Przedmiotem wynalazku jest srodek o dzialaniu regulujacym wzrost roslin, zwlaszcza o dzialaniu wywierajacym wplyw na wegetatywny i generaty- wny wzrost roslin straczkowych, szczególnie roslin soi, zawierajacy nosniki i/lub substancje pomocni¬ cze oraz substancje czynna.Zwiazki o dzialaniu regulujacym wzirosit sa juz znane, a niektóre z inich sa nawet stosowane w praktyce.Jeden ze znanych z praktyki produktów na osno¬ wie kwasu trójjodoibenzoesoweigo wywieral wpraw¬ dzie wplyw na wzrost roslin, jednakze nie zaw¬ sze oddzialywuje zadowalajaco.Inny produkt na osnowie kwasu 2,3:4,6-dwu-0- -izopropylideno-2-ketogulonowego i jego soli prowa¬ dzi poza tym do zmian morfologicznych w przy¬ padku roslin ozdobnych i uprawnych, co ogranicza mozliwosc stosowania go wobec okreslonych roslin.Celem wynalazku jest opracowanie takiego srod¬ ka, który wraz z dzialaniem regulujacym] wzrost wykazywalby szeroki zakres dzialania przy rów¬ noczesnym nieuszkadzaniu roslin.Osiaga sie ten cel za pomoca srodka, który we¬ dlug wynalazku zawiera jako substancje czynna co najmniej jedna nowa pochodna ksylitu o ogól¬ nym wzorze 1, \w którym Ri, R2, Ra i R4 stanowia jednakowe lub rózne podstawniki i oznaczaja atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—10 atomach wegla, jedno- lub wielokrotnie chlorowcem, grupa alko- ksylowa o 1-H6 atomach wegla, grupa fenoksylowa 10 15 20 25 30 i/lub chlorowoofenoksylowa podstawiony rodnik al¬ kilowy o l^iia atomach wegla, rodnik aryloaikilo- wy o 1—3 atomach wegla w czesci alkilowej, jed¬ no- lub wielokrotnie grupa alkUowa o 1—6 ato¬ mach wegla, chlorowcem, igrupa aJlkoksylowa o 1— 6 atomach wegla, grupa nitrowa i/lub trójfluorome- tylowa podstawiony rodnik aryloalkilowy o 1^3 atomach wegla w czesci alkilowej, cyldoalifatycz- ny rodnik weglowodorowy o 3-h8 atomach weg¬ la, aromatyczny irodnik weglowodorowy lub jedno- lub wielokrotnie chlorowcem, grupa alkilowa o 1 —16 atomach wegla, grupa alkoksylowa o 1—6 a- tomach wegla, grupa nitrowa i/lub trójfluoromety- lowa podstawiony aromatyczny rodnik weglowo¬ dorowy, albo Ri i R2 i/lub R* i R4 wspólnie z przyleglym atomem wegla tworza cykloaiMfaityczny rodnik weglowodorowy o 3—8 atomach wegla, Rs oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy o 1,—4 atomach wegla, a Rs oznacza aromatyczny rodnik weglowodorowy albo jedno- lub wielokrotnie chlo¬ rowcem, grupa alkilowa o 1^6 atomach wegla, grupa alkoksylowa o 1-^6 atomach wegla, grupa fenoksyowa, fenylowa, nitrowa i/lub trójfluoro- metylowa podstawiony aromatyczny rodnik weglo¬ wodorowy.Nowe zwiazki wystepuja w postaci! optycznych, a ewentualnie równiez geometrycznych izomerów.Poszczególne izomery i ich mieszaniny takze sa substancjami czynnymi srodka wedlug wynalazku.Nowe substancje czynne nadaja sie znakomicie 129 648129 648 do regulowania wzrostu roslin w róznych upra¬ wach roslin i nieoczekiwanie pod wzgledem swego zakresu dzialania oraz swej tolerancji z roslinami przewyzszaja znane z praktyki, we wstepie omó¬ wione produkty o takim samym kierunku dzia¬ lania.Poniewaz nowe substancje czynne powoduja za¬ równo jakosciowe i ilosciowe zmiany (roslin jak i zmiany w metabolizmie roslin, totez zalicza sie je doi klasy regulatorów wzrostu roslin, odznaczaja- cych sie nizej omówiionymi mozliwosciami stoso¬ wania: '¦; '''¦.". ' a) zahamowanie wegetatywnego wzrostu zdrew¬ nialych i zielnych roslin np. na poboczach dróg, urzadzeniach torowych i innych w celu powstrzy¬ mania zbyt bujnego rozwoju. Zahamowanie wzrostu w przypadku zbóz w celu powstrzymania wylega¬ nia i zgorzeli podstawy lodygi, a w iprzypadku ba¬ welny w celu zwiekszenia plonów; b) wywieranie wplywu na rozgalezianie wege¬ tatywnych i generatywnych organów u roslin oz¬ dobnych i uprawnych w celu zwiekszenia ilosci za¬ wiazków kwiatowych albo w przypadku tytanu i pomidorów w celu powstrzymania pedów bocz¬ nych; c) polepszenie jakosci owocu, np. podwyzszenie zawartosci cukru w trzcinie cukrowej, w burakach cukrowych lub w owocach jadalnych, i bardziej równomierne dojrzewanie zbiorów, prowadzace do wyzszych plonów; d) podwyzszenie odpornosci na warunki klima¬ tyczne, takie jak chlód i susza; e) wywieranie wplywu na wyciek mleczka kau¬ czukowego u roslin kauczukodajnych; f) wyksztalcanie owoców droga partenokarpii, wyjalowienie pylku i wywieranie) wplywu na plec jako dalsze mozliwosci stosowania; g) sprawowanie kontroli nad kielkowaniem na¬ sion lub wbijaniem pedów z paczków; oraz h) wywieranie wplywu na opadanie lisci i spa¬ danie owoców w celu ulatwienia zbioru.Nowe substancje czynne zwlaszcza nadaja sie do wywierania wplywu na wegetatywny i gene- ratywny wzrost u niektórych roslin straczkowych, takich jak soja.W zaleznosci od celu stosowania wprowadza sie na| ogól dawki 0,0Q5*—5 kg substancji czynnej na 1 ha, lecz stosowac mozna równiez dawki wyzsze.Moment stosowania dobiera sie zaleznie od ce¬ lu przeznaczenia i od warunków klimatycznych.Sposród nowych substancji czynnych omówio¬ nymi dzialaniami odznaczaja sie zwlaszcza te zwia¬ zki o wzorze 1, w którym Ri, R2, R* i Ba stanowia jednakowe lub rózne (podstawniki i oznaczaja rod¬ nik metylowy, etylowy, propylowy, izopropylowy, n43utylotwy, Il-rz.-butylowy, Ill-rz.-butylowy, 2,2- -dwumetylo-1-propylowy, n-pentylowy, n-heptylo- wy, n-oktylowy, n-decylowy, chlorometylowy, bro- mometylowy, fluorometylowy, dwuchlorometylowy, trójfluorometylowy, trójchlorometylowy, metoksy- metylowy, etoksymetyloiwy, fenoksymetylowy, 4- -chlorofenoksymetylowy, chloroetylowy, bromoetylo- wy, 2-etoksyetylowy, 2-fenoksyetylowy, cyklopropy- lowy^ cyWopentylowy, cykloheksylowy, benzylowy, 2-fenyIoetylowy, fenylowy, 2-chlorofenylowy, 3-chlo- 10 15 rofenylowy, 4-chlorofenylowy, 3,4-dwuchlorofenylo- wy, 4-metoksyfenylowy, 4-nitrofenylowy, 2,4-dwu- chlorofenylowy, R5 oznacza atom wodoru lub rod¬ nik metylowy, a R5 oznacza rodnik fenylowy, 2- 5 -chlorofenylowy, 3-chlorofenylowy, 4-chlorofenylo¬ wy, 2,6-dwuchlorofenylowy, 2,4-dwuehlorofenylo- wy, 3,4-dwuchlorofenylowy, 2,4,6-trójchlorofenylo¬ wy, 4-bromofenylowy, 2,4-dwubromofenylowy, 2,4, 6-trójbromofenylowy, 2-fluorofenylowy, 3-fluorofe- nylowy, 4-fluorofenylowy, 2,4-dwufluoirofenylowy, 2^metylofenylowy, 3-metylofenylowy, 4-metylofeny- lowy, 3,4^dwumetylofenylowy, 2-metoksyfenylowy, 3^metoksyfenylowy, 4-metoksyfenylowy, 3,4-dwuok- symetylenofenylowy, 2-fenoksyfenylowy, 3-fenoksy- fenylowy, 2-nitrofenylowy, 3-nitrofenylowy lub 4- -nitrofenylowy.Do zwiazków o bardzo silnym dzialaniu zalicza¬ ja sie zwlaszcza: 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-il,2:3, 4-bis-0-izopropylidenoksylit, 5-0-/2,6-dwuchloroben- 20 zylo/-l,2:3,4-bis-0-/etylo-me tylo-metyleno/-ksylit i 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metylo- -propylo-metyleno/nksylit.Nowe substancje czynne mozna stosowac poje¬ dynczo, we wzajemnej mieszaninie lub w miesza- 25 ninie z innymi substancjami czynnymi. W zalez¬ nosci od zamierzonego przeznaczenia ewentualnie mozna dodawac srodki defoliacyjne, srodki ochro¬ ny roslin lub srodki szkódnikobójcze.Jezeli zamierza sie rozszerzyc zakres dzialania, 30 to mozna tez dodawac inne srodki biobójcze. I tak np. jaka chwastobójczo czynne skladniki miesza¬ niny nadaja sie substancje czynne z grupy triazyn, aminotriazoli, anilidów, diazyn, uracyli, alifatycz¬ nych kwasów karboksylowych i chloirowookarbo- 35 ksylowych, podstawionych kwasów benzoesowych i arylokarboksylowych, hydrazydów, amidów, nit¬ ryli, estrów takich kwasów karboksylowych, estrów kwasów karbaminowych i tiokarbamiinowych, mo¬ czników, 2,3,6^rójohloiobenzyloksyprc^anilu, srod- 40 ków tiocyjanopochodnych i innych dodatków.Pod okresleniem inne dodatki nalezy np. rozu¬ miec równiez dodatki niefitotoksyczne, ewentual¬ nie dajace ze srodkami chwastobójczymi w wyniku synergiczne podwyzszenie dzialania, takie jak srod- 45 ki zwilzajace, emulgatory, rozpuszczalniki i dodat¬ ki oleiste.Celowo nowe substancje czynne lub ich miesza¬ niny stosuje sie w postaci preparatów; takich jak proszki, srodki do rozsiewania, granulaty, roztwory, 50 emulsje lub zawiesiny, wobec dodatku cieklych i/ lub stalych nosników wzglednie rozcienczalników i ewentualnie zwilzaczy, srodków zwiekszajacych przyczepnosc, srodków emulgujacych i/lub dysper¬ gujacych. 