Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia aromatycznych ekstraktów roslinnych w prosz¬ ku, szczególnie ekstraktów aromatycznych ziól i warzyw. Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do wytwarzania aromatycznych ekstrak¬ tów roslinnych w proszku.Znany i powszechnie stosowany sposób wytwa¬ rzania ekstraktów roslinnych w proszku polega na ekstrakcji surowca roslinnego woda, w ekstraktorze przeplywowym o dzialaniu ciaglym lub baterii ek¬ strakcyjnej, przy temperaturze okolo 95°C, a nas¬ tepnie suszeniu rozplywowym otrzymanego eks¬ traktu wodnego. Sposób te nie daje jednak zada¬ walajacych rezultatów w produkcji sproszkowa¬ nych ekstraktów aromatycznych substancji roslin¬ nych, taikich jak mieta, seler i inne ziola i warzy¬ wa, zawierajace duza ilosc olejków eterycznych, ze wzgledu na utrate tych olejków w procesie produkcyjnym. Okazuje sie bowiem, ze w procesie ekstrakcji prawie cala ilosc zawartych w surowcu roslinnym lotnych substancji aromatycznych po¬ zostaje w odpadzie poekstrakcyjnym.Drugim zródlem strat substancji aromatycznych jest suszenie rozpylowe, w celu wyodrebnienia z surowca roslinnego zawartych w nim lotnych substancji aromatycznych stosuje sie powszechnie destylacje z para wodna. Otrzymany na tej dro¬ dze w postaci destylatu olejek aromatyczny dodaje sie do suchego ekstraktu. Znany jest równiez spo¬ sób suszenia rozpylowego aromatów w postaci olej- 10 29 ków lub esencji, które emulguje sie najpierw z wodnym roztworem gumy roslinnej i ewentual¬ nie innych wypelniaczy, jak na przyklad syrop ziemniaczany, glikoza, karboksymetyloceluloza.W emulsji tej roztwór gumy stanowi faze ciagla, a kropelki zdyspergowanego plynnego aromatu — faze nieciagla. Suszenie rozpylowe takiej emulsji powoduje powstawanie zasklepienia aromatu w ochronnej otoczce gumy roslinnej, co zapobiega stratom aromatu.Proste polaczenie tych nowych sposobów eks¬ trakcji, wyodrebniania olejków eterycznych oraz suszenia rozpylowego aromatów, w produkcji aro¬ matycznych ekstraktów roslinnych nie zapewnia 15 jednak otrzymania produktów w pelni poprawnych pod wzgledem organoleptycznym, glównie wskutek wystepujacych w dalszym ciagu strat substancji aromatycznych w procesie suszenia rozpylowego. 30 Znane urzadzenia do ekstrakcji surowców roslin¬ nych maja postac przeplywowego ekstraktora o dzialaniu ciaglym, badz baterii ekstrakcyjnej.Pojedynczy ekstraktor kolumnowy wchodzacy, w sklad baterii ekstrakcyjnej, zlozonej przewaznie z 6—8 takich ekstraktorów, ma postac wysokiej pionowej kolumny cylindrycznej, zamknietej z obu stron przegrodami sitowymi i hermetycznymi pokry¬ wami. Do znajdujacego sie w dolnej pokrywie wej¬ scia ekstraktora doprowadzana jest przewodem pod cisnieniem ciecz ekstrahujaca, a ekstrakt od- 123 552a 123 552 4 prowadzany jest innym przewodem z wyjscia znaj¬ dujacego sie w górnej pokrywie.Znana instalacja do destylacji z para wodna sklada sie z kotla parowego, destylatora w postaci zbiornika, w którym na sicie umieszcza sie suro¬ wiec, a nadto z chlodnicy i odbieralnika.Do wytwarzania emulsji stosuje sie róznej kons¬ trukcji urzadzenia emulgujace, homogenizatory i tym podobne, natomiast proces suszenia prowadzi sie w suszarniach rozpylowych z zastosowaniem dysz wirnikowych lub dysz powietrznych.Wada znanej instalacji do wytwarzania aroma¬ tycznych ekstraktów roslinnych jest nadmierna ilosc urzadzen skladowych. p^eW^wh^J^KtS^est opracowanie sposobu za- peLmiajaCego tóSksyfnalne obnizenie strat sub¬ stancji aromatycznych w procesie produkcyjnym. fepp£#l„jfe^lug* ^yalaiazku, wytwarzania aroma- tyeji^hi*ta^»*któ** loslinnych w proszku, w któ- * rj^^slIKtancjer Aromatyczne i olejki oddziela sie od sttr.owca roslinnego przez destylacje z para wod¬ na i ekstrakcje, wytwarza sie emulsje wodna tych substancji z dodatkiem wypelniacza w postaci po¬ lisacharydu i calosc suszy rozpylowo, .polega na tym, ze destylacje\i ekstrakcje przeprowadza sie w jednym urzadzeniu bez przemieszczania surowca, a emulsje przygotowuje sie