PL126098B1 - Braking system for braking rotary members in particular vehicle wheels - Google Patents

Description

Przedmiotem niniejszego wynalazku jest uklad hamulcowy do hamowania obracajacego sie elementu, zwlaszcza kól pojazdu.Znane jest od dawna urzadzenie hamulcowe dla obrotowego elementu, zawierajace cylinder hamulcowy uruchamiany ciecza pod cisnieniem.W konwencjonalnych rozwiazaniach konstrukcyjnych ukladów hamulcowych stosowanych w pojazdach mechanicznych takich jak ciezarówki lub samochody osobowe stosuje sie zbiornik plynu hamulcowego do zasilania ukladu hamulcowego zawierajacego wiele cylindrów i przewodów zapewniajacych robocze polaczenie pomiedzy zbiornikiem i cylindrami. W typowym, hydrauli¬ cznym ukladzie hamulcowym w celu sprezania cieczy hydraulicznej zasilajacej cylindry hamulcowe stosuje sie glówna pompe hamulcowa.Znane sa równiez uklady hamulcowe pojazdów zaopatrzone w urzadzenia zabezpieczajace przed blokowaniem kól pojazdów na przyklad z polskich opisów patentowych nr 70010, 91 845, 96975. Uklady takie zawieraja glówna pompe hamulcowa, która w czasie hamowania pojazdu przez kierowce powoduje wzrost cisnienia cieczy doprowadzanej do cylindrów hamulcowych wytwarzajacych sile hamujaca obracajace sie kola pojazdu. Przy nadmiernie silnym hamowaniu, zwlaszcza na jezdni o niskim wspólczynniku tarcia wystepuje tendencja do blokowania kól.Zjawisku temu zapobiega zastosowane w ukladzie hamulcowym urzadzenie przeciwblokadowe niedopuszczajace do nadmiernego wzrostu cisnienia w cylindrach hamulcowych i obnizajace wytworzone cisnienie, które mogloby spowodowac zablokowanie kola. Niektóre urzadzenia prze¬ ciwblokadowe symuluja technike hamowania z pompowaniem, znana i stosowana przez wpraw¬ nych kierowców. W przewodach zasilajacych cylindry hadrauliczne takiego urzadzenia przeciwblokadowego wytwarza sie cyklicznie zmniejszajace i zwiekszajace sieicisnienie plynu hamulcowego. Tego rodzaju pulsowanie cisnienia powoduje cykliczne zmniejszanie i zwiekszanie sily hamowania wywieranej na kolo tak, ze slizgajace sie kolo, które ma tendencje do zablokowania sie moze w cyklu zmniejszonego cisnienia przyspieszyc swoje obroty do obrotów odpowiadajacych POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA ft&& URZAD PATENTOWY PRL2 126 098 predkosci pojazdu. Przyklady tego rodzaju urzadzen przeciwblokadowych sa równiez przedsta¬ wione w amerykanskich opisach patentowych nr 3833097 i nr 3989 125.W tego rodzaju pompujacych urzadzeniach przeciwblokadowych kazdy cykliczny wzrost cisnienia cieczy hamulcowej w cylindrze hamulcowym moze osiagnac maksymalna wartosc cisnie¬ nia ukladu hamulcowego. Z tego wzgledu urzadzenie przeciwblokadowe czyli modulator hamowa¬ nia powinien zapewniac cykliczne obnizenie cisnienia od wartosci maksymalnej. Tego rodzaju wymaganie stawiane modulatorom hamowania jest niekorzystne, poniewaz musialyby miec one zdolnosc obnizania cisnienia w cylindrach hamulcowych w kazdym cyklu od maksymalnego cisnienia ukladu hamulcowego do cisnienia wystarczajaco niskiego dla unikniecia zablokowania kola, które po krótkim przyhamowaniu moze ponownie przyspieszyc swoje obroty.Uklad hamulcowy do hamowania obracajacego sie elementu, zwlaszcza kól pojazdu, zawiera¬ jacy urzadzenie przeciwblokadowe umieszczone pomiedzy glówna pompa hamulcowa, a zespolem hamujacym uruchamianym cisnieniem cieczy, zbiornik dostarczajacy ciecz do zespolu hamuja¬ cego, przewody laczace zespól hamujacy ze zbiornikiem oraz czujnik mierzacy opóznienie obraca¬ jacego sie elementu i sygnalizujacy opóznienie wieksze od zadanego, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze zawiera zawór ograniczajacy, który jest nieruchomy lub dzialajacy przy sterowaniu urzadzenia przeciwblokadowego, a który jest sterowany w kierunku podwyzszania cisnienia cieczy dla ograniczenia predkosci zjaka narasta cisnienie cieczy, dla zapewnienia zasadni¬ czo calkowitego zlikwidowania poprzednio dostarczonego cisnienia w przeciwnym kierunku, to jest w kierunku od zespolu hamujacego do urzadzenia przeciwblokadowego.Zawór ograniczajacy ma korpus, wewnatrz którego znajduja sie gniazdo zaworowe, plytka zaworowa dociskana i odsuwana od gniazda zaworowego oraz sprezyna dociskajaca plytke zaworowa do gniazda. Do i od zespolu hamujacego odbywa sie swobodny przeplyw cieczy z predkoscia mniejsza od predkosci