55 Odpowiednimi nosnikami cieklymi sa np. woda, alifatyczne i aromatyczne weglowodory, takie jak benzen, toluen, ksylen, cykloheksanon, izoforon, sul- fofenek dwumetylowy, dwumetyloformamid^ nadto frakcje ropy naftowej. Jako stale nosniki nadaja 60 &ie ziemie mineralne, np. glinokrzemiany, zel krze¬ mionkowy, talk, kaolin, glinka Attaday, wapien, krzemionka i produkty roslinne, np. maczki.Do substancji powierzchniowo czynnych zalicza¬ ja sie np. ligndnosulfonian [wapniowy, polioksyety- 65 lenowe etery alkilofenolu, kwasy naftalenosulfono-5 129 648 6 we i ich sole, kwasy fenolosulfonowe ]\ (ich sole, produkty kondensacji formaldehydu, siarczany al¬ koholi tluszczowych oraz podstawione kwasy ben- zenosulfonowe i ich sole.Zawartosc jednej lub kilku substancji czynnych w róznych preparatach mozna zmieniac w szerokim zakresie. I tak np. srodki te zawieraja okolo 1,0)— 80% wagowych substancji czynnej, okolo 90^-00% wagowych nosników cieklych luib stalych oraz ewen¬ tualnie co najwyzej 20(% wagowych substancji po¬ wierzchniowo czynnej.Rozprowadzanie srodka moze nastepowac w zna¬ ny sposób, np. za pomoca wody jako nosnika w brzeczce) opryskowej w ilosci 100—1GO0 litrów na 1 ha. Stosowanie tych srodków w tak zwanym sposobie wysokostezeniowym (Low-Volume) i bar¬ dzo wysokostezeniowym (Ultra-Ijow-Volume) jest równie mozliwe jak ich aplikowanie w postaci tak zwanych mikrogranulatów.W celu sporzadzenia preparatów stosuje sie np. nastepujace skladniki: A. Proszek zwilzalny: a) 40% wagowych substancji czynnej 25°/o wagowych mineralów gliniastych 20% wagowych srodka o nazwie Wesseling 10% wagowych paku drzewnego 51% wagowych substancji powierzchniowo czyn¬ nych na osnowie mieszaniny ligninosulfonianu wap¬ niowego z alkilofenolowymi eterami glikolu polie¬ tylenowego; b) 25|% wagowych substancji czynnej 60% wagowych kaolinu 10% wagowych srodka o nazwie Wesseling 5% wagowych substancji powierzchniowo czyn¬ nych na osnowie soli sodowej N-metylo-N-oleilo- tauryny i ligninosulfonianu wapniowego; c) 1<}% wagowych substancji czynnej 60% wagowych mineralów gliniastych 19% wagowych srodka o nazwie Wesseling 10% wagowych paku drzewnego 51% wagowych substancji ,powierzchniowo czyn¬ nych na osnowie soli sodowej N-metylo-N-oleilo- tauryny i ligninosulfonianu wapniowego; B. Pasta: 451% wagowych substancji czynnej 5% wagowych glinokrzemianu sodowego 1£% wagowych cetylowego eteru glikolu polietyle¬ nowego o 8 jednostkach tlenku etylenu w czasteczce. 2% wagowe oleju wrzecionowego 10% wagowych glikolu polietylenowego 23 czesci wody; C. Koncentrat emulsyjny 2S% wagowych substancji czynnej 15% wagowych cykloheksanonu 55% wagowych ksylenu 5i% wagowych mieszaniny nonylofenylopolioksye- tylenu lub dodecylobenzenosulfoniianu wapniowego.Nowe substancje czynne mozna np. wytwarzac sposobem polegajacy na tym, ze A) zwiazki o ogólnym wzorze 2 w) obecnosci akceptorów kwasu poddaje sie reakcji ze zwiazkami o ogólnym wzorze 3, al¬ bo B) zwiazki o ogólnym wzorze 4 poddaje sie reakcji a) ze zwiazkami o ogólnymi wzorze 5 i o ogólnym wzorze 6 w obecnosci katalizatorów kwa¬ sowych oraz srodków odciagajacych wode, albo reakcji b) ze zwiazkami o ogólnym wzorze 7] i 8 w obecnosci katalizatorów kwasowych, przy czym Ri, R2, Rs, R4 i R5 maja wyzej podane znaczenie, R7 i Ra stanowia jednakowe lub rózne podstaw¬ niki i oznaczaja atom chlorowca lub grupe OZ, w której Z oznacza atom wodoru lub równowaznik metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych, korzystnie atom sodu, potasu lub litu.Jezeli Z stanowi atom wodoru, to reakcje prowa¬ dzi sie w obecnosci zasady, celowo w obecnosci wodorotlenku metalu alkalicznego, alkoholanu me¬ talu alkalicznego, wodorku metalu alkalicznego lub weglanu metalu alkalicznego, korzystnie w obec¬ nosci, zwiazku sodowego.Korzystna; postacia wykonania wariantu A oma¬ wianego sposobu jest reakcja zwiazku o ogólnym wzorze 2, wj którym Y oznacza grupe hydroksy¬ lowa, ze zwiazkami o ogólnym wzorze 3, przy czym X stanowi atom chlorowca, korzystnie atom chloru lub bnornu, iw obecnosci zasady, np. wodor¬ ku lub wodorotlenku sodowego.Reakcja miedzy skladnikami reakcyjnymi zacho¬ dzi w temperaturze 0h-il50oC, na ogól jednak w temperaturze od pokojowej do temperatury wrze¬ nia odpowiedniej mieszaniny reakcyjnej pod chlod¬ nica zwrotna. Zwiazki o ogólnym wzorze 2 i 3 mozna wytwarzac za pomoca znanych sposobów.Do syntezy nowych substancji czynnych stosuje sie reagenty w ilosciach prawie równowazniko¬ wych. (Mpowiedndimi isrodowiskami reakcji sa roz- puszczalmiiiki obojetne wzgledem reagentów. Dobór rozpuszczalnika lub srodka ulatwiajacego sporza¬ dzanie zawiesiny zalezy od stosowania odpowied¬ nich halogenków benzylu, wprowadzonych akcep¬ torów .kwasu i zwiazków metalu.Jako rozpuszczalnik lob srodek! do sporzadzania zawiesin stosuje sie np. omawiane etery, takie jak eter etylowy, eter dwuizopropylowy, cztero- wodorofuran i dioksan, alifatyczne i aromatyczne weglowodory, takie jak eter naftowy, cykloheksan, heksan, heptam, benzen, toluen i ksylen, nitryle kwasów karboksylowych, takie jak acetonitryl, o- raz karbonamidy, takie jak dwumetyloformamiid.Reagenty jednakze moga równiez same pelnic fun¬ kcje rozpuszczalnika.W celu zwiazania odpowiednich kwasów chloro- wcowodorowyich stosuje sie trzeciorzedowe aminy, np. trójetyloamine lub N,N-dwumetyloainiline i za¬ sady pirydynowe lub korzystnie odpowiednie do te¬ go zasady nieorganiczne, takie jak tlenki, wodoro¬ tlenki, wodorki, weglany i alkoholany metali al^ kalicznych i metali ziem alkalicznych.Eteryfikacje zwiazków ksyllitu o ogólnym wzorze 2 za pomoca halogenków benzylu o ogólnym wzo¬ rze 3, przy czym znowu Y oznacza grupe hydrok¬ sylowa, a X oznacza atom chlorowca, mozna tez w sobie znany siposób prowadzic w obecnosci ka¬ talizatora przeniesienia rmiedzyfazowego. Sposób ten pozwala na prostsze i z wyzsza wydajnoscia pro¬ wadzone wytwarzania nowych substancji czynnych wobec stosowania tanich substancji.W tym celu halogenek benzylu o wzorze 3 w ukladzie dwufazowym, skladajacym sie ze zwiaz¬ ku ksylitu o wzorze 2, ewentualnie rozcienczone¬ go obojetnym rozpuszczalnikiem, i z wodocrotlenku 10 15 20 25 30 25 40 45 50 55 60129 648 7 metalu alkalicznego, stalego lub w postaci roztwo¬ ru wodnego, poddaje sie reakcja w obecnosci kata¬ lizatora. Sposród wodorotlenków korzystnym jest wodorotlenek sodowy, zwlaszcza w postaci 50?Vo- owego roztworu wodnego.Jako katalizator nadaje sie zwiazek dniowy, taki jak czwartorzedowe zwiazki amoniowe, fosfonio- we lub arsoniowe oraz sulfoniowe.Odpowiednimi sa równiez etery glikolu poliety¬ lenowego, zwlaszcza