Przedmiotem wynalazku jest uklad sterujacy otrzymywaniem zmiennego w czasie skladu cieczy, zwlaszcza dla chromatografii cieczowej.Dotychczas nie sa znane urzadzenia elektroniczne sterujace wyzej wymienionym procesem.Uklad sterujacy otrzymywaniem zmiennego w czasie skladu cieczy, zwlaszcza dla chromato¬ grafii cieczowej wykonany w technice cyfrowej, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze zawiera licznik rewersyjny do którego wejsc zegarowych za posrednictwem rozdzielacza przyla¬ czony jest zegar czestotliwosci wzorcowej.Wyjscia przeniesienia i pozyczki licznika rewersyjnego przylaczone sa do wejscia ukladu posredniczacego, a poprzez bramki pierwsza i druga przylaczone do wlasnego wejscia wpisywania równoleglego. Jednoczesnie na wejscia równolegle licznika rewersyjnego przylaczone jest wyjscie licznika liczacego w góre, przy czym wartosc liczbowa na wyjsciu tego licznika odpowiada aktulanie realizowanej wartosci procent.Wejscie zegarowe licznika liczacego w góre o wejsciach równoleglych przylaczonych do pamieci, przylaczone jest do wyjscia przeniesienia sumatora akumulujacego o wejsciu polaczonym z wyjsciem rejestru buforowego sumatora. Wejscie wpisywania z wyzej wymienionego rejestru buforowego sumatora, wraz z wejsciami wpisywania równoleglego licznika liczacego w góre, drugiego licznika liczacego w dól i rejestru buforowego sumatora polaczone jest poprzez bramke czwarta ze zródlem impulsu startujacego z wyjsciem pozyczki drugiego licznika liczacego w dól.Wejscie równolegle tego licznika wraz z wejsciem równoleglym licznika liczacego w7 dól przyla¬ czone jest na wyjsciu rejestru buforowego.Wyjscie zegara czestotliwosci wzorcowej dolaczone jest do wejscia zegarowego pierwszego licznika liczacego w dól, którego wyjscie pozyczki dolaczone jest do wyjscia zegarowego sumatora akumulujacego oraz przez bramke trzecia do wlasnego wejscia wpisywania równoleglego. Bramki pierwsze i trzecie polaczone sa ze zródlem impulsu startujacego. Wartosci zadane podawane sa z pamieci, odpowiednio na wejscia równolegle licznika liczacego w góre i rejestru buforowego oraz rejestru buforowego sumatora.2 126147 W ukladzie wedlug wynalazku zadany przebieg skladu cieczy w czasie otrzymywany jest za pomoca aproksymacji odcinkowej, przy czym ilosc odcinków aproksymujacych ograniczona jest w zasadzie pojemnoscia pamieci. Dla kazdego z odcinków programowaniu podlega poczatkowa procentowa wartosc skladu cieczy, to jest wartosc 3-cyfrowa zawierajaca sie od 000 do 999, przy czym 999 odpowiada 99,9% przyrostu procentowej wartosci skladu cieczy w trakcie trwania danego odcinka oraz czas trwania odcinka. Programowanie czasu polega na okresleniu ilosci kroków proporcjonowania N, przy czym jako krok proporcjonowania okreslony jest pelny cykl pracy zaworów w czasie którego przez pierwsza czesc cyklu, której dlugosc jest proporcjonalna do wartosci 100% — A% plynie ciecz II, a przez pozostala czesc proporcjonalna do procentowego skladu cieczy II plynie ciecz I.Zaleta ukladu sterujacego jest duza dokladnosc, bo dla kazdego z odcinków maksymalne odchylenie zawiera sie w granicach (0-^-0,1%), zas czas jest wyznaczony z dokladnoscia zegara kwarcowego, bardzo dobra liniowosc oraz mozliwosc prostego, szybkiego i latwego programowa¬ nia — np. z klawiatury alfanumerycznej jaka jest uzywana w kieszonkowych kalkulatorach elektronicznych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiaja¬ cym schemat blokowy ukladu sterowania otrzymywaniem zmiennego w czasie skladu cieczy.Pulpit sterowania recznego podlaczony jest do wejscia danych i wejscia adresowego pamieci.Informacje