progowej, od zespolu hamujacego z predkoscia wieksza od predkosci progowej, a predkosc przeplywu cieczy do zespolu hamujacego jest ograniczona do wartosci mniejszych od predkosci progowej.Zawór ograniczajacy posiada wylotowe gniazdo zaworowe znajdujace sie przy w ylocie cieczy z zaworu, przy czym plytka zaworowajest dociskana sprezyna do wylotowego gniazda zaworowego.Zawór ograniczajacy posiada wylotowe gniazdo zaworowe i wlotowe gniazdo zaworowe, przy czym plytka zaworowa jest dociskana sprezyna do gniazda wlotowego.Urzadzenie przeciwblokadowe posiada korzystnie komore o cyklicznie w sposób sterowany zmiennej objetosci, a ponadto urzadzenie do regulowania predkosci narastania cisnienia stanowi polaczony z glówna pompa hamulcowa zawór dlawiacy reagujacy na cisnienie doprowadzanej do urzadzenia przeciwblokadowego dla regulowanego dlawienia przeplywu cieczy do zespolu hamu¬ jacego w miejscu polozonym miedzy zespolem hamujacym i komora o zmiennej objetosci urzadze¬ nia przeciwblokadowego.Zawór dlawiacy posiada nastawiany iglowy trzpien do regulowania predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego, a ponadto wyposazony jest w przewód impulsowy i tlok dla ciaglej regulacji predkosci narastania cienienia plynu hamulcowego, przy czym tlok jest elementem reagujacym na róznice cisnien panujacych po obu stronach urzadzenia przeciwblokadowego dla regulacji predkosci przyrostu cisnienia plynu hamulcowego.Korzystnym jest, jesli zawór ograniczajacy ma otworki, ewentualnie ma nastawiany trzpien iglowy dla ograniczania predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego do zalozonej predkosci.Czujnik opóznienia do mierzenia wielkosci opóznienia hamowanego kola i sygnalizowania opóznienia wiekszego od zalozonego jest polaczony z zaworem ograniczajacym, który reagujac na sygnaly czujnika opóznienia regulacji predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego dopro¬ wadzonego przewodami.Zawór ograniczajacy przystosowany do wzglednie duzego przeplywu cieczy posiada element zamykajacy wspólpracujacy z grzybkiem zaworowym dla ustalenia wzglednie malego przeplywu cieczy oraz stanowiace silownik-cewke i nurnik, wspóldzialajace z grzybkiem zaworowym, elemen¬ tem zamykajacym i czujnikiem opóznienia dla ograniczenia predkosci narastania cisnienia w trakcie cyklicznego podwyzszania cisnienia plynu hamulcowego w wyniku zasygnalizowania nad-126 098 3 miernego opóznienia w czasie, w którym róznica cisnien panujacych przed zaworem ograniczaja¬ cym i za zaworem ograniczajacym przekracza zalozona wartosc.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pojedynczy uklad hamulcowy kola pojazdu, czesciowo w przekroju, a czesciowo schematycznie, fig. 2 —r zawór ograniczajacy, który moze byc stosowany w ukladzie przedstawio¬ nym na fig. 1, fig. 3 - wykres przedstawiajacy typowe krzywe obnizania i zwiekszania cisnienia w cyklu obnizania i podwyzszania cisnienia plynu hamulcowego dostarczanego do elementów hamu¬ jacych, fig. 5 — schemat zastosowania ukladu hamulcowego o pelnym cisnieniu, fig. 6 —jedna z postaci wykonania ukladu hamulcowego wedlug wynalazku, fig. 7 — czesc urzadzenia przedsta¬ wionego na fig. 6 w okreslonym polozeniu roboczym, a fig. 8 przedstawia czesc urzadzenia przed¬ stawionego na fig. 7 w innym polozeniu roboczym.Jak przedstawiono na fig. I, uklad hamulcowy zawiera uruchamiany cisnieniem plynu hamul¬ cowego zespól hamujacy 10 z cylindrem hamulcowym wywierajacym sile hamowania na obraca¬ jacy sie element, który w niniejszym przypadku jest kolem 11 pojazdu. Cisnienie do hamowania kola 11 jest wytwarzane w glównej pompie hamulcowej 12 i jest przekazywane przewodami 14 laczacymi cylinder zespolu hamujacego 10 ze zbiornikiem glównej pompy hamulcowej 12. Do okreslania wielkosci opóznienia obrotów kola 11 i do sygnalizowania opóznienia wiekszego od zalozonego, zastosowany jest czujnik 15. Znane czujniki tego rodzaju przedstawiono w amerykan¬ skim opisie patentowym nr 3833097. Specjalistom z dziedziny urzadzen przeciwblokadowych ukladów hamulcowych znane sa tez czujniki innego rodzaju, które moga byc stosowane do wykrywania poslizgu kól lub wielkosci opóznienia hamowanego obracajacego sie elementu i do sygnalizowania na drodze elektrycznej lub innej nadmiernego poslizgu lub opóznienia wiekszego od zalozonego z góry.Jeden z takich czujników, wybrany do