icykliozne, takie jak eter 18- fcoronowy-6, i trzeciorzedowe aminy, takie jak trój- butyloamina. Korzystnymi; zwiazkami, sa czwarto¬ rzedowe zwiazki amoniowe, takie jak chlorek ben- zylotrójetyloamoniowy i bromek czterobutyloamo- niowy.Stosunki ilosciowe reagentów mozna zmieniac w szerokim zakresie. Korzystnie reakcje te prowadzi sie wobec 1—10-krotnego nadmiaru halogenku ben¬ zylu i 1—10-krotnego nadmiaru wodorotlenku. W reakcji wystarcza 0,02 równowazników katalizatora.Ta reakcja zachodzi w temperaturze 20h^1i00°C, na ogól jednakze w temperaturze 20-h60°C. Czas trwania reakcji wynosi 1—72 godzin. Podczas ca¬ lego trwania reakcji (potrzebne jest energiczne mie¬ szanie.Wyzej omówione warianty postepowania obowia¬ zuja takze dla przypadku, gdy poddaje sie reakcji zwiazek o wzorze 2, w którym Y stanowi atom chlorowca, ze zwiazkami o wzorze 3, w którym X stanowi grupe hydroksylowa.Do syntezy' nowych substancji czynnych w wa¬ riancie B omawianego sposobu stosuje sie reagenty w ilosciach prawie równowaznikowych, przy czym skladniki karibonylowe o wzorze 5 i 6 wzglednie skladniki acetalowe lub ketalowe o wzorach 7 i 8 mozna bez uszczerbku stosowac w nadmiarze, po¬ dobnie jak rozpuszczalniki.Reakcja ta przebiega w obecnosci srodków od¬ ciagajacych wode oraz w obecnosci kwasowych ka¬ talizatorów, takich jak siarczan miedzi, chlorek cynku, chlorek amonu, kwas siarkowy, kwas p- toluenosulfonowy, kompleks trójfluorku boru z e- terem etylowym, chlorowodór i pieciotlenek fosfo¬ ru. Odpowiednimi srodowiskami reakcji sa rozpusz¬ czalniki obojetne wzgledem reagentów. Do mich zaliczaja sie min. chlorowcowane weglowodory ta¬ kie jak chlorek metylenur chloroform i czterochlo¬ rek wegla, alifatyczne i aromatyczne weglowodory, takie jak ipentan, heksan, heptan, cykloheksan, ben¬ zen, toluen i ksylen, a tez same reagujace ketony i aldehydy oraz ketale d acetale.Reakcja ta zachodzi w temperaturze 0^-l<0l0oC, na ogól jednakze w temperaturze od pokojowej do temperatury wrzenia odpowiedniej mieszaniny rea¬ kcyjnej pod chlodnica zwrotna. Prowadzi sie te reakcje w ciagu 1—72 godzin.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku, wy¬ tworzone omówionymi sposobami, mozna na zna¬ nej drodze wyodrebniac z mieszaniny reakcyjnej, np. na drodze oddestylowania stosowanego rozpu¬ szczalnika pod cisnieniem normalnymi lub zmniej¬ szonym, na dirodjze stracenia woda lub na drodze ekstrakcji. Substancje o podwyzszonym stopniu czy¬ stosci mozna otrzymac na drodze oczyszczania za pomoca chromatografii kolumnowej oraz na drodze 8 destylacji frakcjonowanej pod zmniejszonym ci¬ snieniem.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku z reguly stanowia prawie bezbarwne i bezwonne cie- 5 cze, które sa trudno rozpuszczalne w wodzie, slabo rozpuszczalne w weglowodorach alifatycznych, ta¬ kich jak eter naftowy, heksan, pentan i cyklohek¬ san, i latwo rozpuszczalne w chlorowcowanych we¬ glowodorach, takich jak chloroform, chlorek mety- 10 lenu i czterochlorek wegla, w aromatycznych we¬ glowodorach, takich jak benzen, toluen i ksylen, w eterach, takich jak eter etylowy, czterowodoro- furan i dioksan, w nitrylach kwasów karboksy- lowych, takich jak acetonitryl, w ketonach, takich 15 jak aceton, w alkoholach, takich jak metanol lub etanol, w karbonamidaoh, takich jak dwumetylo- formamid, i w sulfotlenkach, takich jak sulfotlenek dwumetylowy.Jak juz wspomniano, nowe substancje czynne wystepuja w postaci optycznych, a ewentualnie tez geometrycznych izomerów. Poszczególne izome¬ ry i ich mieszaniny równiez sa substancjami czyn¬ nymi srodka wedlug wynalazku.Podane nizej przyklady objasniaja blizej wyt¬ warzanie substancji czynnych srodka wedlug wy¬ nalazku.Przyklad I. 5-0'-/2,4-d,wuchIorobenzylo/-l,2: 3,4-bis-iOHizopropylidenoksylit 30 116,13 g (0,5 mola) l,2:3,4-bis-0-izoipropyliideno- ksylitu umieszcza sie razem z 97,74 g (0.5 mola) chlorku 2,4-dwuchlorobenzylu i 4,5 g (O|,Oll0 mola) chlorku benzylotrójetyloamoniowego. Bardzo ener¬ gicznie mieszajac w temperaturze pokojowej do 35 calosci wkrapla sie roztwór l€iO g wodorotlenku sodowego (2,5 mola) w 125 ml wody, przy czym temperatura powoli rosnie do temperatury okolo 50i°C i w ciagu okolo 1 godziny ponownie! obniza sie do temperatury pokojowej. Nastepnie w celu 40 zakonczenia reakcji dodatkowo miesza sie nadal w ciagu dalszej (godziny w temperaturzei pokojowej, po czym rozciencza za pomoca 500 ml wody z lodem, a mieszanine reakcyjna trzykrotnie ekstrahuje sie porcjami po 15(9 ml octanu etylowego. Warstwe 45 organiczna dwukrotnie przemywa sie porcjami po 3010 ml wody, suszyl nad siarczanem magnezowym, saczy i odparowuje pod próznia w temperaturze 40°C. Jako pozostalosc otrzymany olej destyluje sie na drodze destylacji frakcjonowanej, uzyskujac 50 168,2 g (86,l°/o wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze wrzenia ,1519—161°C pod cisnieniem 20 0,06 mm Hg, o wspólczynniku zalamania nj = l,50T7i8 i o wspólczynniku Rf = 0,52 w chromato¬ grafii cienkowarstwowej za pomoca ukladu toluen: 55 octan etylowy (4:1) jako czynnika obiegowego.Analiza elementarna wykazuje: obliczono: C 56^25P/o H 6,18% Cl 18y12% znaleziono: C 5^62°/o H 6,42% Cl 17,8#/o.Przyklad II. 5-0-/2,6Hdwuchlorobenzylo/-l,2: 6° 3,4^bis^)^izoproipylidenoksylit Roztwór 23,2 g (0,1 mola) l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylitu w 100 ml toluenu mieszajac wkrapla sie powali do zawiesiny 2,88 g (0yl2 mola) wodor¬ ku sodowego w 610 ml toluenuj Po zakonczonym 65 dodawaniu mieszanine ogrzewa s!ie w ciagu 2 go-129 648 9 10 dzin w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwro¬ tna. Nastepnie do calosci dodaje sie kroplami roz¬ twór 1(9,54 g (0,1 imola) chlorku 2,6-dwuchloroben- zylu w 50 ml toluenu, a mieszanine nadal ogrze¬ wa sie w iciagu 5| godzin w temperaturze wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna. Po ochlodzeniu miesza¬ nine trzykrotnie przemywa sie porcjami po 150 ml wody, warstwe organiczna suszy sie nad siarcza¬ nem" magnezowym, saczy i zateza pod próznia w temperaturze 40°C. Jako pozostalosc otrzymany olej destyluje sie pod próznia, uzyskujac 35,8 g (91,5% wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze wrzenia 190^h198°C pod cisnieniem 1 mm Hg, o wspólczynniku' zalamania swiatla n2^ = 1,5080 i o wspólczynniku Rf = 0,50 w chromatografii cien¬ kowarstwowej za pomoca ukladu toluen : octan e- tylowy (4:1) jako czynnika obiegowego.Analiza elementarna wykazuje: obliczono: C 515,251% H 6,18% Cl 18,12°/g znaleziono: C 5i5,60°/o H 6,46»°/o Cl 18,03%.Przyklad III. 5-0-/2-chlOTobenizylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit Rozwtór 11,64 g (0,05 mola) l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylitu w 30 ml bezwodnego dwumetylofor- mamidu zadaje sie ostroznie za pomoca 1,44 g (0,06 mola) wodorku sodowego. Nastepnie nadal miesza sie w Ciagu 1 godziny w temperaturze 40°C. W tym celu wkrapla sie 8,1 g (0,05 mola) chlorku 2-chlo- robenzylu, przy czym temperatura wzrasta do tem¬ peratury 55°C. W celu zakonczenia reakcji na¬ dal miesza sie w ciagu! 