Wynalazek niniejszy dotyczy silnika, w którym srodkiem napednym jest plyn, nagromadzony w zbiorniku, napelnianym zapomoca tloka, zespolonego z rdzeniem solenoidu, przez który przeplywa prad e- lektryczny. W znanych silnikach tego ro¬ dzaju tlok silnika sluzy jednoczesnie do uruchomiania dowolnego sprzezonego z nim urzadzenia, np. hamulca. Wskutek tego tlok ten przesuwany jest w jednym kierun¬ ku plynem pod cisnieniem, w drugim zas— solenoidem, który jednoczesnie powoduje doprowadzanie plynu zpowrotem do glów¬ nego powietrznika. Gdy wiec przerwie sie przeplyw pradu elektrycznego, to w silni¬ ku tego rodzaju niema srodka napednego, zapomoca którego moznaby przesunac tlok silnika w tym kierunku, w jakim przesunal¬ by go solenoid. Poza tern w urzadzeniach takich musi byc tyle solenoidów, ile ma byc zastosowanych tloków, uruchomiajacych poszczególne urzadzenia, Wodno-elektryczny silnik wedlug wy¬ nalazku wykonany jest w ten sposób, ze wspomniane wady sa usuniete, a poza tern zostaly osiagniete takie zalety, jak np. moz¬ nosc ustalenia (zatrzymania) tloka, uru¬ chomiajacego pewne urzadzenie, w dowol- nem polozeniu. Tego rodzaju ustalenie jest konieczne, np. przy sterowaniu zwrotnic kolejowych lub podobnych urzadzen. Wy¬ nalazek polega w istocie na tern, ze plyn uruchomia pomocniczy silnik wodny i od¬ plywa do powietrznika dodatkowego, wktórym plyn ten moze sie gromadzic, zanim zostanie wtloczony zapomoca silnika wod- no-elektryczneigo do glównego powietrzni¬ ka. Ruch tloka glównego silnika wodno- elektrycznego odbywa sie w taki sposób, ze tlok ten jest przesuwany ze swego nor¬ malnego polozenia zapomoca plynu, a po¬ wraca do tego polozenia pod dzialaniem so- lemoidu, (tloczac jednoczesnie plyn do glównego powietrznika.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad wykonania wodno-elektrycz- nego silnika wedlug wynalazku, w którym urzadzenie R jest zaopatrzone tylko w je¬ den tlok; urzadzenie to oznaczone jest na rysunku prostokatem z linij przerywanych.Mioze byc wladzome równiez jakiekolwiek inne urzadzenie napedzane, które bedzie doprowadzalo plyn do powietrznika do¬ datkowego. Urzadzenie napedzane wlaczo¬ ne jest miedzy przewód 1, doprowadzaja¬ cy plyn tloczony, a przewód odplywowy 2.Przewód doprowadzajacy 1 jest prze¬ prowadzony od glównego powietrznika 8, który zawiera pewna okreslona ilosc plynu pod cisnieniem. Przewód odplywowy 2 od¬ galezia sie od powietrznika dodatkowego 3, w którym moze sie zbierac plyn, doplywa¬ jacy z napedzanego urzadzenia R, przy- czem w przewodzie tym umieszczone sa odpowiednie zawory. Plyn ten, zanim zo¬ stanie zpowrotem wtloczony do glównego powietrznika 8, przeplywa do cylindra 4 i przesuwa tlok 5 w prawo z polozenia nor¬ malnego, zaznaczonego linjami kreskowa- nemi, podczas gdy tlok w kierunku od¬ wrotnym przesuwa sie pod dzialaniem so- lenoidu 6, jednoczesnie przetlaczajac plyn do glównego powietrznika 8.Tlok 5 moze jednoczesnie uruchomiac dowolne urzadzenie napedzane, np. hamu¬ lec. W tym celu wystarczy doprowadzic plyn tloczony bezposrednio do tego tloka 5, np. zapomoca przewodu 7. Tlok 5 moze byc wtedy uzyty do przestawiania hamul¬ ca, którego regulowanie odbywa sie albo zapomoca zmiany przeciwdzialania sole- noidu 