Wynalazek dotyczy przyrzadu do scia¬ gania pelnych i zakladania próznych ce¬ wek przy maszynach przedzalniczych.Znany jest tego rodzaju przyrzad, przy którym przed kazdym rzedem wrzecion znajduje sie przechylna nazewnatrz rama, posiadajaca drazek obrotowy z dwoma w przeciwne strony skierowanemi dzierzaka¬ mi dla pelnych i próznych cewek, który moze byc podnoszony i opuszczany. Te dzierzaki zostaja umieszczone zapomoca obrócenia drazka przed wrzecionami i po¬ ruszane naprzód przez pochylenie ramy tak, ze raz chwytaja pelne cewki, przy- czem drazek porusza sie wgóre w celu sciagniecia pelnych cewek z wrzecion, pod¬ czas gdy przeznaczone dla próznych cewek dzierzaki po nastawieniu nad wrzecionami poruszaja sie ku dolowi, w celu umieszcze¬ nia próznych cewek na wrzecionach.Dzierzaki leza w ich polozeniu roboczem w rozmaitych plaszczyznach, poniewaz dzier¬ zaki dla pelnych cewek zaczepiaja o srod¬ kowa czesc nawoju nici, natomiast dzierza¬ ki dla próznych cewek o górny ich koniec.Odpowiednio do tego posiadaja dzierzaki takze rózna forme, gdyz te same nie moga sluzyc raz dla próznych drugi raz dla pel¬ nych cewek. Dalej dzierzaki dla próznych i pelnych cewek sa przestawione wzgledem siebie tak, ze drazek po obróceniu musi byc takze przesuniety w kierunku podluznym.Os obrotu przechylnej ramy lezy na dol¬ nym koncu maszyny tak, ze utrudnia ona dostep do wrzecion podczas roboty.Od tego znanego urzadzenia wyróznia sieniniejsze w ogólnosci tern, ze dzierzaki le¬ za naprzeciw siebie i w tej samej pla¬ szczyznie i w ten sposób pracuja, ze jednakowo uksztaltowane dzierzaki chwy¬ taja raz pelne drugi raz prózne cewki. Da¬ lej os obrotu ramy dzwigajacej drazek le¬ zy t*iz przed lozyskami wrzecion tak, ze cala raka moze byc ^kolo tej osi obrotu przechylani nadol, - a'wrzeciona zupelnie sa dostepne podczas roboty.W celu unikniecia przerywania nitki przez dzierzaki cewek, gdy biegacz znaj¬ duje sie na stronie pierscienia zwróconej do przyrzadu wymiennego, umieszczone zostaly pod dzierzakami cewek sprezyste ramiona, które przy posuwaniu naprzód dzierzaków cewek dotykaja pierscienia i z obydwóch stron tegoz slizgaja sie wzdluz, przyczem zabieraja ze soba biegacz, znaj¬ dujacy sie prawie na przedniej polowie pierscienia, i przesuwaja go na tylna polo¬ we tak, ze wlókno, lezace pomiedzy biega¬ czem, a górnem oczkiem prowadniczem zostaje wylaczone z obrebu dzierzaków cewek.Przyklad tego rodzaju przyrzadu przed¬ stawiony jest na fig. 1 w pionowym prze¬ kroju poprzecznym w rozmaitych pozy¬ cjach na obydwóch stronach przasnicy, przedstawionej tylko w swych glównych czesciach. Fig. 2 przedstawia w wiekszej podzialce jedna czesc przyrzadu w wido¬ ku zprzodu. Fig. 3—8 przedstawiaja po¬ szczególne czesci dzierzaków cewek i dzwi¬ gajacego je drazka. Fig. 9—14 przedsta¬ wiaja przyrzad w jego rozmaitych po¬ zycjach. Fig. 15 i 16 przedstawiaja inny przyklad przyrzadu ze sprezystem ramie¬ niem do odsuwania na bok biegacza. Fig. 18 jest widokiem zgóry. Fig. 19 przedsta¬ wia sprezyste ramiona w pozycji po¬ sredniej. 