na drodze wstepnego nasaczenia suchego polisacharydu, korzystnie mal- todekstryny, frakcja destylatu zawierajacego sub¬ stancje aromatyczne, a nastepnie zwilzenia wod¬ nym ekstraktem do zawartosci suchej masy 15-^ —65% wagowych, Polisacharyd stosuje sie w ilosci do 15% wagowych.Urzadzenie wedlug wynalazku do wytwarzania aromatycznych ekstraktów roslinnych w proszku, zaopatrzone w aparat destylacyjny, co najmniej, jeden aparat ekstrakcyjny przeplywowy, urzadze¬ nia mieszajace i homogenizujace, oraz suszarnie rozpylowa, charakteryzuje sie tym, ze jako aparat destylacyjny i ekstrakcyjny posiada cylindryczna kolumne wyposazona w dna sitowe, a na wejsciu przewód rurowej parowej instalacji doprowadzaja¬ cej pare technologiczna oraz przewód wodnej ru¬ rowej instalacji doprowadzajacej ciecz ekstrahu¬ jaca, a na wyjsciu przewód Turowej parowej insta¬ lacji odprowadzajacej pary destylatu, polaczony z chlodnica oraz przewód wodnej rurowej instalacji odprowadzajacej ekstrakt.Sposób wedlug wynalazku zapewnia wytwarzanie aromatycznych ekstraktów roslinnych o wysokiej, wyrównanej jakosci, praktycznie eliminujac straty substancji aromatycznych w procesie suszenia roz- pylowego, jak i równiez pózniej w czasie przecho¬ wywania produktu. Okazalo sie\bowiem nieocze¬ kiwanie, ze rozdzielenie procesu wytwarzania emulsji olejków aromatycznych w ekstrakcie na dwa etapy znacznie polepszylo trwalosc i jakosc .utworzonej w procesie suszenia ochronnej otoczki koloidalnej kropelek olejków aromatycznych. Dzieje sie tak prawdopodobnie wskutek tego, ze nasaczone wstepnie olejkami czastki polisacharydu nie roz¬ puszczaja sie calkowicie w ekstrakcie, lecz absor¬ buja czastki ekstraktu na swojej powierzchni.Wytworzone sposobem wedlug wynalazku sprosz¬ kowane ekstrakty odznaczaja sie bardzo dobrymi wlasciwosciami fizyko-chemicznymi i organolep¬ tycznymi.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na pro¬ wadzenie procesu produkcji w sposób ciagly, a nad- 5 to dzieki pozostawaniu surowca roslinnego w tym samym urzadzeniu w czasie destylacji z para wod¬ na i w czasie ekstrakcji wodnej, poprawia efek¬ tywnosc procesu ekstrakcji.Sposób wedlug wynalazku wyjasniono blizej na io podstawie dwóch przykladów jego wykonania.Przyklad I. Ekstrakt herbaty mietowej w proszku. 50 55 Surowce 1 j s c w kg Ziele miety pieprzowej Preparat maitodekstrynowy Cukier ,100,0 28,0 28,0 Ziele miety pieprzowej zakladano do ekstraktora, zamknieto pokrywy, wprowadzono nasycona pare 10 technologiczna od dolu, a uchodzaca z górnej po¬ krywy pare skierowano do chlodnicy. Destylacje z para wodna prowadzono w czasie 1 godziny uzys¬ kujac 1,29 kg olejku mietowego. Nastepnie dopro¬ wadzono do ekstraktora wode i ekstrahowano su- 35 rowiec w przeciwpradzie 'przy temperaturze S5°C.Otrzymano 200 kg ekstraktu o zawartosci suchej masy 14%. Preparat maltodekstrynowy dokladnie zmieszano z olejkiem mietowym, a cukier rozpro¬ wadzono w ekstrakcie. Nastepnie do ekstraktu 30 wprowadzono preparat maltodekstrynowy z nanie¬ sionym na niego olejkiem mietowym i calosc zemulgowano w homogenizatorze labiryntowym.Uzyskana emulsje zawierajaca okolo 30% suchej masy poddano suszeniu rozpylowemu przy rozpy- 35 laniu wirnikiem o 14.000 obrotów na minute i tem¬ peraturze powietrza wlotowego 160°C, a wyloto¬ wego 85^C. Otrzymano 71,5 kg ekstraktu herbaty mietowej w proszku o bardzo dobrych wlasci¬ wosciach fizyko-chemicznych i cechach organolep- *• tycznych przewyzszajacych zwykly napar herbaty mietowej.Przyklad II. Ekstrakt lisci selera.Surowce | Ilosc w kg Liscie selera 1 100,0 Preparat maltodekstrynowy | 90,0 | Pokrojone liscie selera zaladowano do ekstrak- tora, zamknieto pokrywy. Wprowadzono pare tech¬ nologiczna od dolu, a uchodzaca z górnej pokrywy pare skierowano do chlodnicy. Destylacje z para wodna prowadzono w czasie 1 godziny. Z otrzyma¬ nego destylatu uzyskano w rozdzielaczu 6 kg frak¬ cji zawierajacej substancje aromatyczne, glównie w postaci olejków. Nastepnie doprowadzono do ekstraktora wode i ekstrahowano w przeciwpra- dzie przy temperaturze 95°C. Otrzymano 234 kg wodnego ekstraktu. Substancje aromatyczne na¬ niesiono na preparat maltodekstrynowy, który nas- tr^r.ie wprowadzono do ekstraktu i calosc zemul¬ gowano w homogenizatorze labiryntowym. Uzys¬ kana emulsje o zawartosci okolo 40% suchej masy suszono rozpylowo przy rozpylaniu wirnikiem o 14.000 obrotów na minute i temperaturze por w wietrza wlotowego 165°C, a wylotowego 80°C.