Istnieje duzo projektów samoczynnego lub recznego sprzegania wagonów bez po¬ trzeby wchodzenia pomiedzy wagony, za¬ den jednak z tych licznych projektów nie znalazl praktycznego zastosowania, a to z nastepujacego wzgledu. Zadanie sprzega¬ nia i rozprzegania wagonów starano sie w wiekszosci przypadków rozwiazac przy po¬ mocy nowej konstrukcji sprzegów, co nie zostalo uwienczone pomyslnym rezulta¬ tem, przyczem zaden z nowych sprzegów nie posiadal zalet uzywanych od szeregu lat sprzegów: srubowego, wzglednie lancu¬ chowego, zastosowanego przy angielskich wagonach towarowych. Wobec tego, ze do¬ bre pod kazdym wzgledem i wypróbowa¬ ne od szeregu lat sprzegi obecnie uzywane nie dadza sie zastapic innemi, nalezy tylko wymalezc przyrzad, któryby nie krepowal w niczem ruchów obecnie istniejacych sprzegów i dzialalby jak reka ludzka, a w ten sposób daloby sie rozwiazac zagadnie¬ nie samoczynnego lub tez recznego sprze¬ gania i rozprzegania wagonów bez potrzeby wchodzenia pomiedzy wagony.Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du, zapomoca którego, nie zmieniajac uzy¬ wanego sprzegu, mozna poruszac go, sto¬ jac zboku wagonu, jak równiez mozna sprzegac wagony samoczynnie przy zde¬ rzeniu sie ich.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiony jest na rysunkach, na których fig, 1 przedstawia widok zboku sprzegu w za-stosowaniu do fctczntka. lancuchowego, przedstawionego w plozeniu zwisajacem i podnicsiancm^irtjlfepunktowancytó jest - gotowem Ho samoczynnego sprzegania; fig. 2 przedstawia widok agory dzwigni z widelkowatem raimienlipi, polaczonej z najnizszem ogniwem sprzegu; fig. 3 przed¬ stawia widok zboku sprzegu w chwili sa¬ moczynnego sprzegania wagonów; fi& 4 przedstawia widok zboku przyrzadu 55, wyjasniajacy mozliwosc poruszania sprze¬ gu w chwili, gdy zderzaki wagonów styka¬ ja sie i odleglosc pomiedzy hakami jest bardzo mala; fig. 5 ptied$\afwia. widok zbo¬ ku przyrzadu 55 w czasie ruchu wagonów; fig- 6 przedstawi* widok zboku i zgóry ra¬ mienia .podtrzymujacego; fig. 7 przedstawia wicfok zbfc&u i zgóry drazka o dwóch widel- kowatych koncach; fig. 8 przedstawia zla¬ cze, sluzace do polaczenia widelek z ogni¬ wem lancucha; fig. 9 przedstawia walr slu¬ zacy do uruchomiania sprzegu; fig. 10 przedstawia w dwu widokach drazek dc samoczynnego i recznego opuszczania, pod¬ niesionego sprzegu; fig. 11 przedstawia wi¬ dok zprzodu walu z ramionami do porusza¬ nia sprzegu, wskazanego na fig. 4^ej; fig 12 i 13 przedstawiaja widoki zboku i zgóry przyrzadu do wydluzania i skracania pre¬ ta pociagowego, który to pret pokazany jest w polozeniu skróconem; fig. 14 i 15 przedstawiaja te same widoki przyrzadu po wydluzeniu preta pociagowego; fig. 16 pltted&tewia widok zboku sprzegu, przygo- towattego do sprzegania, przyczem pret peeiagowy uwidoczniony jest w polozeniu wydluzonem; fig. 17 i fS przedstawiaja wi- doki: zboku (tresciowo w przekroju) i zgó¬ ry przyrzadu do skracania preta pociago¬ wego, w razie (obicia sie) skrócenia sie Sprezyn stterzakowych; fig. 19 przedsta¬ wia widok zboku przyrzadu wedlug wyna¬ lazku w zastosowaniu do zwyklych sprze¬ gów srubowych, araopatrsonyeh w przynzad przedstawia taki* widok abofai przyrzadu z opuszczonym sprzegiem i ze