zastosowania w urzadzeniu wedlug wynalazku jest polaczony z hamowanym, obracajacym sie elementem takim jak kolo 11 i na drodze elektrycznej z urzadzeniem przeciwblokadowym 16. Urzadzenie przeciwblokadowe 16 zwane równiez modulato¬ rem hamowania jest uruchamiane dzialaniem czujnika opóznienia 15, tak jak to opisano w amerykanskim zgloszeniu patentowym nr 657 762.Przy normalnym hamowaniu, plyn hamulcowy moze swobodnie przeplywac w obu kierun¬ kach przez przewody 14 i przez obudowe 18 urzadzenia przeciwblokadowego 16. Normalne hamowanie moze byc wykonane przez sprezenie plynu hamulcowego w glównej pompie hamulco¬ wej 12 i uruchomienia cylindra zespolu hamujacego 10. Jednak, gdy czujnik opóznienia 15 zasygnalizuje na drodze elektrycznej poslizg kola lub nadmierne opóznienie obracajacego sie elementu, cewka 19 w obudowie 18 zostaje zasilana i nurnik 20 przedstawiony na fig. 1 zostaje przesuniety na lewo, przeciw dzialaniu sprezyny 21. Przesuniecie nurnika 20powoduje równoczes¬ nie zamkniecie pierwszego zwrotnego zaworu 22 i drugiego zaworu zwrotnego 24, sterujacych na skutek dzialania sprezyn dociskajacych 25 i 26. Zamkniecie zaworów zwrotnych 22 i 24 powoduje odciecie przeplywu plynu hamulcowego od glównej pompy hamulcowej 12 do cylindrów kól przez obudowe 18. Dzieki temu jest umozliwiony dalszy wzrost cisnienia w cylindrze kola.Tensam sygnal, który powoduje zasilanie cewki 19 powoduje uruchomienie zespolu napedza¬ jacego tloczka 28, dzieki czemu tloczek 28 zaczyna poruszac sie ruchem pulsujacym posuwisto- zwrotnym przy wspóldzialaniu sprezyny powrotnej 29. Oscylacyjny ruch tloczka 28 powoduje obnizenie cisnienia plynu dzialajacego na zespól hamujacy 10. Po obnizeniu sie cisnienia do okreslonego poziomu, kolo zaczyna sie obracac predzej i czujnik przestaje wysylac sygnal. Wyla¬ czenie cewki 19 powoduje powrót nurnika 20 na prawo dzialaniem sprezyny 21,a plyn hamulcowy ponownie doplywa do cylindra hamulcowego. Urzadzenie przeciwblokadowe cyklicznie zwieksza i zmniejsza cisnienie plynu hamulcowego w ukladzie hamulcowym symulujac technike hamowania z pompowaniem stosowana przez wprawnych kierowców w celu unikniecia, zablokowania kól.W rozwiazaniu wedlug wynalazku predkosc narastania cisnienia plynu hamulcowego dostar¬ czanego do zespolu hamujacego 10jest ograniczona w kontrolowanysposób zawore;m ograniczaja¬ cym 30 ustawionym miedzy zespolem hamujacym 10 i glówna pompa hamulcewa 12. Zawór ograniczajacy 30 moze miec rózne postacie i moze byc umieszczony w róznych ihiejscach.W ukladzie przedstwionym na fig. 1 zawór ograniczajacy 30 zawiera plytke zaworowa 31 dociskana do gniazda 32 sprezyna 34. które to elementy znajduja sie wewnatrz korpusu 35 zamoco-4 126 098 wanego do przewodu 14 pomiedzy urzadzeniem przeciwblokujacym 16 i zespolem hamujacym 10.W plytce zaworowej 31 wykonanyjestjeden lub wiecej otworków 36pozwalajacych na ograniczony przeplyw plynu z glównej pompy 12 do cylindra hamulcowego w zespole hamujacym 10. Natezenie przeplywu jest okreslone obliczona powierzchnia otworka 36. Plytka zaworowa 31, w przypadku cyklicznego obnizania cisnienia plynu dostarczanego do cylindra hamulcowego, opuszcza gniazdo 32 pozwalajac na przeplyw plynu od cylindra hamulcowego do glównej pompy hamulcowej 12, co zapewnia wystarczajaco szybkie obnizenie cisnienia i zwolnienie hamulca. Jednak w trakcie cyklicznego wzrostu cisnienia plynu przeplywajacego przewodem 14, plytka zaworowa 31 pozo¬ staje docisnieta do gniazda 32, a predkosc narastania cisnienia okreslona jest powierzchnia otworków lub otworka 36.Na fig. 3 przedstawiono wykres ilustrujacy dzialanie opisanego powyzej urzadzenia. Gdy kierowca naciska pedal uruchamiajacy glówna pompe hamulcowa 12, sprezony plyn hamulcowy zostaje dostarczany do cylindrów hamulcowych kól przez przewody 14 i urzadzenie przeciwbloka- dowe 16, czyli modulator hamowania. Jezeli czujnik 15 wykrywa tendencje do zatrzymywania kola, urzadzenie przeciwblokadowe zostaje uruchomione powodujac cykliczne obnizenie i pod¬ wyzszenie cisnienia plynu doprowadzanego przewodami 14. Na fig. 3 linia ciagla a przedstawiono normalna operacje hamowania zawierajaca faze wzrostu i faze spadku cisnienia.Jak to wynika z przebiegu ciaglej krzywej a, nastepny punkt na linii czasu, w którym czujnik sygnalizuje koniecznosc uruchomienia urzadzenia przeciwblokadowego 16 w celu rozpoczecia