PL119343B1

PL119343B1 - Apparatus for setting the values of angle of torsion of torsional element of the mechanism being in motion or transmitting the motion and for transmitting the information and/or setting signalsija krutil'nogo ehlementa mekhanizma,nakhodjahhegosja v dvizhenii ili peredajuhhego dvizhenie dlja peredachi informacionnykh i/ili regulirovochnykh signalov

Info

Publication number: PL119343B1
Application number: PL1978206902A
Authority: PL
Original assignee: Koeolaj Es Gazipari Tervezoe Vallalathu
Priority date: 1977-05-18
Filing date: 1978-05-18
Publication date: 1981-12-31
Also published as: ATA357678A; US4406934A; FR2391449A1; GB1598290A; SU1061710A3; BG34040A3; DE2821543C2; CS315078A2; HU174770B; FR2391449B1; CH631532A5; CS241010B2; RO78392A; YU39421B; PL206902A1; DE2821543A1; AT357230B; DD136547A5; YU119178A

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do uistadania wartosci kata skrecania skretnego ele¬ mentu mechanizmu bedacego w ruchu lub przeno¬ szacego ruch i do nadawania sygnalów informa¬ cyjnych i/lub nastawczych w -zaleznosci od jego chwilowego polozenia katowego.Urzadzenie wedlug wynalazku ma szczególne zastosowanie w urzadzeniach zaworowych i dla¬ wiacych.Znane sa urzadzenia do wskazywania polozenia stosowane miedzy innymi do -urzadzen zaworowych w postaci np. kurków, klap, zaporowych klap dla- wieniowych, zaworów, zasuw w celu umozliwienia wysylania sygnalów lufo informacji odnosnie polo¬ zenia zamkniecia, otwarcia czy polozenia srodko¬ wego armatury rurowej do centralnego stanowiska kontroli oraz w celu #umozliwienia bezposrednie¬ go lub posredniego, to jest na podstawie rozka¬ zu plynacego z takiego stanowiska centralnego, zmieniania tych polozen. W ten sam sposób moze tez odfoywac sie 'zdalne nastawianie lulb sterowa¬ nie urzadzenia wykonawczego, np. armatury ru¬ rowej, w zadane polozenie. Szczególnie do celów sterowania armatura uruchamiana recznie wyko¬ nuje sie oddzielne urzadzenia do wskazywania polozen krancowych. Czesto stosowanym sposo¬ bem jest np. sposób uruchamiania zderzaków, dzwigni, precyzyjnie nastawnych wylaczników krancowych, produkowanych masowo, zamocowa- 15 20 25 2 nych do wrzecion zasuw lufo zaworów, albo do skrecanych koncówek kurków.W rurociagach, ze wzgledu na wymagania tech¬ nologiczne, wystepuje z reguly wiele urzadzen wy¬ konawczych anmatury rurowej,, których otwiera¬ nie i zamykanie wymaga ingerencji ludzkiej. Wy¬ stepuje tu wiec mozliwosc blejctoego nastawienia, do wyeliminowania którego mozna uzyc centralne¬ go urzadzenia kontrolnego, zapewniajacego przej¬ rzystosc calego ukladu. iDo tego celu niezbedne sa nadajniki umozliwiaijace zdalne nastawienie polo¬ zenia, które poza przekazywaniem sygnalów wyj¬ sciowych o rzeczywistym polozeoiiu, mozna by równiez wykorzystywac do realizacji przebiegów nastawczych.Dotychczas stosowane urzadzenia mechaniczne moga przekazywac dane o ruchu skretnym czesci armatury rurowej do przetwornika: sygnalowego, znajdujacego sie na zewnatrz jej, tylko za pomo¬ ca takich elementów konstrukcyjnych, do których uzycia zostaly przystosowane wewnejtrzne organa przenoszace ruch czy tez cala konstrukcja we¬ wnetrzna. Oznacza to koniecznosc modyfikowania wykonawstwa w odniesieniu do konstrukcji podob¬ nego przeznaczenia, a zatem wzrost kosztów ze wzgledów wóelkosci produkcji, zaopatrzenia w czejs- ci zamienne, obslugi, konserwacji a przy tym wy¬ maga wiedzy fachowej i rutyny zawodowej. Po¬ za tym oznacza to, co ma szczególne znaczenie w tej dziedzinie technijki!, kondecznosc przeabroje- 119 343119 343 nia juz wykonanych i sprawdzonych, a nawet juz zainstalowanych i dzialajacych urzadzen armatury rurowej z takimi ukladami czujnikowymi, to zna¬ czy koniecznosc rozlozenia na czesci urzadzen be¬ dacych w stanie wodoszczelnosci, hermetycznosci lulb nawet zabezpieczenia przed wybuchem, a tak¬ ze wyregulowanych, sprawdzonych di dopuszczo¬ nych do eksploatacji koniecznosc ich ponownego skladania, 'uszczelniania, kosztownego regulowania i atestowania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych wad poprzez opracowanie urzadze¬ nia do uJstalania wartosci kata skrecania elementu mechanizmu bejdacego w ruchu lub przenoszacego ruch i do nadania sygnalów informacyjnych i/albo wielkosci nuastawczych, w zaleznosci od jego chwi¬ lowego polozenia katowego, kt6re imogloby byc za¬ stosowane bez potrzeby demontazu zasadniczych czesci tego mechanizmu i mogloby byc zalozone nan w polozeniu ustanawiajacym polaczenie wy¬ muszajace z elementami tego mechanizmu, ulega¬ jacymi wzglednemu skrecaniu.Urzadzenie wedlug wynalazku jest wyposazone w elementy ulegajace wzglednemu skrecaniu, wspólpracujace z organami sterujacymi, w nieru¬ chomy element umieszczony na stalym elemencie mechanizmu, w ruchomy element umieszczony na skretnym elemencie tego mechanizmu oraz w prze¬ twornik (lacznik wzmocnienia), do ustalania war¬ tosci wielkosci fizykalnej, przedstawiajacej wzgled¬ ne skrecenie, i charakteryzuje sie tym, ze na nie¬ ruchomym elemencie mechanizmu jest umieszczo¬ ny pierwszy pierscieniowy element, a na skretnym elemencie drugi pierscieniowy element, przy czym elementy te w stanie skretnego polaczenia obej¬ muja pierscieniowa komore, a ponadto w tej pier¬ scieniowej komorze jest umieszczony skretny ele¬ ment, który jest usytuowany wspólosiowo wzgle¬ dem drugiego pierscieniowego elementu i sprzeg¬ niety z nim za pomoca isprzegiajacego elementu, a poza tym na skretnym elemencie jest umiesz¬ czony ruchomy element jednego lub wielu czujni¬ ków polozenia katowego, który za pomoca pierw¬ szego pierscieniowego elementu jest polaczony lub sprzezony mechanicznie lub bezstykowo z prze¬ twornikiem sygnalowym.Pod pojeciem polaczeniia mechanicznego nalezy rozumiec bezposrednie zatkniecie elementów kon¬ strukcyjnych, niezaleznie od tego, czy to zetkniecie lub styk uwarunkowany konstrukcyjnie umozli¬ wia mechaniczne przenoszenie sygnalu, nip. za po¬ moca krzywki wznosnej, czy elektrycznie, np. za pomoca szczotki, czy wreszcie pneumatyczne