PL119756B1

PL119756B1 - Method of manufacture of blends of monoazo acid dyeselejj

Info

Publication number: PL119756B1
Application number: PL21530979A
Authority: PL
Inventors: Chrystian Przybylski; Jan Gmaj
Original assignee: Os Bad Rozwojowy Przem Barwni
Priority date: 1979-04-30
Filing date: 1979-04-30
Publication date: 1982-01-30
Also published as: PL215309A1

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia mieszanin kwasowych barwników monoazowych o cechach mieszanin jednolitych, zawierajacych barwniki o ogólnych wzorach 1, 2 i 3, w których X oznacza grupa alkilowa zawierajaca l:-^4 ato¬ mów wegla, ewentualnie podstawiona w "poloze¬ niach 0 lub y lancucha weglowego grupa hydro¬ ksylowa albo reszte kwasu benzenosMfonowego, podstawiona ewentualnie w pierscieniu benzeno¬ wym atomem chloru luib grupa metylowa albo ni¬ trowa lub ewentualnie atom wodoru, przy czym su¬ maryczny udzial barwników z wolna grupa hydro¬ ksylowa w otrzymywanej mieszaninie barwników wynosi korzystnie 0,5'—5i% molowych, a M oznacza atom wodoru, metalu alkalicznego lub metalu zie¬ mi alkalicznej badz grupe amonowa oraz ewen¬ tualnie barwniki o ogólnych wzorach 4 i/lulb 5, w których X i M imaja podane wyzej znaczenia, a Ri i Eg oznaczaja równoczesnie atomy wodoru lub równoczesnie grupy metylowe.Indywidualne barwniki o ogólnych wzorach 1, 2, 3, 4 i 5 sa znane — nieznane sa natomiast wskaza¬ ne wyzej mieszaniny tych barwników. W syntezie barwników kwasowych nie stosowano dotychczas równiez okreslonych wyzej mieszanin izomerów me¬ tylopochodnyeh fenolu.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze okreslone wyzej mieszaniny kwasowych barwników monoazowych charakteryzuje wyzsza wydajnosc kolorystyczna w porównaniu z wydajnoscia kolorystyczna indywi- 10 15 20 25 dualnych barwników sposród barwników wchodza¬ cych w sklad omawianych mieszanin. iSposoibem wedlug wynalazku poddaje sie mie¬ szanine barwników monoazowych wytworzona dro¬ ga sprzegania zdwuazowamego kwasu 2^nitro-4'- -aminodwaifenyloammo-4-sulfonoweigo z mieszanina izomerów metylopochodnych fenolu, otrzymana w wyniku rozfrakcjonowywania kwasu karbolowego, uzyskanego z przerobu smoly surowej lub z feno- lanów z wód sciekowych, zawierajaca mieszaninie o-, m- i p-krezoli z domieszka ksylenoli i ewen¬ tualnie fenolu, znana pod nazwa Trójkrezolu albo z mieszanina izomerów metyloipochodnych fenolu, zawierajaca o-, m- i p-krezole, ewentualnie po jej wyodrebnieniu z. masy poreakcyjnej, reakcji estry- fikacji lub eteryfikaeji. Korzystne jest stosowanie do tego celu mieszanin barwników monoazowych uzyskanych przy uzyciu mieszaniny izomerów me¬ tylopochodnych fenolu, zawierajacej nie mniej, niz 36% molowych m-krezolu. iStosujac do reakcji estryfikacji lub eteryfikacji mieszanine barwników monoazowych uzyskanych przy uzyciu okreslonej wyzej mieszaniny izomerów metyloipochodnych fenolu w nadmiarze w ilosci do 2 moli, korzystnie 1,9—1,4 mola skladników sprze¬ gajacych na 1 mol kwasu 2-nitro-j4'-a!minodwufe- nyloamino-4nsulfonowego uzyskuje sie mieszaniny estryfikowanych lub eteryfikowanych barwników monoazowych, dajace na wlóknach poliamidowych i proteinowych oraz skórze wyibarwienia bardziej 