wskazaniem punktami drogi, jaka wykonywa przedni ^ kofiiec; Ogniwa sprzegu w chwili podnosze¬ nia do gófy ^szykowania sprzegu do sprze- gania; fig. 2¥ jtezedstawia jedno z polozen sprzegu w czasii podnoszenia go do góry; fig. 22 przedstawia widok zgóry drazka wi- delkowatego, polaczonego z hakiem dodat¬ kowym; fig. 23 przedstawia jedno z polo¬ zen sprzegu w czasie podnoszenia go do gjwsy i jednoczesnego wydluzania preta po¬ ciagowego; fig. 24 przedstawia widok od spodu i widok zboku sprzegu srubowego, zaopatrzonego w Aicftanizm, nadajacy mu Specjalny kierunek w czasie podnoszenia go; fig. 25 przedstawia szczególy, wyja¬ sniajace sposób umocowania plytki usztyw¬ niajacej i kierujacej na srubie sprzegu; fig. 26 przedstawia jedno z krancowych polozen sprzegu, prawie gotowego do sprzegania; fig. 27 przedstawia konstruk¬ cje polaczenia drazków podtrzymujacych sprzegi, dzieki której, przy odchylaniu sie haków na lukach, sprzegi z latwoscia i bez tarcia zostaja skierowane w zadanym kie¬ runku; fig. 28 przedstawia widok zgóry haka z kierownicami, sluzacemi do ula¬ twienia sprzegania wagonów na lukach; fig. 29 przedstawia widok zboku sprzegu w polozeniu gotowem do sprzegania samo¬ czynnego; fig. 30 przedstawia widok zbo¬ ku (czesciowo w przekroju) urzadzenia do cofania preta pociagowego i opuszczania sprzegu do polozenia, wskazanego na fig. 19-ej; fig. 31 przedstawia widok zboku przyrzadu do samoczynnego i recznego o- puszczania podniesionego sprzegu przy samoczynnem sprzeganiu; fig. 32 przedsta¬ wia widok zgóry przyrzadu wedlug fig. 30 i 31-ej; fig. 33 i 34 przedstawiaja widok zboku sprzegu z przyrzadem wedlug wy¬ nalazku w chwili sprzegania sprzegów do¬ datkowych, [przyczem na fig. 33 przedsta¬ wione sa czesei zapasowego sprzegu w chwili sprzegania, a na fig. 34 — po sprze¬ gnieto. — 2 —Mechanizm do ustawiania sprzegu w polozeniu gotowem do samoczynnego lub recznego sprzegania wagonów sklada sie z ramienia 40, umocowanego na wale 41, u- mie&zczonym w lozyskach, przymocowa¬ nych do belki poprzecznej wagonu. Na koncach walu 41 znajduja sie stale dzwi¬ gnie 42 lub zdejmowane klucze. Koniec ra¬ mienia 40 polaczony je&t zapomoca czo¬ pów 401 z ramieniem podtrzymujacem 43, którego drugi koniec polaczony jest przy pomocy czopa 44 z widelkowatym koncem drazka 45, którego drugi równiez widelko- waty koniec polaczony jest przy pomocy czopów 46 z przedniem ogniwem 47 sprze¬ gu. Czop 44 osadzony jest w podluznych o- tworach 48 widelkowatego konca drazka 45, dzieki czemu polaczone z drazkiem 45 ogniwo 47 ma moznosc odchylania sie na boki w plaszczyznie poziomej.Azeby przygotowac sprzeg do samo- "" czynnego sprzegania, nalezy pokrecic dzwignia 42 tak, aby umocowany na wale 41 zabek 49 (fig. 1 i 10) wpadl w wyciecie drazka 50 z raczka 501 i palcem 502. Draz¬ ki 50 osadzone sa na wale 51. Caly przy¬ rzad i sprzeg utrzymuja sie wtedy w po¬ lozeniu wskazanem na fig. 1 linjami prze¬ rywanemu Przy zderzeniu sie wagonów, konce 52 zderzaków (fig. 1) naciskaja na palce 502 drazków 50, zwalniajac zabki 49, wskutek czego ogniwo 47 pod wplywem wlasnego ciezaru zapada na hak sasiednie¬ go wagonu. Przy recznem laczeniu nalezy tylko poruszyc raczke 501.Chcac sprzegnac wagony przy pomocy opisanego