nowej fazy spadkti cisnienia moze znajdowac sie w takim miejscu, ze w zaleznosci od predkosci dzialania czujnika lub przepustowosci urzadzenia przeciwblokadowego, poczatkowe cisnienie w cylindrze hamulcowym kola moze miec wartosc zblizona do wysokiego cisnienia wytwarzanego przez pompe hamulcowa. Jednak, wedlug niniejszego wynalazku predkosc narastania cisnienia zostaje ograniczona dzialaniem zaworu ograniczajacego 30, co przedstawiono na fig. 3 linia przerywana b, której pochalenie, a wiec i predkosc cyklicznego narastania cisnienia zalezy od oporu stawianego przez otworki 36.Poniewaz predkosc narastania cisnienia moze byc dowolnie zmniejszana, wiec wedlug niniej¬ szego wynalazku urzadzenie przeciwblokadowe 16 w trakcie kolejnej cyklicznej operacji nie musi obnizac cisnienia w cylindrze hamulcowym od takiego samego poziomu co we wczesniejszym cyklu, ale moze rozpoczac obnizanie cisnienia od nizszego poziomu w zaleznosci od czasu reakcji czujnika i dzialania urzadzenia przeciwblokadowego 16.Inne rozwiazanie konstrukcyjne zaworu ograniczajacego 30 przedstawionego na fig. 1 poka¬ zano na fig. 2. Przedstawiony na fig. 2 zawór ograniczajacy 40 posiada korpus 45, wewnatrz którego znajduja sie plytka zaworowa 41, wlotowe gniazdo zaworowe 42 i sprezyna 44. Plytka zaworowa posiada wiele lub jeden otworków 46. W odróznieniu od zaworu przedstawionego na fig. 1, plytka zaworowa 41 zaworu przedstawionego na fig. 2jest dociskana sprezyna 44dogniazda wlotowego 48. Terminygniazdo wlotowe i gniazdo wylotowe odnosza sie do kierunku przeplywu plynu do zespolu hamujacego. Normalnie, plyn hamulcowy moze przeplywac przez zawór ograni¬ czajacy 40 plynac czesciowo przez srodkowy otworek 46 w plytce zaworowej 41, a czesciowo przez promieniowe otworki 49. Przy zwiekszaniu przez kierowce cisnienia plynu za pomoca glównej pompy hamulcowej zawór ograniczajacy 40 przedstawiony na fig. 2 nie zostaje uruchomiony.W przypadku gdy predkosc narastania cisnienia w cyklu przekracza o zalozona wartosc szybkosc narastania wywolana przez kierowce, co latwo moze byc wywolane istniejacymi urzadze¬ niami przeciwblokadowymi 16, to plytka zaworowa 41 zostanie odsunieta od gniazda wlotowego 48 i przeciw dzialaniu sprezyny 44 zostanie umieszczona na gniezdzie wylotowym 42. W takim polozeniu plyn hamulcowy moze przeplywac jedynie przez srodkowy otworek 46w plytce zaworo¬ wej 41 napotykajac na okreslony z góry opór przeplywu ograniczajacy predkosc narastania cisnienia w cyklu. Sprezyna 44 ulatwia szybkie obnizenie cisnienia plynu w czasie cyklicznego obnizenia cisnienia.Ograniczenie predkosci cyklicznego narastania cisnienia plynu znajdujacego sie w przewo¬ dach 14 moze byc tez wykonane dlawiacym zaworem ograniczajacym wedlug wynalazku, oznaczo¬ nym 50 na fig. 4. Obudowa 51 zaworu, posiadajaca wewnatrz kanaly do przeplywu cieczy zamocowana jest do przewodów 14 zapewniajacych polaczenie pomiedzy urzadzeniem przeciwblo- kadowym 16 i cylindrem zespolu hamujacego 10, przy czymjest ona polaczona równiez za pomoca126098 5 przewodu impulsowego 52 z przewodem 14 laczacym pompe glówna 12 z urzadzeniem przeciwblokadowym 16.W polozonym w srodku obudowy 51 otworze centralnym 53 umieszczony jest ilok 54 przesu¬ wany pod wplywem cisnienia plynu w przewodzie czujnikowym 52 i posiadajacy poprzeczny kanal 55 i osiowy kanal 56. Po obu stronach kanalu poprzecznego 55 na obwodzie tloka 54 umieszczone sa uszczelki pierscieniowe 58, 59 uszczelniajace tlok wzgledem scianek otworu 53. Tlok 54 jest ustawiony sprezyna 60 w normalnym polozeniu roboczym, to jest na prawo, jak to pokazano na fig. 4. W polozeniu tym plyn moze przeplywac od urzadzenia przeciwblokadowego 16 do cylindra zespolu hamujacego 10, poprzez kanaly poprzeczny 55 i osiowy 56. Na drodze przeplywu plynu wystawiony jest regulowany zespól dlawiacy skladajacy sie z iglowego trzpienia zaworowego 61 wspólpracujacego z kanalem osiowym 56.W obudowe 51 wkrecona jest sruba regulacyjna 62, której obracanie powoduje wstepne wyregulowanie natezenia przeplywu plynu dzieki wspólpracy iglowego trzpienia 61 z kanalem osiowym 56. W wyniku wywolanego przez glówna pompe 12 wzrostu cisnienia, które dziala poprzez przewód impulsowy 52 na tlok 54 wbrew dzialaniu sprezyny 60, tlok 54zostaje przesuniety w kierunku iglowego trzpienia zaworowego 61. Tak wiec, gdy wytworzone przez glówna pompe