119 756119 756 3 4 jaskrawe, niz wybarwienia uzyskiwane za pomo¬ ca mieszanin tych samych barwników, wytwa¬ rzanych przy uzyciu skladników biernych w ilos¬ ciach odpowiadajacych stechiometrycznym ilosciom tych skladników.Jako srodki estryfikujace stosuje sie w sposobie wedlug wynalazku benzeno-, o- lub p-tolueno, o- lub p-chlorobenzeno- wzglednie o- lub p-nitroben- zenosulfochlorki, a jako srodki eteryfikujace — siarczany dwumetylowy lub dwuetylowy, ester me¬ tylowa kwasu benzenosulfonowego, chlorek etylo¬ wa fe|^ienochIjDTohyi(|ryne albo tlenki etylenu, pro¬ pylenu badz 1,,2-ibutylenu. f Reakcje estryfikacfji lub eteryfikacji prowadzi sie do momentu przere^gowania nie mniej niz 90% mo- IlDwyph mieszaniny iproidfuktów sprzegania. W razie potrzeby korzysTJrferjest prowadzenie reakcji estry- fikacji lub eteryfikacji do momentu przereagowa¬ rna nie wiecej niz 9'8-^99% molowych mieszaniny produktów sprzegania i prowadzenie procesu wy¬ dzielania mieszanin barwników z masy poreakcyj¬ nej w takich warunkach pH i zasolenia, by pro^ dukt zawieral Oja—fr% molowych barwników z wol¬ na grupa hydroksylowa. Stwierdzono bowiem, ze uzyskane w ten sposób mieszaniny barwników, za¬ wierajace okreslone wyzej ilosci barwników z wol¬ na grupa hydroksylowa, barwia wlókna poliami¬ dowe i proteinowe oraz skóre na kolory o odcieniu bardziej czerwonym i z wieksza wydajnoscia kolo¬ rystyczna, niz analogiczne mieszaniny barwników, nie zawierajace w swoim skladzie zwiazków z wol¬ na grupa hydroksylowa.Mieszaniny barwników otrzymywane sposobem wedlug wynalazku barwia w dowolnym stadium przerobu wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na drodze wyczerpywania z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli na kolor zólty o odcieniu czerwonym lub oranzowy, a wybarwienia odzna¬ czaja sie bardzo dobrymi trwalosciami na czynni¬ ki mokre, tarcie i swiatlo.Omawiane mieszaniny barwników wykazuja po¬ nadto wysoka przydatnosc do barwienia cisnienio¬ wego i druku wyrobów z wlókien poliamidowych.Mieszaniny te moga byc stosowane równiez w kom¬ pozycjach z innymi barwnikami kwasowymi, z bar¬ wnikami metalokoanpleksowymi, bezposrednimi lub zawiesinowymi do barwienia wlókien poliamido¬ wych i proteinowyeh oraz mieszanek tych wlókien z innymi rodzajami wlókien.Mieszaniny barwników, otrzymywane sposobem wedlug wynalazku, w postaci past lub po wysusze¬ niu jako proszki sluza do wytwarzania srodków barwiacych w postaci proszków lub plynów. Srodki barwiace w postaci proszków zawieraja, obok mie¬ szanin barwników otrzymanych sposobem wedlug wynalazku, srodki wypelniajace i/lub srodki dys¬ pergujace i zwilzajace i/lub srodki o dzialaniu anty- pylacym.Jako srodki wypelniajace moga byc zastosowane, np. chlorek sodowy, siarczan sodowy, fosforan so¬ dowy, hekisametafosforan sodowy, znany jako Po- lifos, mocznik dekstryna lub glukoza.Jako srodki dyspergujace moga byc uzyte np. sól dwusodowa kwasu dwunaftalenometanodwusulfo- nowego, znana jako Dyspergator NNO, produkt dwu¬ etapowej kondensacji mieszaniny o-, m- i p-krezo- li z formaldehydem i kwasem 2-naftolo-i6-sulfono- wym o nieustalonej budowie chemicznej, otrzymy¬ wany sposobem wedlug patentów polskich nr 