2,5 godziny w temperatu¬ rze 50°Cr po czym ostroznie rozciencza sie za po¬ moca 150 ml wody z lodem i trzykrotnie ekstra¬ huje sie porcjami po 200 ml octanu etylowego. O- suszona nad siarczanem magnezowym i przesaczo¬ na warstwe octanowa odparowuje sie pod próznia w temperaturze 40°C. Oleista pozostalosc poddaje sie destylacji w deflegmatorze kulowym (tempe¬ ratura pieca: 160°C; pod cisnieniem 0,1—OyOS mm Hg), uzyskujac /1A,4 g (86,3% wydajnosci teorety¬ cznej) produktu o wspólczynniku zalamania swiat¬ la n2^ = 1,4078 i o wspólczynniku Rf= 0,50 w chro¬ matografii cienkowarstwowej za pomoca ukladu toluen: octan etylowy (4:1).Analiza elementarna wykazuje: obliczono: C 6G,57*/o H 7,0#Vo Cl 9,94^/o znaleziono: C 60,50% H 6,98P/» Cl 9,7#Vo.Przyklad IV. 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2: 3,4-.bis^0-/metylometylleno/-ksylit Z 9,32 g (0,03 mola) 5^0-/2,4-dwuchlorobenzylo/- -ksylitu sporzadza sie zawiesine w roztworze 9,44 g (0$3 mola) dwuetylowego acetalu aldehydu oc¬ towego w 30 ml toluenu, po czym? zadaje za po¬ moca 1 ml kompleksu trójfluorek boru-eter ety¬ lowy. Nastepnie ogrzewa sie calosc w ciagu 30 mi¬ nut w temperaturze 80°C, a powstajacy alkohol oddestylowuje sie. Po ochlodzeniu roztwór reak¬ cyjny iprzemywa sie nasyconym roztworem wodo¬ roweglanu potasowego, suszy nad siarczanem ma¬ gnezowym, saczy i odparowuje pod próznia w tem¬ peraturze 40°C. Jako pozostalosc otrzymany olej poddaje sie destylacji w deflegmatorze kulowym (temperatura pieca: 1(90°C; pod cisnieniem 0,01 mm Hg), uzyskujac 8,89i g (81,5l°/o wydajnosci teorety- 10 15 cznej) produktu o wspólczynniku zalamania swiat¬ la n™ = 1,51283 i o wspólczynniku Rf= 0,71 w chromatografii cienkowarstwowej za pomoca ukla¬ du chloroform : metanol (4:1) jako czynnika obie¬ gowego.Analiza elementarna wykazuje: obliczono: C 52,90% H 5,55% Cl 19,52*/o znaleziono: C 5i2,9710/o H 5,75|°/o Cl 19,54%.Analogicznie mozna wytwarzac nowe zwiazki, ze¬ stawione w podanej nizej tablicy 1.Tablica 1 (Skróty: tt. i nD oznaczaja odpowiednio temperatu¬ re topnienia i wspólczynnik zalamania swiatla) 20 25 30 35 40 50 55 65 Nazwa zwiazku Dane fizyczne 5-0-/4-bromobenzylo/l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylift 5-0-/3,4Hdwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit 5-0-/4-ahlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/2-ohloroibenzylo/^l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5^0-/3-chloro'benzylo/-1,2:3,4-bis-0i- izopropylidenoksylit 5-0-/2-metyloibenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksyliit 5^0-/3Hmetylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- izopropylidenoksylit 5^0-/4-metyloibenzylo/-l,2:3,4-bis-0- izopropylidenoksylit 5-0-/3,4-dwumetylobenzylo/-l,2:3,4- -bis-Onizopropylidenofksylit 5-0-/2-fluoirOibenzylo/-l,2:3,4-bis-0- izopropylidenoksylit 5-0-/3-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0»- izopropylidenolksylit 5-0-/4-fluorobenzylo/-1,2:3,4-bis-0h izopropylidenoksylit 5-0-/3-trójfluorometylobenzylo/-)l,2: 3,4-bis-0-izDpropylidenoksylit 5-p-benzylo-1,2:3,4-ibis^0Hizopropy- lidenoksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-1,2:3,4- -bis^-/dwuetylo-metyleno/-ksyliit 5-0-/2,6-dwuch(lorobenzylo/-1,2:3,4- -bis-0-/etylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-Oh/etylo-metylo-metyleno/-ksy- lit 5-0-/2^chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0"- -/etylo-metylo-metyleno/nksylit .20 . ,20 r,20 nD .20 .20 r,20 nD 20 .20 .20 ~20 .20 .20 .20 1,5074 : 1,5078 : 1,4975 : 1,4978 : 1,5050 : 1,4904 : 1,4878 : 1,4875 : 1,4920 : 1,4805 : 1,4798 : 1,4789 : 1,4610 : 1,4890 : 1,5070 : 1,5078 1,5060 1,496011 129 648 12 ciag dalszy tablicy 1 ciag dalszy tablicy 1 1 4-0^/2^metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0h -/^tylo-metylo-metyleino/-ksylit 5-0^/2,6-dwiuchloro»benzylo/-L,2:3,4- -bis-0-/metylo-prapylo-metyleno/- -iksylAt 5-0-/2,4^1wuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bds-0-/metylo-pa:opylo-metyleno/- ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-'l,2:34-biis-0^ -/metylo-propylo-me!tyleno/-ksylit 5H0-/2-ahiloroibenzylo/-lr2:3,4-bis-0'- -/m€ftylo-propylo-metyleiDO/-ksylit 5-0-/2,6k1wuchlorobeozylo/-1,2:3,4- -bis-0-/d/wuetylo-meftyleno/-ksylit 5^0(-/2Hmetylabenzylo/-1,2:3,4-bis-0- -/dwuetylo-metyleaio/-ksy(lit 5-0-/2-chlorobenizylo/-l,2:3,4-tois-0'- -/dwuetyiOHmetyleno/-ksyliit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/benzylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/benzylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-i,2:3,4- -bis-0-/benzylo-metylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/benzylo-metylo-metyleno/- -ksylft 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/benzylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/l,l-tetranetyleno-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/l,l-tetrametyleno-metyleno/- -ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/butylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- bis-0-/butylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis- -0-/l,l-tetrametyleno-metyleno/-ksy lit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/butylo-metylo-metyleno/-ksy- lit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/l,l-tetrametyleno-metyleno/ -ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -[/2-fenyloetylo/-metylo-metyleno]- -ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-[/2-fenyloetylo/-metylo-mety- leno]-ksylit ^20 nD 20 : 1,4847 n£ : 1,5036 n?? : 1,5032 -20 ^20 .20 .20 „20 .20 : 1,4884 : 1,4911 : 1,5070 : 1,4902 : 1,4980 : 1,5496 : 1,5542 n£ : 1,5568 n^J : 1,5568 Ud : 1,4844 n2D° : 1,5220 n?? : 1,5282 ^20 nD ,20 : 1,4898 : 1,4950 1,5148 n£ : 1,4946 n?? : 1,5303 .20 .20 1,5326 1,5433 10 20 25 30 35 40 50 55 I 65 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/4-fenylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/4-cyjanobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- • -izopropylidenoksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-|/2-fenyloetylo/-metylo-mety- leno]-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -[/2-fenyloetylo/-metylo-metyleno]- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-lr2:3,4- -bis-0-/4-chlorofenylo-metyleno/-ksy- lit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/fenylometyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/4-chlorofenylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/4-chlorofenylo-metyleno/^ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/fenylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlordbenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/chlorometylo-metyleno/-ksy- lit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bi-0-/chlorometylo-metyleno/-ksy- lit 5-0-/2-metyIobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/chlorometylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/chlorometylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l ,2:3,4- -bis-0-/metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metyleno/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-oktylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-oktylo-metyleno/-ksy- lit n^J : 1,5283 tt. : 60°C tt. : 67°C n2* : 1,5427 tt. : 201°C tt. : 155°C tt.:174-175°C tt. : 174°C tt. : 205°C tt. : 112°C .20 „20 1,5174 1,5281 nn : 1,5391 „20 .20 1,5358 1,5263 n£ : 1,5250 tt. : 102°C tt. : 65°-66°C n?! : 1,5267 nJJ : 1,4900 ng : 1,492113 129 648 14 ciag dalszy tablicy 1 I 2 