cisnienie zostaje podwyzszone dzialaniem urzadzenia przeciwblokadowego, efekt dlawienia iglo¬ wego trzpienia 61 i otworu osiowego 56 równiez zostaje zwiekszony w wyniku róznicy cisnien po obu stronach tloka 54, co powoduje ograniczenie predkosci cyklicznego narastania cisnienia plynu hamulcowego.Zeby nie hamowac predkosci cyklicznego spadku cisnienia plynu, w obudowie 51 znajduje sie kanal powrotny 63, w którym jest umieszczony element zamykajacy 64 zaworu zwrotnego, doci¬ skany do gniazda 65 sprezyna 66. Gdy urzadzenie przeciwblokadowe 16 pompuje plyn z cylindra hamulcowego kola przez obudowe 51, element zamykajacy 64 nie znajduje sie na gniezdzie i ciecz moze swobodnie przeplywac przez kanal powrotny 63, kanal poprzeczny 55 i kanal osiowy 56, z powrotem do urzadzenia przeciwblokadowego 16.Przy normalnej pracy opisanych powyzej zespolów w warunkach, w których nie wystepuje tendencja do blokowania kól, urzadzenie przeciwblokadowe 16 jest nieczynne i pozwala na swobodny przeplyw plynu hamulcowego od pompy glównej 12 do zespolu hamulcowego 10 przy poczatku operacji hamowania oraz od cylindra hamulcowego kola do glównej pompy przy koncu operacji hamowania. Taki przeplyw plynu, przy predkosci nizszej od progowej, nie jest zaklócany ani przez urzadzenie przeciwblokadowe 16 ani przez zawory ograniczajace 30, 40, 50. Jednak, gdy czujnik 15 wykrywa nadmierny stopien opóznienia, a wiec tendencje do zablokowania kola, zostaje uruchomione urzadzenie przeciwblokadowe 16, a zawory ograniczajace 30, 40, 50 opózniaja predkosc narastania cisnienia plynu, gdy w trakcie cyklicznego podwyzszania i obnizania cisnienia plynu zostaje przekroczona wartosc progowa predkosci narastania cisnienia.Przedstawione na lig. 3 przerywane linie b, c i d pokazuja mozliwy skutek dzialania opisanych powyzej zaworów ograniczajacych 30 i 40, a tym samym charakterystyke kontrolowanego przep¬ lywu plynu. Dla specjalistów jest rzecza jasna, ze okreslone krzywe moga byc zmieniane w zaleznosci od doboru wymiarów otworków. Krzywa e pokazuje przykladowo dzialanie uzyskane przy zastosowaniu zaworu ograniczajacego przedstawionego na fig. 4.Dla specjalistów jest rzecza oczywista, ze przebieg jej moze zostac zmieniony na przyklad zmiana ksztaltu iglowego trzpienia 61. Jeszcze inne mozliwosci daje zastosowanie przedstawionego na rysunku zaworu o stalym przeplywie, który ma charakterystyke o ksztalcie linii prostej, zmieniana jedynie na skutek elastycznosci przewodów i hamulca.Niniejszy wynalazek obejmuje równiez zawór ograniczajacy, który moze byc wbudowany w uklad hamulcowy o stalym cisnieniu, posiadajacy pompe hydrauliczna napedzana silnikiem elek¬ trycznym hib bezposrednio od ^Hnika pojazdu. Jedna z tego rodzaju postaci wykonania rozwiaza¬ nia wedlug wynalazku jest przedstawiona na fig. 5,6,7 i 8.Na figurze 8 urzadzenie przeciwblokadowe oznaczono ogólnie liczba 116. Jest ono umie¬ szczone w linii spustowej, sluzacej do odprowadzenia plynu z cylindra hamulcowego kola po otrzymaniu sygnalu od czujnika. W ukladzie tego rodzaju cisnienie hamowania wytwarzane jest przez pompe 70, a kierowca hamuje uruchamiajac zawór 71 przez nacisniecie pedalu hamulcowego.6 126 098 Urzadzenie przeciw blokadowe 116 zawiera w tym przypadku dwa zawory, jeden na czynnej w stanie normalnym linii zasilajacej i jeden na linii spustowej, które to zawory wspólpracuja ze soba tak, ze gd\ jeden jest otwarty to drugi jest zamkniety.Wedlug niniejszego wynalazku, sterowane zawory urzadzenia przeciwblokadowego 116moga /a\* ienjc w sobie zawory ograniczajace opisane ponizej w powolaniu sie na lig. 6, które ograniczaja predkosc narastania cisnienia cieczy. Jest rzecza oczywista, ze zawory ograniczajace moga byc tez umivzc/onc poza urzadzeniem przeciwblokadowym, na przyklad pomiedzy nim, a pompa i moga byc takie jak opisane w powolaniu sie na fig. 1, 2.4 lub 6.Podobnie zawory ograniczajace przedstawione na fig. 6 moga byc stosowane w innych niz stalocisnieniowe ukladach hamulcowych, takich jak uklad przedstawiony na fig. I.Jak to przedstawiono na fig. 6, wewnatrz obudowy zaworu ograniczajacego 118 umieszczona jest cewka 119, która po zasileniu przesuwa nurnik 120przeciw dzialaniu sprezyny powrotnej 121.Plaski grzybek zaworowy 170 na spoczywa normalnie na wspólpracujacym z nim gniezdzie zaworowym 171, odsuwany od niego zaczepami 172 wykonanymi