prze¬ noszenie tego sygnalu.; Zgo^lnie z wynalazkiem oba pierscieniowe ele- 55 menty sa wyposazone w uszczelki zapewniajace ich wodoszczelne i/lufo hermetycznie polaczenie.Miedzy dwoma pierscieniowymi elementaffni. usy¬ tuowane jest lozysko oraz ¦przeciiwplomieniowa i przeoiwwylbuchówa szczelina zabezpieczajaca 60 przed nadcisnieniem wewnetrznym. Skretny ele¬ ment jest polaczony z drugim pierscieniowym ele¬ mentem za pomoca elementu sprzegajacego, sta¬ nowiacego elastyczne sprzeglo. (Przetwornik jest umieszczony .na zewnetrznej scianie pierwszego 65 10 15 20 25 30 35 40 45 50 pierscieniowego elementu w zamknietej oslonie, przy czym przez scianke zewnetrzna oslony jest przeprowadzony wyjsciowy sprzegajacy element przetwornika, a ponadto w zakrytej zamknieta oslona czesci pierwszego pierscieniowego elementu znajduje sie jeden lub wiecej otworów, poprzez który lub które w tor przemieszczania sie rucho¬ mego elementu lulb ruchomych elementów czujnika polozenia katowego, umieszczonego w komorze pierscieniowej, jest wprowadzony co najmniej je¬ den czujnik przetwornika, korzystnie ; rolkowa dzwignia.W pierwszym pierscieniowym elemencie jest za¬ mocowane nieruchome kolo zaopatrzone w zlobek zderzakowy, a skretny element stanowi kolo krzywkowe, natomiast element sprzegajacy stanowi falista pierscieniowa sprezyna umieszczona po¬ miedzy drugim pierscieniowym elementem a skret¬ nym elementem z napieciem wstepnym, zapewnia¬ jacym ich cierne polaczenie, zas ruchomy element lub ruchome elementy czujnika polozenia kato¬ wego ma lub maja korzystnie postac krzywki (krzywek), segmentu (segmentów), uksztaltowanej (uksztaltowanych) na wystajacej lub wystajacych •z zewnatrz skretnym elemencie. Ruchomy element czujnika polozenia katowego, wystajacy z zew¬ netrznej powierzchni skretnego elementu, jest uksztaltowany swa powierzchnia zewnetrzna jako narastajacy na obwodzie wzdluz linii ciaglej, ko¬ rzystnie spiralnej. Na zewnetrznej powierzchni skretnego elementu i na wewnetrznej /powierzchni nieruchomego kola sa umieszczone lub uksztalto¬ wane elementy konstrukcyjne zderzakowych wy¬ laczników krancowych.Sprzegajacy element ma postac przekladni pla¬ netarnej, umieszczonej pcimiedzy drugim pierscie¬ niowym elementem a skretnym elementem, wypo¬ sazonej w pierwsze i drugie zebate kolo planetarne — umieszczone wspólosiowo obok siebie w sztyw¬ nym polaczeniu, lub wytworzone jako jedna ca¬ losc, lecz majace rózne srednice podzialowe, Di nie równe D2, i rózne przelozenia, ni nie równe n2, a ponadto na wewnetrznym plaszczu pierwsze¬ go pierscieniowego elementu jest uksztaltowane lub utwierdzone kolo zebate o uzebieniu wewnetrz¬ nym, z którym jest zazebione pierwsze kolo ze¬ bate planetarne, zas drugie kolo zebate planetar¬ ne jest zazejbione z dalszym skretnym elementem uksztaltowanym w postaci kola zebatego o uze¬ bieniu wewnetrznym, przy czym pomiedzy skret¬ nym elementem zaopatrzonym w ruchomy element czujnika polozenia katowego a dalszym skretnym elementem jest umieszczona pod napieciem wstep¬ nym, zapewniajacym wywieranie sdly .tarcia, fa¬ lista pierscieniowa sprezyna. Skretny element jest osadzony obrotowo na dalszym skretnym elemen¬ cie, przy czym ten dalszy skretny element jest osadzony obrotowo na elemencie konstrukcyjnym zamocowanym na pierwszym pierscieniowym ele¬ mencie. Na zewnetrznej scianie bocznej pierwsze¬ go pierscieniowego elementu jest umieszczona dal¬ sza zamknieta oslona, przy czyim w czesci zew¬ netrznej scianki zakrytej ta druga zarriknieta oslo¬ na jest wykonany dallszy otwór, a ponadto w tej drugiej zamknietej oslonie jest umieszczony jed-5 119 343 6 no lub wielostopniowy zespól przekladni zebatej, z którego ioo najmniej jedno kolo zebate fsiega po¬ przez otwór do komory pierscieniowej i w niej zazejbia isde z co najmniej 'jednym kolem zejbatym przekladni zebatej wykonanej jako element sprze¬ gajacy. Ruchomy element czujnika polozenia ka¬ towego, za pomoca wienca zelbatego lub slimacz¬ nicy uksztaltowanych na zewnetrznymi plaszczu skretnego elementu, zazejbia isie z kolem zejbatym siegajacym poprzez zewnetrzna (scianke pierwsze¬ go pierscieniowego elementu do wewnatrz komory pierscieniowej, przy czym kolo zebate stanowi ele¬ ment urzadzenia wytwarzajacego sygnaly odpo¬ wiadajace katowi skrecenia-, wyposazonego w me¬ chanizm kopiujacy a umieszczonego w clslomie za¬ mocowanej do zewnetrznej Sciany pierwszego pier¬ scieniowego elementu. Czujnik polozenia' katowego ma poistac nadajnika impulsów. Czujnik poloze¬ nia katowego stanowi 'nadajnik imjpulsów elek¬ trycznych, przy czym skretny element ma postac kola (biegunowego, którego nalbiegunniki stanowia ruchome elementy czujnika polozenia katowego, a poza tym na pierwszym pierscieniowym elemen¬ cie, naprzeciw kola biegunowego, sa umieszczone cewki indukcyjne.Korzystne jest gdy czujnik polozenia katowego ma postac nadajnika impulsów elektrycznych, zas skretny element ma postac kola biegunowego, którego nalbiegunniki stanowia elementy pojem¬ nosciowe, wystepujace jako ruchome elementy czujnika polozenia katowego, a poza tym na pierwszym pierscieniowym elemencie, naprzeciw kola biegunowego., sa równiez umieszczone lub uksztaltowane elementy pojemnosciowe.Korzystne |jest równiez gdy czujnik polozenia katowego ma postac nadajnika impulsów elek¬ trycznych, zas na plaszczu skretnego elementu sa umieszczone luib uksztaltowane petle stykowe jako ruchome elementy czujnika polozenia katowego, a p^&adto na pierwszym pierscieniowym elemen¬ cie znajduja sie elektryczne istyki siegajace w tor przemieszczania sie petli styjkowych, stanowiacych ruchome elementy. Czujnik polozenia katowego ma postac przetwornika pneumatycznego. Na nieru¬ chomym elemencie jest umieszczony silnik nape¬ dzajacy element skretny.