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metylo-oktylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metylo-oktylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/fenylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/fenylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-[/2,6-dwuchlorofenylo/-mety- leno]-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -[/2,6-dwuchlorofenylo/-metyleno]- -ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -[/2,6-dwuchlorofenylo/-metyleno]- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-,[/2,6-dwuchlorofenylo/-mety- leno]-ksylit 5-0-/2,4,6-trójbromobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylideno-ksylit 5-0-/1-fenyloetylo/-l,2:3,4,-bis-0-izo- propylidenoksylit 5-0-[l-/2,4-dwuchlorofenylo/-etylo]- -1,2:3,4-bis-0-izopropylidenoksylit 5-0-[l-/2,6-dwuchlorofenylo/-etylo]- -l,2:3,4-bis-0-izopropylidenoksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-fenoksymetylomety- leno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l ,2:3,4- -bis-0-/metylo-fenoksymetylomety- leno/-ksylit n™ : 1,4784 n2D° : 1,4852 tt. : 178°C tt. : 156°— 157°C tt. : 156°C tt. •: 191°— 192°C tt. : 207°— 208°C tt. : 183°— 184°C nj : 1,5516 n^ : 1,4860 n?? : 1,5168 n™ : 1,5158 n2D° : 1,5598 n2D° : 1,5579 Substraty do wytwarzania nowych substancji czynnych srodka wedlug wynalazku sa po czesci znane lub moga byc wytwarzane w znany sposób, np. w sposób omówiony w J. Chem. Soc. (Londyn) 1965, 3382.Podane nizej przyklady objasniaja blizej wyt¬ warzanie tych substratów.A. Zwiazki o ogólnym wzorze 2. a) 1,2:3,4-bis-0-/etylo-metylo-metyleno/-ksylit Z 50 g (0,328 mola) ksylitu w temperaturze pokojo¬ wej sporzadza sie zawiesine w 1 litrze bezwodnego etylometyloketonu. Energicznie mieszajac do calos¬ ci dodaje sie 10 ml stezonego kwasu siarkowego.W temperaturze pokojowej miesza sie nadal w cia¬ gu 48 godzin, przy czym po uplywie okolo 5 godzin calyj ksylit rozpuszcza sie, a roztwór reakcyjny przybiera czerwonobrunatne zabarwienie. Po za¬ konczeniu tej reakcji roztwór mieszajac alkalizuje sie za pomoca okolo 50 ml 32*/o-owego lugu sodo¬ wego do odczynu o wartosci pH=8, przy czym roztwór ponownie odbarwia sie. Warstwe wodna oddziela sie, warstwe organiczna suszy sie nad 10 siarczanem magnezowym i odparowuje w tempe¬ raturze 40°C pod próznia wytworzona za pomoca strumieniowej pompki wodnej. Pozostalosc podda¬ je sie destylacji frakcjonowanej, otrzymujac 63,5 g (74,4®/o wydajnosci teoretycznej) produktu o tempe¬ raturze wrzenia 118°C pod cisnieniem 0,6 mm Hg, o wspólczynniku zalamania1 swiatla n^J = 1,457 i o wspólczynniku Rf=0,22 w chromatografii cienko¬ warstwowej za pomoca ukladu toluen:octan ety¬ lowy (4:1) jako czynnika obiegowego.Analiza elementarna wykazuje: obliczono: C 59,97 znaleziono: C 59,50% H 9,41«/o O 31,12°/o. b) l,2:3,4-bis-0-/fenylo-metylo/-ksylit Z 30 g (0,197 mola) ksylitu sporzadza sie zawie¬ sine w 150 ml toluenu i zadaje za pomoca 71,04 g (0,393 mola) dwuetylowego acetalu benzaldehydu.Nastepnie do caloscij dodaje sie 150 mg wodzianu kwasu p-toluenosulfonowego i mieszanine reakcyj¬ na ogrzewa sie do temperatury 80°C, przy czym ksylit powoli rozpuszcza sie, a produkt reakcyjny wykrystalizowuje. Calosc pozostawia sie do ochlo¬ dzenia, krysztaly odsacza sie pod zmniejszonym cisnieniem, przemywa za pomoca 100 ml eteru i suszy do stalej wagi w temperaturze 40°C pod próz¬ nia, otrzymujac 61,2 g (94,6^/t wydajnosci teore¬ tycznej) produktu o temperaturze] topnienia 139°C (bezbarwne krysztaly) i o wspólczynniku Rf=0,59 w chromatografii cienkowarstwowej za pomoca u- 30 kladu chloroform:metanol (4:1) jako czynnika obie¬ gowego.Analiza elementarna wykazuje: obliczono: C 69,49% H 6,14«/o znaleziono: C eg^/o H 6,431°/©.Analogicznie mozna wytwarzac substraty zesta¬ wione w podanej nizej tablicy 2. 20 25 35 Tablica 2 (Skróty: nD, tt. i tw. oznaczaja odpowiednio wspól- 40 czynnik zalamania swiatla, temperature topnienia i temperature wrzenia pod okreslonym cisnieniem) 45 50 55 60 Nazwa zwiazku 1 l,2:3,4-bis-0-izopropylide- noksylit l,2:3,4-bis-0-/dwuetylo-me- tyleno/-ksylit 1,2:3,4-bis-0-(benzylo-mety- lo-metyleno/-ksylit l,2:3,4-bis-0-/metylo-propy- lo-metyleno/-ksylit l,2:3,4-bis-0-/metylo-/2-fe- nyloetylo/-metyleno/-ksylit Dane fizyczne 2 n2D° : 1,4530 tw.0,4mm : 103—105°C tt. : 33°C nr? : 1,466 tW.0,4Torr : 120°C np : 1,542 tW.0,01 Torr : 215—20°C ng : 1,547 i tW.0,3 Torr : 136°C n^ : 1,53515 129 648 16 ciag dalszy tablicy 2 1,2:3,4-bis-0-/butylo-mety- lo-metyleno/-ksylit 1,2:3,4-bis-0-/l,1-tetramety- leno-metyleno/-ksylit 1,2:3,4-bis-0-/fenylo-metyle- no/-ksylit 1,2:3,4-bis-0-/metyleno/-ksy- lit 1,2:3,4-bis-0-/chlorornetylo- -metyleno/-ksylit 1,2:3,4-bis-0-/metylo-mety- leno/-ksylit l,2:3,4-bis-0-/4-chlorofeny- lo-metyleno/-ksylit 1,2:3,4-bis-0-/metylo-okty- lo-metyleno/-ksylit ng : 1,459 n^? : 1,494 tW.0,1Torr I 160°C tt. : 139°C n^ : 1,4816 n™ : 1,4958 tt. : 134°—135°C tt. : 212°—213°C n£ : 1,4613 B. Zwiazki o ogólnym wzorze 4 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-ksylit 10,2 g (0,026 mola) 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2: 3,4-bis-0-izopropylidenoksylitu dodaje sie do 27,7 ml 1,5 n kwasu siarkowego w temperaturze po¬ kojowej. Nastepnie energicznie mieszajac ogrzewa sie w ciagu 2,5 godziny do temperatury 70°C, po czym roztwór reakcyjny chlodzi sie i za pomoca okolo 4 ml 32P/o-owego lugu sodowego alkalizuje sie do odczynu o wartosci pH=8. Pózniej dwu¬ krotnie ekstrahuje siej porcjami po 100 ml octanu etylowego. Warstwe organiczna suszy sie nad siar¬ czanem magnezowym, saczy i zateza pod próznia, uzyskujac bezbarwne krysztaly, które luguje sie za pomoca 50 ml zimnego eteru dwuizopropylowe- go. Po przekrystalizowaniu z toluenu otrzymuje sie 6,4 g (79,0% wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze topnienia 96—98°C i o wspólczynni¬ ku Rf—0,330 w chromatografii cienkowarstwowej za pomoca ukladu chloroform:metanol (4:1) jako czynnika obiegowego.Analiza -elementarna wykazuje: obliczono: C 46,32% H 5,18»/o Cl 22,79»/d znaleziono: C 46,32°/o H 5,27% Cl 22,45P/o.Analogicznie mozna wytwarzac substraty zesta¬ wionej w podanej nizej tablicy 3, w której skrót tt. oznacza temperature topnienia.Tablica 3 Nazwa zwiazku 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/- -ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-ksylit Dane fizyczne tt. 82—83°C tt 52—54°C tt. 59—61°C 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Przyklad V. Modyfikacja wzrostu u pieprzni- cy W warunkach laboratoryjnych traktowano na¬ siona pieprznicy wodna emulsja srodka wedlug wynalazku. Stezenie substancji czynnej w tej emul¬ sji wynosilo 100 ppm (czesci na milion).Do nasadki szklanej o pojemnosci 200 ml, za¬ wierajacej 10 ml emulsji! substancji czynnej wsta¬ wiano w tym celu szkielko podstawkowe, na któ¬ rym byla naciagnieta bibula filtracyjna. Po nasy¬ ceniu bibuly filtracyjnej tym roztworem, równo¬ miernie na niej rozmieszczono 10 nasion pieprznicy.Nastepnie na te nasadke zalozono pokrywke z ply¬ tki Petri'ego. Dla kazdej substancji nastawiano po dwie nasadki szklane.W celu oceny mierzono dla wykielkowanych na¬ sion1 po uplywie 7 dni dlugosci pedów i korzeni.Tak otrzymane wartosci srednie w cm wynikaja z podanej nizej tablicy 4. W tej tablicy 4 wartosci sa podane w relacji do nasion sprawdzianowych i wyrazone w procentach.Okazuje sie, ze substancje czynne srodka wedlug wynalazku w przypadku pieprznicy wywieraja sil¬ ny wplyw na wzrost korzeni i pedów. Wyraza sie to w wspieraniu (100%) lub hamowaniu «100 °/o) wznostu poszczególnych czesci roslin.Podane nizej przyklady objasniaja blizej mozli¬ wosci zastosowania substancji czynnych srodka we¬ dlug wynalazku. 