Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pigmentów azowych o ogólnym wzorze 1. w którym X oznacza atom wodoru lub grupe cyjanowa albo aminokarbonylowa, Y oznacza atom wodoru lub chloru, B oznacza bezposrednie wiazanie grupy azowej z pierscieniem benzenowym benzimidazolonu wzglednie chinoksalino-badz chinazolinodionu albo grupe p-fenylenokarbonylo-badz -sulfonyloiminowa. a Z oznacza grupe iminowa albo grupe iminokarbonylowa, zwiazana z pierscieniem benzenowym benzimida¬ zolonu wzglednie chinoksalino- badz chinazolinodionu za posrednictwem grupy iminowej albo grupy karbonylowej.Sposobem wedlug wynalazku sprzega sie zdwuazowana amine o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, z pochodna pirydonu-2 o ogólnym wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, a uzyskany pigment po jego wyodrebnieniu ze srodowiska po reakcji sprzegania, poddaje sie obróbce termicznej. Reakcje sprzegania prowadzi sie w srodowisku slabo kwasnym w temperaturze I0-I5°C, w obecnosci srodka powierzchniowo-czynnego stanowiacego produkt polikondensacji formalde¬ hydu z kwasami naftalenosulfonowymi albo mieszanine eterów alkilofenoksypolioksyetylenowych badz mieszanine olejów metylosilikonowych. Obróbke termiczna pigmentu prowadzi sie w wysokowrzacym rozpuszczalniku organicznym- takim, jak chlorobenzen, o-dwuchlorobenzen, trójchlorobenzen, nitroben¬ zen, glikol etylenowy lub N,N-dwumetyloformamid.Otrzymuje sie wysokotrwale czerwone, pomaranczowe i zólte pigmenty do barwienia tworzyw sztu¬ cznych i gumy oraz do wyrobu farb i lakierów, odznaczajace sie wysokimi odpornosciami na swiatlo i migracje.Wynalazek ilustruja nastepujace przyklady, w których czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsjusza: Przyklad I. Do zawiesiny 7,5 czesci 5-aminobenzimidazolonu-2 w 200 czesciach wody z lodem, zawierajacej 30 czesci 30% kwasu solnego, wkrapla sie roztwór 3,9 czesci azotynu sodowego w 20 czesciach wody, po czym miesza sie mase reakcyjna w ciagu 2godzin w temperaturze 0-5°, a nastepnie usuwa niewielki nadmiar kwasu azotawego za pomoca 0,1 czesci mocznika. Otrzymany roztwór zwiazku dwuazoniowego przesacza sie i wkrapla do przygotowanego uprzednio roztworu 7,5 czesci 3-cyjano-4-metylo-6- hydroksypirydonu-2 w 300 czesciach wody z dodatkiem 12 czesci 30% roztworu lugu sodowego, 2 czesci octanu sodowego i 0,2 czesci mieszaniny eterów alkilofenoksypolioksyetylenowych. Po zakonczeniu wkrap- lania miesza sie mase poreakcyjna w ciagu 1 godziny, a nastepnie ogrzewa do temperatury 90°, odsacza2 12* 867 wytracony pigment i przemywa woda do pH = 7. Postep pigmentu poddaje sie w ciagu 2 godzin obróbce termicznej w 240czesciach chlorobenzenu w temperaturze 120-130°, po czym odsacza sie pigment, przemywa 50 czesciami etanolu i suszy w temperaturze 40-60°. Otrzymuje sie 10 czesci czerwonego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie doskonalymi odpornosciami na swiatlo i rozpu¬ szczalniki organiczne oraz migracje.Przykladu. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I, stosujac zamiast wymienionej w tym przykladzie ilosci S-aminobenzimidazolonu-2 9 czesci 5-amino-7-chlorobenzimidazolonu-2 i prowadzac obróbke termiczna otrzymanego pigmentu w 240 czesciach o-dwuchlorobenzenu w temperaturze 140-150°.Uzyskuje sie 11 czesci pomaranczowego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie doskonalymi odpornosciami na swiatlo, migracje i rozpuszczalniki organiczne.Przyklad III. 9,1 czesci 7-amino(lH, 4H)-chinoksaIinodionu-2,3 dodaje sie w temperaturze 20° do roztworu kwasu nitrozylosiarkowego, otrzymanego przez rozpuszczenie 3,75 czesci azotynu sodowego w 75 czesciach 96% kwasu siarkowego, po czym miesza sie mase reakcyjna w ciagu 1 godziny, a nastepnie wylewa do 250 czesci wody z lodem. Nadmiar kwasu azotawego cofa sie przezdodanie do masy poreakcyjnej 5czesci mocznika, a nadmiar kwasu siarkowego — przez dodanie do tej masy 70 czesci 30% lugu sodowego.Otrzymany roztwór zwiazku dwuazoniowego wkrapla sie nastepnie do przygotowanego uprzednio roztworu 7,5 czesci 3~cyjano-4-metylo-6-hydroksypirydonu-2 w 300 czesciach wody z dodatkiem 15 czesci 30% roztworu lugu sodowego, 2 czesci octanu sodowego i 0,2 czesci emulsji wodnej mieszaniny olejów metylosili- konowych i miesza mase reakcyjna w ciagu 1 godziny w temperaturze 10-15°, a nastepnie ogrzewa do temperatury 90°, odsacza wytracony pigment i przemywa woda do pH = 7. Paste pigmentu poddaje sie w ciagu 2 godzin obróbce termicznej w 240 czesciach nitrobenzenu w temperaturze 150-160° po czym odsacza sie pigment, przemywa 50 czesciami etanolu i suszy w temperaturze 40-60°. Otrzymuje sie 12 czesci czerwonego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie bardzo dobrymi odpor¬ nosciami na swiatlo, migracje i rozpuszczalniki organiczne.Przyklad IV. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie III, stosujac zamiast wymienionej w tym przykladzie ilosci 3~cyjano-4-metylo-6-hydroksypirydonu-2 6,3czesci 4~metylo-6-hydroksypirydonu-2i prowadzac obróbke termiczna otrzymanego pigmentu w ciagu 2 godzin w 240 czesciach glikolu etylenowego w temperaturze 140-150°. Otrzymuje sie 10 czesci zóltego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie bardzo dobrymi odpornosciami na rozpuszczalniki organiczne i migracje.Przyklad V. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie III, stosujac zamiast wymienionej w tym przykladzie ilosci 3-cyjano-4-metylo-6-hydroksypirydonu-2 8,4 czesci 3-aminokarbonylo-4-metylo-6- hydroksypirydonu-2. Otrzymuje sie 11 czesci pomaranczowego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo i migracje.Przyklad VI. 3,64 czesci 6-amino(lH,3H)chinazolinodionu-2,4 dodaje sie w temperaturze 20° do roztwpru kwasu nitrozylosiarkowego, otrzymanego przez rozpuszczenie 1,5 czesci azotynu sodowego w 30 czesciach 96% kwasu siarkowego, po czym miesza sie mase reakcyjna w ciagu 1 godziny,a nastepnie wylewa do 100 czesci wody z lodem. Nadmiar kwasu azotawego cofa sie przez dodanie do masy poreakcyjnej 0,2 czesci mocznika, a nadmiar kwasu siarkowego — przez dodanie do tej masy 30 czesci 30% lugu sodowego.Oddzielnie przygotowuje sie roztwór 3 czesci 3-cyjano-4-metylo-6-hydroksypirydonu-2 w 160 czesciach wody z dodatkiem 6 czesci 30% lugu sodowego. Przygotowane opisanymi wyzej sposobami roztwory zwiazku dwuazoniowego i skladnika biernego wkrapla sie równoczesnie, z jednakowa szybkoscia, przy intensywnym mieszaniu w temperaturze 10-15° do roztworu buforu octanowego, otrzymanego przez rozpu¬ szczenie 2 czesci octanu sodowego i 0,1 czesci kwasu octowego w 200 czesciach wody z dodatkiem 0,1 czesci produktu kondensacji formaldehydu z kwasami naftalenosulfonowymi, po czym miesza sie calosc w ciagu 0,5 godziny bez ogrzewania, a nastepnie ogrzewa w ciagu 1 godziny w temperaturze 90°. Wydzielony pigment odsacza sie i przemywa woda. Paste pigmentu poddaje sie w ciagu 1 godziny obróbce termicznej w 120 czesciach N,N-dwumetyloformamidu w temperaturze 150°, po czym odsacza sie pigment w temperaturze 80°, przemywa 50 czesciami metanolu i suszy w temperaturze 40°C. Otrzymuje sie 6 czesci pomaranczowego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie doskonalymi odpornosciami na swiatlo, migracje i rozpuszczalniki organiczne.Przyklad VII. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I, stosujac zamiast okreslonej w tym przykladzie ilosci 5-aminobenzimidazolonu-2 4 czesci 7-amino-5-chloro(lH,4H)chinoksalinodionu-2,3 i prowadzac obróbke termiczna otrzymanego pigmentu w ciagu 2 godzin w 240 czesciach trójchlorobenzenu.Uzyskuje sie 14 czesci czerwonego pigmentu o temperaturze topnienia powyzej 360°, odznaczajacego sie bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo, rozpuszczalniki organiczne i migracje.Przyklad VIII. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I, stosujac zamiast okreslonej w tym przykladzie ilosci 5-aminobenzimidazolonu-2 14 czesci 5-(4-aminofenylokarbonyloimino)-benzimidazolo-12*867 3 nu-2, a zamiast mieszaniny eterów alkilofenoksypolioksyetylenowych — mieszanine olejów metylosilikono- wych. Otrzymuje sie 18 czesci czerwonego pigmentu o dobrych odpornosciach na swiatlo, rozpuszczalniki organiczne i migracje.Przyklad IX. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I, stosujac zamiast okreslonej w tym przykladzie ilosci S-aminobenzimidazolonu-2 15 czesci 5-(4-aminofenylosulfonyloimino)-benzimidazolonu- 2 i prowadzac obróbke termiczna otrzymanego pigmentu w 200 czesciach N,N-dwumetyloformamidu w ciagu 2 godzin w temperaturze 140°. Uzyskuje sie 18 czesci czerwonego pigmentu o bardzo dobrych odpornosciach na swiatlo i migracje.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych pigmentów azowych o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom wodoru lub grupe cyjanowa, albo aminokarbonylowa, Y oznacza atom wodoru lub chloru, B oznacza bezposrednie wiazanie grupy azowej z pierscieniem benzenowym benzimidazolonu wzglednie chinoksalino- badz chinazolinodionu albo grupe p-fenylenokarbonylo- badz -sulfonyloiminowa, a Z oznacza grupe iminowa albo grupe iminokarbonylowa, zwiazana z pierscieniem benzenowym benzimidazolonu wzglednie chinoksalino- badz chinazolinodionu za posrednictwem grupy iminowej albo grupy karbonylowej, zna- mieuiy tym, ze zdwuazowana amine o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, sprzega sie z pochodna pirydonu-2 o ogólnym wzorze 3, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, a uzyskany pigment po jego wyodrebnieniu ze srodowiska po reakcji sprzegania, poddaje sie obróbce termicznej. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, zaamieuy tym, ze reakcje sprzegania prowadzi sie w srodowisku slabo kwasnym w temperaturze 10-15°C. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamiewy tym, ze reakcje sprzegania prowadzi sie w obecnosci srodka powierzchniowo-czynnego stanowiacego produkt polikondensacji formaldehydu z kwasami naftalenosulfo- nowymi albo mieszanine eterów alkilofenoksypolioksyetylenowych badz mieszanine olejów metylosiliko- nowych. 4. Sposób wedlug zastrz. 3, zMmkaay tym, ze obróbke termiczna prowadzi sie w wysokowrzacym rozpuszczalniku organicznym — takim, jak chlorobenzen, o-dwuchlorobenzen, tróchlorobenzen, nitroben¬ zen, glikol etylenowy lub N,N-dwumetyloformamid.120 867 WZór 1 B-NH, wiór W 2 wzo ir 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 cgz.Cena i00 zl PL