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przy¬ kladowo na rysunku, na którym (fig. la przedsta¬ wia w perspektywicznym widoku dwa pierscie¬ niowe elementy, obejmujace w stanie zlozonym pierscieniowa komore; fig. lib — dwa pierscienio¬ we elementy z fig. la bez wewnetrznego wyposa¬ zenia, w osiowym przekroju; fig. lc — dwa pier¬ scieniowe elementy, obejmujace w stanie zlozo¬ nym przeciwwybuchowa komore, w osiowym prze¬ kroju; fiig. 2a — urzadzenie wedlug wynalazku, w osdowym przekroju wzdluz linii1 2a —2a na fig. 2b; 2b —¦ urzadzenie wedlug fig. 2, w przekroju wzdluz linii 2il—2(b; fig. 2c — wycinek urzadze¬ nia wedlug fig. I2b; fig. 3a — wycinek innej po¬ staci wykonania urzadzenia w przekroju wedlug linii 3a—t!3a na fig. 3b; fig. 3b — urzadzeniie we¬ dlug fig. 3a, w widoku z góry; fig. 3c — urza¬ dzenie wedlug fig. 3aib, wyposazone w wydluzone ramie czujnikowe, w widoku z góry; fig. 3d — wycinek urzadzenia wedlug fig. 3ab, z zebata przekladnia, w osóowym przekroju; fig. 4a — na¬ stepny przyklad wykonania urzadzenia z plenarna- przekladnia i wymiennym zespolem przekladniic*- 5 wym, w osiowym przekroju; fig. 4b —¦ urzadzenie w przekroju wedlug linii 4b—4b na fig. 4a; fig. 4c — urzadzenie w przekroju 4c—4c na fig. 4a; fig. 4d — urzadzenie w przekroju 4d — 4d na fig. 4a; fig. 5a — dalszy przyklad wykonania urzadze^ nia z wymiennym zespolem przekladni zebatej i/lufo slimakowej, w osiowym przekroju; fig. 5b — urzadzenie w widoku z góry d w przekroju wedlug linii 5lb—*5b na fig. 5a; fig. 6a — kolejny przy* klad wykonania urzadzenia wyposazonego w me¬ chanizm do kopiowania przemieszczania oraz w element sprzegajacy, umozliwiajacy zrealizo¬ wanie polaczenia sztywnego i elastycznego, w wi¬ doku z góry i przekroju; fig. (Sb ^- urzadzenie wedlug fig. 6a, we wzdluznym /przekroju; fig, Cc — cztery przekroje wzdluz linii A — A, B —B, C —C, D —D; fig. ad — urzadzenie wedlug fig. 6a,b w wddeku z boku; a fig. 7 — jeszcze inny przyklad wykonania urzadzenia, dzialajacego jako elektryczny nadajnik impulsów.W przykladzie wykonania wedlug fig. la, Ib, lc pierwszy ptierscienriowy element 101 jest zamoco¬ wany do nieruchomego uchwytu, a drugi pierscie¬ niowy element 102 do obracajacej sie konstruk¬ cji, której jeden mozliwy kierunek obrotu jest za¬ znaczony strzalka.W miejscu rzeczywistego zastosowania ustala sie z ilu konstrukcyjnych elementów powinna byc zestawiona ze wzgledów technologicznych ta goto¬ wa postac. Istotne przy tym jest to, ze po zloze¬ niu dwa pierscieniowe elementy, a w tym przy¬ kladzie wykonania dwa pierscienie sa nalozone na siebie i dolegaja w jednej lub wielu plaszczyz¬ nach, na skutek czego zostaje utworzona komora pierscieniowa, wddoczna w przekroju na fig. Ib.Aby umozliwic skrecanie wzgledem siebie stosuje sie lozysko 103, z reguly kulkowe. Wodoszczelnosc komory wedlug tego przykladu wykonania uzy¬ skuje sce za pomoca uszczelki 104. Oczywiscie jej postac bedzie odmienna w przypadku uszczelnie¬ nia hermetycznego, co do którego wyibór pozosta¬ wia sie fachowcowi. Fachowcom znane jest rów¬ niez rozwiazanie zabezpieczajace przed wybuchem oraz wewnetrznym nadcisnieniem, a symbolicznie przedstawione w postaoii uszczelka 104 oraz szczeli¬ ny 105 do tlumienia plomieni. Jesli w komorze pierscieniowej jest umieszczony nde tylko rucho¬ my pierscieniowy element czujnika polozenia ka¬ towego lecz równiez ncenjchomy element lub caly nrLetwomdk sygnalowy, to sygnal wyjsciowy jest kierowany dalej poprzez element sprzegajacy, wyprowadzony przez scianke pierscieniowego ele¬ mentu 101 i przedstawiony na rysunku np. do orr ganu przetwarzania sygnalu luJo do czlonów na- stawczych. Jesli w komorze pierscieniowej jest umieszczony tylko ruchomy element czujniika po¬ lozenia katowego* to sprzezenie z nieruchomym elementem wzglednie przetwornikiem jest realizo¬ wane równiez poprzez scianke pierwszego pierscie¬ niowego elementu 101, albo poprzez otwór wyko- 65 nany w tej sciance, przy czym sprzegajacy ele- 15 30 25 30 35 40 45 50 55119 343 ment 106 kierujacy dalej sygnal wyjsciowy i w tym przykladzie wykonania majacy postac np. kable, ijest wprowadzony poprzez scianke obudowy przetwornika sygnalowego.Na dalszych figurach Olznaczniki cyfrowe stosu- 5 je sie w taki sposób, ze miejsce [pierwsze w trój- miejseowym oznaczniku cyfrowym zajmuje zaw¬ sze numer figury, natomiast elementy, które wy¬ stepuja na wielu [figurach, maja jednakowe Oznacznikti. cyfrowe drugiego i trzeciego miejsca. 10 Wprawdzie jtie jest wiec zachowana ciaglosc nu¬ meracji w odniesieniu do poszczególnych figur, lecz za to latwuej mozna dopatrzyc sie wspólzalez¬ nosci Na- poszczególnych figurach plaszczyzny praekrojów sa zaznaczone liniami punktowymi 15 w przypadku potrzeby podane sa przy nich nume¬ ry figur, na które sa rzutowane.W przykladzie wykonania wedlug cfiig. 2a, 2fb, 2c, w przedniej czesci pierscieniowego elementu 201 jest zamocowane kierunkowe kolo 219 zaopatrzo- M ne w zlobek zderzakowy. Na zewnetrznej scianie pierwszego pierscieniowego elementu 201 jest umieszczona zamknieta oslona 214 zawierajaca przetwornik -213. Poprzez zewnetrzna scianke oslo¬ ny 214 jest wyprowadzony sprzegajacy element 206, ^ który równiez i w tjwn. przykladzie wykonania stanowi kabel. Sam przetwornik 213 zawiera w tym przykladzie mikrolaczniki 2111, które sa uru¬ chamiacie za pomoca dzwigni rolkowych 210.Dzwignie TOlkowe 210 poprzez otwór lmb otwory w 215 wykonaine w pierwszym pierscieniowym ele¬ mencie W, przykrytym . zamknieta oslona 214, *i**aja w tor 217 przemieszczania ruchomego lub ruchomych elementów 209 czujnika lub czujników polozenia katowego umieszczonego lub umieszczo- u nych w .komorze pierscieniowej i1 zaznaczonego linia przerywana. W tym przykladzie ruchome ele¬ menty 200 czujnika polozenia katowego maja po¬ stac krzywek lub segmentów uksztaltowanych na plaszczu skretnego elementu 207, przy czym rclko- we dzwignie (210, najezdzajace na te krzywki, uru¬ chamiaja jeden l,ub drugi mikrolaczmik 211 w za- Utnosci od tego, czy armatura rurowa osiagnela w przebiegu skr^cama katowego swe polozenie koncowe czy tez wrócila do swego polozenia wyj- 45 octowego. Dzialanie to odpowiada zatem temu, które w powolaniu isie na; stan techniki powiaza¬ ne bylo ze znanysai wylacznikamikrancowym*. :iW tym ptfa#kli*ixie wykonania