w nurniku 120. W normalnych warunkach szczelina miedzy grzybkiem zaworowym 170 i gniazdem zaworowym 171 ma powrotnie zalozona szerokosc 0,5mm. Przez grzybek zaworowy 170 przechodzi i z nim wspólpracuje srod¬ kowy element zamykajacy 174. Normalnie, srodkowy element zamykajacy 174i grzybek zaworowy 170 wspólpracuja tak, zeby pozwolic na przeplyw cieczy przez ciasne przestrzenie utworzone pomiedzy czescia elementu zamykajacego 174 wchodzacego w grzybek zaworowy 170 i srodkowym otworem w grzybku zaworowym 170.Element zamykajacy 174 moze jednak byc szczelnie docisniety do grzybka zaworowego 170.Normalnie grzybek zaworowy 170 jest docisniety do zaczepów 172 sprezyna 175, a element zamykajacy 174jest docisniety do wystepów 176 sprezyna 177. Element zamykajacy 174 i wystepy 176 sa tak zwymiarowane i usytuowane wzgledem grzybka zaworowego 170 i wspólpracujacego z nim gniazda zaworowego 171, ze przesuniecie nurnika 120 poza polozenie, przy którym grzybek zaworowy 170jest oparty o gniazdo zaworowe, wystarcza do oparcia elementu zamykajacego 174o grzybek zaworowy 170.Przy normalnych warunkach hamowania, cewka 119 nie jest zasilana, a plyn hamulcowy przeplywa swobodnie przez obudowe i sterowane zawory. Po zasileniu cewki 119 czujnikiem opóznienia, jak to opisano poprzednio, nurnik 120 zostaje przesuniety na lewo (fig. 6) powodujac umieszczenie grzybka zaworowego 170 na gniezdzie zaworowym 171 jak to pokazano na fig. 7, a nastepnie docisniecie elementu zamykajacego 174^do grzybka zaworowego, jak to przedstawiono na fig. 8. Gdy zawór znajduje sie w polozeniu przedstawionym na fig. 8 zamykajac ciagly doplyw plynu do cylindra hamulcowego kola, zostaje otwarty drugi zawór urzadzenia przeciwblokado¬ wego i jak opisano poprzednio, nastepuje spadek cisnienia w cylindrze hamulcowym kola.Gdy cewka 119 zostaje ponownie odlaczona, nurnik 120 zostaje przesuniety na prawo (fig. 6) pod wspólnym dzialaniem sprezyny powrotnej 121, sprezyny 175grzybka i sprezyny 177elementu zamykajacego, do normalnego polozenia. Sile tych sprezyn przeciwdziala jednak sila pochodzaca od róznicy cisnien po obu stronach zaworu ograniczajacego 118, dzialajaca na powierzchnie grzybka zaworowego 170.W przypadku, gdy ta róznica cisnien jest odpowiednio duza, sila sprezyn nie mozejej pokonac i wtedy jedynie element zamykajacy 174 jest otwarty, a zawór zostaje przesuniety do polozenia przedstawionego na fig. 7.Jezeli otwarty jest tylko element zamykajacy 174, to w obudowie, przez czas potrzebny do zmniet-zenia sie róznicy cisniendo normalnej wartosci, istnieje jedynie ograniczona droga przep¬ lywu plynu. Po zmniejszeniu sie róznicy cisnien, nurnik 120 konczy swój skok powcotny do normalnego polozenia, w którym grzybek zaworowy 170 nie spoczywa na gnizdzie, a zawory urzadzenia przeciwblokadowego sa w pelni otwarte zezwalajac na swobodny przeplyw plynu. Taka kolejnosc dzialania powoduje powstanie zalamanej krzywej f przedstawionej na fig. 3. Zalamanie krzywej wystepuje, gdy zawory zostaja otwarte na pelny przeplyw.126098 7 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad hamulcowy do hamowania obracajacego sie elementu, zwlaszcza kól pojazdu, zawierajacy urzadzenie przeciwblokadowe umieszczone pomiedzy glówna pompa hamulcowa a zespolem hamujacym uruchamianym cisnieniem cieczy, zbiornik dostarczajacy ciecz do zespolu hamujacego, przewody laczace zespól hamujacy ze zbiornikiem oraz czujnik mierzacy opóznienie obracajacego sie elementu i sygnalizujacy opóznienie wieksze od zadanego, znamienny tym, ze zawiera zawór ograniczajacy (30, 40, 50), który jest nieruchomy lub dzialajacy przy sterowaniu urzadzenia przeciwblokadowego (16), a który jest sterowany w kierunku podwyzszania cisnienia cieczy dla ograniczenia predkosci z jaka narasta cisnienie cieczy, dla zapewnienia zasadniczo calkowitego zlikwidowania poprzednio dostarczonego cisnienia w przeciwnym kierunku, to jest w kierunku od zespolu hamujacego (10) do urzadzenia przeciwblokadowego (16). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (30,40) ma korpus (35,45), wewnatrz którego znajduja sie gniazdo zaworowe (32, 42), plytka zaworowa (31, 41) dociskana i odsuwana od gniazda zaworowego (32,42) i sprezyna (34,44)dociskajaca plytke zaworowa (31,41) do gniazda zaworowego (32,42), przy czym do i od zespolu hamujacego (10) odbywa sie swobodny przeplyw cieczy z predkoscia mniejsza od predkosci progowej, od zespolu hamujacego (10) z predkoscia wieksza od predkosci progowej, a do zespolu hamujacego (10) predkosc przeplywu cieczy jest ograniczona do wartosci mniejszych od predkosci progowej. 3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (30) posiada wylotowe gniazdo zaworowe (32) znajdujace sie przy wylocie cieczy 3zaworu, przy czym plytka zaworowa (31) jest dociskana sprezyna (34) do wylotowego gniazda zaworowego (32). 4. Uklad wedlug zastrz. 2f znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (40) posiada wylotowe gniazdo zaworowe (42) i wlotowe gniazdo zaworowe (48), przy czym plytka zaworowa (41) jest dociskana sprezyna (44) do gniazna wlotowego (48). 5. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze urzadzenie przeciwblokadowe (16) posiada komore o cyklicznie w sterowany sposób zmiennej objetosci, a ponadto urzadzenie do regulowania predkosci narastania cisnienia stanowi polaczony zglówna pompa hamulcowa (12) zawór dlawiacy (50) reagujacy na cisnienie cieczy doprowadzanej do urzadzenia przeciwblokadowego (16) dla regulowanego dlawienia przeplywu cieczy do zespolu hamujacego (10) w miejscu polozonym miedzy zespolem hamujacym (10) i komora o zmiennej objetosci i urzadzenia przeciwblokado¬ wego (16). 6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze zawór dlawiacy (50) posiada nastawiany iglowy trzpien (61) do regulowania predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego. 7. Uklad wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze zawór dlawiacy (50) wyposazonyjest w przewód impulsowy (52) i tlok (54) dla ciaglej regulacji predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego, przy czym tlok (54) jest elementem reagujacym na róznice cisnien panujacych po obu stronach urzadzenia przeciwblokadowego (16) dla regulacji predkosci przyrostu cisnienia plynu hamulcowego. 8. Uklad wedlug zastrz. 4 albo 7, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (30, 40) ma otworki (36, 46), a zawór ograniczajacy (50) ma nastawiany trzpien iglowy (61) dla ograniczenia predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego do predkosci zalozonej. 9. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czujnik opóznienia (15) do mierzenia wielkosci opóznienia hamowania kola i sygnalizowania opóznienia wiekszego od zalozonego jest polaczony z zaworem ograniczajacym (118), który reagujac na sygnaly czujnika opóznienia (15) reguluje predkosc narastania cisnienia plynu hamulcowego doprowadzanego przewodami (14). 10. Uklad wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (118) przystosowany do wzglednie duzego przeplywu cieczy posiada element zamykajacy (174) wspólpracujacy z grzybkiem zaworowym (170) dla ustalenia wzglednie malego przeplywu cieczy, oraz stanowiace silownik cewke (119) i nurnik (120) wspóldzialajace z grzybkiem (170), elementem zamykajacym (174) i czujnikiem opóznienia (15) dla ograniczenia predkosci narastania cisnienia w trakcie cyklicznego podwyzszania cisnienia plynu hamulcowego w wyniku zasygnalizowania nadmiernego opóznienia w czasie, w którym róznica cisnien panujacych przed zaworem ograniczajacym (118) i za zaworem ograniczajacym (118) przekracza zalozona wartosc.126098126098 3Er-ó126098 f£'r}. nJiJlL^ v v v ^ VI 119-7 A. . .„ l9^ i7 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad JOO egz.Cena 100 zl PL PL PL

Claims (10)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Uklad hamulcowy do hamowania obracajacego sie elementu, zwlaszcza kól pojazdu, zawierajacy urzadzenie przeciwblokadowe umieszczone pomiedzy glówna pompa hamulcowa a zespolem hamujacym uruchamianym cisnieniem cieczy, zbiornik dostarczajacy ciecz do zespolu hamujacego, przewody laczace zespól hamujacy ze zbiornikiem oraz czujnik mierzacy opóznienie obracajacego sie elementu i sygnalizujacy opóznienie wieksze od zadanego, znamienny tym, ze zawiera zawór ograniczajacy (30, 40, 50), który jest nieruchomy lub dzialajacy przy sterowaniu urzadzenia przeciwblokadowego (16), a który jest sterowany w kierunku podwyzszania cisnienia cieczy dla ograniczenia predkosci z jaka narasta cisnienie cieczy, dla zapewnienia zasadniczo calkowitego zlikwidowania poprzednio dostarczonego cisnienia w przeciwnym kierunku, to jest w kierunku od zespolu hamujacego (10) do urzadzenia przeciwblokadowego (16).