6, albo tez zmiany ilosci plynu tlo¬ czonego.Jako powietrznik dodatkowy 3 moze byc równiez uzyty cylinder 4, w którym u- mieszczony jest tlok 5. Jednak w pewnych warunkach, zwlaszcza gdy tlok 5 ma slu¬ zyc jednoczesnie jako czesc urzadzenia na¬ pedzanego, wskazane jest, aby jako dodat¬ kowy powietrznik zastosowane bylo od¬ dzielne naczynie 3. Plyn, odplywajacy z róznych urzadzen napedzanych, wzglednie równiez i z silnika wodno-elektrycznego 5, zbiera sie w powietrzniku dodatkowym 3 i spreza srodek napedny (np. powietrze), który moze wywierac na ten plyn dostatecz¬ ne cisnienie, aby przesunac tlok 5 z jego normalnego polozenia. Cylinder 4 napelnia sie plynem, który nastepnie pod dziala¬ niem Slolenoidu 6 zostaje przetloczony do glównego powietrznika 8. Ilosc plynu, wy¬ tloczona podczas jednego suwu tloka 5, moze byc mniejsza od ilosci plynu, zebra¬ nego w powietrzniku dodatkowym 3, a zwlaszcza wtedy, gdy tlok 5 ma sluzyc ja¬ ko tlok, uruchomiajacy hamulec pojazdu.To przetlaczanie plynu do glównego powietrznika 8 moze odbywac sie dwiema drogami, t. j. przez przewód 7, laczacy cy¬ linder 4 z glównym powietrznikiem 8, lub przez przewód odplywowy 2, jedno lub drugie urzadzenie napedzane R i prze¬ wód 1.Przewód 7 sluzy do bezposredniego do¬ prowadzania plynu pod cisnieniem do cy¬ lindra 4 w razie, gdy tlok 5 sluzy do na¬ pedu drazków hamulcowych. Wi tym przy¬ padku tlok 5, który jednoczesnie przekazu¬ je sile i przetlacza plyn, pracuje tak, jak w kilkakrotnie juz wspomnianych znanych urzadzeniach hamulcowych t. j. solenoid 6 przesuwa tlok 5 i przetlacza bezposred¬ nio do glównego powietrznika 8 — plyn, który przedostal sie do cylindra 4. To po¬ wrotne przetlaczanie plynu w zastosowaniu do hamulców zwykle odpowiada odhamowa- - 2 —niu. Jesli doplyw pradu elektrycznego z ja- kiegokolwiekbadz powodu zostaje przerwa¬ ny, to pomimo tego tlok 5, który dzialal ja¬ ko czesc urzadzenia napedzanego, mozna doprowadzic do jego normalnego poloze¬ nia, np. do polozenia, odpowiadajacego od- hamowaniu. W tym celu wystarczy zawarty w cylindrze 4 plyn przetloczyc do powietrz- nika dodatkowego 3, do czego moze sluzyc sprezyna 10.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku moze byc uruchomiane w nastepu¬ jacy sposób. Plyn, odplywajacy z cylindra 4, zostaje skierowany do powietrznika do¬ datkowego 3, gdzie moze sie zebrac, zanim zostanie przetloczony do glównego po¬ wietrznika 8. Doplyw plynu do dodatkowe¬ go powietrznika 3 rozrzadzany jest samo¬ czynnym zaworem 15, który jest otwiera¬ ny zapomoca preta 15', polaczonego z rdze¬ niem 15" podwójnego elektromagnesu 39, 40. Tlok 5 moze przetlaczac plyn do glów¬ nego powietrznika 8 tylko w razie doplywu pradu elektrycznego do solenoidu 6. W czasie tego przetlaczania plynu tlok 5 mo¬ ze kilkakrotnie spelniac role czesci urza¬ dzenia napedzanego, np. moga byc doko¬ nane kilkakrotnie hamowanie i odhamowa- nie dzieki energji, nagromadzonej1 w glów¬ nym powietrzniku 8.Opisany sposób pracy urzadzenia moze byc osiagniety zapomoca narzadów zamy¬ kajacych.Przesuw tloka 5, jako czesci urzadzenia napedzanego plynem, spowodowany zo¬ staje dzieki otwarciu zaworu 11, który mo¬ ze byc zamykany zapomoca baterji elek¬ trycznej 12. Jezeli naped