odstep katowy pomiedzy polozeniami krancowymi wynosi 90°. w Funkcje elemen-tu lacznikowego pomiedzy skret¬ nym elementem 2tf *. drugim pierscieniowym ele¬ mentem 2i* spelnia faitirta pierscieniowa sprezy¬ na 2S8, która Jest w U)n?spee&B «uesacaona z na- pieeiem wstepnym zapewniajacym polaczenie cier- H ne pomiedzy druga *H*xa .piensoieniowa 202 a skrecajaca sie czescia JOT, ze m^ewnetrzne szczy¬ ty cHbz falistej sprezyny pierscieniowej 2l« opte- t«ja aie o zewnetruny plaszcz pierscsieoiowego ele¬ mentu «tt, natomiast zewnetrzne saczyty jej czasz m mentu 2SJ, Ztotoek uderzakowy nieruchomego kola fit wyznacza sygnalowy tor £ftt, którego zakres taftowy ^djpfrwJmta odstapowi katowemu pomiedzy wspomnianymi dwom* polozeniami krancowymi, u wynoszacemu w tym przypadku 90°, przy czym ten zakres katowy jest tak dobrany, ze zderzak 212 uksztaltowany na zewnetrznym plaszczu skret¬ nego elementu 207 w tej samej chwili zderza sie ze sciana zlobka, w której rolkowa dzwignia 210 wyznaczajaca jedno polozenie krancowe najezdza na krzywa stanowiiaca ruchomy element 209 czuj¬ nika- polozenia katowego, a z druga sciana zderza sie w chwili, w której rolkowa dzwignia 210, wy¬ czuwajaca drugie krancowe polozenie najezdza na krzywke. Sposób dzialania jest wyjasniony na przykladzie kontroli ruchu czesci maszynowej, wykonujacej skret o 90°. Kiedy ten element ma¬ szynowy zastaje skrecony w jedno polozenie skraj¬ ne, wtedy i czujnik polozenia katowego znajduje sie w skrajnym polozeniu, przy czym element 207 obracajacy sie podczas tego skrecania, zostaje za¬ trzymany przez zderzak 212 w chwili) osiagniecia polozenia krancowego, lecz armatura rurowa np. zawór odcinajacy oraz drugi pierscieniowy ele¬ ment 202 zamocowany na jego wale moze wyko¬ nywac dalszy skret az do krancowego polozenia zaworu, wlbrew sile tarcia wywieranej przez fali¬ sta pierscieniowa sprezyne 216, Dlugosc i poloze¬ nie katowe krzywki stanowiacej ruchomy element 209 powinny byc tak dobrane, alby rolka rolkowej dzwigni 210 pozostawala uniesiona na dlugosci za¬ danego kata wstepnego.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3a, 3b, 3c, 3d, pomiedzy ójrugim pierscieniowym elementem 320 a skrecajacym sie wzgledem niego skretnym elementem 307 jest osadzona z napieciem wstep¬ nym falista pierscieniowa sprezyna 316, wywiera¬ jaca sile tarcia. Powierzchnie obwodowa czujnika 309 polozenia katowego, wystajacego z zewnetrz¬ nego plaszcza skretnego elementu 307 stanowi tu bieznia o zmiennym promieniu krzywizny wzgle¬ dem srodka obrotu skretnego elementu 307, ma¬ jaca korzystny ksztalt spirali o zwiekszajacym siie promieniu. Na koncu spirali znajduje sie ogranicz¬ nik 312 do ustalenia polozenia konca skretnego elementu 307. Ogranicznik 312 styka sie z brze¬ giem otworu 315 dla rolkowej dzwigni 310. Rolka rolkowej dzwigni 310 zostaje naciskana sprezyna 327 organu czujniikowegO' na spirale. Rolkowa dzwignia 310 obraca sie wokól osi osadzonej w pierwszym pierscieniowym elemencie 301, przy czym na Osi tej jest osadzona lacznikowa dzwig¬ nia 328 co najmniej jednego mikrclacznika 311, przy czym ta lacznikowa dzwignia 328 jest doci¬ skana z sila potrzebna do przelaczanja kolka uru¬ chamiajacego mikrolacznika 311 za pomoca laczni¬ kowej sprezyny -399. Do luku rolkowej dzwigni 310 jest zamocowany przesuwnie po okregu luk lacz¬ nikowy 330, zaopatrzony w pazur. Pomiedzy lu¬ kiem rolkowej dzwigni 310 a lukiem lacznikowym 330 sa napiete dociskowe sprezyny 331 wywiera¬ jace potrzebna sile tarcia, przy czym do regulacji ich docisku sluza sruby nastawcze. Pazur luku lacznikowego 330 swa powierzchnia odwrócona od mikrolaczndka 311 dolega dzwigni lacznikowej 328 i dziala w kierunku mikrolacznika 311.Na rolkowej dewigni 310 odchylanej przez wzno¬ szaca sie bieznie ruchomego elementu 309 jest zamocowany lacznikowy luk 330, zaopatrzony9 119 343 10 w -pazur zderzakowy z równoczesnym ustaleniem nastawy wstepnej podczas zderzenia sie ze zderza¬ kowa sruba 332.Drazek, w którym jest osadzona rolka rolkowej dzwigni 310, mozna przedluzyc, przez co uzyskuje sie uklad wiekszego odsadzenia przetwornikowej obudowy 314 od komory pierscieniowej wedlug fig. 3c.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3d, ru¬ chomy element 307 zaopatrzony w ruchomy ele¬ ment 309 o postaci wznoszacej sie biezni czujnika- polozenia katowego jest umieszczony na dalszym elemencie 325 napedzanym za pomoca zebatej prze¬ kladni i skrecajacej sile pod dzialaniem sily tar¬ cia. W tym przykladzie rolka rolkowej dzwigni 310 wykonuje ruch zasadniczo w kierunku pro¬ mieniowym, ,przy czym za jej pomoca przetworni¬ ki o dowolnej liczbie i o postaci mrikrolaczników, laczników magnetycznych, potencjometrów ftp. umozliwiaja zdalne wykazywanie dowolnej Idczby polozen. Poza tym w tym przykladzie wykonania mozna umiescic ruchoma czesc czujnika poloze- nda katowego wewnatrz maszyny, a przetwornik sygnalowy na zewnatrz maszyny d tak np. skretny element 307 mozna umiescic w przekladni zasuwy* pod ippwierzchnia oleju.W przykladzie wykonania wedlug lig. 4a, 4b, 4c i 4d, elementem lacznikowym Jest planetarne kolo 419 o uzebieniu zewnetrznymi, które Jest osa¬ dzone skretnie na lozysku 420 zaopatrzonym w zewnetrzna bieznie, usytuowana mimoosiowo wzgledem osi obrotu skretnego elementu 407, któ¬ re bezposrednio lub posrednio jest zazejbione z ze¬ batym kolem 421 o uzebieniu wewnetrznym, po¬ siadajacym wieksza srednice podzialowa niz pla¬ netarne kolo 419 i zamocowane do pierwszego pSenscientiowego elementu 401, oraz które na swej powierzchni zewnetrznej ma konstrukcyjny ele¬ ment w postaci korzystnie kolka, za .pomoca któ¬ rego jest polaczone z daUszym elementem 425.W tyim wykonaniu Jest przewidziane posrednie za- zejbienie, poniewaz zebate planetarne kolo 419 jest zazejbione z zebatym kolem 423 o uzejbieniu we¬ wnetrznym, zamocowanym wspólosiowo do skretne¬ go elementu 425 o wiekszej srednicy podzialowej, za .pomoca dalszego zebatego kola 422 o uzebieniu zewnetrznym, usytuowanego wspólosiowo wzgle¬ dem planetarnego kola 