60 65 Tablica 4 Nowe substancje czynne Wzrost w »/o pedy ko- 5-0#-/4-bromobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit 5-0-/3,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit 5-0-/4-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/3-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bisr0- izopropylidenoksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/3-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/4-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/3,4-dwumetylobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit 5-0-/2-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 75 75 88 75 75 88 88 100 88 88 88 88 138 125 100 88 275 113 200 225 138 125 200 250129 648 17 18 ciag dalszy tablicy 4 1 5-0-/3-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/4-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/3-trójfluorometylobenzylo/-l,2: 3,4-bis-0-izopropylidenoksylit 5-0-benzylo-l,2:3,4-bis-0-/izopropyli- deno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-/dwumetylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l ,2:3,4-bis-0- -/etylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-propylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metylo-propylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/dwuetyleno-metyleno/-ksylit 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/dwuetylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/dwuetylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-metyleno/-ksylit 88 150 100 113 71 83 83 100 100 80 100 83 100 83 114 156 122 89 89 17 171 186 114 143 1U 15 20 25 ! l 30 Przyklad VI. Podwyzszona zawartosc chloro¬ filu w lisciach soi W cieplarni okolo 1-tygodniowe rosliny soji tra¬ ktowano wodna emulsja substancji czynnych srod¬ ka wedlug wynalazku. Stezenie w przeliczeniu wy¬ nosilo okolo 0,8 kg substancji czynnej na 500 lit¬ rów brzeczki opryskowej.Po 7-tygodniowej hodowli z piatego rozwiniete¬ go liscia) wlasciwego (to znaczy z trzeciego liscia 35 40 pierzastego) wykrawano krazki liscia o srednicy 1,7 cm. Nastepnie chlorofil z tych krazków ekstra¬ howano etanolem. Ilosc chlorofilu w ekstrakcie ok¬ reslano przy 665 nm fotometrycznie.W podanej] nizej tablicy 5 zestawiono dla posz¬ czególnych substancji czynnych procentowe zawar¬ tosci chlorofilu w porównaniu ze sprawdzianem.Podwyzszona zawartosc chlorofilu wskazuja war¬ tosci przewyzszajace 100%.Tablica 5 Nowe substancje czynne 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l ,2:3,4- -bis-0-etylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/etylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/etylo-metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l ,2:3,4- -bis-0-/metylo-propylo-metyleno/- -ksylit Sprawdzian Zawar¬ tosc chlo¬ rofilu w tyo spra¬ wdzianu 290 262 154 126 174 100 P r z y kl a d VII. Wywieranie wplywu na wzrost ogórków, fasoli karlowej i soi Za pomoca dawek brzeczki opryskowej, zawie¬ rajacej 1 kg substancji czynnej w 500 litrach, o- pryskiwano ogórki, fasole karlowa i soje w dwóch róznych stadiach rozwojowych. Opryskiwanie to nastepowalo w trzecim i ósmym dniu po wysia¬ niu. Po uplywie 3 tygodni okreslano srednia dlu¬ gosc roslin, ilosc miedzywezli i paczków kwiato¬ wych.W podanej nizej tablicy zestawiono wyniki. Za- Tablica 6 Nowe substancje czynne 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropylidenoksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- izopropylidenoksylit Rosliny Ogórki Fasola karlowa Soja Ogórki Fasola karlowa Soja Opryski (dzien po wy¬ sianiu) 3 8 3 8 3 8 3 8 3 8 3 8 Dlugosc 83 50 82 76 88 83 133 60 52 65 82 76 Miedzy- wezla 93 93 100 90 109 100 111 80 92 117 88 78 Paczki kwiato¬ we ^_ 130 171 . 110 257 —19 Nowe substancje czynne 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropyl 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -izopropyl-idenoksylit Sprawdzian 129 648 Tablica 7 Dawka mg/100 kg Dlugosc rozgale¬ zien z osi liscienia w cm 25 250 25 250 1,8 2,0 5,1 2,1 20 Dlugosc wlasci¬ wych rozgale¬ zien w cm 1,4 1,7 2,4 2,0 Dlugosc roslin w cm 28 26 23 16 34 Ilosc miedzy- wezli 4,8 5 3,7 1,7 6,2 warte w niej dane procentowe wzieto z porówna¬ nia z wynikami próby sprawdzianowej. Z liczb tych wynika, ze wyszczególnione zwiazki prowa¬ dza do powstrzymania wzrostu czesto prawie równo utrzymujacej sie ilosci mie- dzywezli. W przypadku fasoli karlowej byla w tej próbie podwyzszona 0100) ilosc paczków kwia¬ towych.Przyklad VIII. Regulacja wzrostu u soi — rozgalezianie Nasiona soji zaprawiono za pomoca sporzadzo¬ nych w postaci proszku substancji czynnych srod¬ ka wedlug wynalazku, w dawce . 25 i 250 mg substancji czynnej nal 100 kg materialu siewnego.Po 7 zaprawionych nasion wylozono w plytkach hodowlanych, zawierajacych po 500 ml ziemi. Po uplywie 5 tygodni hodowania w cieplarni ocenia¬ no wzrost i morfologiczne! wlasciwosci tych roslin.W podanej nizej tablicy 7 zestawiono wyniki, przy czym podano srednie wartosci na 1 rosline.Wyraznie widoczne jest, ze w przypadku po¬ danych aplikacji silnie sprzyjaja one rozgalezia¬ niu tych roslin. Wyraza sie to m. in. w dlugosci rozgalezien z osi liscieni. Mozna przy tym równiez zmniejszyc ilosc miedzywezli w roslinie.Przyklad IX. Efekty regulowania wzrostu u soji — przyspieszony rozwój fazy generatywnej Rosliny soi hodowano w plytkach hodowlanych 10 20 w warunkach cieplarnianych. Po uplywie 2 ty¬ godni od wysiania rosliny opryskiwano róznymi dawkami zemulgowanych substancji czynnych. Po uplywie 7 tygodni od wysiania okreslono dlugosc roslin, ilosc kwiatów i paczków kwiatowych oraz ilosc straków i zawiazków straków.W podanej nizej tablicy 8 'zestawiono wyniki tej próby w postaci danych procentowych w od¬ niesieniu do wyników próby sprawdzianowej.Wyniki wskazuja, ze oprócz juz omawianego za¬ hamowania wzrostu (dlugosc <100) i wspierania rozgaleziania (100) pierwsze dwa z wyszczegól¬ nionych zwiazków wywieraja wplyw na faze ge- neratywna. Swiadczy o tym zwiekszona ilosc stra¬ ków i zawiazków straków. » Rosliny te kwitna wczesniej i w momencie pro¬ wadzenia oceny sa w dalszym stadium rozwojo¬ wym niz rosliny sprawdzianowe. Substancja porów¬ nawcza jest fitotoksyczna i wykazuje znacznie mniejszy efekt regulowania wzrostu roslin.Przyklad X. Efekty regulowania wzrostu u soji Rosliny soi hodowano w warunkach cieplarnia¬ nych. Obróbka opryskowa nastepowala przed wzej- sciem i po wzejsciu roslin za pomoca róznych ze¬ mulgowanych substancji czynnych. Po uplywie 6 tygodni od wysiania okreslano ilosc rozgalezien na jedna rosline.Nazwa substancji czynnej 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2: 3,4-bis-0-izopropyl-idenoksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l ,2 3,4-bis-0-izopropyl-idenoksylit' Srodek porównawczy Kwas trójjodobenzoesowy Dawka (g sub¬ stancji czynnej/ ha) 1000 100 70 7 Tablica Dlugosc 100 70 58 . 42 8 Kwiaty i paczki kwiatowe 115 36 111 93 Zawiazki straków 134 159 62 21 Straki (2 cm) 143 150 0 0 Rozga¬ lezienia 127 180 190 136129 648 21 22 Wyniki zestawiono w podanej nizej tablicy 9.