tloka 5 ma byc regulowany, co jest konieczne przy ha¬ mulcach, to mozna w znany sposób uzyc solenoidu 6 do otrzymania zmiennej sily przeciwdzialajacej. Regulacje te mozna równiez w znany sposób osiagnac zapomo¬ ca zaworu 11, przepuszczajac mniejsza lub wieksza ilosc plynu przez ten zawór. W tym celu nalezy tylko raczke 13 rozrzad- czego wylacznika pozostawic przez dluzszy lub krótszy czas w polozeniu S, które od¬ powiada otwarciu zaworu 11.Przesuniecie tloka 5 w odwrotnym kie¬ runku wywoluje sie, przepuszczajac prad przez solenoid 6. W tym celu raczke 13 nalezy przekrecic do polozenia D. Prad ba¬ terji 12 powoduje wówczas zamkniecie za¬ woru 11 i wzbudza elektromagnes 36, któ¬ ry powoduje zamkniecie wylacznika 37 pradu, ^doplywajacego z glównego prze¬ wodu L do solenoidu 6.Wylacznik 9 polaczony jest szeregowo z elektromagnesem 36. Plyn zostaje przetla¬ czany bezposrednio do glównego powietrz¬ nika 8 przez samczynny zawór 14 oraz przewód 7. Gdy raczka znajdzie sie w po¬ lozeniu D, to w obwód pradu baterji 12 wlacza sie uzwojenie 40 elektromagnesu zaworu 15, którego pole magnetyczne da¬ zy do przesuniacia preta 15 ku zaworowi 15; zawór 15 nie otwiera sie jednak pomi¬ mo wzbudzenia uzwojenia 40, jezeli w glównym przewodze L plynie prad, ponie¬ waz wtedy przylaczone do przewodu L drugie uzwojenie 39 elektromagnesu zawo¬ ru 15 jest wzbudzone i przeszkadza prze¬ sunieciu preta 15. Jezeli natomiast prad w glównym przewodzie nie przeplywa, to za¬ wór 15 otwiera sie i plyn z cylindra 4 zo¬ staje /tloczony wprost do powietirzmika do¬ datkowego 3 wiskutdk dizialania isprezy- ny 10.Gdy w glównym przewodzie L prad znów zacznie przeplywac, to solenoid 6 przesuwa tlok 5, który jednoczesnie tloczy zawarty jeszcze w cylindrze 4 plyn do glównego powietrznika 8. Przy koncu suwu tloka 5 wylacznik 9 zostaje otworzony, i dzialanie solenoidu przerywa sie. W tej chwili plyn w powietrzniku dodatkowym 3, znajdujacy sie pod dzialaniem sprezonego powietrza, lub scisnietej sprezyny, albo tez podniesionego ciezaru, odsuwa zawór 15 i dopóty przesuwa tlok 5 zpowrotem, dopó¬ ki wylacznik 9 ponownie nie zamknie obwo-du solenoidu 6. Tlok 5 otrzymuje wiec ruch zwrotny i przetlacza w ten sposób plyn z dodatkowego powietrznika 3 do glównego powietrznika 8. Ten ruch zwrotny przery¬ wa sie samoczynnie, gdy cisnienie plynu, zawartego w powietrzniku dodatkowym 3, nie wystarcza do przesuniecia tloka 5 zpo- wrotem. Przenoszenie ruchu zwrotnego tloka 5 na drazek 20, polaczony, np. z drazkiem hamulca, jest uniemozliwione w ten sposób, ze w tloczysku urzadzona jest szczelina 18, w której prowadzony jest czop 19, umocowany w drazku 20. Po¬ nowne przekrecenie raczki 13 do poloze¬ nia S w celu przesuniecia tloka 5, jako tloka urzadzenia napedzanego — o ile to przesuniecie zostaje wykonane przed o- próznieniem sie powietrznika dodatkowego 3 — powoduje chwilowa przerwe zwrotne¬ go ruchu tloka 5.Jezeli tlok 5 sluzy jako czesc urzadze¬ nia napedzanego, np. hamulca, to jedno¬ czesnie mozna zastosowac dla innych ce¬ lów rozmaite inne urzadzenia napedzane, które wlacza sie miedzy przewód dopro¬ wadzajacy 1 a przewód odprowadzajacy 2. Istnienie takich dodatkowych urzadzen napedzanych nie jest jednak konieczne do