419, majacego inna sred¬ nice podzialowa, dla której Di nie równa sie Da, a ni nie równa sie n* Dalszy skretny element 425 jest osadzony skret¬ nie na powdterzchni lozyskowej, uksztaltowanej wispólosiowo na pierwszym pierscieniowym ele¬ mencie 401. Na tym dalszym skretnym elemencie 425 jest umieszczony skretny element 407, lub sa umileszczone skretne elementy 407, przy czym po¬ miedzy skretnym elementem 40ff i dalszym skret¬ nym elementem 425 znajduje sie falista pierscie¬ niowa sprezyna 416, spelniaftca funkcje laczniko¬ wego elementu na skutek tego, ze jest umieszczo¬ na miedzy ndmi z napieciem wstepnym, wywiera¬ jac sile tarcia. Ruchomy element 409 jednego czujnika polozenila katowego ma postac krzywki, lub segmentu, osadzonej na plaszczu dalszego skretnego elementu 425. Jedna rolkowa dzwignia 410 podczas najezdzania w krancowym polozeniu,. w jednym kierunku obrotu na jedna krzywke* przelacza makrolacznik 411 i podobnje druga krzywka skretnego elementu 407 jako ruchomy element 409 przelacza drugi mikrolacznik 411 sko¬ ro tylko zostanie osiagniete skrajne polozenie w drugim kierunku obrotu.W pierwszym pierscieniowym elemence 401 znajduja sie zlobki, w których sa zamocowane,, przestawnie w kierunku wzdluznym, zderzaki 412* które uderzaja o promieniowa sciane ruchomego elementu 409 w polozeniach krancowych* W kierunku drugostronnej, promieniowej scia¬ ny krzywki ruchomego elementu 409 wystaja zde¬ rzakowe sruby 424, które sa osadzone w gwinto¬ wanych otworach w pierwszym pierscieniowym elemencie 401 oraz wkrecane i wykrecane w celu ustalania polozenra podstawowego tej krzywki.W tym przykladzie wykonania, odstep katowy pomiedzy dwoma skrajnymi polozeniami umozli¬ wia obrót o okolo 350°. Do tego trzeba doliczyc tyle pelnych obrotów ile wynika z przelozenia n przekladni zejbatej, w tym przypadku planetarnej- Poprzez wymontowanie pianetamych zebatych kól 419 czy 422 oraz mimosrodowego lozyska 420 oraz poprzez sztywne polaczenie dalszego skretne¬ go elementu 425 i drugiego pierscieniowego ele¬ mentu 412 mozna realizowac zdalne wskazywanie równiez mniejjjsfcych *xd 389° skretów, np. 90°.Dlugosc krzywki stanowiacej ruchomy element 409 czujnika polozenia katowego oraz ustalone po¬ lozenie zderzaka 412 w zderzakowym zlobku 426 nalezy tak dobierac, aby rolka rolkowej dzwigni 410 pozostawala uniesiona na zadanym kacie na¬ stawy wstepnej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 5a, Sb,. w jednym wycinku pierwszego pierscieniowego* elementu 591 znajduje sie zamknieta oslona 51i zawierajaca kompletny przetwornik, a w drugimi wycinku, w drugiej zamknietej oslonie 533 jest umieszczony' wymienny zespól zebatej przekladni 534. Miedzy oslona 514 i oslona 533 Jeit usytu¬ owany otwór 515, aby dostatecznie zabezpieczyc przestrzen dla zespolu zejbatej przekladni 534. Na drugim piierscieniowym elemencie SOS jest zamo¬ cowane napedowe zebate kolo 535, które za pomo¬ ca kól zebatych zespolu zebatej przekladni 534 na¬ pedza dalszy skretny element 506 poprzez uksztal¬ towane na niej lub zamocowane do niej zebate kolo 536. Przy laczeniu kól zejbatyeh zaopatrzo¬ nyeh w znak „plus", osadzonych , na wspólnym wale i zaibezpieczoinych wzgledem niego v przed obrotem, a takze przy laczeniu zazebionych ze so¬ ba kól zebatych, zaopatrzonych w znak ^minus", czesciowo zazebiajacych sie ze soba wewnatrz .Je¬ go zespolu zebatej przekladni, czesciowo stano¬ wiacych z jednej strony czesc elementu laczniko¬ wego, a z drugitej strony czesc tego zespolu prze¬ kladni zejbatej, mozna lancuch kinematyczny prze¬ kladni okreslic nastepujacym wzorem, stosujac oznaczncfci cyfrowe i literowe .tych elementów: 535^{a+b) — kladzie wykonania modna za pomoca zespolu ze¬ batej przekladni 534 zrealizowac, poprzez wymiane w nim kól zebatych, wiele roznych przelozen. 10 15 *0 15 a 35 40 45 50 55 •0 t119 343 11 I tak, mozna na przyklad najmniejsze przelozenie ustalic poprzez nalozenia kól zebatych (a + f) na wspólny wal i zalbezpdeczenie ich przed obrotem wzgledem niego. Przez pominiecie zesipolu zebatej przekladni! ii sztywnego polaczenia drugiego pier- icieniowego elementu 502 i- dalszego skretnego ele¬ mentu 525 mozna zrealizowac zdalnie wskazywanie równiez mniejszych skretów niz 330°.W przykladzie wykonania wedlug fig. 6a, 6b, 6c, 6d, z wiencem zebatym wzglednie slimacznica, który jest uksztaltowany na skretnym elemencie 607 zamocowanym do drugiego pierscieniowego elementu 602 i który spelnia tu funkcje ruchomego elementu 609, poniewaz polozenie jego zebów sta¬ nowi kat skrecenia, zazebia sie napedzane zebate kolo 635, wzglednie slimak, osadzone na wypusto- wym wale pociagowym urzadzenia 639 do wska¬ zywania kata skrecania i zabezpieczone wzgledem niego przed obrotem. Na gwincie srubowym tego walu jest osadzona widlowa nakretka 641 kopiu¬ jaca przemieszczenie, zabezpieczona przed obrotem wzgledem tego walu za pomoca skretnej laczniko¬ wej ramy 642. Na gwincie pociagowego walu 640 sa umieszczone przesuwnie, w kierunku poosiowym, dwa bezgwintowe obiegowe kola 644 w polaczeniu wpustowo-wypustowym, wymuszajacym ich obrót, a kazdym z nich jest zestawiony dalszy skretny element 625, zaopatrzony w gwint wewnetrzny.Pomiedzy obiegowym kolem 644, a dalszym skre¬ tnym elementem 625 jest osadzona z napieciem wstepnym falista pierscieniowa sprezyna. 