4 Na wiezbie / maszyny umocowana jest w zwyczajny sposób lawa wrzecionowa 2, w której ulozone sa wrzeciona 29. Naprze¬ ciw kazdej lawy wrzecionowej urzadzona jest przechylna do przodu i zpowrotem ra¬ ma, która sklada sie z dwóch na koncach maszyny umieszczonych drazków 3 prze¬ chylnych okolo punktu stopowego, jako równiez z drazka poprzecznego 18, na któ¬ rym umieszczone sa, skierowane w prze- ciona srubowe 4 ulozone sa obrotowo, a!e 18 zaopatrzony jest na swych koncach na- srubkami 5 (fig. 2), których puste wrze¬ ciona srubowe 4 ulozone sa orbotowo, ale nie przesuwalnie na drazkach 3 ramy.Przez obracanie wrzecion srubowych mo¬ ze byc przeto drazek poprzeczny 18 wraz z dzierzakami cewek 19 podnoszony lub obnizany w ramie wymiennej. Kazde wrzeciono srubowe 4 dzwiga na swym górnym koncu kolo stozkowe 6 (fig. 1), które styka sie z kolem stozkowem 7, osadzonem na rozciagajacym sie. przez cala dlugosc maszyny wale 8, który ulozony jest w ramionach, umocowanych na górnych koncach drazków 3. Na kaz¬ dym koncu tego walu 8 umieszczone jest kolo reczne 9, przy obracaniu którego mo¬ ze byc podnoszony i obnizany drazek po¬ przeczny 18 z dzierzakami cewek. Prze¬ chylenie wprzód ramy wymiennej usku¬ tecznione zostaje walem 10, który rozciaga sie w plaszczyznie srodkowej maszyny przez cala dlugosc, a na kazdym koncu dzwiga kolo zapadkowe //, kolo reczne 12, jako tez tarcze sznurowa 13. Na tej ostat¬ niej umocowane sa dwa sznury, lancuchy przegubowe 14 lub t. p. srodki, które swo- jemi wolnemi koncami zaczepiaja o górne konce przechylnych ram wymiennych. Te wspieraja sie w górnej pozycji roboczej, przedstawionej po lewej stronie fig. 1, swojemi nasadkami 15 na sprezynie 16, przymocowanej do wiezby maszyny.Sprezyny te maja za cel, przy zwolnieniu napiecia sznura 14 odpychac przechylna rame wymienna tak daleko-, ze jej ciezar wlasny wystarcza juz potem do dalszego przechylenia sie jej nadól. Sznury 14 przy- — 2 —mocowane sa na tarczy 13 przedeWszyst- kiem w ten sposób, ze obydwie ramy znaj¬ duja sie stale w tej samej pozycji naprze¬ ciw przynaleznych rzedów wrzecion.Rozmaite pozycje obydwóch ram wy¬ miennych na fig. 1 wybrano tylko dlatego, azeby lepiej uzmyslowic sposób pracowania przyrzadu. Zapomoca kola zapadkowego // moga byc ramy przytrzymywane w kazdem zadanem nachyleniu.Azeby móc przytrzymac drazek po¬ przeczny 18 w kazdem dowolnem katowem polozeniu, zastosowano na nim obok kola recznego 20 dwa kola zapadkowe 21 i 22, zaopatrzone w zeby zapadkowe w przeciw¬ ne strony skierowane, których zapadki 23 i 24 umieszczone sa na ramionach 25, wy¬ chodzacych z nasrubka 5.Ody cewki 26 juz sa w maszynie nawi¬ niete, zostaja ramy wymienne ustawione zapomoca kola recznego 12 w pozycji, przedstawionej na fig. 1 i fig. 9, w której skierowane do srodka dzierzaki 19 obejmu¬ ja glowice 27 pelnych cewek. Poszczegól¬ ne cewki lawy wrzecion moga byc zdjete z ich wrzecion przyczem wal 8 zostaje wprawiony w ruch zapomoca kola recz¬ nego 9, a przez to tuleje srubowe 4 zostaja obracane tak, ze drazek 18 zostaje pod¬ niesiony do pozycji przedstawionej na fig. 10, gdzie cewki znajduja sie nad górnemi koncami wrzecion 29. Teraz sprowadzone zostaja ramy wymienne do pozycji, przed¬ stawionej na fig. 11, przyczem obraca sie kolem recznem 12 tak, ze liny 14 zostaja odwiniete z ich tarcz linowych, przyczem ramy wymienne poczatkowo zostaja ode¬ pchniete sprezynami 16, a nastepnie poru¬ szaja sie dalej wskutek wlasnego ciezaru.Ten ruch zostaje przerwany, skoro one zo¬ stana tak daleko nazewnatrz odchylone, ze drazek 18 z pelnemi teraz cewkami oraz pustemi cewkami 28, które sa nalozone na innych dzierzakach 19, bez przeszkody moze zostac obrócony o 180° zapomoca wrzecion 29. Na fig. 11 przedstawiono drazek 18 po obrocie o 90°. Po tym obrocie drazka 18 o 180°/zostaja sprowadzone ra¬ my wymienne znowu do wrzecion (fig. 12), przyczem obraca sie kolem 12 tak, ze liny 14 znowu nawijaja sie na swoje tarcze li¬ nowe. Prózne cewki 28 znajduja sie wiec nad wrzecionami 29 tak, ze gdy drazek 18 zostanie znowu obnizony wskutek obtotu tulei srubowych 4, zostaja one nasuniete na wrzeciona, jak wskazuje fig. 13. Skoro prózne cewki juz sa nasuniete na swoje wrzeciona, zostaja z poczatku spuszczone ramy w polozenie srodkowe np. przedsta¬ wione linjami kreskowanemi na fig. 14, w którem to polozeniu drazki 18 poruszaja sie nazewnatrz, poczem ramy wymienne zo¬ staja spuszczone nadól w polozenie przed¬ stawione na fig. 14 linjami pelnemi. Prza- snica zostaje znowu uruchomiona tak, ze nawoje zostaja wytwarzane na ostatnio na¬ sunietych cewkach. Podczas tego zostaja recznie zdjete gotowe juz cewki 26, podnie¬ sione poprzednio zapomoca ram wymien¬ nych i zastapione próznemi cewkami tak, ze gdy poprzednio nalozone cewki znowu zostana napelnione, a ramy wymienne sprowadzone w górne polozenie, znajduja sie na nich prózne cewki, które moga byc nasadzone na wrzeciona w miejsce pelnych cewek. Ody ramy wymienne sprowadzone zostaly z ich dolnego polozenia w górne, zostaja one podobnie jak przy spuszcze¬ niu nadól, przytrzymywane w srodkowem polozeniu, przedstawionem linjami kresko¬ wanemi na fig. 14, przyczem drazki 18 zo¬ staja sprowadzone do swego dolnego po¬ lozenia przy lawach wrzecion, przez co dzierzaki 10, gdy ramy wymienne znajda sie w zwyklem polozeniu, udaja sie na wy¬ sokosc glowic, znajdujacych sie na wrze¬ cionach cewek, i moga te uchwycic, jak wskazuje fig. 9. Aparaty przyjmuja znowu zwykla pozycje, i zaopatrzone zostaja w — 3 —prózne cewki, w celu zastapienia zdjetych z wrzecion cewek, jak. wyzej opisano.Ody prózne cewki przez spuszczenie drazka 18 maja byc nalozone na ich wrze¬ ciona, potrzebne jest, azeby one znajdowa¬ ly sie dokladnie nad wrzecionami. W celu osiagniecia zadanego dokladnego ustawie¬ nia, umieszczone sa na jednej stronie dzier¬ zaki, które obejmuja glowice cewek i przez które dzwigane sa cewki, zapomoca spe¬ cjalnego urzadzenia na drazku 18 tak, ze znajduja sie one w takim od siebie odste¬ pie, który jest dokladnie równy odstepowi pomiedzy wrzecionami, przez co umozli¬ wia dokladne ustawienie cewek w kierunku bocznym. Azeby takze osiagnac w kierun¬ ku poprzecznym do poprzednio wspomnia¬ nego bocznego kierunku dokladne ustawie¬ nie, przewidziane jest z drugiej strony u- rzadzenie, które sprawia, ze gdy drazek 18 zostaje obrócony z polozenia wedlug fig. 10 w polozenie wedlug fig. 12, obrót bedzie wynosil dokladnie 180°.Do wykonania poprzednio wspomnia¬ nych urzadzen zlozony jest drazek 18 w specjalny sposób, jak przedstawia fig. 3 i 4. Fig. 3 wskazuje jedna czesc drazka zboku, a fig. 4 te sama czesc w rzucie po¬ ziomym. Ten zlozony drazek 18 sklada sie z wewnetrznego drazka 30, na który naciagniete sa plyty 31 i czesci 32 i 33, slu¬ zace jako czlony do zachowywania odle¬ glosci. Te plyty 31 urzadzone sa parami, a kazda taka para tworzy dzierzak cewek 19, jak to wskazuje fig. 1 i 2. Plyty w kaz¬ dej parze trzymane sa oddzielnie od siebie zapomoca rur 32 o takiej dlugosci, ze plyty obejmuja glowice cewki i moga ja trzymac silnie w zadanej pozycji, podczas gdy dlugosc rur 33 jest tak ograniczona, ze dzwigane przez plyty cewki posiadaja po¬ miedzy soba odstep, który jest równy od¬ stepowi pomiedzy wrzecionami. Azeby plyty mogly przyjac oznaczone polozenie na drazku 30, bez obracania sie na nim, rozplaszczony jest drazek na dlugosc i zrobiony otwór 34 w plytach (fig. 5) we¬ dlug przekroju poprzecznego drazka 30.W kazdym dzierzaku zaopatrzone sa plyty 31 na zwróconych do siebie stronach w pierscieniowe zaglebienia 35, w które wcho¬ dza pierscienie glowic cewek tak, ze cewki w oznaczonem polozeniu zostaja pewniej podtrzymywane sprezystemi plytami. Za¬ glebienia 35 przedstawione sa na fig. 6, któ¬ ra jest przekrojem wedlug linji 6—6 fig. 5.W celu umozliwienia przegiecia dlugiego drazka 18, urzadzona jest w jednem lub w kilku miejscach drazka specjalna prowad¬ nica, która sklada sie z polaczonego obro¬ towo z lawa wrzecion drazka 36, dla które¬ go zastosowana jest odpowiednia czesc slizgowa37 (fig. 3, 4, 7i 8). Ta czesc sli¬ zgowa, której dlugosc odpowiada dlugosci rury 35, zaopatrzona jest w boczne czopy srubowe 38, o tej samej srednicy co drazek 30, który urzadzony jest jak czesc slizgo¬ wa 37 i jest przerwany. W miejscu podzialu zaopatrzone sa konce drazka 30 w gwinty i kazdy z tych konców wraz z odpowied¬ nim czopem 38 wsrubowany jest w rure 32 z gwintami wewnetrznemi. W czesci sli¬ zgowej 37, urzadzony jest przekatnie prze¬ chodzacy otwór 39, który ma te sama srednice co drazek 36 i sluzy mu jako prowadnica. Czesc slizgowa otoczona jest pochwa 40 z otworem dla drazka 36 i wy¬ stepem 41 w jej przedluzeniu, w który to wystep wchodzi koniec drazka 36, gdy dra¬ zek 18, zlozony z drazków 30, rur 32, 22, dzierzaków i czesci slizgowych 37, ma byc obrócony. Mozna latwo zauwazyc, ze za¬ pomoca tego urzadzenia moze byc latwo wykonany zadany obrót drazka 18 o 180°.Ody rama wymienna podniesiona jest az do polozenia, przedstawionego na fig. 10, a koniec drazka 36 opuscil calkowicie czesc slizgowa 37, znajduje sie on przeciez je¬ szcze w wystepie 41 tak, ze pochwa 40 po¬ zostaje nieruchoma podczas gdy drazek 18 jak równiez niesione przez niego cewki mo¬ ga byc obrócone z polozenia wedlug fig. 10,w polozenie wedlug fig.- 12. Tylko w tym wypadku gdy obrót zostal wykonany przy- tem o 180° mozliwe jest sprowadzic drazek 18 i przez niego dzwigane puste cewki z po¬ lozenia wedlug fig. 12, w polozenie wedlug fig. 13. Przy tern sprowadzeniu wdól two¬ rzy wystep 41, w którym znajduje sie gór¬ ny koniec drazka 36 przed zaczeciem ru¬ chu prowadnice dla drazka tak, ze moze on latwo wejsc do ustawionego wprost niego otworu 39 czesci slizgowej 37. Zapomoca drazka uskutecznia sie takze to, ze tak prózne cewki, gdy sa nakladane na wrze¬ ciona, jak i pelne w chwili ich zdejmowa¬ nia, poruszaja sie w prostolinijnych torach i ze ten drazek 18 podczas swego ruchu wdól lub wgóre nie moze sie obracac.Przedstawiona na fig. 15 i 16 postac wy¬ konania posiada w ogólnosci takie samo u- rzadzenie jak wyzej opisane, tylko zamiast srodkowych drazków prowadniczych za¬ stosowane sa wrzeciona srubowe z nasrub- kami potocznemi 5, w których ulozony jest obrotowy drazek 18, dzwigajacy dzierzaki cewek 31. Ten drazek w pierwszej postaci wykonania nie lezy w plaszczyznie wrze¬ cion srubowych, lecz nieco przed temi al¬ bowiem drazek przebiega przez cala dlu¬ gosc maszyny, wiec musi przechodzic obok wrzecion srubowych. To daje te korzysc, ze drazek 18 moze sie obracac we wszyst¬ kich równoleglych pozycjach do jego linji, nietylko gdy nasrubek potoczny znajduje sie w najdalszym koncu wrzeciona srubo¬ wego. Kazde wrzeciono srubowe ulozone jest na swoim dolnym koncu w osadzie 50, która urzadzona jest obrotowo na wale 5U rozciagajacym sie przez cala dlugosc ma¬ szyny. Na tym wale umcowane sa kola stozkowe 52,którezaczepiaja o odpowiednie kola stozkowe wrzecion srubowych 4. Na koncu walu 51 umieszczone jest kolo lan¬ cuchowe 55, które za posrednictwem lan¬ cucha 56 polaczone jest z kolem lancu- chowem 55, umocowanem na wale 57, polo¬ zonym po drugiej stronie maszyny. Na jed¬ nym z dwóch walów umocowane jest dalej kolo reczne 57, tak ze przez obracanie te¬ goz, moga byc równoczesnie napedzane obydwa waly 51. Górne konce wszyst¬ kich wrzecion srubowych 4 polaczone sa zapomoca lancuchów przegubowych 14 lub t. p. srodków z tarczami sznurowemi 11, osadzonemi na wale 10 ulozonym nad maszyna. Sposób dzialania pozostaje zreszta niezmieniony.W celu umozliwienia, azeby przy zdej¬ mowaniu pelnych cewek nie zostawala nit¬ ka przerywana przez dzierzaki cewek, gdy biegacz znajduje sie na stronie pierscienia, zwróconej do przyrzadu wymiennego, za¬ stosowano nastepujace urzadzenie.Na wale obrotowym 18, dzwigajacym dzierzaki cewek 19 umocowane sa sprezy¬ ste ramiona 52, które leza ponizej dzierza¬ ków cewek, a swojemi przedniemi koncami moga nieco wystawac ponad nie, azeby mo¬ gly wyprowadzic w sam czas z obrebu dzierzaków cewek biegacz 51, osadzony na pierscieniu 50.Sprezyste ramiona uksztaltowane sa na swoim przednim koncu widelcowato i sie¬ gaja górna odnoga 54 nad brzeg pierscienia 50, zas dolna odnoga 53 pod brzeg pierscie¬ nia. Dolna odnoga odgieta jest nazewnatrz.Górne odnogi 54 zaczepiaja jedna o druga, jak to jest widoczne na fig. 17 i nakrywaja sie w widoku zgóry. Na przednim koncu sa one równomiernie zaostrzone z obydwóch stron lub z jednej strony, azeby biegacz w razie, gdyby przypadkowo sie znalazl do¬ kladnie w osi srodkowej sprezystych ra¬ mion, nie dostal sie pomiedzy obydwa ra¬ miona, lecz zeby zostal przesuniety w jed¬ na lub druga strone. Przy dalszym ruchu wprzód dzierzaków cewek rozchodza sie sprezyste ramiona 52 w obydwie strony, jak to wskazuje fig. 19, zabieraja przytem ze soba biegacz i pchaja go na tylna polo¬ we pierscienia tak, ze nic, biegnaca z gór¬ nego oczka prowadniczego do biegaczawychodzi z obrebu dzierzaków cewek 19 i nie moze byc zerwana.Zamiast umieszczac sprezyste ramiona pomiedzy dzierzakami cewek jak to wska¬ zuje rysunek, mozna je umiescic takze obok dzierzaków tak, ze beda one lezaly swojemi srodkowemi czesciami dalej od siebie. Ich przednie konce moga wtedy dalej obejmo¬ wac pierscien 50 przy przesuwaniu naprzód walu 18 tak, ze biegacz z pewnoscia zosta¬ nie umieszczony na tylnej czesci pierscie¬ nia.Przednie czesci sprezystych ramion mo¬ ga byc takze inaczej uksztaltowane niz w formie widelca. Moga byc one np. zaopa¬ trzone w male szczoteczki, które beda sie opierac na pierscieniu i czesciowo krzyzo¬ wac lub zachodzic jedna w druga. PL