5'61'14 5 i 66780, znany jako Dyspergator S-65 albo produkt uboczny otrzymywania celulozy metoda siarczano¬ wania, zawierajacy sole sodowe kwasów ligninosul- fonowyeh.Jako srodki zwilzajace moga byc zastosowane np. io sól sodowa kwasu butylonaftalenosulfonowego, zna¬ na jako Nekalina S, sól sodowa kwasu dwubutylo- naftalenosulfonowego, znana pod nazwa Nekal BX lub sól sodowa sulfobursztynianu dwu-i2l-etylohek- sylowego, znana jako Zwilzacz SBO. 15 Jako srodki o dzialaniu przeciwpylnym moga byc stosowane srodki oparte na olejach mineralnych lub silikonowych, np. mieszanina oleju wrzecionowego z emulgatorem niejonowym, znana pod nazwa Olan G. Srodki barwiace w postaci plynu moga byc spo- 20 rzadzane jako roztwory lub dyspersje w ukladach wodnych, wodno-rozpuszczalnikowych lub rozpu¬ szczalnikowych.Jako .rozpuszczalniki moga byc uzywane np. gli¬ kole mono-, dwu- i trójetylenowe, ich etery i estry, 25 polikole,, mono^ dwu- i trójetanoloaniliny, N-me- tylopiroliidoin, kwasy mrówkowy, octowy, propiono- wy, dwumetyloformamid i dioksan. Formy plynne moga zawierac ponadto substancje hydrotropowe i/lulb okreslonej powyzej srodki dyspergujace i zwil- 30 zajace i/lub srodki biobójcze i/lub srodki stabilizu¬ jace pH.Jako substancje hydrotropowe moga byc stoso¬ wane np. mocznik ,tiomocznik, ich pochodne mety¬ lowe, kaprolaktam, ksylenosulfoinian sodowy, ami- 3'5 dy kwasowe. Jako srodki biobójcze moga byc uzy¬ te pochodne krezoli jak np. p-chloro-m-krezol zna¬ ny pod nazwa Raschid.Otrzymywane srodki barwiace maja zadana kon¬ centracje barwna, w formie proszków sa niepylne 40 i odznaczaja sie badzo dobra rozpuszczalnoscia w zimnej i goracej wodzie i moga byc stosowane takze w kompozycjach z innymi srodkami barwia¬ cymi, zawierajacymi barwniki kwasowe, metalo- kompleksowe, bezposrednie lub zawiesinowe, do 45 barwienia metodami okresowymi lub ciaglymi i do druku wlókien poliamidowych i proteinowych oraz mieszanek tych wlókien z innymi rodzajami wló¬ kien oraz do barwienia skóry./Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego zakre- 50 su nastepujace przyklady, w których czesci i pro¬ centy oznaczaja czesci i procenty wagowe, a sto¬ pnie temperatury podano w stopniach Celsjusza: Przyklad I. 3(0,9 Czesci kwasu 2,-nitro-4,-ami- nodwufenyloamino-4-sulfonowego rozpuszcza sie w 55 50*0 czesciach wody z dodatkiem 17,3 czesci 3»0% lugu sodowego i mieszajac dodaje sie roztwór 7,2 czesci azotynu sodowego w 26 czesciach wody.Otrzymany w ten sposób roztwór wkrapla sie ido mieszaniny 34,8 czesci stezonego kwasu solnego, 715 60 czesci wody i 2126 czesci lodu, utrzymujac tempe¬ rature 5—V0°. Zawiesine zwiazku dwuazoniowego miesza sie i2 godziny. 14,5 Czesci trójkrezolu, zawierajacego 54,7% m-kre- zolu, rozpuszcza sie w 75 czesciach wody z dodat- 165 kiem 17,9 czesci 3*0% lugu sodowego, mieszajac wsy-119 756 5 ff puje 20 czesci weglanu sodowego i po dodaniu lodu powoli wprowadza do otrzymanego roztworu sus¬ pensje zwiazku dwuazoniowego w temperaturze 0-^5°. Po zakonczeniu sprzegania do zawiesiny po¬ wstalych barwników dodaje sie 25$ czesci 30% lu¬ gu sodowego, ogrzewa do temiperattury 80° i wsy¬ puje 28,6 czesci p-toluenosulfochlorku. Mase reak¬ cyjna miesza sie w ciagu 1 godziny w temperatu¬ rze 813'° i dodaje lugu sodowego do pH 10,5—11,5, a nastepnie, po schlodzeniu mieszaniny poreakcyj¬ nej i wysoleniu za .pomoca chlorku sodowego, wy¬ odrebnia produkt przez odsaczenie.Otrzymana paste przemywa sie kolejno 1'0% so¬ lanka z dodatkiem lugu sodowego do pH 10,5— —11,5, &% solanka i ewentualnie woda. QJrzymuje sie okool 16i0 czesci pasty, zawierajacej 45% suchej masy i okolo 1%, w przeliczeniu na sucha mase, barwników z wolna grupa hydroksylowa. Pasta po wysuszeniu i zmieleniu daje czerwonobrunatny pro¬ szek, barwiacy z wodnych kapieli wlókna poliamid dowe i proteinowe oraz skóre na kolor zólty o od¬ cieniu czerwonym.Przyklad II. Postepuje sie sposobem opisa¬ nym w przykladzie I, a uzyskana paste mieszaniny barwników przemywa sie kilkakrotnie 5% solanka z dodatkiem lugu sodowego do pH L0,5—11,15, az do calkowitego wymycia z pasty barwników z wolna grupa hydroksylowa. Odmyta paste suszy sie i mie¬ le, uzyskujac produkt o nizszej wydajnosci kolo¬ rystycznej w porównaniu z produktem wytworzo¬ nym sposobem podanym w przykladzie I, barwiacy wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor zólty o odcieniu czerwonym. Odcien wybar¬ wien jest mniej czerwony w porównaniu z odcie¬ niem wybiarwien produktem otrzymanym sposo¬ bem opisanym w przykladzie I.Przyklad III. Postepuje sie sposobem opisa¬ nym w przykladzie I, przy uzyciu 14,j5 czesci Trój- krezolu o zawartosci 54,7% m^-krezolu i 17,9 czesci 30% lugu sodowego odipowiednio 11,0 czesci trój- krezolu o zawartosci 54,7% m^krezolu i 13,3 czesci 30M lugu sodowego. Otrzymuje sie mieszanine bar¬ wników, barwiaca wlókna poliamidowe i proteino¬ we oraz skóre na kolor zólty o odcieniu czerwo¬ nym. Uzyskane wyibarwienia sa mniej jaskrawe w porównaniu z wybarwieniami produktem otrzyma¬ nym sposobem opisanym w przykladzie I.Postepujac sposobem opisanym w przykladzie I, lecz stosujac zamiast 28,6 czesci p-toluenosulfo¬ chlorku równowazna molowo ilosc benzeno-, o- lub p-ehlorobenzeno- albo o- lub p-nitrobenzenosulfo- chlorku, otrzymuje sie mieszaniny barwników, bar¬ wiace wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Przyklad IV. 30,9 Czesci kwasu 2-nitro-4'- -aminodwufenyloamino-4-sulfonowego dwuazuje sie i sprzega z 10,8 czesciami mieszaniny, zawieraja¬ cej 40% o-krezolu i 20% p-krezolu, postepujac spo¬ sobem opisanym w przykladzie II. Otrzymana mie¬ szanine zwiazków monoazowych wyodrebnia sie z masy poreakcyjnej, po ewentualnym wysoleniu, nip. chlorkiem sodowym, przez odfiltrowanie. Uzyskana paste rozprowadza sie w mieszaninie 250 czesci 95% etanolu, 1O0 czesci wody, 1-3,15 czesci 30% lu¬ gu sodowego i 315 czesci sody i dodaje 25 czesci chlorku etylu, a nastepnie ogrzewa mase reakcyjna w autoklawie w temperaturze 108^1112° w ciagu 20 godzin.Mase poreakcyjna schladza sie do temperatury 5 pokojowej, ewentualnie rozciencza woda do podwój¬ nej objetosci i odfiltrowuje osad mieszaniny barw¬ ników. Po wysuszeniu pasty i zmieleniu otrzymuje sie zóltobrunatny proszek barwiacy wlókna polia¬ midowe i proteinowe oraz skóre na kolor zólty o od- 10 cieniu czerwonym.Postepujac sposobem opisanym w przykladzie IV, lecz uzywajac zamiast 