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku przewyzszaja srodek porównawczy pod wzgledem dzialania regulujacego wzrost.Nazwa substancji czynnej 5-0-/2,6-dwu- chlorobenzylo/- -l,2:3,4-bis-izo- propylideno- ksylit Srodek porów¬ nawczy Sól sodowa kwasu 2,3:4,6- -dwu-0-izopro- pylideno-2-keto- gulonowego Sprawdzian Tablica < Dawka (kg sub¬ stancji czynnej/ ha) 1 2,5 5 ~ } Rozgalezienia na 1 przed wzej- sciem 4 0 0 0 . rosline | po wzej- sciu 0,5 0,2 0,2 ¦ • Przyklad XI. Rosliny soji traktowano dawka 0,8 kg substancji czynnej na 1 ha po wzejsciu.Po uplywie 3 tygodni od opryskiwania okreslano odksztalcenie lisci, polozenie lisci i rozgalezienie, a oceniano stopien wyrazistosci objawów wedlug nastepujacej skali: 0 = brak efektu, , 4 = bardzo silnie widocz¬ ny efekt morfogenetyczny.Równoczesnie z trzeciego liscia pierzastego wy¬ krojono krazki lisciowe. Z tych krazków lisciowych wyekstrahowano chlorofil, a zawartosc chlorofilu okreslono fotometrycznie.W podanej nizej tablicy 10 zestawiono noty ocen efektu morfologicznego i podwyzszenia zawartosci chlorofilu w porównaniu z próba sprawdzianowa.Okazuje sie, ze w przypadku stosowanego steze¬ nia opryskowego efekt regulujacy wzrost roslin przez substancje czynne srodka wedlug wynalazku jest znacznie bardziej wyrazny niz w przypadku substancji porównawczej.Tablica 10 Efekt morfologiczny i podwyzszenie zawartosci chlorofilu u soi.Nazwa zwiazku 1 1 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/benzylo-metyló-metyle- no/-ksylit Efekt morfologiczny/ nota oceny 2 2 Podwyzszenie zawartosci chlorofilu w °/o 3 25 20 25 30 35 40 45 50 60 ciag dalszy tablicy 10 i 2 I 3 10 * 15 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4 -bis-0-/butylo-metylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4 -bis-0-/l,l-tetrametyleno-metyle- no/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0- [/2-fenyloetylo/-metylo- -metyleno]-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-J -bis-0-/metylo-metyleno/-ksylil 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-[/2-fenyloetylo/-metylo- -metyleno]-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/4-chlorofenylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-1,2:3,4-1 -bis-0-/4-chlorofenylo-metyle- no/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-metyleno/-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4 -bis-0-/chlorometylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4 -bis-0-/metyleno/-ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-oktylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-oktylo-metyleno/- -ksylit 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-[/2,6-dwuchlorofenylo/- -metyleno]-ksylit 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis- -0-/2,6-dwuchlorofenylo/-metyle- no-ksylit 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4- -bis-0-/metylo-fenoksymetylo- -metyleno/-ksylit Srodek porównawczy Sól sodowa kwasu 2,3:4,6-dwu- -0-izopropylideno-2-ketogulono- wego 1/2 Zastrzezenia patentowe 1. Srodek o dzialaniu regulujacym wzrost roslin, zwlaszcza o dzialaniu wywierajacym wplyw na we¬ getatywny i generatywny wzrost roslin straczko¬ wych, szczególnie roslin soi, zawierajacy nosniki i/lub substancje pomocnicze oraz substancje czyn-23 129 648 24 na, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna, co najmniej jedna nowa pochodna ksylitu o ogólnym wzorze 1, w którym R1? R2, R3 i R4 stanowia jednakowe lub rózne podstawniki i oz¬ naczaja atom wodoru, rodnik alkilowy o 1—10 atomach wegla, jedno- lub wielokrotnie chlorow¬ cem, grupa alkoksylowa o 1—6 atomach wegla, grupa fenoksylowa i/lub chlorowcofenoksylowa pod¬ stawiony rodnik alkilowy o 1—10 atomach wegla, rodnik aryloalkilowy o 1—3 atomach wegla w cze¬ sci alkilowej, jedno- lub wielokrotnie grupa alki¬ lowa o 1—6 atomach wegla, chlorowcem, grupa alkoksylowa o 1—6 atomach wegla, grupa nitrowa i/lub trójfluorometylowa podstawiony rodnik ary¬ loalkilowy o 1—3 atomach wegla w czesci alkilo¬ wej, cykloalifatyczny rodnik weglowodorowy o 3— 8 atomach wegla, aromatyczny rodnik weglowodo¬ rowy lub jedno- lub wielokrotnie chlorowcem, gru¬ pa alkilowa o 1—6 atomach wegla, grupa alkoksy¬ lowa o 1—6 atomach wegla, grupa mitrowa i/lulb trójfluorometylowa podstawiony aromatyczny rod¬ nik weglowodorowy, albo Rx i R2 i/lub R3 i R4 wspólnie z przyleglym atomem wegla tworza cyklo¬ alifatyczny rodnik weglowodorowy o 3—8 atomach wegla, R5 oznacza atom wodoru lub rodnik alki¬ lowy o 1—4 atomach wegla, a Re oznacza aroma¬ tyczny rodnik weglowodorowy albo jedno- lub wie¬ lokrotnie chlorowcem, grupa alkilowa o 1—6 ato¬ mach wegla, grupa alkoksylowa o 1—6 atomach wegla, grupa fenoksylowa, fenylowa, nitrowa i/lub trójfluorometylowa podstawiony aromatyczny rod¬ nik weglowodorowy. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera co najmniej jed¬ na nowa benzyloeterowa pochodna ksylitu o ogól¬ nym wzorze 1, w którym R1} R,2 R3 i R4 stanowia jednakowe lub rózne podstawniki i oznaczaja rod¬ nik metylowy, etylowy, propylowy, izopropylowy, n-butylowy, II-rz.-butylowy, Ill-rz.-butylowy, 2,2- -dwumetylo-1-propylowy, n-pentylowy, n-hepty- lowy, n-oktylowy, n-decylowy, chlorometylowy, bro- mometylowy, fluorometylowy, dwuchlorometylowy, trójfluorometylowy, trójchlorometylowy, metoksy- metylowy, etoksymetylowy, fenoksymetylowy, 4-chlo- rofenoksymetylowy, chloroetylowy, bromoetylowy, 2-etoksyetylowy, 2-fenoksyetylowy, cyklopropylowy, cyklopentylowy, cykloheksylowy, benzylowy, 2-fe- nyloetylowy, fenylowy, 2-chlorofenylowy, 3-chloro- fenylowy, 4-chlorofenylowy, 3,4-dwuchlorofenylowy, 4-metoksyfenylowy, 4-nitrofenylowy, 2,4-dwuchlo- rofenylowy, R5 oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, a Rg oznacza rodnik fenylowy, 2-chlo¬ rofenylowy, 3-chlorofenylowy, 4-chlorofenylowy, 2,6- -dwuchlorofenylowy, 2,4-dwuchlorofenylowy, 3,4- -dwuchlorofenylowy, 2,4,6-trójchlorofenylowy, 4- -bromofenylowy, 2,4-dwubromofenylowy, 2,4,6-trój- bromofenylowy, 2-fluorofenylowy, 3-fluorofenylowy, 4-fluorofenylowy, 2,4-dwufluorofenylowy, 2-metylo- fenylowy, 3-metylofenylowy, 4-metylofenylowy, 3,4- -dwumetylofenylowy, 2-metoksyfenylowy, 3 meto- ksyfenylowy, 4-metoksyfenylowy, 3,4-dwuoksymety- lenofenylowy, 2-fenoksyfenylowy, 3-fenoksyfenylo- wy, 2-nitrofenylowy, 3-nitrofenylowy lub 4-nitro¬ fenylowy. 3. Srodek wedlug zastrz, 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izo- propylidenoksylit. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izo- 5 propylidenoksylit. 5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 10 zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/metylometyleno/-ksylit. 7. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze za¬ wiera 5-0-/4-bromobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropylide- noksylit. 15 8. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/3,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izo- propylidenoksylit. 9. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/4-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- 20 lidenoksylit. 10. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 11. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 25 zawiera 5-0-/3-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 12. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 30 13. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/3-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 14. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/4-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- 35 lidenoksylit. 15. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/3,4-dwumetylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izo- propylidenoksylit. 16. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 40 zawiera 5-0-/2-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 17. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/3-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 45 18. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/4-fluorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 19. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/3-trójfluorometylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- 50 -izopropylidenoksylit. 20. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-benzylo-l,2:3,4-bis-0-izopropylidenoksy- lit. 21. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 55 zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/dwuetylometyleno/-ksylit. 22. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/ety- lo-metylo-metyleno/-ksylit. 60 23. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/ety- lo-metylo-metyleno/-ksylit. 24. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l ,2:3,4-bis-0-/etylo-me- 65 tylo-metyleno/-ksylit.129 648 25 26 25. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/etlo-me- tylo-metyleno/-ksylit. 26. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- tylo-propylo-metyleno/-ksylit. 27. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- tylo-propylo-metyleno/-ksylit. 28. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metylo- propylo-metyleno/-ksylit. 29. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metylo- -propylo-metyleno/-ksylit. 30. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/dwuetylo-metyleno/-ksylit. 31. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/dwuety- lo-metyleno/-ksylit. 32. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/dwuety- lo-metylenQ/-ksylit. 33. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/benzylo- -metylo-metyleno/-ksylit. 34. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/benzylo- -metylo-metyleno/-ksylit. 35. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/benzylo-metylo-metyleno/-ksylit. 36. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/benzylo-metylo-metyleno/-ksylit. 37. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/benzylo- -metylo-metyleno/-ksylit. 38. Srodek /wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/l,l-tetra- metyleno-metyleno/-ksylit. 39. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/l,l- -tetrametyleno-metyleno/-ksylit. 40. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/butylo- -metylo-metyleno/-ksylit. 41. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/bu- tylo-metylo-metyleno/-ksylit. 42. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/l,l-tetra- metyleno-metyleno/-ksylit. 43. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/bu- tylo-metylo-metyleno/-ksylit. 44. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/l ,1- -tetrametyteno-metyleno/-ksylit. 45. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-[/2-feny- loetylo/-metylo-metyleno]-ksylit. 46. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 15 20 zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0^[/2- -fenyloetylo/-metylo-metyleno]-ksylit. 47. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- 5 tylo-metyleno/-ksylit. 48. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/4-fenylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropy- lidenoksylit. 49. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 10 zawiera 5-0-/4-cyjanobenzylo/-l,2:3,4-bis-izopropyli- denoksylit. 50. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0^[/2- -fenyloetylo/-metylo-metyleno]-ksylit. 51. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-[/2-feny- loetylo/-metylo-metyleno]-ksylit. 52. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/4- -chlorofenylo-metyleno/-ksylit. 53. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/fenylo- metyleno/-ksylit. 54. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 25 zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/4- -chlorofenylo-metyleno/-ksylit. 55. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l ,2:3,4-bis-0-/4-chlo- rofenylo-metyleno/-ksylit. 30 56. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/fe- nylometyleno/-ksylit. 57. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- 35 tylo-metyleno/-ksylit. 58. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l ,2:3,4-bis-0-/metylo- metyleno/-ksylit. 59. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 40 zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metylo- metyleno/-ksylit. 60. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/chlorometylo-metyleno/-ksylit. 45 61. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0- -/chlorometylo-metyleno/-ksylit. 62. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/chloro- 50 metylo-metyleno/-ksylit. 63. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/chloro- metylo-metyleno/-ksylit. 64. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 55 uwiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- tyleno/-ksylit. 65. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- tyleno/-ksylit. 60 66. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metyle- no/-ksylit. 67. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5,0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- 65 tylo-oktylo-metyleno/-ksylit.27 129 648 28 68. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- tylo-oktylo-metyleno/-ksylit. 69. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metylo- -oktylo-metyleno/-ksylit 70. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/metylo- -oktylo-metyleno/-ksylit. 71. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/fe- nylometyleno/-ksylit. 72. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-metylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/fenylo- metyleno/-ksylit. 73. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-[/2,6- -dwuchlorofenylo/-metyleno]-ksylit. 74. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-rnetylobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-[/2,6-dwu- chlorofenylo/-metyleno]-ksylit. 75. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2-chlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-[/2,6-dwu- chlorofenylo/-metyleno]-ksylit. 76. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-[/2,6- 5 -dwuchlorofenylo/-metyleno]-ksylit. 77. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4,6-trójbromobenzylo/-lJ2:3,4-bis-0-izo- propylidenoksylit. 78. Srocjek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 10 zawiera 5-0-/l-fenyloetylo/-l,2:3,4-bis-0-izopropyli- denoksylit. 79. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-[l-/2,4-dwuchlorofenylo/-etylo]-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit. 15 80. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-[l-/2,6-dwuchlorofenylo/-etylo]-l,2:3,4- -bis-O-izopropylidenoksylit. 81. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,6-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- 20 tylo-fenoksymetylo-metyleno/-ksylit. 82. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 5-0-/2,4-dwuchlorobenzylo/-l,2:3,4-bis-0-/me- tylo-fenoksymetylo-metyleno/-ksylit.129 8-18 CH2-0-CH-R5 V-/zor 1 CH2-0H CH-OH HO-CH CH-OH CH2-0-CH-R6 Wzór U O-C-Ri R2 Wzór 5 o CH JO. , - xc^Rl CH-0" XR2 £H rXR3 T" —~Z<.CH^Q/ \r CH?-Y 0=C-R3 R* Wzór 6 r7-ox r, c R8-0X XR2 Wzór 2 Wzór 7 R6-CH-X l R5 wzor 3 R7-0 R3 c R«-0 XR, Wzor 8 PL PL PL PL PL PL PL PL PL