przyrzadu w chwili, gdy zderza¬ ki stykaja sie i odleglosc pomiedzy hakami wagonowemi jest bardzo mala, nalezy po¬ krecic raczke 53 (fig. 11) umocowana na wale 54, na którym sa równiez umocowane ramiona 55 (fig. 1, 4, 5 i 11) tak, aby te ra¬ miona 55 zagiely os podnoszonych ogniw sprzegu, naciskajac na ogniwo sprzegu, polaczone z haikiem wagonowym (fig. 4), dzieki czemu ostatnie ogniwo 47 bedzie sie podnosilo bardziej stromo do góry i moze byc wygodnie zarzucone na hak sasiednie¬ go wagonu (fig. 4). Ramiona 55 utrzymuje sie w normalnem polozeniu (fig. 1 i 5) przy pomocy sprezynki 56 (fig. 11).Powyzej opisany przyrzad moze miec zastosowanie równiez i do wagonów ze sprzegami srubowemi przy uzyciu wskaza¬ nego na fig. 12, 13, 14 i 15-ej przyrzadu do wydluzania preta pociagowego.Urzadzenie tego przyrzadu jest naste¬ pujace.Pret pociagowy sklada sie z dwóch cze¬ sci 57 i 68; czesc 57, stanowiaca calosc z hakiem pociagowym, polaczona jest zapo¬ moca klina lub czopa 58 z czescia 59, któ¬ rej drugi koniec posiada ksztalt widelca 60; kazda z dwóch odnóg widelca posiada podluzne wyciecie 61, w którem moze prze¬ suwac sie czop 62 z osadzonym na nim luz¬ no hakiem 63; ten ostatni polaczony jest zapomoca przegubu 64 z dwoma wycinka¬ mi 65, które moga sie wahac okolo podluz¬ nej osi czopa 66, umocowanego w czesci 59. Czop 62 jest osadzony w widelcu 67 wewnetrznej czesci 68 preta pociagowego.W powyzszy sposób polaczone sa obie cze¬ sci 57 i 68 preta pociagowego. Urza¬ dzenie powyzsze jest dobre z tego wzgle¬ du, ze zaopatrzony w podluzne wycie¬ cia 61 widelec 60 jest niczem innem, jak przekreconem o 90° okolo swojef podluz¬ nej osi palakiem zwyklego srubowego sprzegu, wskutek czego wydluzanie i skra¬ canie preta odbywa sie przy pomocy .zwy¬ klych, wypróbowanych czesci, to jest pala- ków 60, haka 63 i czopów 62 i 66. W ramio¬ nach 60 widelkowatej czesci umocowana jest os 69, na której osadzone sa luzno i polaczone w jedna calosc dwa drazki 70.Hak 63 zaopatrzony jest w wystajace zbo- ku trzpienie 71. Czesc 59 (lig. 16) preta po¬ ciagowego posiada u dolu wystep 72, na który moze naciskac poprzeczka 73, umo¬ cowana na drazku 74, osadzonym na osi 75, osadzonej we wspornikach 76. Drazek — 3 —74 (lig. 20) polaczony jest przy pomocy ramienia 77 i czopa 401 z ramieniem 40.Przy stosowaniu przyrzadu wedlug wyna¬ lazku do sprzegania wagonów ze sprzega¬ mi srubowemi, widelkowaty drazek 45 sprzega sie z hakiem zapasowym 78 (fig. 19) zapomoca czopa 79. Drazek 45 wydlu¬ zony jest w tym wypadku poza czop 79, tworzac krótkie ramiona 451, które przy podnoszeniu do góry sprzegu srubowego naciskaja na wystepy 80, 801 konca plytki 81, przymocowanej do dolnej czesci po¬ dwójnej sruby 82 sprzegu. Plytka 81 (fig. 24 i 25) sluzy do utrzymywania palaka 83 sprzegu w kierunku sruby 82 i do prze¬ szkodzenia kreceniu sie tego palaka.Plytka 81 jest .umieszczona na wystaja- cem kolnierzu nasadki 84 (która nasunieta jest na ramie 85, sluzace do pokrecania sruby 82) i jest umocowana na niej 'zapo¬ moca trzpienia 86. Wypadanie trzpienia 86 uniemozliwia pienscieniowaty wystep 87 plytki 81; w wyciecie bowiem wystepu 87 wchodzi wygiety koniec trzpienia 86.Po wysunieciu trzpienia 86 z wyciecia wy¬ stepu 87 i przekreceniu plytki o 90°, plyt¬ ka ta sluzy jako dzwignia do skrecania sprzegu w razie skrócenia sie (odksztalce¬ nia sie) sprezyn zderzakowych.Na fig. 28 uwidoczniona jest kierownica 88, ulatwiajaca sprzeganie wagonów na lu¬ kach. Liczba 89 oznaczony jest hak pocia¬ gowy.Na fig. 29, 30, 31 i 32 uwidoczniony jest przyrzad do cofania (skracania) preta po¬ ciagowego i opuszczania sprzegu, znajdu¬ jacego sie w polozeniu gotowem do sprze¬ zenia do polozenia wskazanego na fig. 19-ej, Przyrzad ten sklada sie z widelca 90, obejmujacego luzno pret pociagowy i umocowanego na osi 91, umieszczonej wpo- przek wagonu pod belka poprzeczna. Na koncach osi 91 umocowane sa raczki 92.Nad czescia 60 preta pociagowego umie¬ szczony jest zatrzask 93, przymocowany do osi 51, na której umocowane sa równiez drazki 50 z palcami 502. Zatrzask 93 zapa¬ da w odpowiednie gniazdo czesci 60 preta pociagowego.Chcac opuscic sprzeg 82—83 znajduja¬ cy sie w polozeniu gotowem do sprzezenia (fig. 29) i nadac mu polozenie wkazane na fig. 19 wówczas, gdy zderzaki dwóch wa¬ gonów stykaja sie, nalezy pokrecic tylko raczka 92 (fig. 29 i 30) i nadac jej kieru¬ nek, wskazany linjami przerywanemi na fig. 30. Górny koniec widelca 90 naciska wtedy najpierw na prawy koniec widelko- watej czesci 60, przesuwajac ja Wraz ze sprzegiem 82—83 w lewo, a nastepnie, gdy palak 83 sprzegu znajduje sie juz po¬ za dziobem haka pociagowego 89 (fig. 29), widelec 90 naciska na zatrzask 93, dzieki czemu wyprowadza go z gniazda preta po¬ ciagowego i uruchomia os 51 z drazkami 50, które zwalniaja zabek 49 i pozwalaja sprzegowi opuscic sie pod wyplywem wla¬ snego ciezaru ku dolowi.Przy zastosowaniu przyrzadu do sprze¬ gania wagonów ze sprzegami srubowemi i skracajacemi sie pretami pociagowemi, dzialanie przyrzadu jest nastepujace. Nor¬ malnie sprzeg zajmuje polozenie, wskaza¬ ne na fig. 19, przyczem pret pociagowy jest skrócony (fig. 12, 13 i 19), a hak 63 o- bejmuje czop 66. W celu sprzezenia wago¬ nów, spinacz przestawia jedna z raczek 42 (fig. 32) umocowana na koncu walu 41, pokrecajac nia w lewo, przyczem sprzeg srubowy zaczyna sie podnosic do góry przy pomocy przekladni z ramion 40, 43 i 45 (fig. 19). Jednoczesnie wprawia sie w ruch obrotowy przy pomocy ramienia 77 drazek 74, którego górna poprzeczka 73 naciska na obydwa wycinki 65, przekreca¬ jac je na wale 66 w lewo. Poniewaz wy¬ cinki 65 polaczone sa przy pomocy prze¬ gubu 64 z hakiem 63, przeto przy obrocie zdejmuja go z czopa 66, co umozliwione jest dzieki przesuwaniu sie czopa 62 w wycieciach 61. Przy dalszym ruchu po¬ przeczki 73, ta ostatnia natrafia na wy- — 4 —step 72 preta pociagowego 59—60 i prze¬ suwa go wraz z hakiem wagonowym 89 i sprzegiem w krancowe polozenie (fig. 29).Wskutek przesuniecia widelkowatej czesci 60 (fig, 12—15) w prawo, czop 62 umoco¬ wany w stalym widelcu 67 natrafia na przeciwlegly (lewy) koniec przesunietego w prawo wyciecia 61. Jednoczesnie hak za¬ pasowy 78 wraz ze sprzeglem srubowym 82, 83 przyjmuje kolejno — |rzy pomo¬ cy ramion 40, 43, 45, palca 451, wystepów 80 i 801, plytki 81 — polozenia, wskazane na fig. 20, 21, 23, 26 i 29, przyczem fig. 29 przedstawia sprzeg w polozeniu gotowem do .sprzegania. Wazna role przy ruchu do góry zapasowego haka 78 i sprzegu 82, 83 odgrywaja palce 451 widelkowatego ra¬ mienia 45 i rozmieszczone schodkowato wystepy 80, 801 plytki 81. Jak widac na {powyzszych ifigurach, pr*zy podnoszeniu iku górze zapasowego haka 78, palce 451 trafiaja z poczatku na wysteipy 80, nada¬ jac sprzegowi kierunek, wskazany na fig. 21; przy dalszym ruchu ramienia 45 do, góryf palce 451 zeskakuja z wystepów 80 i natrafiaja na wystepy 801, nadajac sprze¬ gowi polozenie wskazane na fig. 23. Palce 451 zeskakuja nastepnie z wystepów 801 plytki 81, i sprzeg przybiera z poczatku polozenie wedlug fig. 26, a nastepnie po¬ lozenie ostateczne wedlug fig. 29-ejf to jest gotowe do sprzegania z hakiem 89 sasiedniego wagonu.Sprzeganie wagonów odbyc sie moze recznie lub samoczynnie, przy zetknieciu sie zderzaków dwóch sasiednich wagonów.Przy sprzeganiu recznem wystarczy przesunac dzwignie 501 w lewo (fig. 29), wskutek czego zabek 49 wysunie sie z wglebienia drazka 50, i sprzeg pod wply¬ wem wlasnego ciezaru opadnie ku dolowi, iprzyczem palak 83 polaczy sie z hakiem 89 sasiedniego wagonu.Przy samioczynnem zas laczeniu wago¬ nów w chwili zetkniecia sie zderzaków, koniec 52 trzonu zderzakowego uderza o palec 502, odchylajac drazefc 5& w lewo i zwalniajac zabek 49, wskutek czego sprzeg pod wplywem wlasnego ciezaru opada na- dól, a palak 83 laczy sie z hakiem 89 (fig. 29 i 31).Przy ruchu drazków 40, 77 i 74 (fig. 29) w odwrotnym kierunku, poprzeczka 73 natrafia na wycinki 65, odchylajac je na prawo, przyczem te ostatnie podnosza cokolwiek hak 63 do góry; widelkowata czesc 60 preta pociagowego przesuwa sie przytem w lewo, co sprawia, ze czop 62 przesuwa sie w wycieciu 61 na prawo. Po¬ przeczka 73 po zesunieciu sie z wycinków 65 natrafia na dolny koniec drazka 70 (fig. 12 i 19), który, odchylajac sie górnym 'koncem, naciska na trzpienie 71 haka 63 i •w ten sposób przesuwa widelkowata czesc 60 w lewo i zaklada hak 63 na czop 66: Pret pociagowy 68—57 przyjmuje wskutek tego polozenie tak zwane skrócone (fig. 12 i 13)." Dla ulatwienia sprzegania wagonów na lukach moze sluzyc kierownica 88, wska¬ zana na fig. 28.Opisany powyzej przyrzad daje moz¬ nosc sprzegac sprzegi zapasowe, jak to u- widoczniaja fig. 33 i 34. W tym wypadku nalezy tylko podniesc cokolwiek do góry zapomoca dzwigni 42 (fig. 1) jeden ze sprzegów zapasowych 78, nip. lewy (fig. 33), a nastepnie podnosic ku górze sprzeg 82—83 drugiego wagonu (fig. 33 — prawa strona), przyczem palak 83 zachodzi wten¬ czas za hak zapasowy 78 i przy puszcze¬ niu dzwigni 42 (fig. 1) laczy sie z nim, jak to widac na fig. 34.Do skracania draika pociagowego, któ¬ re jest konieczne w razie skrócenia sie (od¬ ksztalcenia sie) sprezyn zderzakowych, moze byc zastosowany przyrzad, wskazany na fig. 17 i 18, który sklada sie ze zlaczlki (z mufki) 94, obejmujacej dwa sasiednie konce przecietego preta pociagowego 57, zaopatrzone w gwint prawy i lewy; na zlaczce 94 umocowana jest slimacznica 95, — 5 —wspóldzialajaca ze slimakiem 96, znajdu¬ jacym sie na walc 97, zaopatrzonym na o- bydwóch koncach w kola reczne 98.Obracajac kolo reczne w jednym lub dru¬ gim kierunku, wprawia sie w ruch obroto¬ wy zlaczke 94, która powoduje skracanie lub wydluzanie preta pociagowego 57. PL