25 czesci chlorku etylu 35 czesci etylenochlorohydryny lub 18 czesci tlenku etylenu, otrzymuje sie mieszanine barwników, bar- 15 wiaca poliamid, welne, jedwab i skóre na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Przyklad V. 30,9 czesci kwasu 2-nitro-4'-ami- nodwuienyloamino-4-sulfonowego dwuazuje sie i sprzega z 10,8 czesciami mieszaniny zawierajacej 20 60% m^krezolu, 30% o-krezolu i 10% p-krezolu; po¬ stepujac sposobem podanym w przykladzie II.Otrzymana mieszanine barwników wyodrebnia sie zr masy poreakcyjnej, po ewentualnym wysoleniu, przez odsaczenie. Paste rozprowadza sie w 5O0 cze- 25 sciach wódy z dodatkiem H3y5 czesci 30% lugu so¬ dowego, calosc ogrzewa sie do temperatury 70° i wprowadza 17 czesci 1,,2-tlenku butylenu. Miesza sie w ciagu 8 godzin, utrzymujac temperature 70°, a na¬ stepnie dodaje malymi porcjami jeszcze okolo 10 30 czesci 1,2-tlenku butylenu, do zakonczenia reakcji eteryfikacji, po czym mase poreakcyjna schladza sie i wyodrebnia mieszanine barwników, po ewen¬ tualnym wysoleniu, przez odfiltrowanie. Paste su¬ szy sie i miele, otrzymujac produkt barwiacy wló- 35 kna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor oranzowy o odcieniu zóltym i majacy wyzlsza roz¬ puszczalnosc w wodzie niz analogiczne produkty otrzymane sposobem opisanym w przykladzie IV.Przyklad VI. 30*9 czesci kwasu 2Hnitro-4'-ami- 40 nodwufenyloaiminoH4-sulionowego dwuazuje sie i .sprzega z 14,5 czesciami Trójtkrezolu, zawierajace¬ go 38% m-krezolu, postepujac sposobem opisanym w przykladzie I. Do otrzymanej zawiesiny barwni¬ ków dodaje sie 26,7) czesci 310% lugu sodowego 45 i ogrzewa do temperatury 5'0^6O°. W tej tempera¬ turze wkrapla sie 19 czesci siarczanu dwumety- lowego, miesza 3 godziny i wyodrebnia produkt, po ewentualnym schlodzeniu i wysoleniu, przez odfil¬ trowanie. Paste suszy sie i miele, otrzymujac zól- 50 tobrunatny proszek, barwiacy poliamid, welne, je¬ dwab i skóre na kolor zólty o odcieniu czerwo¬ nym.Mieszanine barwników o takim samym skladzie otrzymuje sie, stosujac zamiast 19 czesci siarczanu 55 dwumetylowego 25,8 czesci estru metylowego kwa¬ su benzenosulfonowego.Postepujac sposobami opisanymi w przykladach I—VI, mozna zamiast weglanu, chlorku i wodoro¬ tlenku sodowego stosowac równowazne ilosci we- 60 glanu, chlorku i/lub wodorotlenku amonu badz we¬ glanów ,chlorków, siarczanów, tlenków i/lub wo¬ dorotlenków potasowego, litowego i/lub magnezo¬ wego.Przyklad VII. Do urzadzenia homogenizuja- 65 cego laduje sie kolejno 1230 czesci wody, 1045 eze-119 T56 7 8 sci pasty mieszaniny barwników, zawierajacej 45% suchej masy, otrzymanej sposobem opisanym w przykladzie I, 20 czesci Polifosu oraz 5 czesci Ola- nu G. Calosc homogenizuje sie w ciagu 1 godziny, podgrzewajac do temperatury 90'°. Otrzymana latwo lejma zawiesine mieszaniny barwników suszy sie w suszarni rozpylowej. Otrzymuje sie 4713 czesci nie- pylnego srodka barwiacego w postaci pulchnego, czerwonoforunatnego proszku, o (bardzo dobrej roz¬ puszczalnosci w goracej i zimnej wodzie.Przyklad VIII. Do urzadzenia homogenizuja¬ cego laduje sie kolejno 108 czesci glikolu polioksy- etylenowego o masie czasteczkowej okolo 400, zna¬ nego pod nazwa Polikol 400, 100 czesci kaprolakta- mu, 6&1 czesci pasty mieszaniny barwników, za¬ wierajacej 45»% suchej masy, otrzymanej sposobem opisanym w przykladzie I oraz 21 czesci wody. Ca¬ losc mieszajac ogrzewa sie dio temperatury ?0° i ho¬ mogenizuje do pelnego ujednorodnienia. Po schlo¬ dzeniu do temperatury otoczenia otrzymuje sie oko¬ lo 1600 czesci srodka barwiacego w postaci trwalego plynu, o barwie lbnunatmej i konsystencji rzadkiej smietany, który ma bardzo doba rozpuszczalnosc w goracej i zimnej wodzie.Przyklad IX. IflD czesci srodka barwiacego otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie VII miesza sie z 30 czesciami srodka ibarwiacego w po¬ staci proszku, zawierajacego barwnik, który w po¬ staci wolnego kwasu ma wzór 6, znanego pod na¬ zwa Rubin polanowy 5iBL (CL Acid Red 200) oraz z 54 czesciami srodka barwiacego w postaci pro¬ szku znanego pod nazwa Blekit polanowy RL (CL Acid Blue 200), zawierajacego miesizanine barwni¬ ków, które w postaci wolnego kwasu maja wzór 7 i wzór. 8. Calosc miesza sie w przystosowanych do togo urzadzeniach. Otrzymuje sie srodek bar¬ wiacy wlókna poliamidowe i proteinowe z obojet¬ nych i slabo kwasnych kapieli na kolor brunatny.Przyklad X. 100 czesci dzianiny poliamidowej, uprze ków pioracyh, wprowadza sie do 3000 czesci kapieli wodnej, ogrzanej do temperatury 40-^45° i zawie¬ rajacej 0,122 Czesci srodka barwiacego, otrzymane¬ go sposobem opisanym w przykladzie VII, 0,10 cze¬ sci srodka barwiacego w postaci proszku, zawiera¬ jacego barwnik, który w postaci wolnego kwasu ma wzór 6, znanego pod nazwa Rubin polanowy 5BL, 0,56 czesci srodka barwiacego w postaci prosz¬ ku, zawierajacego mieszanine barwników, które w postaci wolnego kwasu maja wzór 7 i wzór 8, zna¬ nego pod nazwa Blejkit polanowy RL, 2,0 czesci srod¬ ka o dzialaniu wyrównujacym, np. Polanolu S, 2,4 czesci 60% kwasu octowego oraz 3,0 czesci octanu sodowego. Miesza sie 15 minut, ogrzewa w ciagu 30-^40 minut do temperatury wrzenia i kontynuuje barwienie w tej temperatrze w ciagu 45—60 minut.(Nastepnie dzianine plucze sie i suszy. Otrzymuje sie wytearwienie w kolorze szarym.Przyklad XI. 100 Czesci tkaniny welnianej, uprzednio wyplukanej w wodzie z dodatkiem srod¬ ków pioracych, wprowadza sie do 3000 czesci ka¬ pieli ogrzanej do temperatury 45° i zawierajacej 1,0 czesci srodka barwiacego, otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie VII, 1,© czesci Lodegalu KLN, 2,0 czesci 80% kwasu mrówkowego i 15,0 cze¬ sci siarczanu sodowego. Miesza sie 15 minut, ogrze¬ wa w ciagu 30-^40 minut do temperatury wrzenia i kontynuje barwienie w tej temperaturze w ciagu 45—60 minut. Tkanine plucze sie i suszy. Otrzy- 5 imuje sie wybarwienie w kolorze zóltym o odcieniu czerwonym.Zastrzezenia patentowe io 1. Sposób otrzymywania mieszanin kwasowych barwników monoazowych o cechach mieszanin je¬ dnolitych, zawierajacych barwniki o ogólnych wzo¬ rach 1, 2 i 3, w których X oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1^4 atomów wegla, ewentualnie -pod- 15 stawiona w polozeniach {$ lub y lancucha weglowe¬ go grupe hydroksylowa albo reszte kwasu benzeno- sulfonowego, podstawiona ewentualnie w pierscie¬ niu benzenowym atomem chloru lub