\ , 123 552 5 6 Podane powyzej przyklady nie wyczerpuja oczy¬ wiscie wszystkich mozliwosci stosowania sposobu wedlug wynalazku. Czyniono bowiem próby, dajace bardzo dobre wyniki z innymi surowcami, zwlasz¬ cza warzywami. Stwierdzono równiez doswiadczal¬ nie, ze przeznaczona do suszenia rozpylowego emulsja moze zawierac od 15—65% suchej masy, a optymalne warunki suszenia uzyskuje sie przy zawartosci 30—40% suchej masy w emulsji.Urzadzenie wedlug wynalazku objasniono w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie do wytwarzania aromatycznych ekstraktów roslinnych, a fig. 2 — pojedynczy ekstraktor w pionowym przekroju poprzecznym. Urzadzenie wedlug wyna¬ lazku zlozone jest zasadniczo z baterii szesciu ekstraktcrów kolumnowych 1, wodnej rurowej instalacji 2 doprowadzajacej ciecz ekstrahujaca i odprowadzajacej ekstrakt, nieuwidocznionych na rysunku przeponowych . podgrzewaczy cieczy eks¬ trahujacej, równiez nieuwidocznionego na rysunku kotla' parowego, rurowej parowej instalacji 3 do¬ prowadzajacej pare technologiczna, rurowej paro¬ wej instalacji 4 odprowadzajacej pary destylatu, chlodnicy 5 i rozdzielacza '6. Ponadto urzadzenie zawiera mieszalnik 7, homogenizator 8 i suszarnie .rozpylowa 9.Pojedynczy ekstraktor 1 ma postac cylindrycznej kolumny pionowej zamknietej z obu stron sitowymi przegrodami 10 i hermetycznymi pokrywami 11.Znajdujacy sie w dolnej Rokrywie ekstraktora wej¬ sciowy króciec 12 polaczony jest z trójdroznym za¬ worem 13, przewodem wodnej rurowej instalacji 2 doprowadzajacym ciecz ekstrahujaca i z przewo¬ dem rurowej parowej instalacji 3 doprowadzaja¬ cym pare technologiczna.Wyjsciowy króciec 14 rozmieszczony w górnej pokrywie ekstraktora polaczony jest z trójdroznym zaworem 13 z przewodem wodnej rurowej insta¬ lacji 2 odprowadzajacej ekstrakt oraz z przewodem parowej rurowej instalacji 4 odprowadzajacej pary destylatu. g Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania aromatycznych ekstraktów roslinnych w proszku, w którym substancje aro¬ matyczne i olejki oddziela sie od surowca roslin- 10 nego przez destylacje z para wodna i ekstrakcje, wytwarza sie emulsje wodna tych substancji z do¬ datkiem wypelniacza w postaci polisacharydu i calosc suszy rozpylowo, znamienny tym, ze desty¬ lacje i ekstrakcje przeprowadza sie bez przemiesz- 15 czania surowca, a emulsje przygotowuje sie na drodze wstepnego nasaczenia suchego polisachary¬ du, korzystnie maltodekstryny, frakcja destylatu zawierajaca substancje aromatyczne, a nastepnie zwilzenia wodnym ekstraktem do zawartosci suchej 20 masy 15—65% wagowych. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze polisacharyd stosuje sie w ilosci do 15% wagowych. 3. Urzadzenie do wytwarzania aromatycznych ekstraktów roslinnych w proszku, zaopatrzone w aparat destylacyjny, co najmniej jeden aparat eks¬ trakcyjny przeplywowy, urzadzenia mieszajace i homogenizujace oraz suszarnie rozpylowa, zna¬ mienne tym, ze jako aparat destylacyjny i ekstrak¬ cyjny posiada cylindryczna kolumne (1) wyposa¬ zona w dna sitowe (10), a na wejsciu przewód ru¬ rowej parowej instalacji (3) doprowadzajacej pare technologiczna oraz przewód wodnej rurowej insta¬ lacji (2) doprowadzajacej ciecz ekstrahujaca, a na wyjsciu przewód rurowej parowej instalacji (4) od¬ prowadzajacej pary destylatu, polaczony z chlod¬ nica (5) oraz przewód wodnej rurowej instalacji (2) odprowadzajacej ekstrakt. 15 20123 552 2 4 .Fi Jn Jtn in ±-i *r <$ -rA i-T "-T "-T i;— Ti .—^__—.©_— y 13/ Z7 9J rfe / Fig. Z OZGraf. Z.P. Dz-wo, z. 418 (854-15) 13.84 Cena 100 zl PL