona jest z napieciem zasilania U, które jest równiez poprzez dwa rezystory polaczone z baza tranzystora T2.Drugi biegun lacznika w tej galezi ukladu dolaczony jest do jego masy. Napiecie zasilania Ul zalaczone jest bezposrednio do kolektora tranzystora T2.Do bieguna silnika Sjest anoda wlaczona dioda, której katoda dolaczonajest równoczesnie do kolektora tranzystora Tl, i zarazem przez rezystor do bazy tranzystora T. Do niej przylaczona jest takze przez rezystor katoda jednej z diod D, której anoda polaczona jest przez rezystor z baza odpowiednika tranzystora Tl w przyleglej galezi mostka.Wyprowadzenie L podlaczone jest miedzy rezystory, z których jeden polaczony jest z baza tranzystora Tl, a drugi z kolektorem tranzystora T, do którego przylaczone jest równiez wyprowadzenie H.Dzialanie opisanego powyzej ukladu rewersyjnego sterowania silnika pradu stalego polego na tym, ze po zalaczeniu napiec U i Ul tranzystor T2 orazjego odpowiednik mostkowy nasycaja sie, natomiast pozostale tranzystory T i Tl sa wtedy w stanie zatkania. Wówczas zachowana jest równowaga mostka i dlatego w ukladzie nie plynie zaden prad roboczy. Zwarcie styków lacznika przyciskowego, wlaczonego w obwód bazy tranzystora T spowoduje jego nasycenie, jak równiez nasycenie tranzystorów T i Tl, a tym samym zachwianie równowagi mostka i zatkanie tranzystora T2. W wyniku tego przez odpowiednik tranzystora T2 w przyleglej galezi mostka, a nastepnie przez wirnik silnika S wprawiony w ruch obrotowy przeplynie prad roboczy do masy ukadu poprzez kolektor i emiter tranzystora Tl oraz kolejno przez diode dolaczona do jego kolektora, przy czym dioda D wlaczona katoda w obwód bazy tranzystora T zatyka wtedy odpowiedniki tranzystorówT i Tl w przyleglej galezi mostka.130113 3 Do zmiany kierunku obrotów wirnika silnika S sluzy drugi lacznik przyciskowy, przy czym druga dioda D zatyka wówczas tranzystory T i Tl.Zastrzezenie patentowe Uklad rewersyjnego sterowania silnika pradu stalego, stosowanego zwlaszcza w magnetofo¬ nie, wykonany przy pomocy elementów pólprzewodnikowych, które tworza mostek zrównowa¬ zony o identycznych galeziach przyleglych, zawierajacych wspólpracujace ze soba tranzystory typu n-p-n oraz p-n-p, znamienny tym, ze w przyleglych galeziach mostka bazy tranzystorów (Tl) typu n-p-n dolaczone przez rezystory do masy ukladu, sa równiez poprzez dwa rezystory polaczone z kolektorami tranzystorów (T) typu p-n-p, których emitery zalaczone sa do nizszego napiecia zasilania (U), i takze do niego poprzez dwa rezystory podlaczone sa bazy tranzystorów (T2)typu n-p-n, pracujacych w konfiguracji wspólnego emitera, których kolektory wlaczone sa do wyzszego napiecia zasilania (Ul), przy czym tranzystory (T) typu p-n-p wraz z przyleglymi tranzystorami (Tl) typu n-p-n tworza zarówno czlony realizujace funkcje zapamietania zadanego stanu pracy ukladu i sa zarazem elementami czynnymi mostka, a ponadto uklad zawiera dwie diody (D), których katody sa przez rezystory polaczone z bazami tranzystorów (T), a anody tych diod (D) wlaczone sa do przyleglych galezi mostka za posrednictwem rezystorów, które polaczone sa z bazami tranzystorów (Tl) typu n-p-n dolaczonymi przez rezystory do masy ukladu.130113 D \ H D D \s i Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL