PL120158B1

PL120158B1 - Moulding composition of polyethylene terephtalate

Info

Publication number: PL120158B1
Application number: PL1979213791A
Authority: PL
Original assignee: Du Pont
Priority date: 1978-02-28
Filing date: 1979-02-28
Publication date: 1982-02-27
Also published as: FR2418255B1; JPS5547059B2; GB2015013A; SE430169C; LU80980A1; AU520709B2; PL213791A1; JPS54139654A; AU4459379A; DD142200A5; FR2418255A1; IT7920605A0; RO78149A; SE7901350L; CA1133644A; BR7901205A; SE430169B; BE874469A; GB2015013B; NL174473B

Description

Przedmiotem wynalazku jest kompozycja z poli¬ tereftalanu etylenowego, zwlaszcza zawierajaca nie¬ organiczny material wypelniajacy lub wzmacniaja¬ cy, dajaca sie formowac w stosunkowo niskich temperaturach.(Pozadane jest zwiekszenie wytrzymalosci wyro¬ bów formowanych z zywicy z politereftalanu gli¬ kolu etylenowego przez zastosowanie materialu wzmacniajacego, takiego jak wlókno szklane, wló¬ kno azbestowe lub inne wlókniste materialy mi¬ neralne ze srodkiem sprzegajacym.Niekiedy wystarcza jedynie podwyzszenie modu¬ lu zywicy przy uzyciu wypelniacza, takiego jak kulki lub mineral o malym wspólczynniku wy¬ dluzenia. Jednakze dotychczas aiby uzyskac wyroby formowane z takich wzmocnionych lub wypelnio¬ nych zywic, które mialyby blyszczaca powierzchnie i które nie bylyby szorstkie w teksturze, koniecz¬ ne bylo stosowanie bardzo wysokich temperatur formowania rzedu 130°C. Bez. stosowania tak wy¬ sokiej temperatury formowania uformowane wy¬ roby maja szorstka powierzchnie o slabym polys¬ ku. Mozna to wytlumaczyc tym, ze szybkosc kry¬ stalizacji politereftalami glikolu etylenowego jest zbyt imala ponizej temperatury nizej 130oC aby dac w wyniku formowania wyrób o dobrej charak¬ terystyce powierzchni.Chociaz mozna uzyskac dobra charakterystyke powierzchni w temperaturze formowania 13'0°C lub wyzszej, jednak stosowanie itakich temperatur jest 10 15 20 25 30 niepraktyczne, gdyz wiekszosc form jest ogrzewa¬ na woda i osiaga temperature tylko okolo 85—110°C. iW niektórych urzadzeniach do formowania w ce¬ lu osiagniecia temperatury wyzszej niz 85—110°C stosuje sie do ogrzewania oleje lecz na ogól sa one niewygodne w uzyciu poniewaz formy te zwykle nie osiagaja takiej temperatury lub osiagaja ja nie¬ równomiernie ze wzgledu na nieodpowiednie po¬ prowadzenie kanalów grzejnych. Z powodu tych problemów ogrzewczych, z punktu widzenia eko¬ nomicznego okazalo sie nieatrakcyjne stosowanie takich wysoko temperaturowych urzadzen do for¬ mowania wzmocnionych lub zawierajacycih wypel¬ niacz zywic z politereftalanu etylenowego.Z powyzszych wzgledów politereftalain etylenowy nie znalazl dotychczas powszechnego zastosowania jako tworzywo odpowiednie do formowania zwla¬ szcza w temperaturze ponizej 110°C.Nieodlacznym problemem zwiazanym z procesem wytwarzania przedmiotów formowanych z. tego tworzywa zwlaszcza w temperaturze ponizej 110°C, nie wystepujacym przy formowaniu politereftalanu butylenowego, jest istotny wzrost lepkosci stopu przy chlodzeniu formy powodowany wieksza szty¬ wnoscia dlugolancuchowej czasteczki politerefta¬ lanu etylenowego. Ten wzrost lepkosci stanowiacy miare zmniejszenia sie ruchliwosci dlugolancucho- wych czasteczek powoduje, ze przy zestalaniu sie powierzchni stykajacych sie z chlodzonymi scian¬ kami formy nie osiaga sie maksymalnej krystali- 1201583 zacji w calej masie tego tworzywa i zazwyczaj kry¬ stalizacja przebiegajaca dalej pr,zy dodatkowym chlodzeniu stosowanym dla usuwania wyrobu z formy doprowadza do kurczenia sie masy i chro¬ powatosci powierzchni i w konsekwencji do zmia¬ ny wymiarów formowanego przedmiotu. iNierównomiernie przebiegajaca krystalizacja jest szczególnie jaskrawa w przypadku masy zawiera¬ jacej wlókna szklane, poniewaz wówczas doprowa¬ dza ona do uzyskania przedmiotów o pstrokatej smugowatej i szorstkiej powierzchni, które ponadto sa calkoraiicip pozbawione polysku i maja metny- I Ze wzgledu ha^Ylasciwosci politereftalanu gli¬ kolu etylenowego lznaczna czesc uformowanych j^fee^mip^ów,.musli fcyc równiez odrzucona z powo- iditlprzyklejaan^.sj^fdo formy.Ze wzgleduHtfcrWn szereg wad poczynajac od lat 19604;ych datuje stie stosowanie dodatku róznych skladników dla przyspieszenia krystalizacji formo¬ wanej masy.W opisie .patentowym St. Zjedn. Ameryki rur 35169517 Gray proponuje opanowanie problemu chropowatosci i braku polysku przedmiotów ufor¬ mowanych z politereftalanu etylenowego przez za¬ stosowanie wysokiej temperatury formowania, za¬ lecajac formowanie w temperaturze 120—2O0|OC, w obecnosci zarodków krystalizacji takidh jak opisa¬ ne przez Teijina w opisie patentowym St. Zjedn.Ameryki rur 336&99I5 i przez Akzo w brytyjskim opisie patentowym nr 1102(844.Przedmiotem patentu Gray'a jest równiez zasto¬ sowanie czynnika ulatwiajacego dobre oddzielenie uformowanego przedmiotu od scian formy. Jako ta¬ ki czynnik Gray wymienia organiczny alifatyczny ester natomaist w przykladach Gray wymienia je¬ dynie aromatyczne estry i organiczne amidy poda¬ jac w omówieniu wyników przeprowadzanych ba¬ dan, ze zwiazki te nie sa tak zadawalajace jak ali¬ fatyczne estry.Istotna wada sposobu Gray'a jest to, ze stasuje on niedogodna temperature 120—zOKPC wymagajaca uzywania form ogrzewanych do temperatur wyz¬ szych niz normalnie stosowane w wieksizosci prze¬ myslowych operacji co wiaze sie z wyzej podanymi niedogodnosciami.Celem wynalazku bylo wyeliminowanie powyz¬ szych wad i uzyskanie wyrobów o wysokim polys¬ ku 'powierzchni formowanych w temperaturze po¬ nizej 110°C.Stwierdzono, ze mozna wyeliminowac powyzsze wady i uzyskac wyroby o wysokim polysku przez formowanie w temperaturze ponizej 110°C, jesli do formowania zastosuje sie kompozycje zawierajaca obok politereftalanu etylenowego, oznaczonego ja¬ ko skladnik A kompozycji i materialu wzmacnia- jaicego lub wypelniacza oznaczonych jako skladnik B kompozycji, dwa dodatkowe skladniki, z któ¬ rych skaldnik oznaczony jako skladnik C i stanowi sól sodowa lub potasowa polimeru organicznego zawierajacego grupy karboksylowe, ma za zadanie zwiekszenie szyibkosci krystalizacji, a skladnik oz¬ naczony jako skladnik D polepsza ruchliwosc lan¬ cuchów politereftalanu glikolu etylenowego w sta¬ nie przechlodzenia przez zmniejszenie jego lepkosci 158 4 * w tym stanie i ulatwienie krystalizacji w masie a stanowi go ester organiczny alifatycznego kwasu karboksylowego. Obydwa skladniki Ci D sa ko¬ nieczne dla uzyskania wysokiego polysku wyrobów 5 formowanych w temperaturze ponizej 110°C, zwla¬ szcza w obecnosci wlókien szklanych.Tak wiec 'kompozycja wedlug wynalazku sklada sie z politereftalanu etylenowego o lepkosci istot¬ nej co najmniej 0,4, stanowiacej skladnik A, 10 i-o—60% wagowych materialu wzmacniajacego lub wypelniacza;1 okreslonego jako skladnik B, sklad¬ nika C stanowiacego sól sodowa lub potasowa po¬ limeru organicznego zawierajacego grupy karbo¬ ksylowe, przy czym wymieniony skladnik C znaj- 15 duje sie w kompozycji w ilosci wystarczajacej do zapewnienia stosunku AHH/AHC mniejszego niz 0,25 dla mieszaniny skladników A, B i C, to jest sto¬ sunku entalpii resztkowej krystalizacji AHH okre¬ slonej przy ogrzaniu próbki do temperatury TPk, 20 to jest temperatury, w której z próbki badanej w skaningowym kalorymetrze róznicowym wywiazuje sie maksymalna ilosc ciepla (co oznacza, ze róznica temperatur AT rejestrowana podczas pomiaru w ka- lorymetrze pomiedzy temperatura próbki wzorco- 25 wej a temperatura próbki badanej uzyskuje sie maksymalna wartosc), do entalpii calkowitej kry¬ stalizacji AHC, oznaczonej dla próbki ogrzanej do calkowitego stopienia polimeru i chlodzonej az do calkowitego (zakonczenia krystalizacji z szybkoscia 30 uniemozliwiajaca przechlodzemie stopu, i skladnika D w ilosci wystarczajacej do zapewnienia tempe¬ ratury TPk co najmniej o 4°C wyzszej od tempe¬ ratury TPk mieszaniny skladników A, B, C, takie¬ go jak estry organiczne alifatycznych kwasów kar- 35 boksylowych zawierajacych 1—I2i0 atomów wegla i i—3 grupy karboksylowe z alkoholami o wzorze HCMR"0)yHR"', gdzie R" oznacza rodnik weglowo¬ dorowy o 2^15 atomach wegla, korzystnie 2—8 atomach wegla, R'" oznacza atom wodoru lub rod- 40 nik weglowodorowy o 2—2X) atomach wegla, korzy¬ stnie 2—12 atomach wegla, a y oznacza liczbe 1—15, przy czym gdy R'" oznacza atom wodoru, wówczas y oznacza liczbe 2—15, a gdy R'" oznacza rodnik weglowodorowy, wówczas y oznacza liczbe 1—15, 45 korzystnie 2—18.Stosowany w kompozycji wedlug wynalazku po¬ litereftalan etylowy, jako skladnik A, odznacza sie lepkoscia istotna co najmniej 0,4, a korzystnie gór¬ na granica jego lepkosci istotnej wynosi okolo 1,2. 50 Lepkosc istotna oznacza sie w temperaturze 23€|0C w mieszaninie chlorku metylenu i kwasu trójflu- orooctowego w stosunku objetosciowym 3:1.Stezenie politereftalanu etylenowego przy ozna¬ czaniu lepkosci istotnej wynosi 0,5 g na 10© ml cie- 55 czy. Stosuje sie sposób wetiiug normy ASTM D- -2857. Politereftalan etylenowy moze zawierac nie¬ wielka ilosc irmych komonomerów, takich jak gli¬ kol dwuetylenowy lub kwas glutarowy.Materialy wzmacniajace lub wypelniajace stoso- 60 wane jako skladnik B kompozycji wedlug wyna¬ lazku, stanowia wlókno szklane, kulki szklane, gli- nokrzemiany, azbest, mika i podobne oraz ich mie¬ szaniny, jak np. mieszanina miki i wlókna szkla¬ nego. 65 Substancjami wchodzacymi w sklad kompozycji120158 5 6 wedlug wynalazku w ilosci odpowiedniej do uzys¬ kania kompozycji o stosunku AHh/AHc mniejszym niz 0,25 (skladnik C kompozycji okreslony powy¬ zej) sa sole sodowe lub potasowe polimerów orga¬ nicznych zawierajacych grupy karboksylowe, ta¬ kich jak kopolimery olefin z kwasem akrylowym lub metakrylowym, albo kopolimery olefin aroma¬ tycznych z bezwodnikiem maleinowym.Korzystnie sa to sole sodowe lub potasowe kopo¬ limerów etylenu z kwasem metakrylowym (zarów¬ no sole calkowicie jak i czesciowo zobojetnione, np. co najmniej w okolo 30) i sole sodowe kopoli¬ merów styrenu z bezwodnikiem maleinowym (za¬ równo sole calkowicie jak i czesciowo zobojetnio¬ ne, np. co najmniej w okolo 30%).W wymienionych powyzej kopolimerach olefiny lub aromatyczne olefiny stanowia 50—08% wago¬ wych kopolimeru, korzystnie SD—98i%. Szczególnie korzystna jest sól sodowa kopolimeru etylenu z kwa¬ sem metakrylowym. Kopolimery te wytwainza sie konwencjonalna metoda polimeryzacja wysokocis¬ nieniowej.Korzystnymi estrami organicznymi wchodzacy¬ mi w sklad kompozycji wedlug wynalazku jako skladnik D estry alifatyczne kwasów karboksylo- wych o 4^ 10 atomach wegla, zawierajacych 1—3, korzystnie 1—12 grupy karboksylowe z alkoholami alifatycznymi, Innymi slowy, grupy R w alkoho¬ lach sa grupami alkilowymi lub alkilenowymi w za¬ leznosci od rodzaju grupy R.Korzystne jest równiez, gdy kwas karboksylo- wy izawiera dwie lub wiecej grupy karboksylowe i wszystkie te grupy sa przereagowane tworzac wia¬ zania estrowe (COO), tj. gdy ester nie zawiera wol¬ nych grup karboksylowych.Korzystnie jest równiez, aby wszystkie grupy hy¬ droksylowe alkoholu byly przeksztalcone w grupy estrowe (COO), tj. gdy ester nie zawiera wolnych grup hydroksylowych.Szczególnymi zwiazkami w ramach tej definicji sa [liczba w nawiasach po nazwie kazdego zwiaz¬ ku oznacza liczbe stopni w skali Celsjusza i wska¬ zuje o ile % wagowy tego zwiazku (w przeliczeniu na politereftalan etylenowy), obniza temperature Tpk wzmocnionego lub zawierajacego wypelniacz politereftalanu etylenowego]: adypinian butynu (12,9) i kapryniano-kaprylan glikolu trójetylenowego (2,7).Skladniki C i D kompozycj wedlug wynalazku ulatwiaja wytwarzanie z niej wyrobów formowa¬ nych o blyszczacej powierzchni formowanych w temperaturze ponizej 110°C, zwiekszajac szybkosc krystalizacji poditerefitalanu etylenowego. Przyjmu¬ je sie, ze skladnik C zwieksza przede wszystkim szybkosc krystalizacji, podczas gdy skladnik D po¬ prawia przede wszystkim mobilnosc politereftalanu etylenowego w stanie przechlodzonym, zmniejsza¬ jac jego lepkosc w takim stanie. Oba te skladniki sa konieczne, aby artykuly formowane z kompozy¬ cji wedlug wynalazku uzyskiwaly wysoki polysk.Ilosc skladnika C w kompozycji wedlug wynalaz¬ ku musi byc taka aby stosunek AHH/AHC kompo¬ zycji wynosil ponizej 0,25i.Jak wiadomo, proces krystalizacji kompozycji poliltereftalanu etylenowego jest procesem egzoter¬ micznym i dlatego tez dogodnym sposobem okresla¬ nia jego przebiegu lub stwierdzenia miezakonczenia tego procesu jest przeprowadzenie pomiaru krysta¬ lizacji róznicowym kaloryimetrem skaningowym.Metoda ta umozliwia np. stwierdzenie niekomplet¬ nosci krystalizacji na skutek braku ruchliwosci lan¬ cucha czasteczki polimeru w wyniku zbyt szybkie¬ go oziebienia stopu.Jezeli np. niekompletnie skrystalizowany polimer zostanie podgrzany do wyzszej temperatury, to ru¬ chliwosc lancuchów wzrosnie i krystalizacja zesta¬ lonego polimeru zostanie zakonczona. Ten proces krystalizacji moze byc zobrazowany egzoterma wy¬ kreslona przy uzyciu skaningowego kalorymetru czyli oznaczeniem wywiazujacego sie ciepla.Jak wiadomo, prowadzac pomiar w kalorymetrze róznicowym, badana próbke ogrzewa sie równocze¬ snie z próbka porównawcza z taka sama szybkos¬ cia rejestrujac temperature kazdej z próbek, Skoro tylko badana próbka zaczyna sie topic, to znaczy zaczyna nastepowac przemiana fazowa, to pomimo stalego doprowadzania ciepla temperatura topiacej sie próbki nie wzrasta, poniewaz cala ilosc dopro¬ wadzanego ciepla jest zuzywana na stopienie prób¬ ki, podczas gdy nieustannie wzrasta temperatura próbki porównawczej, w zwiazku z czym pomiedzy tymi pró-bkami powstaje róznica temperatury AT, osiagajaca maksimum w temperaturze Tpk, reje¬ strowana w ciagu calego okresu pomiaroi. iZ chiwila zakonczenia procesu przemiany fazo¬ wej, temperatura badanej próbki podnosi sie i zró¬ wnuje z temperatura próbki porównawczej, a róz¬ nica temperatur pomiedzy tymi próbkami osiaga wartosc O.Podobny proces, choc w odwrotnym kierunku, przebiega przy krzepnieciu stopionej próbki. Ob¬ szar, objety krzywa wykreslona w ukladzie AT-T ilustruje calkowita wartosc egzotermy ogrzewania, odpowiadajaca cieplu wydzielonemu przez badana próbke (w czesci skrystalizowana) dla uzyskania calkowitej krystalizacji, oznacza wiec entalpie re¬ sztkowej krystalizacji*AHH.Podobnie, przy chlodzeniu calkowicie stopionego polimeru z szybkoscia odpowiednia dla calkowitego zakonczenia krystalizacji tj. z szybkoscia uniemo¬ zliwiajaca przechlodzenie stopu — otrzymuje sie egzoterme okreslona symbolem AHc.Stosunek AHH do AHC jest miara kompletnosci krystalizacji. Jest wiec oczywiste, ze korzystne jest aby wartosc AHH byla mozliwie jak najmniejsza.Mozna to osiagnac dwoma sposobami — przez za¬ pewnienie warunków umozliwiajacych wzrost tem¬ pa krystalizacji i przez utrzymanie maksynialnei ruchliwosci lancuchów w czasie procesu: krystali¬ zacji (tj. zmniejszenie wartosci TPk). iW celu praktycznego okreslenia stosunku AHh/ /AHC, w temperaturze 70°C poMtereftalan formuje sie w prety o grubosci 0,16 cm. Prety ogrzewa sie i w zakresie temperatur 95°—120°C rejestruje sie egzoterme (okreslona jako entalpie resztkowej kry¬ stalizacji AHH) w naczynku róznicowego kalory¬ metru skanningowego (DiSC) podlaczonego do rózni¬ cowego analizatora termicznego (DTA-90O) firmy Du Pont. Pret ogrzewa sie do temperatury 290-°C, tj. powyzej temperatury topnienia i stopiona prób¬ ke oziebia z szybkoscia 10°C/minute. W zakresie 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60120 158 7 8 temperatur okolo 22i0o—20'0°C oznacza sie egzoter- me (AHC) przy krzepnieciu próbki, to jest entalpie calkowitej -krystalizacji AHC.Jak stwierdzono poprzednio, oznaczenie stosun¬ ku AHh/AHc jest dogodna metoda okreslania stop¬ nia krystalizacji.Temperatura Tpk kompozycji wedlug wynalazku oznacza, jak podano poprzednio, temperature, w któ¬ rej podczas ogrzewania próbki wywiazuje sie naj¬ wieksza ilosc ciepla (to jest temperatura, w której cieplo wywiazuje sie najszybciej). Zawartosc sklad¬ nika D w kompozycji wedlug wynalazku musi byc zgodnie z poprzednim stwierdzeniem taka, aby ob¬ nizyla temperature TPk kompozycji o co najmniej 4°C w porównaniu z kompozycja o takim samym skladzie, lecz nie zawierajacej skladnika D.Górne granice ilosci skladników C i D zawartych w kompozycji wedlug wynalazku nie sa istotne.Jednakze zwiejkszenie ich zawartosci moze oddzia¬ lywac niekorzystnie na jej wlasciwosci fizyczne. Na ogól, górna granica zawartosci kazdego z poszcze¬ gólnych skladników zazwyczaj wynosi okolo 12% wagowych w przeliczeniu na politereftalan etyle¬ nowy, podczas gdy dolna granica wynosi okolo 1%.Dla korzystnego skladnika C to jest soli kopoli¬ meru etylenu z kwasem metakrylowym górna gra¬ nica zawartosci wynosi okolo 12?% wagowych w prze¬ liczeniu na politereftalan etylenowy, podczas gdy dolna granica wynosi okolo 0,5% wagowych, lecz korzystnie stosuje sie 2^7% wagowych tego sklad¬ nika.Oprócz wyzej wymienionych skladników kompo¬ zycja wedlug wynalazku moze zawierac dodatki zwykle stosowane w zywicach poliestrowych, takie jak srodki barwiace, srodki ulatwiajace wyjmowa¬ nie z form, antyutleniacze, stabilizatory zabezpie¬ czajace przed dzialaniem swiatla ultrafioletowego, srodki zmniejszajace palnosc i podobne.(Mozna tez stosowac dodatki polepszajace wlas¬ nosci fizyczne, takie jak wytrzymalosc na rozcia¬ ganie i wydluzenie. Obejmuja one zwiazki epoksy¬ dowe (rtp. zwiazek epoksydowy utworzony z bis¬ fenolu A i epichlorohydryny) i stosuje sie je w ilo¬ sci 0,1—1,5% wagowych w stosunku do masy kom¬ pozycji.Kompozycje wedlug wynalazku wytwarza sie przez zmieszanie skladników razem w dowolny spo¬ sób. Ani temperatura ani cisnienie nie sa istotne.Na przyiklad, politereftalan etylenowy moze byc zmieszany na sucho w dowolnym odpowiednim mie¬ szalniku lub betonie ze skladnikami B, C i D i otrzy¬ mana mieszanina wytlaczana w postaci stopu. Wy¬ tloczyny mozna rozdrobnic i zmieszac z materialem wzmacniajacym i nastepnie te mieszanine wytlo¬ czyc w stanie stopionym. Bardziej dogodne jest zmieszanie na sucho w&zystkich skaldników w od¬ powiednim mieszalniku lub bebnie a nastepnie wy¬ tloczenie w stanie stopionym.Ponizszy przyklad przedstawia najlepszy sposób sporzadzania, przerobu i badania kompozycji we¬ dlug wynalazku .Stosunek AHh/AHc i TPk oznacza¬ no jak opisano powyzej. Polysk uformowanych pró¬ bek mierzono za pomoca urzadzenia Gardner Multi Angle Gloss (Model GG-&095) przy wybranym ka¬ cie podanym w przykladzie.Przyklad. Suchy politereftalan glikolu etyle¬ nowego (PET) o lepkosci istotnej okolo 0,6 zmiesza¬ no recznie z wlóknem szklanym 277lB w ilosci 25% {w stosunku do calkowitej masy kompozycji), ko- 5 polimeru etylenu z kwasem metakrylowym (85/15 wagowo), który zostal w 60% zobojetniony sodem (skladnik C) w ilosci 5,7% (w stosunku do masy PET) i kapryniano-kaprylem trójetylenowym (skla¬ dnik D) w ilosci 5,71% (w stosunku do PET), produ- io ktem reakcji bisfenolu A z epichlorohydryna w ilo¬ sci 0,6% (w stosunku do calej masy) i fenolowym antyutleniaczem w ilosci 0,3% (w stosunku do calej masy). Skladnik C pozwala uzyskac stosunek AHH/ /AHC 0.16 a skladnik D — temperature Tpk o 15,4° ¦W nizsza niz TPk mieszaniny innych skladników.Otrzymana mieszanine wytloczono przez 2nstop- niowa pojedyncza wytlaczarke slimakowa (51 mm) przy temperaturze topnienia 2<850C i pod cisnieniem 947,9 hPa. Wytloczony pret pocieto a otrzymane 20 tabletki zywicy wysuszono w temperaturze 110°C w piecu prózniowym w ciagu 16 godzin. Tabletki uformowano nastepnie w stozki o 9,2 cm, górnej srednicy 7,5 cm, dolnej srednicy 5,5 cm i grubosci scianki 0,19 cm. Temperatura topnienia w urzadze- 25 niu formujacym wynosila 2ft50C podczas gdy tem¬ peratura powierzchni formy wynosila 95°C przy czasie cyklu 10/20.Polysk mierzono pod katem 60° za pomoca urza¬ dzenia Gardner Multi Angle Gloss Mater (Model 30 GG-9095) kilkakrotnie dla kazdej próbki .Polysk mierzono wokól obwodu stozka, na jednej trzeciej wysokosci od góry. Najwyzsza odczytana wartosc wynosila 64 a najnizsza 50.Dla porównania sporzadzono mieszanke identycz- a5 nych skladników jednak bez dodatku kapryniano- 4caprylanu glikolu trójetylenowego. Uzyskano naj¬ wyzsza wartosc polysku 20 a najnizsza 15. Równiez cykl formowania musial byc zwiekszony do IO/3'O sekund wtrysk/formowanie aby wyjac elementy z 40 formy. Tak wiec widac wyraznie, ze skladnik D jest niezbedny aby osiagnac znacznie wyzsze war¬ tosci polysku.Zastrzezenia patentowe 45 1. Kompozycja do formowania z tereftalanu ety¬ lenowego zawierajaca nieorganiczny material wy¬ pelniajacy lub wzmacniajacy, dajaca sie formowac w stosunkowo niskich temperaturach, znamienna 50 tym, ze zawiera (A) politereftalan etylenowy o lep¬ kosci istotnej co najmniej 0,4, (B) Id—60% wago¬ wych materialu wzmacniajacego lufo wypelniacza, (C) sól sodowa lub potasowa polimeru organiczne¬ go zawierajacego grupy karboksylowe, przy czym 55 wymieniony skladnik (C) zawarty jest w kompo¬ zycji w ilosci wystarczajacej do zapewnienia mie¬ szaninie skladników (A), (B) i (C) wartosci stosun¬ ku AHh/AHc, to jest stosunku entalpii resztkowej krystalizacji AHH oznaczonej przy ogrzewaniu prób- 60 ki do temperatury Tpk, to jest temperatury, w któ¬ rej wywiazuje sie maksymalna ilosc ciepla, do en¬ talpii calkowitej krystalizacji AHC oznaczonej dla próbki ogrzanej do calkowiltego stopienia polime¬ ru i chlodzonej do calkowitego zakonczenia krysta- ^65 Hzacji z szybkoscia uniemozliwiajaca przechlodze-9 120 158 10 nie stoipu, mniejszego niz 0,25, oraz (D) ester orga¬ niczny alifatycznego kwasu kairboksylowego o 1—20 atomach wegla zawierajacego 1—3 grupy karboksy¬ lowe z alkoholem o wzorze HO—i(R"0)y—R"', gdzie R" oznacza rodnik weglowodorowy o 2-15 atomach wegla, R'" oznacza atom wodoru lub rodnik weglo¬ wodorowy o 2—2'0 atomach wegla, a y oznacza liczbe 1—15, przy czym zawartosc skladnika (D) w kompozycji jest taka, ze zapewnia temperature Tpk kompozycji co najmniej o 4°C nizsza od war¬ tosci temperatury TPk mieszaniny skladników (A), (B) i (C). 2. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jako sól sodowa lub potasowa polimeru organi¬ cznego zawiera sól sodowa lub potasowa kopolime¬ ru olefiny z kwasem metakrylowym. 3. Kompozycja wedlug zestrz. 1, znamienna tym, ze jako sól sodowa lub potasowa polimeru orga¬ nicznego zawiera sól sodowa kopolimeru etylenu z kwasem metakrylowym, w którym co najmniej 30% grup karboksylowych jest zobojetnionych sodem. 4. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ na tym, ze jako ester organiczny zawiera ester we¬ glowodorowego kwasu karboksylowego o 4—10 ato¬ mach wegla zawierajacego 1—2 grupy karboksylo¬ we z alkoholem alifatycznym. 5. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ na tym, ze jako material wzmacniajacy zawiera wlókno szklane. 6. Kompozycja wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze zawiera wlókno szklane w ilosci 0,1—1,5% wa¬ gowych zwiazku epoksydowego. 7. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ na tym, ze jako wypelniacz zawiera mike. 8. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 4, znamienna tym, ze jako material wzmacniajacy za¬ wiera mieszanine wlókna szklanego i miki. 9. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jako ester organiczny zawiera ester organiczny alifatycznego kwasu karboksylowego o 1—20 ato¬ mach wegla zawierajacego 1—3 grupy karboksylo¬ we z alkoholem o wzorze HO^(R"0)y—R'", gdzie R" oznacza rodnik weglowodorowy o 2—15 atomach wegla, R"' oznacza atom wodoru lub rodnik weglo¬ wodorowy o 2—20 atomach wegla, przy czym gdy R'" oznacza atom wodoru wówczas y oznacza licz¬ be 2—15, a gdy R'" oznacza rodnik weglowodoro¬ wy, wówczas y oznacza liczbe 1—15-. 10 15 PL PL PL

Claims

1.Zastrzezenia patentowe 45 1. Kompozycja do formowania z tereftalanu ety¬ lenowego zawierajaca nieorganiczny material wy¬ pelniajacy lub wzmacniajacy, dajaca sie formowac w stosunkowo niskich temperaturach, znamienna 50 tym, ze zawiera (A) politereftalan etylenowy o lep¬ kosci istotnej co najmniej 0,4, (B) Id—60% wago¬ wych materialu wzmacniajacego lufo wypelniacza, (C) sól sodowa lub potasowa polimeru organiczne¬ go zawierajacego grupy karboksylowe, przy czym 55 wymieniony skladnik (C) zawarty jest w kompo¬ zycji w ilosci wystarczajacej do zapewnienia mie¬ szaninie skladników (A), (B) i (C) wartosci stosun¬ ku AHh/AHc, to jest stosunku entalpii resztkowej krystalizacji AHH oznaczonej przy ogrzewaniu prób- 60 ki do temperatury Tpk, to jest temperatury, w któ¬ rej wywiazuje sie maksymalna ilosc ciepla, do en¬ talpii calkowitej krystalizacji AHC oznaczonej dla próbki ogrzanej do calkowiltego stopienia polime¬ ru i chlodzonej do calkowitego zakonczenia krysta- ^65 Hzacji z szybkoscia uniemozliwiajaca przechlodze-9 120 158 10 nie stoipu, mniejszego niz 0,25, oraz (D) ester orga¬ niczny alifatycznego kwasu kairboksylowego o 1—20 atomach wegla zawierajacego 1—3 grupy karboksy¬ lowe z alkoholem o wzorze HO—i(R"0)y—R"', gdzie R" oznacza rodnik weglowodorowy o 2-15 atomach wegla, R'" oznacza atom wodoru lub rodnik weglo¬ wodorowy o 2—2'0 atomach wegla, a y oznacza liczbe 1—15, przy czym zawartosc skladnika (D) w kompozycji jest taka, ze zapewnia temperature Tpk kompozycji co najmniej o 4°C nizsza od war¬ tosci temperatury TPk mieszaniny skladników (A), (B) i (C).

2. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jako sól sodowa lub potasowa polimeru organi¬ cznego zawiera sól sodowa lub potasowa kopolime¬ ru olefiny z kwasem metakrylowym.

3. Kompozycja wedlug zestrz. 1, znamienna tym, ze jako sól sodowa lub potasowa polimeru orga¬ nicznego zawiera sól sodowa kopolimeru etylenu z kwasem metakrylowym, w którym co najmniej 30% grup karboksylowych jest zobojetnionych sodem.

4. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ na tym, ze jako ester organiczny zawiera ester we¬ glowodorowego kwasu karboksylowego o 4—10 ato¬ mach wegla zawierajacego 1—2 grupy karboksylo¬ we z alkoholem alifatycznym.

5. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ na tym, ze jako material wzmacniajacy zawiera wlókno szklane.

6. Kompozycja wedlug zastrz. 5, znamienna tym, ze zawiera wlókno szklane w ilosci 0,1—1,5% wa¬ gowych zwiazku epoksydowego.

7. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ na tym, ze jako wypelniacz zawiera mike.

8. Kompozycja wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 4, znamienna tym, ze jako material wzmacniajacy za¬ wiera mieszanine wlókna szklanego i miki.

9. Kompozycja wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jako ester organiczny zawiera ester organiczny alifatycznego kwasu karboksylowego o 1—20 ato¬ mach wegla zawierajacego 1—3 grupy karboksylo¬ we z alkoholem o wzorze HO^(R"0)y—R'", gdzie R" oznacza rodnik weglowodorowy o 2—15 atomach wegla, R"' oznacza atom wodoru lub rodnik weglo¬ wodorowy o 2—20 atomach wegla, przy czym gdy R'" oznacza atom wodoru wówczas y oznacza licz¬ be 2—15, a gdy R'" oznacza rodnik weglowodoro¬ wy, wówczas y oznacza liczbe 1—15-. 10 15 PL PL PL