zawierajace wielkosc „procentu poczatkowego %P, liczbe kroków N oraz wielkosc przyrostu procentu A%, sa podane odpowiednio na wejscie równolegle licznika liczacego w góre L%, na wejscie rejestru buforowego RBN oraz na wejscie rejestru buforowego sumatora RBS.Wyjscie z zegara czestotliwosci wzorcowej polaczonejest z wejsciem rozdzielacza R oraz z wejsciem „licz w dól" Cd licznika NI. Dwa wyjscia rozdzielacza R podlaczone sa jedno do wejscia „licz w góre" Cu, a drugie do wejscia Cd licznika rewersyjnegoLR%.Wyjscie równolegle licznika liczacego w góre L% polaczone jest z wejsciem równoleglym licznika rewersyjnego LR%. Wyjscie równolegle rejestru buforowego RBN polaczone jest z wejs¬ ciem równoleglym licznika NI oraz z wejsciem równoleglym licznika N2. Wyjscie równolegle rejestru buforowego sumatora RBS polaczone jest z wejsciem równoleglym sumatora SUM.Przycisk START polaczony jest z wejsciem bramki ORB4, wejsciem bramki ORB3 oraz z wejsciem bramki BI.Wyjscie przepelnienia Y+ licznika rewersyjnego LR% podane jest na bramke ORB2, której wyjscie jest podlaczone do wejscia sterujacego rozdzielacza R oraz do wejscia bramki ORBI.Wyjscie pozyczki Y~ licznika rewersyjnego LR% podlaczone jest do wejscia bramki ORB2, wejscia Cd licznika N2 oraz do wejscia ukladu posredniczacegoUP.Wyjscie pozyczki Y~ licznika N2 polaczone jest do wejscia bramki OR B4 oraz do wejscia Cu licznika prostych LP\ Wyjscie licznika prostych LP podlaczone jest do wejscia pamieci. Wyjscie bramki ORB4 jest podlaczone na wejscia wpisywania równoleglego L licznika N2, licznika L%, rejestru buforowego RBN oraz rejestru buforowego sumatora RBS. Wyjscie przeniesienia Y+ sumatora SUM polaczone jest z wejsciem Cu licznika L%. Wyjscie pozyczki Y~ licznika NI podlaczone jest do wejscia C sumatora SUM oraz do wejscia bramki OR B3. Wyjscie bramki OR B3 podlaczone jest na wejscie wpisywania równoleglego L licznika NI.Zadany program w postaci wartosci poczatkowej %P, przyrostu wartosci w trakcie odcinka aproksymujacego A%, oraz liczby kroków zostaje wpisany do pamieci z pulpitu sterujacego niezaleznie dla kazdego z odcinków aproksymujacych.Po pojawieniu sie sygnalu „start" nastepuje przepisanie informacji zawartej w pamieci to jest %, A% i N dla pierwszego odcinka odpowiednio do licznika L%, a z niego do licznika LR%, rejestru buforowego sumatora RBS i rejestru buforowego RBN z czego do liczników NI i N2.Jednoczesnie rozdzielacz jest ustawiony tak, ze impulsy z zegara o czestotliwosci wzorcowej fA = 1000/r, gdzie rjest dlugoscia krokuproporcjonowanie docieraja do wejscia liczenia w góre Cu licznika rewersyjnego LR%, zas zawory proporcjonujace za posrednictwem ukladu posredniuja- cego UP sa ustawione na przeplyw cieczy II. W tym czasie impulsy zegarowe dochodzace do licznika liczacego w dól NI powoduja zmniejszanie ustawionej na nim wartosci równej ilosci kroków jaka chcemy zrealizowac w danym odcinku.126147 3 Licznik LR% po doliczeniu do 999 generuje impuls przepelnienia Y+, który powoduje przesta¬ wienie rozdzielacza tak, ze impulsy zegarowego dochodza do wejscia liczacego w dól Cd licznika LR%, przestawienie zaworów na przeplyw cieczy I, przepisanie zawartosci licznika L% do licznika LR% — impuls przepisujacy dociera do wejscia wpisywania równoleglego L licznika LR% poprzez bramki B2 i BI — oraz zmniejszenie stanu licznika N2 o jeden. Caly ten cykl sie powtarza.Tak wiec, dwa programowane dzielniki czestotliwosci zrealizowane na licznikach NI i N2 majace ten sam stopien podzialu sa sterowane rózna czestotliwoscia: NI — czestotliwoscia wzor¬ cowa zegara, zas N2 czestotliwoscia 1000 razy mniejsza, bo taka