grupa metylo¬ wa albo nitrowa lub ewentualnie atom wodoru, 20 przy czym sumaryczny udzial barwników z wolna grupa hydroksylowa w otrzymywanej mieszaninie barwników wynosi korzystnie 0,5^—5% molowych, a-M oznacza atom wodoru, metalu alkalicznego lub metalu ziemi alkalicznej badz grupe amonowa oraz 25 ewentualnie barwniki o ogólnych wzorach 4 i/lub 5, w których X i M maja wyzej podane znaczenia, a Ri i Ra oznaczaja równoczesnie atomy wodoru lub równoczesnie grupy metylowe, znamienny tym, ze mieszanine barwników monoazowych wytworzo¬ no na droga sprzegania zdwuazowanego kwasu 2nii- tro-4/-amiinodwu|ienyloamino^4-sulfonowego z mie¬ szanina izomerów metylopochodnych fenolu, otrzy¬ mana w wyniku razfrakejonowywania kwasu kar¬ bolowego; uzyskiwanego z przerobu smoly surowej 35 lub z fenolanów z wód sciekowych, zawierajaca mieszanine o-, m- i p-krezoli z domieszka ksyle- noli i ewentualnie fenolu albo z mieszanina me¬ tylopochodnych fenolu, zawierajaca o-, m- i p4cre- zole, poddaje sie, ewentualnie po jej wyodrebnieniu 40 z masy poreakcyjnej, reakcii estryfikacji lub ete¬ ryfikacji. i2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamieny tym, ze sto¬ suje sie mieszanine barwników monoazowych uzy¬ skanych przy uzyciu mieszaniny izomerów metylo- 45 pochodnych fenolu, zawierajacej nie mniej, niz 36% molowych m-krezolu. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze sto¬ suje sie mieszanine barwników monoazowych uzy¬ skanych przy uzyciu mieszaniny izomerów metylo- 50 pochodnych fenolu, zastosowanej w ilosci odpo¬ wiadajacej 1^2 molom skladników sprzegajacych na 1 mol kwasu 2-nitro-4'-aminodwufenyloamino- -4-sulfonowago. 4. Sposób wedlug zastrz. a, znamienny tym, ze ja- 55 ko srodki estryfikujace stosuje sie benzeno-,o- lub p^tolueno-, o- lub p-nitrobenzeno- wzglednie o- lub tp-chloroibenzenosuliochlorki. 5. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze ja¬ ko srodki eteryfikujace stosuje sie siarczany dwu- 60 metylowy lub dwetylowy, ester metylowy kwasu benzenosulfonowego, chlorek etylowy, etylenochlo- rohydryne albo tlenki etylenu, propylenu badz 1,2- -butylenu. j6. Sposób wedlug zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, 65 ze reakcje eteryfikacji lub estryfikacji prowadzi119 756 9 10 sie do momentu przereagowania nie mniej, niz 90% 18. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze molowych mieszaniny produktów sprzegania. proces wydzielania produktu z masy poreakcyjnej 7. Sposób wedlug zaistrz. 6, znamienny tym, ze prowadzi sie w takich warunkach pH i zasolenia, akcje estryfikacji lub eteryfdkacji prowadzi sie do by produkt zawieral 0,5—5% molowych barwników momentu przereagowania nie wiecej, niz 93—99% 5 z wolna grupa hydroksylowa, molowych meszaniny produktów sprzegania.NO, _ CH, wzór 1 NOj CH3 wzór Z 0X M0.5 wzór3 ox wzór 4 °2 NO, T N=N^ N=N^}-N(yV^^ 503H 0 NH2 • 2503H CH3 0 NH^^CH3 CH3 CHzmOO-(C\ wzór 7 0 NH, ,S03H CH5 CHzmC0-(C^ \ór 8 wzór 5 PL

Claims

1. Zastrzezenia patentowe io 1. Sposób otrzymywania mieszanin kwasowych barwników monoazowych o cechach mieszanin je¬ dnolitych, zawierajacych barwniki o ogólnych wzo¬ rach 1, 2 i 3, w których X oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1^4 atomów wegla, ewentualnie -pod- 15 stawiona w polozeniach {$ lub y lancucha weglowe¬ go grupe hydroksylowa albo reszte kwasu benzeno- sulfonowego, podstawiona ewentualnie w pierscie¬ niu benzenowym atomem chloru lub grupa metylo¬ wa albo nitrowa lub ewentualnie atom wodoru, 20 przy czym sumaryczny udzial barwników z wolna grupa hydroksylowa w otrzymywanej mieszaninie barwników wynosi korzystnie 0,5^—5% molowych, a-M oznacza atom wodoru, metalu alkalicznego lub metalu ziemi alkalicznej badz grupe amonowa oraz 25 ewentualnie barwniki o ogólnych wzorach 4 i/lub 5, w których X i M maja wyzej podane znaczenia, a Ri i Ra oznaczaja równoczesnie atomy wodoru lub równoczesnie grupy metylowe, znamienny tym, ze mieszanine barwników monoazowych wytworzo¬ no na droga sprzegania zdwuazowanego kwasu 2nii- tro-4/-amiinodwu|ienyloamino^4-sulfonowego z mie¬ szanina izomerów metylopochodnych fenolu, otrzy¬ mana w wyniku razfrakejonowywania kwasu kar¬ bolowego; uzyskiwanego z przerobu smoly surowej 35 lub z fenolanów z wód sciekowych, zawierajaca mieszanine o-, m- i p-krezoli z domieszka ksyle- noli i ewentualnie fenolu albo z mieszanina me¬ tylopochodnych fenolu, zawierajaca o-, m- i p4cre- zole, poddaje sie, ewentualnie po jej wyodrebnieniu 40 z masy poreakcyjnej, reakcii estryfikacji lub ete¬ ryfikacji. i

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamieny tym, ze sto¬ suje sie mieszanine barwników monoazowych uzy¬ skanych przy uzyciu mieszaniny izomerów metylo- 45 pochodnych fenolu, zawierajacej nie mniej, niz 36% molowych m-krezolu.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze sto¬ suje sie mieszanine barwników monoazowych uzy¬ skanych przy uzyciu mieszaniny izomerów metylo- 50 pochodnych fenolu, zastosowanej w ilosci odpo¬ wiadajacej 1^2 molom skladników sprzegajacych na 1 mol kwasu 2-nitro-4'-aminodwufenyloamino- -4-sulfonowago.

4. Sposób wedlug zastrz. a, znamienny tym, ze ja- 55 ko srodki estryfikujace stosuje sie benzeno-,o- lub p^tolueno-, o- lub p-nitrobenzeno- wzglednie o- lub tp-chloroibenzenosuliochlorki.

5. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze ja¬ ko srodki eteryfikujace stosuje sie siarczany dwu- 60 metylowy lub dwetylowy, ester metylowy kwasu benzenosulfonowego, chlorek etylowy, etylenochlo- rohydryne albo tlenki etylenu, propylenu badz 1,2- -butylenu. j

6. Sposób wedlug zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, 65 ze reakcje eteryfikacji lub estryfikacji prowadzi119 756 9 10 sie do momentu przereagowania nie mniej, niz 90% 18. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze molowych mieszaniny produktów sprzegania. proces wydzielania produktu z masy poreakcyjnej

7. Sposób wedlug zaistrz. 6, znamienny tym, ze prowadzi sie w takich warunkach pH i zasolenia, akcje estryfikacji lub eteryfdkacji prowadzi sie do by produkt zawieral 0,5—5% molowych barwników momentu przereagowania nie wiecej, niz 93—99% 5 z wolna grupa hydroksylowa, molowych meszaniny produktów sprzegania. NO, _ CH, wzór 1 NOj CH3 wzór Z 0X M0.5 wzór3 ox wzór 4 °2 NO, T N=N^ N=N^}-N(yV^^ 503H 0 NH2 • 2503H CH3 0 NH^^CH3 CH3 CHzmOO-(C\ wzór 7 0 NH, ,S03H CH5 CHzmC0-(C^ \ór 8 wzór 5 PL