urzeczywistnienia wynalazku, którego gló¬ wna cecha jest zastoswanie powietrznika dodatkowego 3. Jezeli tlok 5 uzyty jest do przestawiania hamulca pojazdu, to inne urzadzenia napedzane, wlaczone miedzy przewody li 2, moga byc zastosowane, np. do samoczynnego obslugiwania drzwi oraz stopni pojazdu lub do jakiegokolwiek inne¬ go celu. Przewód odplywowy 2 tych urza¬ dzen napedzanych doprowadza plyn do po¬ wietrznika dodatkowego 3 przez samoczyn¬ ny zawór 23.Jak juz wspomniano, plyn, wytlaczany tlokiem 5, moze byc przeprowadzany do glównego powietrznika 8 równiez i przez przewód odplywowy 2. W tym celu nale¬ zy tylko podczas okresu przetlaczania otworzyc zawór 21, a jednoczesnie prze¬ szkodzic otwarciu sie zaworów 23 i 14, które moglyby nastapic pod dzialaniem cisnienia przetlaczanego plynu.Urzadzenia napedzane moga byc, jak juz wspomniano, rozmaitego rodzaju.Przedstawiony na rysunku przyklad urza¬ dzenia napedzanego posiada przesuwajacy sie w cylindrze 26 tlok 25, po obydwu stro¬ nach którego moze sie znajdowac plyn.Gdy tlok 25 przesuwany jest w kierunku, np. na prawo pod dzialaniem plynu, do¬ plywajacego przez przewód doprowadza¬ jacy 1, skrzynke suwakowa 27 i przewód 28, wówczas plyn ten zostaje wytlaczany przez przewód 29, suwak 30 oraz przewód odplywowy 2. Tlok 25 moze byc w jakim¬ kolwiek polozeniu ustalony, a to w taki sposób, ze raczki obydwóch kurków trój- drogowych 31 i 32, umieszczonych w prze¬ wodach 28, wzglednie 29, przekreca sie do polozenia zamkniecia O.Nastepnie tlok 25 moze byc swobodnie przesuniety w lewo pod dzialaniem, np. sprezyny 33, jezeli obydwa kurki trój dro¬ gowe 31 i 32 ustawi sie w polozeniu I, przy którem przewody 28 i 29 sa ze soba polaczone zapomoca przewodu 34. Plyn, odprowadzany przewodem odplywowym 2, moze byc wtlaczany tlokiem 5 bezposred¬ nio do glównego powietrznika 8 przez prze¬ wód 7, lub moze byc zpowrotem tloczony przez przewód 2 i w danym razi,?, po prze¬ stawieniu kunków 31 i 32 do polozenia II, spowodowac przesuw tloka 25 w odwrot¬ nym kierunku.Opisane urzadzenie napedzane R moze byc zastosowane do przestawiania zwrotnic kolejowych lub do otwierania i zamykania drzwi, przyczem dogodne jest tlumienie ruchu tloka 25 przy koncu kazdego jego suwu. W tym celu mozna np. zmniejszac przekrój przewodu 35, przez który prze¬ plywa plyn, znajdujacy sie po jednej stro¬ nie tloka 25, a mianowicie w ten sposób, ze sam tlok 25 przy koncu suwu zakrywa stopniowo otwór 35. — 4 —Plyn moze równiez znajdowac sie tylko po jednej stronic tloka 25, podczas gdy ko¬ mora, zmajidujaca sie po drugiej jqgo stro¬ nie, moze byc polaczona z atmosfera. Aze¬ by to osiagnac, nalezy tylko jeden z kur¬ ków trój drogowych 31, 32 ustawic w po¬ lozeniu ///. Jezeli np. kurek 32 ustawiony jest w polozeniu ///, to tlok 25 pod dzia¬ laniem plynu, doplywajacego przez prze¬ wody 1, 28 oraz kurek 31, moze sie prze¬ sunac na prawo. (Nastepnie tlok 25 moze sie przesunac w odwrotnym kierunku pod dzialaniem sprezyny 33 w chwili, gdy su¬ wak 30 tak zostanie przestawiony, ze plyn, który przedostal sie do cylindra 26, moze byc odprowadzony przez przewód 2 i do powietrznika dodatkowego 3. Takie urza¬ dzenie moze byc zastosowane np. do prze¬ stawiania hamulców pojazdów. PL