2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (30,40) ma korpus (35,45), wewnatrz którego znajduja sie gniazdo zaworowe (32, 42), plytka zaworowa (31, 41) dociskana i odsuwana od gniazda zaworowego (32,42) i sprezyna (34,44)dociskajaca plytke zaworowa (31,41) do gniazda zaworowego (32,42), przy czym do i od zespolu hamujacego (10) odbywa sie swobodny przeplyw cieczy z predkoscia mniejsza od predkosci progowej, od zespolu hamujacego (10) z predkoscia wieksza od predkosci progowej, a do zespolu hamujacego (10) predkosc przeplywu cieczy jest ograniczona do wartosci mniejszych od predkosci progowej.

3. Uklad wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (30) posiada wylotowe gniazdo zaworowe (32) znajdujace sie przy wylocie cieczy 3zaworu, przy czym plytka zaworowa (31) jest dociskana sprezyna (34) do wylotowego gniazda zaworowego (32).

4. Uklad wedlug zastrz. 2f znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (40) posiada wylotowe gniazdo zaworowe (42) i wlotowe gniazdo zaworowe (48), przy czym plytka zaworowa (41) jest dociskana sprezyna (44) do gniazna wlotowego (48).

5. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze urzadzenie przeciwblokadowe (16) posiada komore o cyklicznie w sterowany sposób zmiennej objetosci, a ponadto urzadzenie do regulowania predkosci narastania cisnienia stanowi polaczony zglówna pompa hamulcowa (12) zawór dlawiacy (50) reagujacy na cisnienie cieczy doprowadzanej do urzadzenia przeciwblokadowego (16) dla regulowanego dlawienia przeplywu cieczy do zespolu hamujacego (10) w miejscu polozonym miedzy zespolem hamujacym (10) i komora o zmiennej objetosci i urzadzenia przeciwblokado¬ wego (16).

6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze zawór dlawiacy (50) posiada nastawiany iglowy trzpien (61) do regulowania predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego.

7. Uklad wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze zawór dlawiacy (50) wyposazonyjest w przewód impulsowy (52) i tlok (54) dla ciaglej regulacji predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego, przy czym tlok (54) jest elementem reagujacym na róznice cisnien panujacych po obu stronach urzadzenia przeciwblokadowego (16) dla regulacji predkosci przyrostu cisnienia plynu hamulcowego.

8. Uklad wedlug zastrz. 4 albo 7, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (30, 40) ma otworki (36, 46), a zawór ograniczajacy (50) ma nastawiany trzpien iglowy (61) dla ograniczenia predkosci narastania cisnienia plynu hamulcowego do predkosci zalozonej.

9. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czujnik opóznienia (15) do mierzenia wielkosci opóznienia hamowania kola i sygnalizowania opóznienia wiekszego od zalozonego jest polaczony z zaworem ograniczajacym (118), który reagujac na sygnaly czujnika opóznienia (15) reguluje predkosc narastania cisnienia plynu hamulcowego doprowadzanego przewodami (14).

10. Uklad wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze zawór ograniczajacy (118) przystosowany do wzglednie duzego przeplywu cieczy posiada element zamykajacy (174) wspólpracujacy z grzybkiem zaworowym (170) dla ustalenia wzglednie malego przeplywu cieczy, oraz stanowiace silownik cewke (119) i nurnik (120) wspóldzialajace z grzybkiem (170), elementem zamykajacym (174) i czujnikiem opóznienia (15) dla ograniczenia predkosci narastania cisnienia w trakcie cyklicznego podwyzszania cisnienia plynu hamulcowego w wyniku zasygnalizowania nadmiernego opóznienia w czasie, w którym róznica cisnien panujacych przed zaworem ograniczajacym (118) i za zaworem ograniczajacym (118) przekracza zalozona wartosc.126098126098 3Er-ó126098 f£'r}. nJiJlL^ v v v ^ VI 119-7 A. . .„ l9^ i7 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad JOO egz. Cena 100 zl PL PL PL