jest czestotliwosc pojawienia sie impulsów pozyczki licznika LR% niezaleznie od realizowanej aktulanie wartosci procentowej skladu cieczy.Impulsy pozyczki licznika NI sa przesylane na wejscie zegarowe C sumatora akumulujacego SUM powodujac za kazdym razem dodanie do jego zawartosci wartosci rejestru buforowego sumatora RBS, czyli wartosci zadanego przyrostu A%. Stad impulsy przepelnienia na wyjsciu. Y* sumatora akumulujacego odpowiadajace przepelnieniu sumatora beda pojawiac sie z czestotliwoscia f _ 1000 A% _ A% Id — — • — Nr 1000 Nr gdzie A% podobnie jak %P podana jest w postaci 3-cyfrowej bezprzecinkowej liczby. Impulsy wyjsciowe z sumatora podawane sa na wejscie zegarowe licznika liczacego w góre L%, na który zostala wpisana wartosc poczatkowa %P, na poczatku realizowania danego odcinka, czyli jego wartosc w czasie bedzie nastepujaca: F% = %P + ( J^L- ^L) czesc calkowita = Nr 1 = %P + ( A% ¦ n ) czesc calkowita N gdzie n jest iloscia zrealizowanych kroków.Z powyzszej zaleznosci wynika bezposrednio, ze po zrealizowaniu calego odcinka to jest gdy n = N na liczniku L% bedziemy mieli zaprogramowana wartosc koncowa równa%P+A%.Koniec realizacji poszczególnych prostych wyznaczaja impulsy przeniesienia licznika N2. Na wyjsciu tego licznika mamy czestotliwosc fE= l/Nr. okres powtarzania wynosi Nr, czyli odpo¬ wiada dlugosci odcinka aproksymacji. Impulsy te sa równiez podawane do licznika prostych, którego stan podawany jest do pamieci jako adres, dzieki czemu dla kazdego nowego odcinka apoksymacji pobierane sa z pamieci nowe dane.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad sterujacy otrzymywaniem zmiennego w czasie skladu cieczy zwlaszcza dla chroma¬ tografii cieczowej, wykonany w technice cyfrowej, znamienny tym, ze zawiera licznik rewersyjny (LR%) do którego wejsc zegarowych (Cu, Cd) za posrednictwem rozdzielacza (R) przylaczony jest zegar czestotliwosci wzorcowej (Z), a wyjscia przeniesienia (Y*) i pozyczki (Y~) polaczone sa do wejscia ukladu posredniczacego (UP), a poprzez bramki (BI, B2) przylaczone do wlasnego wejscia wpisywania równoleglego (L), jednoczesnie na wejscie równolegle licznika rewersyjnego (LR%) przylaczone jest wyjscie licznika (L%) liczacego w góre, przy czym wartosc liczbowa na wyjsciu licznika (L%) odpowiada aktualnie realizowanej wartosci procentu. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wejscie zegarowe licznika (L%) liczace w góre o wejsciach równoleglych przylaczonych do pamieci (P), przylaczone jest na wyjscie przeniesienia sumatora akumulujacego (SUM) o wejsciu polaczonym z wyjsciem rejestru buforowego (RBS). którego wejscie wpisywania (L) wraz z wejsciami wpisywania równoleglego licznika (L%), licznika (N2) liczacego w dól i rejestru buforowego (RBN) polaczone jest poprzez bramke (B4), podobnie jak bramki B3 i BI ze zródlem impulsu (START) oraz z wyjsciem pozyczki (Y~) licznika (N2) liczacego w dól, którego wejscie zegarowe przylaczone jest do wyjscia pozyczki (Y~) licznika rewersyjnego (LR%), zas wejscie równolegle wraz z wejsciem równoleglym licznika (NI) liczacego4 126 147 w dól przylaczone jest na wyjscie rejestru buforowego (RBN), przy czym wyjscie z zegara (Z) dolaczone jest do wejscia zegarowego licznika (NI), którego wyjscie pozyczki (Y~) dolaczonejest do wejscia zegarowego (C) sumatora akumulujacego (SUM) oraz poprzez bramke (B3) do wlasnego wejscia wpisywania równoleglego (L), a wartosci zadane %P, A%, N podawane sa z pamieci (P) odpowiednio na wejscia równolegle licznika (L%), rejestru buforowego (RBS) oraz rejestru buforowego (RBN).Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL