Wynalazek niniejszy dotyczy maszynki nicielnicowej do okraglych krosien tkac¬ kich.Rozrzad nitek osnowowych w celu na¬ stawiania przesmyku w okraglych kro¬ snach tkackich przy wytwarzaniu tkanin z nitkami osnowowymi, umieszczonymi cia¬ sno obok siebie, przedstawia znaczne trud¬ nosci.Przede wszystkim, w celu wytworzenia tkaniny o szerokosci stosowanej w handlu, a jednoczesnie utrzymania ogólnych wy¬ miarów krosna mozliwie jak najmniejszych i bliskich wymiarom najdogodniejszym, za¬ leca sie prowadzic nitki osnowowe tak, aby one tworzyly powierzchnie walcowa, prze¬ chodzaca gladko w rure tkaninowa, utkana na krosnie okraglym. W tym celu promien krosna obiera sie nie wiele wiekszy od pro¬ mienia wytwarzanego worka tkaninowego, a nitki osnowowe, maszynka nicielnicowa oraz czólenka sa w nim latwo, dostepne.Przy takim jednak rozmieszczeniu nitek osnowowych ruch mechanizmu maszynki nicielnicowej musi odbywac sie w kierun¬ ku promieniowym, co powoduje trudnosci w wykonywaniu odpowiednich przesuniec lic wzglednie innych czesci maszynki ni¬ cielnicowej rozrzadzajacych lub nastawia¬ jacych bezposrednio nitki osnowowe.Poza tym, jezeli ruch mechanizmu ma¬ szynki nicielnicowej wywoluje jakiekol-wiek ruchy lic w kierunku rózniacym sie zasadniczo od kierunku promieniowego, to swobodne przesuwanie sie lic moze byc u- trtfdniohe, ponadto lica moga ocierac sie nadmiernie o nitki osnowowe, przechodza¬ ce pomiedzy nimi* Nastepna i bardzo wazna wade maszy¬ nek nicielnicowych z licami, poruszanymi bezposrednio za pomoca tarcz nieokraglych (kciuków) lub podobnych narzadów poru¬ szajacych, stanowi moment zginajacy, od¬ dzialywajacy na lice i wywolywany wzgled¬ nym ruchem obrotowym zachodzacym po¬ miedzy licami i wzmiankowanymi tarczami nieokraglymi lub kciukami podczas kraze¬ nia tych kciuków dookola osi krosna. W celu przeciwstawienia sie temu momento¬ wi zginajacemu trzeba stosowac specjalne narzady, rozdzielajace lice i utrzymujace je w pewnych odstepach od siebie, przy czym lice powinny byc dosc mocnej kon¬ strukcji; przez zastosowanie tych oby¬ dwóch srodków w krosnie okraglym lice mozna rozmiescic znacznie rzadziej anize¬ li w krosnie zwyklym.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi maszynka nicielnicowa, w której nie¬ dogodnosci powyzsze zostaly usuniete, a w szczególnosci maszynka nicielnicowa mogaca zapewnic duza gestosc osnowy.Maszynka ta nadaje sie do wytwarzania tkanin o najrozmaitszych splotach, jak taf¬ ty, piki i satyny, oraz splotach bardziej zlozonych.Maszynka nicielnicowa wedlug wyna¬ lazku niniejszego', nadajaca sie zwlaszcza dobrze do zastosowania jej w krosnie okra¬ glym o osi pionowej, w którym nitki osno¬ wowe stanowia w przyblizeniu powierzch¬ nie cylindryczna, zawiera pewna liczbe ze¬ spolów lekkich lic, przystosowanych do za¬ haczania o nitki osnowowe, oraz narzady sluzace do odchylania nitek osnowowych w bok (na jedna strone) od linii normalnej, wzdluz której nitki te posuwaja sie zbliza¬ jac sie ku czólenku i odwijajac sie z cewek z przedza; narzady zatrzymujace, dziala¬ jace w skojarzeniu z zespolami lic, przy czym wzmiankowane narzady zatrzymuja¬ ce sa osadzone tak, iz nie zachodzi zaden wzgledny ruch obrotowy pomiedzy nimi i licami; narzady wybierajace, dzialajace bez bezposredniego stykania sie z licami i sluzace do ustawiania wybranego zespolu lic oraz ich zderzaków w szereg takf iz tyl¬ ko lice, które nie spotykaja sie ze zderzaka¬ mi, moga ulegac odchyleniu powodowane¬ mu dzialaniem narzadów odchylajacych, co prowadzi do oddzielenia sie nitek osnowo¬ wych, zahaczonych wzmiankowanymi lica¬ mi, od nitek osnowowych, zahaczonych li¬ cami, które spotkaly sie ze zderzakami.Nitki osnowowe zostaja w ten sposób roz¬ dzielone na dwie czesci w celu utworzenia przesmyku, do którego moze wsunac sie czólenko podczas wzglednego ruchu obro¬ towego, zachodzacego pomiedzy czólenka¬ mi i nitkami osnowowymi dookola osi krosna.W krosnach, w których nitki osnowowe i lice nie wykonywaja ruchu obrotowego po obwodzie kolowym, a czólenka posuwa¬ ja sie po obwodzie kolowym dookola osi krosna, narzady odchylajace nitki osno¬ wowe obracaja sie, to jest posuwaja sie po obwodzie kolowym dookola osi krosna z takaz sama szybkoscia, jak i czólenka. Na¬ rzady, sluzace do ustawiania lic w szereg z narzadami zatrzymujacymi, równiez o- bracaja sie z szybkoscia równa szybkosci czólenek. Wskutek braku bezposredniego stykania sie lic z narzadami wybierajacy¬ mi, lice nie ulegaja dzialaniu sil zginaja¬ cych lub odksztalcajacych, dzieki czemu lice mozna wykonac lekkimi, zaledwie do¬ statecznie sztywnymi, aby one nie uginaly sie przy stykaniu sie ze zderzakami pod dzialaniem stosunkowo nieznacznego na¬ cisku wywieranego na lice nitkami osnowo¬ wymi. Z powyzszego wynika inna Wazna cecha wynalazku niniejszego, a mianowi¬ cie to, ze zamiast oddzielenia poszczegól- — 2 —nych lic kazdego zespolu od siebie w taki sposób, aby zmusic je do brania udzialu w ruchu w pozadanym kierunku promienio¬ wym, mozna je pozostawic zasadniczo nie¬ skrepowanymi w kierunku wzdluz wzmian¬ kowanego obwodu kolowego. A wiec lice sa umieszczone ciasno obok siebie, jednakze tak, iz sa one wolne jednak od tarcia, u- trudniajacego ich ruchy i powstajacego wtedy, gdy lice sa zmuszone do przesuwa¬ nia sie pomiedzy przegradzajacymi je na¬ rzadami rozporowymi wzglednie przez o- tworki plytek dziurkowanych. Jednocze¬ snie moze byc zastosowana znacznie wiek¬ sza gestosc ulozenia lic w porównaniu z przypadkiem, w którym lice sa umieszczo¬ ne w pewnej odleglosci od siebie, aby mo¬ gly przechodzic przez kierownicze wycie¬ cia lub otworki, a cienkosc lic zapewnia dosc miejsca do swobodnego przechodzenia pomiedzy licami wszystkich nici, rozrza¬ dzanych za pomoca lic nalezacych do in¬ nych grup. W razie zastosowania lic nie¬ skrepowanych w kierunku wzdluz wzmian¬ kowanego obwodu kolowego moga byc za¬ stosowane specjalne narzady zapobiega¬ jace ich krzyzowaniu sie ze soba, jak to jest ujawnione w podanym bardziej szcze¬ gólowym opisie wynalazku.Do ustawiania zderzaka wzglednie zde¬ rzaków w polozenie robocze wzgledem od-N powiedniego zespolu lic przy róznych czó¬ lenkach zastosowane moga byc sposoby rozmaite. A wiec zderzaki moga byc umo¬ cowane przegubowo i moga byc zahaczane odpowiednimi tarczami kciukowymi przed odchyleniem nitek osnowowych przy kaz¬ dym z czólenek, wzglednie zderzak lub zderzaki moga sie ustawiac w polozenie robocze posuwajac sie ruchem postepo¬ wym.Tarcze kciukowe lub podobne narzady, sluzace do nastawiania zderzaków w po¬ lozenie robocze, wspóldzialaja z kazdym czólenkiem oraz sa przystosowane do na¬ stawiania zawsze tego samego przesmyku dla kazdego dowolnego czólenka lub tez tarcza kciukowa albo podobny narzad mo¬ ze byc sam rozrzadzany tak, aby nasta¬ wienie mechanizmu maszynki nicielnico¬ wej bylo zmienne.Ponadto w celu wytwarzania tkanin o duzej liczbie róznorodnych splotów inne narzady rozrzadcze moga byc poruszane za pomoca jednego przyrzadu umieszczonego na obwodzie krosna lub wiekszej liczby ta¬ kich przyrzadów. Liczba wzorów wzglednie splotów moze zalezec nie tylko od liczby, rozmieszczenia i sposobu poruszania zde¬ rzaków, lecz równiez — od sposobu wpro¬ wadzania nitek osnowowych do poszcze¬ gólnych zespolów lic.Wynalazek niniejszy jest opisany po¬ nizej bardziej szczególowo w zwiazku z rysunkiem w odniesieniu do krosna, w któ¬ rym cylinder, utworzony z nitek osnowo¬ wych, otacza pionowa os krosna i w któ¬ rym czólenka posuwaja sie po torze kolo¬ wym dookola osi krosna, podczas gdy nit¬ ki osnowowe pozostaja nieruchome w kie¬ runku wzdluz tego toru kolowego.Na rysunku fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie widok krosna z boku, czesciowo w przekroju, fig. 2 — schematycznie widok z góry kilku czólenek oraz skojarzonych z nimi czesci maszynki nicielnicowej, fig. 3 — w zwiekszonej podzialce przekrój pionowy jednego ze szczególów krosna wedlug fig. 1 wzdluz linii 3 — 3 na fig. 4, fig. 4 — wi¬ dok z boku, odpowiadajacy fig. 3, czescio¬ wo w przekroju, fig. 5 — czesciowo widok z góry, a czesciowo przekrój szczególu u- widocznionego na fig. 3 i 4; fig. 6 i 7 przed¬ stawiaja schematycznie widok z boku (cze¬ sciowo w przekroju) oraz widok z góry przykladu zastosowania w maszynce ni¬ cielnicowej, uwidocznionej na fig. 1 — 6, dodatkowych urzadzen do wytwarzania wzorów; fig. 8 — 11 przedstawiaja sche¬ matycznie odmiane wykonania maszynki nicielnicowej, równiez wyposazonej w do¬ datkowe urzadzenie do wytwarzania wzo- — 3 —rów, przy czym fig. 8 przedstawia przekrój pionowy czesci tego urzadzenia, fig. 9 — widok z góry czesci maszynki nicielnico¬ wej, uwidocznionej na fig. 8, fig. 10— prze¬ krój wzdluz linii 10 — 10 na fig. 8, a fig. 11 — przekrój wzdluz linii 11 — 11 na fig. 8.Nitki osnowowe 1 sa doprowadzane z cewek 2 z przedza po waleczkach prowad¬ niczych 3 w dól ku grzebieniowi 4 i pre¬ tom krzyzulcowym 5, ponizej których nit¬ ki wchodza (tworzac w przyblizeniu cylin¬ der z nitek) do maszynki niecielnicowej 6 umieszczonej nad czólenkami 7.Watek jest wsuwany z kazdego czólen¬ ka 7 pomiedzy rozsuniete w przesmyk nit¬ ki osnowowe 1 w miejscu przybicia tka¬ niny, które znajduje sie w przyblizeniu na poziomie górnej krawedzi pierscienia 8 podtrzymujacego wytwarzana tkanine. Tka¬ nina 9 posuwa sie w dól po powierzchni pierscienia 8 oraz po powierzchni narza¬ du 10 stanowiacego przedluzenie pierscie¬ nia 8 i przechodzi w postaci zlozonej we dwoje dookola walka 11 przyrzadu odbior¬ czego, umieszczonego u dolu krosna.Czólenka 7 sa utrzymywane we wlasci¬ wym polozeniu pomiedzy rozsunietymi w przesmyk nitkami osnowowymi za pomoca par kólek lopatkowych 12, przenikajacych przez szereg nitek osnowowych, tworza¬ cych powierzchnie przesmyku najbardziej wystajaca na zewnatrz, w celu wspóldzia¬ lania z kadlubami czólenek, przy czym kólka 12 sa osadzone na walkach obroto¬ wych 13 umieszczonych we wspornikach kolumnowych 14, ustawionych na pierscie¬ niu obrotowym 15. Gdy pierscien 15 jest obracany dookola krosna (za pomoca na¬ rzadów nie uwidocznionych na rysunku), stykanie sie kólek lopatkowych 12 z ka¬ dlubami czólenek 7 powoduje posuwanie sie czólenek po torze kolowym dookola krosna z taka sama szybkoscia. Jednocze¬ snie obracanie sie walków 13 kólek lopat¬ kowych 12 umozliwia przenikanie lopatek kólek 12 pomiedzy nitki zewnetrznej po¬ wierzchni przesmyku utworzonego z nitek osnowowych, co umozliwia przesuwanie sie ich poprzez kólka lopatkowe pomimo sty¬ kania sie kólek lopatkowych z czólenkami.Wewnatrz kazdego czólenka, w jego czesci oddalonej od kólek lopatkowych 12, znajduje sie krazek 16 oparty na kolowej biezni 17 pokrytej guma; pomiedzy ta bieznia i krazkiem 16, moga swobodnie przechodzic nitki osnowowe wewnetrznego boku przesmyku.Maszynka nicielnicowa 6 zawiera dwie glówne czesci skladowe, z których jedna podtrzymuje lica tak, iz one nie biora u- dzialu w przesuwaniu sie czólenek po to¬ rze kolowym dookola osi krosna, a druga obraca sie wraz z czólenkami w celu powo¬ dowania nastawiania sie lic przed kazdym czólenkiem.Zgodnie z fig. 3 wsporniki 18, umiesz¬ czone na pretach nieruchomych 19 we¬ wnatrz cylindra utworzonego z nitek osno¬ wowych, podtrzymuja grzebien pierscienio¬ wy 20 oraz szereg plytek podporowych 21 ustawionych promieniowo. Na plytkach 21 umocowane sa dwa zespoly pierscieni dru¬ cianych 22, 23, umieszczone odpowiednio na zewnatrz wzglednie ku wewnatrz polo^ zenia zajmowanego przez nitki osnowowe /, przy czym krosno jest wyposazone w szesc par pierscieni 22, 23. Na pierscie¬ niach 22, 23 wspiera sie szesc zespolów plaskich lic metalowych 24, rozwidlonych na swych koncach wewnetrznych 25 tak, iz lice obejmuja swymi koncami pierscie¬ nie 23; lice te wystaja normalnie swymi koncami zewnetrznymi 26 poza krawedzie zewnetrzne plytek 21. Zaopatrzenie lic 24 w rozwidlenia umozliwia ich opieranie sie w polozeniu „na rab" na pierscieniach 22, 23, co z kolei umozliwia ulozenie wielkiej liczby lic blisko obok siebie na kazdej pa¬ rze pierscieni, fak uwidoczniono na fig. 3, przy czym uniemozliwione jest krzyzowa¬ nie sie He ze soba. — 4 —Wpe^yd (*dst kattli 2/ pierscienie 22, 23 przechodza przez przegródki rozporowe 27, sluzace do u- trzymywania wlasciwego odstepu pomie¬ dzy pierscieniami. Pierscienie 28, 29, do których przylaczone sa konce zewnetrzne plytek 21, sa polaczone ze soba w pew¬ nych odstepach dookola obwodu krosna za pomoca wsporników skrzynkowych 30, w których osadzonych jest przegubowo szesc zespolów dzwigni kolankowych sluzacych do wybierania poszczególnych lic.Na sworzniach 31, umieszczonych naj¬ dalej na zewnatrz, osadzone sa dzwigienki 32, wystajace ze wsporników skrzynko-* Wych 30 na zewnatrz oraz ku wewnatrz — w postaci ramion 33 (fig. 5) polaczonych z tymi wspornikami za pomoca sworzni 34.Na szeregu sworzni 35, umieszczonych naj¬ dalej ku wewnatrz krosna, osadzone sa lapki 36, posiadajace ramiona 37 skiero¬ wane ku zewnatrz i przechodzace pomie¬ dzy ramionami 33 dzwigienek 32 oraz zaopatrzone w wyciecia 38 (fig. 3) umoz¬ liwiajace obejmowanie tymi lapkami sworzni 34. W wydrazeniu 39 wykonanym VT ramieniu 37 umieszczona jest sprezyn¬ ka 40, opierajaca sie swymi koncami ha sworzniach 34 i 35.Na sciance 41 kazdego ze wsporników 30 umocowane sa zderzaki 42 (fig. 3), z którymi moga stykac sie górne powierzch¬ nie ramion 33 dzwigienek 32, a na drugiej sciance 43 kazdego ze wsporników 30 u- mocowane sa podobne zderzaki 44, z któ¬ rymi moga stykac sie powierzchnie dolne ramion 33.Gdy wiec jedna z dzwigienek 32, wy¬ stajacych ze wsporników 30 na zewnatrz, zostaje nacisnieta ku dolowi, wówczas od¬ powiednia sprezynka 40 popycha odpo¬ wiednie ramie 33 do góry, az do zetknie¬ cia sie z odpowiednim zderzakiem 42.Ruch do góry ramienia 33 powoduje od¬ powiedni ruch ku dolowi czesci lapki 36 wystajacej ku wewnatrz pozji sworzen 35.Podobnie, gdy ctów^eisk* 42 ,^s<*laje podniesiona, to czesc lapki 36 wystajaca ku wewnatrz, równiez zostaje podniesiona, przy czym ruch lapki zostaje ograniczony zderzakiem 44. Wystajaca ku wewnatrz czesc lapki 36 jest rozszerzona w odcinek pierscieniowy 45, zaopatrzony w rowek 46 wytworzony na jej bocznej powierzchni* skierowanej ku wewnatrz. Gdy odcinek pierscieniowy wzglednie narzad zatrzy¬ mujacy 45 zostaje opuszczony, to znajdu¬ je sie ponizej poziomu odpowiedniego ze¬ spolu lic 24. Gdy zas odcinek ten zostaje podniesiony, to jego rowek 46 (fig. 3) znajduje sie naprzeciw zewnetrznych kon¬ ców lic, które sa nieco pochylone, jak tó uwidoczniono w miejscu 47, a mianowicie tak, aby ich pochylenie odpowiadalo po¬ chyleniu górnej scianki rowka 46.Na stojakach 48 wystajacych z pier¬ scienia 15, na którym opieraja sie czólen¬ ka 7 i który przesuwa je dookola obwodu krosna, umocowany jest pierscien 49. Na pierscieniu tym, w pewnych odstepach je¬ go obwodu odpowiadajacych miejscom zajmowanym przez poszczególne czólenka, umieszczone sa wsporniki 50, obejmujace pierscienie 28, 29 i polaczone ze soba na swych górnych koncach za pomoca pier* seienia 51. Z pierscienia 51 wystaja ku wewnatrz wsporniki 52, na których umie¬ szczone sa obracajace sie swobodnie kraz¬ ki 53, mogace dociskac sie do krazków 54 osadzonych na wspornikach 55 tak, iz krazki te moga równiez obracac sie swo* bodnie. Jedna para takich krazków 53, Si jest uwidoczniona na fig. 2, przy czym tialezy zaznaczyc, ie podobne zespoly, np. w liczbie czterech, moga byc raz*- mieszczone w jednakowych odstepach dookola obwodu krosna. Wsporniki 55 sa umocowane na pierscieniu 56 opartym na krazkach tocznych 57, umieszczonych sa górnych wspornikach 18, 1 prowadzonym za pomoca krazków tocznych 58, równiez umieszczonych na wspornikach 18. — 5 —Wskutek powyzszego podczas obraca¬ nia sie pierscienia 49 krazki 53 dzieki ich naciskowi na krazki 54 zmuszaja perscien 56 do obracania sie z taka sama szybkos¬ cia dookola osi krosna. W celu zapobieze¬ nia wyprzedzaniu pierscienia 49 przez pierscien 56 przewidziany jest krazek kontrolny 59 umieszczony na pierscieniu 51 nieco ku przodowi wzgledem odpowia¬ dajacego mu krazka 54, przy czym pomie¬ dzy obwodami tych krazków pozostawiony jest pewien niewielki luz.Oprócz napedzania pierscienia 56 (fig. 3) krazki 54 sluza jednoczesnie jako kraz¬ ki mechanizmu nicielnicowego. Pomiedzy krazkami 54 na pierscieniu 56 umieszczo¬ ne sa obracajace sie swobodnie krazki 60 maszynki nicielnicowej, przy czym nieco ku przodowi wzgledem kazdego z czóle¬ nek 7 umieszczony jest badz krazek 54, badz tez krazek 60. Srednice krazków 54, 60 sa dobrane tak, iz krazki te odchylaja nitki osnowowe 1 na zewnatrz poza linie pionowa, laczaca oczka 61 lic 64, gdy one znajduja sie w swych polozeniach wysu¬ nietych najdalej ku wewnatrz.Na pierscieniu 51 moga byc równiez umieszczone w poblizu tylnych konców czólenek 7 swobonie obracajace sie krazki 62, przy czym krazki te wystaja ku we¬ wnatrz poza wzmiankowana linie pionowa w celu, który zostanie wyjasniony ponizej, Wsporniki 50 posiadaja otwory szczelino¬ we 63, umozliwiajace osadzenie w nich nastawnie dwóch zespolów lapek 64 mo¬ gacych zahaczac o dzwigienki 32.Dzwigienki 32 sa uksztaltowane, jak uwidoczniono na fig. 4, w przyblizeniu w postaci ukosników (w przekroju poprzecz¬ nym) ,' aby ku lapkom 64 wzglednie narza¬ dom wybierajacym skierowane byly po¬ chyle powierzchnie tych dzwigienek. W jednym z otworów 63 osadzone sa wygie¬ te ku dolowi lapki 64, sluzace do odchy¬ lania ku dolowi wszystkich dzwigienek 32, jakie tylko spotykaja nadmienione lap¬ ki, Lapki zas, osadzone w drugim otworze 63, sa wygiete do góry, aby mogly odchy¬ lac dzwigienki 32 do góry.Maszynka nicielnicowa dziala w spo¬ sób nastepujacy: Pierscien 49 obraca sie (fig. 4) dookola osi krosna z takaz szybkoscia, z jaka obra¬ caja sie dookola niej czólenka 7 i unosi na sobie wsporniki 50 w tym celu, aby lapki 64, umieszczone w tych wspornikach, zahaczaly z kolei o dzwigienki 32 kazdego ze wsporników 30. Jednoczesnie pierscien 56 unosi krazki 54, 60 dookola osi krosna z takaz szybkoscia, z jaka obracaja sie dookola niej czólenka 7.Odchylanie nitek osnowowych 1 ku ze¬ wnatrz za pomoca krazków 54, 60 przed kazdym czólenkiem zmusza te nitki do popychania lic 24 ku zewnatrz w poprzek podtrzymujacych je pierscieni drucianych 22, 23.Jezeli pewna dzwigienka 32, skojarzo¬ na z pewnym poszczególnym zespolem lic, znajduje sie w swym dolnym polozeniu, to jest opiera sie swym ramieniem 33 o zderzak górny 42, to odcinek pierscienio¬ wy 45 jest równiez odchylony ku dolowi i konce zewnetrzne lic 24 tego zespolu moga przesuwac sie swobodnie ponad tym odcinkiem pierscieniowym 45, jak to ma miejsce w odniesieniu do zespolu 1\4 (liczac od góry) na fig. 3.Jezeli jednak dana dzwigienka 32 zo¬ stala odchylona do góry za pomoca wygie¬ tej do góry lapki 64 osadzonej w jednej ze szczelin 63, to skojarzony z ta dzwi¬ gienka odcinek pierscieniowy 45 zostaje równiez odchylony do góry, pierwszy z kolei nieznaczny przesuw ku zewnatrz od- powiedneigo zespolu lic pod naciskiem ni¬ tek osnowowych powoduje usuniecie sie pochylonych zewnetrznych konców lic do rowka 46 odcinka pierscieniowego 45. W ten sposób czesc danego zespolu lic, cia¬ gnaca sie na dlugosci danego odcinka pierscieniowego 45, zostaje powstrzymana — 6 —fak, iz nie moze wykonac przesuwu wiek¬ szego od wzmiankowanego nieznacznego przesuwu ku wewnatrz, jak to ma miejsca w odniesieniu do zespolów 2, 3, 5 i 6 na fig. 3.Poniewaz poszczególne nitki osnowo¬ we moga wywierac tylko nieznaczny na¬ cisk na lice, przez których oczka 61 sa przeprowadzone, wiec sztywnosc lic po¬ woduje pozostawienie oczek lic (które zo¬ staly zatrzymane odcinkami pierscienio¬ wymi 45) w przyblizeniu na ich zwyklej linii pionowej, tak iz ponizej oczek 61 nie odchylonych lic nitki osnowowe pozostaja na tej linii pionowej. Z drugiej strony, w tych miejscach obwodu krosna, w których lice jednego lub kilku zespolów nie zosta¬ ly zatrzymane odpowiednimi odcinkami pierscieniowymi 45, oczka 61 przesuwaja sie ku zewnatrz wraz z licami, przy czym ponizej tych oczek odpowiednie nitki osnowowe zostaja odchylone od normalnej linii pionowej.W ten wiec sposób uskutecznione zo¬ staje rozdzielenie nitek osnowowych na dwa boki przesmyku, przy czym nitki nie- odchylone stanowia bok wewnetrzny przesmyku, a nitki odchylone — jego bok zewnetrzny. Rozdzielanie nitek zostaje zakonczone za pomoca krazków 54, 60 w pewnej niewielkiej odleglosci przed dziob¬ kiem 65 kazdego poszczególnego czólenka 7 i zostaje utrzymane az do chwili, w któ¬ rej dziobek czólenka bedzie mógl przesu¬ nac sie pomiedzy bokami przesmyku. Na¬ stepnie bok wewnetrzny przesmyku posu¬ wa sie po powierzchni czólenka, skierowa¬ nej ku wewnatrz krosna, a bok zewnetrzny przesmyku — po powierzchni czólenka skierowanej ku zewnatrz, az do chwili, w której obie powierzchnie (boki) przesmyku beda mogly polaczyc sie w jedna po¬ wierzchnie z tylu za czólenkiem. Napiecie nitek osnowowych sluzy do przesuniecia z powrotem lic, wysunietych ze swego polozenia normalnego, po przesunieciu sie odpowiednich nitek osnowowych poza tyl¬ ny koniec czólenka. Podzial nitek osnowo¬ wych na poziomie czólenek oraz nastepne laczenie sie ich ze soba z powrotem wy¬ jasnia fig. 2. Nitki osnowowe sa wtedy przygotowane do nastepnego zabiegu wy¬ bierania ich przed dziobkiem nastepnego z kolei czólenka, przy czym to nastepne wybieranie zachodzi odpowiednio do da¬ nego rozmieszczenia lapek 64 w odpowied¬ nim wsporniku 50, to jest tak, ze jezeli li¬ ce pewnego danego zespolu, które zostaly zatrzymane za pomoca odcinka pierscie¬ niowego 45 przed jednym czólenkiem, ma¬ ja byc wolne, aby mogly przesunac sie przed nadejsciem nastepnego czólenka, to odpowiednia dzwigienka 32 zostaje zaha¬ czona przez wygieta ku dolowi lapke 64 znajdujaca sie w nastepnym z kolei wsporniku 50. Jezeli z drugiej strony przy dwóch kolejnych czólenkach lice pewnego poszczególnego czólenka maja pozostac nieodchylonymi wzglednie odchylonymi (w zaleznosci od przebiegu pracy), to nie ma potrzeby uzywania jakiejkolwiek lapki do przestawiania lic tego zespolu przed nadejsciem drugiego z kolei czólenka, po¬ niewaz sprezynka 40 dzwigni kolankowej utrzymuje odcinek pierscieniowy 45 w po¬ zadanym polozeniu przy nadejsciu tego nastepnego czólenka.Odcinki pierscieniowe 45 sa rozmie¬ szczone dookola krosna tak, iz ich konce sasiaduja ze soba, przy czym pomiedzy koncami tymi pozostawiony jest wlasnie taki luz, jaki umozliwia wzajemnie nieza¬ lezne wahanie sie tych odcinków^ odcinki te moga posiadac dowolna dogodna dlu¬ gosc. Na fig. 4 uwidoczniono trzy odcinki pierscieniowe, zajmujace luk o dlugosci odpowiadajacej wspornikowi 50; luk ten odpowiada odstepowi (wzdluz obwodu) pomiedzy czólenkami, przy czym kazde¬ mu czólenku odpowiada jeden wspor¬ nik 50. Kazdy wspornik 50 jest wysuniety naprzód wzgledem odpowiadajacego mu - 7 -krazlca 54 lub 60 na tyie, iz zajteWnia, ze dowolny odcinek pierscieniowy 45 zostaje ustawiony za pomoca obslugujacej go lap¬ ki 64 w pozadane polozenia (zatrzymuja¬ ce lice wzglednie zwalniajace lice), zanim lice, które maja byc w ten sposób zatrzy¬ mane lub zwolnione, rozpoczna przesuw pod dzialaniem krazka 54 lub 60 przed wejsciem czólenka 7. A wiec z fig* 4 wy¬ nika, ze lewy zespól odcinków pierscie¬ niowych 45 zostal dopiero co wybrany za pomoca lapek 64, umieszczonych na le¬ wym wsporniku 50, podczas gdy krazek 54 wciaz jeszcze rozdziela nici osnowowe, przechodzace poprzez lica, odpowiadajace srodkowemu zespolowi odcinków pierscie¬ niowych 45, w celu przepuszczenia czó¬ lenka 7. Wybieranie lic 24 odbywa sie wiec kolejno stosunkowo malymi sekcja¬ mi, obejmowanymi kolejnymi odcinkami pierscieniowymi, 45. Wl rzeczywistosci, wybieranie rozpoczyna sie juz wtedy, gdy nici osnowowe, rozrzadzane za pomoca lic, sa jeszcze zahaczone poprzednim czó¬ lenkiem, jak to uwidoczniono na fig* 4 w odniesieniu do prawego zespolu odcinków pierscieniowych 45, które zostana wkrótce wybrane lapkami 64, umieszczonymi na prawym wsporniku 50, odpowiadajacym nastepnemu czólenku, co jest mozliwe wo¬ bec swobody ruchów zewnetrznych kon¬ ców 26 lic, podlegajacych podniesieniu ponad pierscienie 22, skoro którykolwiek z odcinków pierscieniowych 45, ponad którym koncom tym zdarzy sie znajdowac, zostaje podniesiony za pomoca jedne} z lapek 64. Nastepnie, gdy wszystkie lice 24 powróca w swe polozenie normalne po przesunieciu sie przez dane miejsce tylne¬ go konca czólenka poprzedniego, to pod¬ niesione konce 26 lic, uniesionych do gó¬ ry, zsuwaja sie z podniesionych odcinków pierscieniowych 45 i spadaja ponownie na pierscien druciany 22 tak, iz podczas ich nastepnego przesuwu na zewnatrz pod dzialaniem krazka 54 lub 60 natrafiaja one na irOWek 46 tego odcinka pierscieniowego i zostaja zatrzymane, W razie odpowied¬ niego rozmieszczenia lapek 64 we wspor¬ nikach 50 mozna otrzymac tylez odmian nastawienia lic, ile czólenek znajduje sie na obwodzie krosna. Wszystkie te odmia¬ ny moga byc rózne lub tez przy dwóch lub wiekszej liczbie lapek jednakowo u- mieszczonych we wspornikach moga byc dokonywane jednakowo nastawienia lic, zwlaszcza wtedy, gdy pozadane jest za¬ stosowanie splotów stosunkowo niezlozo- nych.Krazki 62 moga byc wyzyskane do za¬ pewniania powrotu lic 24 w polozenie nor¬ malne przez odchylanie ku wewnatrz ze¬ wnetrznego boku przesmyku z nitek osno¬ wowych, zanim przesuna sie one poza tylny koniec czólenka, wówczas napiecie nitek, powodowane poprzednim odchyle¬ niem ich, powoduje ich raptowny „skok" ku wewnatrz krosna, wskutek czego prze¬ zwycieza sie wszelka daznosc ich lic do zatrzymywania sie na pierscieniach drucia¬ nych 22, 23.Z fig. 3 widac, ze nitki osnowowe 1 (widziane z boku) sa nieco odchylone od linii pionowej. Takie rozmieszczenie ni¬ tek osnowowych ulatwia ich przechodzenie przez szczeliny kólek lopatkowych 12.Plytki podtrzymujace 21, ustawione pro¬ mieniowo, oraz przegródki rozporowe 27 równiez sa nachylone odpowiednio. W ce¬ lu zapobiezenia wsuwaniu sie lic 24 do przestrzeni wolnej pomiedzy koncami sa¬ siednich odcinków pierscieniowych 45 po¬ miedzy pierscieniami 28 i 29 umieszczony jest drut 66, którego srednica jest nieco wieksza od szerokosci wzmiankowanej przestrzeni.Krazki toczne 67, umieszczone na pier¬ scieniu 49, sluza do podpierania mechaniz¬ mu umieszczonego nad pierscieniem 29 o- raz przeciwstawiaja sie naciskowi w dól na dzwigienki 32, wywieranemu lapkami 64.Wedlug fig. 6 i 7 wspornik 50 jest t- 8 —przedluzony na zewnatrz w celu utworze¬ nia lozysk 70 do osadzenia szescioboczne- go bebna 7/, którego kazdy bok posiada dwie szczeliny 63, w których umocowuje sie lapki 64.Do bebna 71 przymocowane jest kólko gwiazdkowe 72 o szesciu zebach, które podczas obracania sie pierscienia 49, na którym oparte sa wsporniki 50, zazebia sie z zebami 73, wystajacymi z pierscienia 29. W ten sposób boki bebna 71 sa usta¬ wianie kolejno wzdluz wsporników 30 tak, iz dzwigienki 32 wystajace ze wsporników 30, zostaja uruchomione odpowiednio do rozmieszczenia lapek 64 na boku bebna 71 czynnego w danej chwili. Zatrzask kulko¬ wy 74 przytrzymuje beben 71 w kazdym z jego szesciu polozen* Fig. 8 — 11 przedstawiaja narzady przesuwne, sluzace do wybierania po¬ szczególnych zespolów lic 64, wraz z do¬ datkowym urzadzeniem wzorcowym, slu¬ zacym do kontrolowania ruchów tych na¬ rzadów przesuwnych. lice 24 sa podtrzy¬ mywane za pomoca dwóch zespolów pier¬ scieni 22, 23 umieszczonych na plytkach 75, 76 ustawionych promieniowo i pola¬ czonych z grzebieniem pierscieniowym 20.Lice 24 moga swobodnie przesuwac sie po¬ miedzy wzmiankowanymi pierscieniami 22, 23. Plytki 75' ciagna sie ponizej poziomu grzebienia pierscieniowego 20 (fig. 8) i sa wyposazone w pionowe szczeliny 77 wy¬ ciete w poblizu zewnetrznych krawedzi tych plytek. Ramka wzglednie narzad za- trzymowy 78 jest umieszczona tak, iz jej waskie boki pionowe 79 (fig. 10) sa wsu¬ niete w szczeliny 77, przy czym ramka moze wykonywac ruchy w kierunku pio¬ nowym, w wyniku których poziomy bok górny 80 ramki przesuwa sie z poziomu najwyzszego zespolu lic 24 na poziom najnizszego zespolu tych lic. Bok górny 80 i poziomy bok dolny 81 ramki 78 w celu usztywnienia ich sa utworzone z beleczek o przekroju poprzecznym w ksztalcie lite¬ ry U. Posrodku boku 80 umieszczony jest wystajacy na zewnatrz krazek 82 (fig. 9); znajdujacy sie na drodze przyrzadu na- stawczego, umieszczonego na pierscieniu 83, opartym na wspornikach 84 tak, iz pierscien ten jest obracany dookola osi krosna z szybkoscia równa szybkosci po* suwania sie czólenek.Przyrzad nastawczy jest utworzony z dwóch ramion 85, 86 schodzacych sie na podobienstwo rogów i stanowiacych na¬ rzady wybierajace, jak uwidoczniono na fig. 10 w jednym miejscu, w którym sa one zgiete i polaczone z podtrzymujaca je dzwignia 87.Dzwignia 87 jest osadzona wahliwie na czopie 88 umocowanym we wsporniku 89 umieszczonym na pierscieniu 83. Kazdemu czólenku 7 odpowiada jedna para ramion 85 i 86, przy czym odpowiednio do ich polozenia w plaszczyznie pionowej wzgle¬ dem krazka 82, jeden lub drugi z tych ro¬ gów podnosi wzglednie opuszcza ramke 78 w pozadane polozenie w stosunku do danego czólenka poszczególnego. Bok 80 ramki moze wiec byc ustawiony na jednym poziomie z licami dowolnego zespolu po¬ zadanego tak, aby powstrzymywal te lice od wziecia udzialu w przesuwie na ze¬ wnatrz, który usiluje nadac im krazek 54 wzglednie 60 przez odchylanie nitek osno¬ wowych 1. Wskutek tego bok 80 ramki 78, lacznie z kazdym czólenkiem poszczegól¬ nym, dokonywa wyboru lic spomiedzy lic danego zespolu w celu utworzenia przes¬ myku, do którego moze wsunac sie nastep¬ nie to czólenko. Przez odpowiednie wy¬ bieranie lic przy kazdym z czólenek roz¬ mieszczonych na obwodzie krosna mozna wytwarzac przesmyki o najroznorodniej- szym ukladzie przy poszczególnych czó¬ lenkach odpowiednio do pozadanego wzo¬ ru tkaniny wytwarzanej.Osadzenie dzwigni 87 tak, aby ona mogla sie wahac, umozliwia zmiane usta¬ wienia ramion 85, 86 w kierunku piono- - 9 -wymt aby nic tylko mozna bylo tworzyc rózne przesmyki przy róznych czólenkach, lecz aby i przy kazdym dowolnym czólen¬ ku mozna bylo wytwarzac coraz to inny przesmyk zmieniany wedle zyczenia w ce¬ lu rozszerzenia zakresu otrzymywanych wzorów.Krazek 90, osadzony na koncu dzwigni 87 i wystajacy na zewnatrz, moze byc za¬ haczany listewkami rozrzadczymi 91, osa¬ dzonymi na ogniwach 92 wzorcowego lan¬ cucha bez konca, obiegajacego krazki pro¬ wadnicze 93, umocowane na odpowiednich czesciach ramy krosna i napedzane za po¬ moca odpowiedniej przekladni zebatej 94 (fig- 11) oraz dowolnej odpowiedniej cze¬ sci glównego mechanizmu napedowego krosna. Listewki rozrzadcze 91 posiadaja skosne brzegi, jak uwidoczniono na fig. 11, tak iz skoro listewka taka zostaje ustawio¬ na na drodze krazka 90, po której krazek ten obraca sie dookola osi krosna, to kra¬ zek 90 zostaje podniesiony lub opuszczony w zaleznosci od tego, czy krazek natrafia na górny, czy tez na dolny brzeg listewki rozrzadczej, ustawiany na drodze krazka wskutek wzmiankowanego ruchu lancucha bez konca.Ramiona 85, 86 zostaja poruszone od¬ powiednio w celu nastawienia boku 80 ramki w polozenie zadane. Dzwignia 87 jest przytrzymywana w nadanym jej po¬ lozeniu za pomoca zatrzasku kulkowego 95 lub podobnego przyrzadu.W razie zastosowania mechanizmu do wybierania lic, wykonanego wedlug wyna¬ lazku niniejszego, mozna wytwarzac tka¬ niny o bardzo rozmaitych wzorach. Tak np. stosujac lapki nieruchome 64, uwidocz¬ nione na fig. 3 i 4, mozna dokonywac do¬ boru lic spomiedzy dowolnych pozada¬ nych zestawien kilku zespolów lic umie¬ szczonych na pierscieniach 22, 23.Ta moznosc wybierania zespolów lic lacznie z mozliwoscia wprowadzania nitek osnowowych 1 rozmaitymi sposobami do kilku zespolów lic umozliwiaja wytwarza¬ nie tkanin o duzej liczbie róznorodnych splotów w kolejnosci powtarzajacej sie przy kazdym obrocie krosna.Podobnie w razie zastosowania mecha¬ nizmu do wybierania lic, uwidocznionego wedlug fig. 8, mozna wytwarzac tkanine o splotach bardzo zlozonych, zupelnie nieza¬ leznie od moznosci zmiany przebiegu dzialania ramion 85, 86.Zakladajac np., ze mechanizm ten zo¬ stal zastosowany w krosnie o 10 czólen¬ kach, w których % nitek osnowowych jest wprowadzona do kazdego z pieciu zespo¬ lów lic, mozna zaznaczyc, ze takie samo wybranie za pomoca boku 80 ramki 78 jednego z zespolów lic przy kazdym czó¬ lenku w kolejnosci 1, 3f 5f 4, 2, 1, 3, 5, 4, 2 prowadzi do utkania 5-cionitkowej satyny.Jezeli jednak do zmiany polozenia ramion 85, 86 uzyty zostanie lancuch nicielnicowy, to moga byc wytwarzane wzory wieksze, to jest obejmujace wiecej niz piec lub dziesiec chwytów. Mozliwosci wytwarza¬ nia rozmaitych wzorów moga byc równiez powiekszone zarówno przez odpowiednie wprowadzanie nitek osnowowych do lic 24, jak i przez zatrzymywanie przy kaz¬ dym czólenku wiecej niz jednego zespolu lic, np. przez nadanie czesci 80 ramki dlu¬ gosci wystarczajacej do jednoczesnego zatrzymywania dwóch sasiadujacych ze soba zespolów lic.Podobniez w razie zastosowania do¬ datkowego mechanizmu wzorcowego, uwi¬ docznionego na fig. 6 i 7, liczba wzorów moze byc powiekszona tak, aby przekra¬ czala liczbe chwytów, dokonywanych pod¬ czas kazdego obrotu krosna, przy czym w przykladzie przedstawionym na rysunku, w którym beben 71 posiada szesc bokówr, przy kazdym czólenku mozna dokonac szesciu rozmaitych zestawien zespolów lic.Zakres tych zestawien moze byc rów¬ niez powiekszony, iezeli kazdemu czólen- - 10 —ku bedzie odpowiadaJta wiec«j niz szesc zespolów lapek 64. PL