616, utrzy¬ mujaca cierne polaczenie miedzy nimi. Widlowa nakretka 642 jest zaopatrzona z obu stron w zde¬ rzaki 643, wzgledem których na obiegowych kolach €44 sa równiez uksztaltowane zderzaki. Na bocznej sciance zamknietej obudowy 638 jest umieszczony co najmniej jeden mikrolacznik 611, którego kolek lacznikowy jest dociskany jednym ramieniem lacz¬ nikowej dzwigni 626 pod dzialaniem lacznikowej sprezyny 629 z sila wywolujaca przelaczenie. Dru¬ gie ramie lacznikowej dzwigni 628, osadzonej skret¬ nie na bezgwintowej, wolnej koncówce wpustowe¬ go pociagowego walu 640, naciska na lacznikowa rame 642 sila lacznikowej sprezyny 628 w strone polozenia srodkowego.Skret obu lacznikowych dzwigni 628 jest ogra¬ niczony za pomoca nastawnych srubowych zde¬ rzaków 612, dopuszczajacych rózne wstepne nasta¬ wy katów. W tym przykladzie wykonania pelne przelozenie stanowi iloczyn liczby wolnych zwojów wpustowych pociagowego walu 640 przez liczbe zebów napedzanego slimaka 637 znajdujacego sie w komorze pierscieniowej, jezeli jest to slimak jednozwojowy. Przed uruchomieniem urzadzenia w zespole do wskazywania kata skrecania recznie wprawia sie dalsze skretne elementy 625 w ruch, wbrew sile tarcia i przemieszcza az do zderzenia «ie z -widlowa nakretka 641 zabezpieczona przed obrotem wzgledem wpustowego pociagowego walu «40, w tym celu,, alby w przypadku nastawiania armatury w polozenia krancowe widlowa nakretka 641 przemieszczala dalsze skretne elementy 625 w tolozenie krancowe. Eliminuje to bledy recznego nastawiania. Zaleta ta dotyczy zreszta wszystkich odmian urzadzenia wedlug wynalazku do wskazy- 12 wania polozenia, gdy po nastawieniu armatura jest ustawiona raz w jednym a nastepnie w dru¬ gim polozeniu krancowym. Zaleta ta wynika z opisu dzialania urzadzenia wedlug wynalazku.W zespole 639, przed uruchomieniem urzadzenia dalsze skretne elementy 625 nalezy recznie spraw¬ dzic, przemieszczajac je, pokonujac sile tarciaaz do zderzenia z widlowa nakretka 641, zabezpieczona przed obrotem wzgledem walu 640. Na skutek 10 przemieszczania armatury rurowej w jedno po¬ lozenie krancowe jedno obiegowe kolo 644 zaopat¬ rzone w wypust zabiera, dzieki ustanowieniu przez falista pierscieniowa sprezyne 616 ciernego pola¬ czenia, dalszy skretny element 625 ze soba, przy J5 czym krawedz zderzaka 643 skreca lacznikowa rame 642 na tyle, na ile pozwala na to zderzak 612 ustalajacy wstepna nastawe i niedopuszczaja¬ cy do dalszego skrecania lacznikowej dzwigni 628.Podczas dalszego ruchu armatury rurowej w stro- 20 ne jednego polozenia krancowego, widlowa na¬ kretka 641 zabezpieczajaca przed obrotem za po¬ moca ramy, jest przemieszczana w kierunku po¬ osiowym wzdluz obracajacego sie walu 640 wraz z dalszym skretnym elementem 625 sprzegnietym 25 z nia za pomoca zderzaków i przesuwa go przed soba dzieki polaczeniu ciernemu obiegowego kola 644 zaopatrzonego w wypust. W chwili osiagniecia tego - polozenia krancowego zespól zlozony ze skretnego elementu 625 oraz kola 644 zostaje usta¬ je lony na wale dzieki polaczeniu ciernemu miedzy nimi.Podczas przestawiania armatury rurowej w przeciwne polozenie krancowe, widlowa nakretka 641 zabiera ze soba drugi zespól utworzony ze 3£ skretnego elementu 625 oraz kola 644 i przemiesz¬ cza na odleglosc odpowiadajaca drugiemu poloze¬ niu krancowemu na skutek tego, ze lacznikowa rama 642 jest zatrzymywana przez zderzak 612 umieszczony z drugiej strony. Lacznikowe dzwig- 40 nie 628 utrzymuja lacznikowa rame 642 w polo¬ zeniu srodkowym pod dzialaniem lacznikowej sprezyny 629, z którego przemieszczana w jednym lub drugim kierunku przelacza jeden lub drugi mikrolacznik poprzez przemieszczenia lacznikp- 45 wych dzwigni 628. Nalezy przy tym zauwazyc, ze zmiana polozenia krancowego uwarunkowana zu¬ zyciem armatury pociaga za soba przesuniecia ze¬ spolu zestawionego ze skretnego elementu 625 oraz kola 644, dzieki czemu urzadzenie poprawnie wskazuje nowe, po przesunieciu, polozenie kran¬ cowe.Z przykladu wykonania urzadzenia wedlug fig. 7 latwo zauwazyc, ze skretny element 707 ma po¬ stac kola biegunowego, którego bieguny wykonane z materialu ferromagnetycznego stanowia rucho¬ me elementy 709 czujnika polozenia katowego, przy czym na pierwszym pierscieniowym elemen¬ cie 701, naprzeciw wienca biegunowego, sa umiesz¬ czone indukcyjne cewki 7<16, których wyprowadze¬ nia sa przylaczone do dalszego urzadzenia 745 do przetwarzania sygnalów.Oczywiscie, podobnie jest skonstruowana pojem¬ nosciowa postac wykonania nadajnika impulsów elektrycznych, a mianowicie nabiegunniki kola biegunowego, wystepujacego jako skretny element119 343 13 14 707 sa zastapione elementami pojemnosciowymi, a naprzeciw tych ruchomych elementów 709 czuj¬ nika polozenia katowego, na pierwszym pierscie¬ niowym elemencie 701 sa równiez umieszczone lub uksztaltowane elementy pojemnosciowe.W nadajniku impulsów elektrycznych, na plasz¬ czu skretnego elementu 707 sa umieszczone lub uksztaltowane stykowe petle jako ruchome ele¬ menty 709 czujnika polozenia katowego, a z pierw- szego pierscieniowego elementu 701 wystaja elek¬ tryczne styki, siegajac w tor przemieszczania petli stykowych, wystepujacych jako ruchome elementy 709.Podobnie jest skonstruowany czujnik impulsowy, w którym ruchomy element 709 oraz przeciwlegla jego czesc stanowi pneumatyczny przetwornik.Istota wynalazku wywodzi sie z podstawowych -cech techniki przejmowania, przetwarzania i prze¬ kazywania sygnalów i dlatego obok opisanych mozliwe sa i inne warianty i wykonania wyna¬ lazku. Waly moga na przyklad byc, sprzegniete ze soba magnetycznie, za pomoca indukcyjnego sprzegla, przy czym krag asortymentowy mozna jeszcze poszerzyc o liczne dalsze rozwiazania funkcjonalne, w celu jak najlepszego dopasowania do miejscowych potrzeb.Poza tym urzadzenie to moze byc równiez sto¬ sowane jako organ uruchamiajacy do zaworów i podobnych urzadzen. Przy takim jega zastosowa¬ niu nieruchomy element jest wyposazony w silnik napedowy do przemieszczania skretnego elementu.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do ustalania wartosci kata skre¬ cania skretnego elementu mechanizmu bedacego w ruchu lub przenoszacego ruch i do nadawania sygnalów informacyjnych i/albo wielkosci naistaw- ezych, w zaleznosci od jego chwilowego polozenia katowego, wyposazone w elementy ulegajace wzglednemu skreceniu, wspólpracujace z jego or¬ ganami sterujacymi i w przetwornik do ustalania wartosci wielkosci fizykalnej, przedstawiajacej wzgledne skrecenie, znamienne tym, ze na nieru¬ chomym elemencie mechanizmu jest umieszczony pierwszy pierscieniowy element (101, 201, 301, 401, 501, 601, 701) a na skretnym elemencie jest umiesz¬ czony dTugi pierscieniowy element (102, 202, 302, 402, 502, 602, 702), przy czym elementy te w stanie zlozonym tworza pusta komore pierscieniowa, a ponadto w tej komorze pierscieniowej jest umie¬ szczony skretny element (207, 307, 407, 507, 607, 707), który jest usytuowany wspólosiowo wzgledem drugiego pierscieniowego elementu (102, 202, 302, 402, 502, 602, 702) i sprzegniety z nim za pomoca elementu sprzegajacego, a poza tym na skretnym elemencie (207, 307, 407, 607, 707) jest umieszczony ruchomy element (209, 309, 409, 609, 709) jednego lub wielu czujników polozenia katowego, które za pomoca pierwszego pierscieniowego elementu (101, 201, 301, 401, 501, 601, 701) sa polaczone lub sprze¬ zone mechanicznie lub bezstykowo z przetworni¬ kiem sygnalowym (213). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze oba pierscieniowe elementy (101 i 102) sa wy¬ posazone w uszczelki (104), zapewniajace ich wo¬ doszczelne i/lub hermetyczne polaczenie. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze miedzy dwoma pierscieniowymi elementami (101 9 i 102) usytuowane jest lozysko (103) oraz przeciw- plomieniowa i przeciwwybuchowa szczelina (105), zabezpieczajaca przed nadcisnieniem wewnetrznym. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze skretny element (207) jest polaczony z drugim 10 pierscieniowym elementem (202) za pomoca ele¬ mentu sprzegajacego, stanowiacego elastyczne sprzeglo. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze skretny element (707) jest polaczony z drugim X5 pierscieniowym elementem (702) za pomoca ele¬ mentu sprzegajacego, stanowiacego sztywne sprzeg- 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1] znamienne tym, ze przetwornik (213) jest umieszczony na zewnet- 20 rznej scianie pierwszego pierscieniowego elementu (201) w zamknietej oslonie (214), przy czym przez scianke zewnetrzna oslony (214) jest przeprowa¬ dzony wyjsciowy sprzegajacy element (206) prze¬ twornika (213), a ponadto w zakrytej zamknieta » oslona czesci pierwszego pierscieniowego elementu (201) znajduje sie jeden lub wiecej otworów (21$), poprzez który lub które w tor (£17) przemieszcza¬ nia sie ruchomego elementu lub ruchomych ele¬ mentów (209) czujnika polozenia katowego, umie- 90 szczonego w komorze pierscieniowej, jest wpro¬ wadzony co najmniej jeden czujnik przetwornika (213), korzystnie rolkowa dzwignia (910). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze w pierwszym pierscieniowym elemencie (201) 33 jest zamocowane nieruchome kolo (218) zaopatrzo¬ ne w zlobek zderzakowy, a skretny element (207) stanowi kolo krzywkowe, natomiast element sprze¬ gajacy stanowi falista pierscieniowa sprezyna (216) umieszczona pomiedzy drugim pierscieniowym ele- 40 mentem (202) a skretnym elementem. 4207), z na¬ pieciem wstepnym zapewniajacym ich cierne pola¬ czenie, zas ruchomy element lub ruchome elemen¬ ty (209) czujnika polozenia katowego ma lub maja korzystnie postac krzywki lub segmentu, uksztal- 45 towanego na wystajacej lub wystajacych zew¬ netrznej powierzchni skretnego elementu (207). 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ruchomy element <309) czujnika polozenia kato¬ wego, wystajacy z zewnetrznej powierzchni skret- 50 nego elementu (307), jest uksztaltowany swa po¬ wierzchnia zewnetrzna jako narastajacy na obwo¬ dzie wzdluz linii ciaglej,,korzystnie spiralnej. 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na zewnetrznej powierzchni skretnego elementu 55 (207) i na wewnetrznej powierzchni nieruchomego kola (218) sa umieszczone lub uksztaltowane ele¬ menty konstrukcyjne zderzakowych wylaczników krancowych. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, «o ze sprzegajacy element ma postac przekladni pla¬ netarnej, umieszczonej pomiedzy drugim pierscie¬ niowym elementem (402) a skretnym elementem (407), wyposazonej w pierwsze i drugie zebate kolo planetarne (419 i 422), umieszczone wspólosiowo 65 obok siebie w sztywnym polaczeniu, majace rózne15 119 343 16 srednice podzialowe, D± nie równe D2, i rózne przelozenie, nx nie równe r^, a ponadto na we¬ wnetrznym plaszczu pierwszego pierscieniowego elementu (401) jest uksztaltowane lub utwierdzone kolo zebate (421) o uzebieniu wewnetrznym, z któ¬ rym jest zazebione pierwsze kolo zebate planetar¬ ne (419), zas drugie kolo zebate planetarne (422) jest zazebione z dalszym skretnym elementem (425) uksztaltowanym w postaci kola zebatego o uzebie¬ niu wewnetrznym, przy czym pomiedzy skretnym elementem (407) zaopatrzonym w ruchomy ele¬ ment (409) czujnika polozenia katowego a dalszym skretnym elementem (425) jest umieszczona pod napieciem wstepnym, zapewniajacym wywieranie sily tarcia, falista pierscieniowa sprezyna (416). 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze skretny element (407) jest osadzony obrotowo na dalszym skretnym elemencie (425), przy czym ten dalszy skretny element (425) jest osadzony obrotowo na elemencie konstrukcyjnym (401a), za¬ mocowanym na pierwszym pierscieniowym ele¬ mencie (401). 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na zewnetrznej scianie bocznej pierwszego pierscieniowego elementu (501) jest umieszczona dalsza zamknieta oslona (533), przy czym w czesci zewnetrznej scianki zakrytej ta druga zamknieta oslona (533) jest wykonany dalszy otwór (515), a ponadto w tej drugiej zamknietej oslonie (533) jest umieszczony jedno lub wielostopniowy zespól (534) przekladni zebatej, z którego co najmniej jedno kolo zebate (534a) siega poprzez otwór (515) do komory pierscieniowej i w niej zazebia sie co naj¬ mniej jednym kolem zebatym (535) przekladni ze¬ batej, wykonanej jako element sprzegajacy. 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ruchomy element (609) czujnika polozenia ka¬ towego, za pomoca wienca zebatego lub slimaczni¬ cy (635) uksztaltowanych na zewnetrznym plaszczu skretnego elementu (607), zazebia sie z kolem ze¬ batym (637) siegajacym poprzez zewnetrzna scianke pierwszego pierscieniowego elementu (601) do we¬ wnatrz komory pierscieniowej, przy czym kolo ze¬ bate (637) stanowi element (639) urzadzenia wy¬ twarzajacego sygnaly odpowiadajace katowi skre¬ cania, wyposazonego w mechanizm kopiujacy i umieszczonego w oslonie (638) zamocowanej do zewnetrznej sciany pierwszego pierscieniowego ele- 5 mentu (601). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, albo 6, albo 7„ albo 8, albo 10, albo 13, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego ma postac znanego nadajnika impulsów. 10 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego jest elektrycznym nadajnikiem impulsów, przy czym skretny element (707) ma postac kola biegunowego, którego nabie- gunniki stanowia ruchome elementy (709) czujnika 15 polozenia katowego, a poza tym na pierwszym pierscieniowym elemencie (701), naprzeciw kola biegunowego, sa umieszczone cewki indukcyjne (746). 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego jest elektrycznym 2Q nadajnikiem impulsów zas skretny element (707) ma postac kola biegunowego, którego nabiegun- niki stanowia elementy pojemnosciowe, wystepu¬ jace jako ruchome elementy (709) czujnika polo¬ zenia katowego, a poza tym na pierwszym piers- 25 . cieniowym elemencie (701), naprzeciw kola biegu¬ nowego, sa równiez umieszczone lub uksztaltowane elementy pojemnosciowe. 17. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego ma postac elektrycz- 30 nego nadajnika impulsów zas na plaszczu skret¬ nego elementu (707) sa umieszczone lub uksztal¬ towane petle stykowe jako ruchome elementy (709) czujnika polozenia katowego, a ponadto na pierw¬ szym pierscieniowym elemencie (701) znajduja sie 35 elektryczne styki siegajace w tor przemieszczenia sie petli stykowych, stanowiacych ruchome ele¬ menty (709). 18. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego ma postac prze- 40 twornika pneumatycznego. 19. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na ruchomym elemencie jest umieszczony silnik napedzajacy element skretny.119 343 soi atrr %t Figla MK- 101 FigAd ~J Fig. 3b119 343 425 <*2 4rW 420 402 «f 401. 5* 501 535 9C5 533 / W 60V 515' b 53* Fig.Sb 637 640 639 656, 628^- 611— JL' [Ol Uo vo on | o o 629 Fig.6d A-A a-a C-C D~D 643 W Fig.6c 625; PZGraf. Koszalin A-1435 85 A-4 Cena IW zl PL PL

Claims

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do ustalania wartosci kata skre¬ cania skretnego elementu mechanizmu bedacego w ruchu lub przenoszacego ruch i do nadawania sygnalów informacyjnych i/albo wielkosci naistaw- ezych, w zaleznosci od jego chwilowego polozenia katowego, wyposazone w elementy ulegajace wzglednemu skreceniu, wspólpracujace z jego or¬ ganami sterujacymi i w przetwornik do ustalania wartosci wielkosci fizykalnej, przedstawiajacej wzgledne skrecenie, znamienne tym, ze na nieru¬ chomym elemencie mechanizmu jest umieszczony pierwszy pierscieniowy element (101, 201, 301, 401, 501, 601, 701) a na skretnym elemencie jest umiesz¬ czony dTugi pierscieniowy element (102, 202, 302, 402, 502, 602, 702), przy czym elementy te w stanie zlozonym tworza pusta komore pierscieniowa, a ponadto w tej komorze pierscieniowej jest umie¬ szczony skretny element (207, 307, 407, 507, 607, 707), który jest usytuowany wspólosiowo wzgledem drugiego pierscieniowego elementu (102, 202, 302, 402, 502, 602, 702) i sprzegniety z nim za pomoca elementu sprzegajacego, a poza tym na skretnym elemencie (207, 307, 407, 607, 707) jest umieszczony ruchomy element (209, 309, 409, 609, 709) jednego lub wielu czujników polozenia katowego, które za pomoca pierwszego pierscieniowego elementu (101, 201, 301, 401, 501, 601, 701) sa polaczone lub sprze¬ zone mechanicznie lub bezstykowo z przetworni¬ kiem sygnalowym (213).

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze oba pierscieniowe elementy (101 i 102) sa wy¬ posazone w uszczelki (104), zapewniajace ich wo¬ doszczelne i/lub hermetyczne polaczenie.

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze miedzy dwoma pierscieniowymi elementami (101 9 i 102) usytuowane jest lozysko (103) oraz przeciw- plomieniowa i przeciwwybuchowa szczelina (105), zabezpieczajaca przed nadcisnieniem wewnetrznym.

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze skretny element (207) jest polaczony z drugim 10 pierscieniowym elementem (202) za pomoca ele¬ mentu sprzegajacego, stanowiacego elastyczne sprzeglo.

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze skretny element (707) jest polaczony z drugim X5 pierscieniowym elementem (702) za pomoca ele¬ mentu sprzegajacego, stanowiacego sztywne sprzeg-

6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1] znamienne tym, ze przetwornik (213) jest umieszczony na zewnet- 20 rznej scianie pierwszego pierscieniowego elementu (201) w zamknietej oslonie (214), przy czym przez scianke zewnetrzna oslony (214) jest przeprowa¬ dzony wyjsciowy sprzegajacy element (206) prze¬ twornika (213), a ponadto w zakrytej zamknieta » oslona czesci pierwszego pierscieniowego elementu (201) znajduje sie jeden lub wiecej otworów (21$), poprzez który lub które w tor (£17) przemieszcza¬ nia sie ruchomego elementu lub ruchomych ele¬ mentów (209) czujnika polozenia katowego, umie- 90 szczonego w komorze pierscieniowej, jest wpro¬ wadzony co najmniej jeden czujnik przetwornika (213), korzystnie rolkowa dzwignia (910).

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze w pierwszym pierscieniowym elemencie (201) 33 jest zamocowane nieruchome kolo (218) zaopatrzo¬ ne w zlobek zderzakowy, a skretny element (207) stanowi kolo krzywkowe, natomiast element sprze¬ gajacy stanowi falista pierscieniowa sprezyna (216) umieszczona pomiedzy drugim pierscieniowym ele- 40 mentem (202) a skretnym elementem. 4207), z na¬ pieciem wstepnym zapewniajacym ich cierne pola¬ czenie, zas ruchomy element lub ruchome elemen¬ ty (209) czujnika polozenia katowego ma lub maja korzystnie postac krzywki lub segmentu, uksztal- 45 towanego na wystajacej lub wystajacych zew¬ netrznej powierzchni skretnego elementu (207).

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ruchomy element <309) czujnika polozenia kato¬ wego, wystajacy z zewnetrznej powierzchni skret- 50 nego elementu (307), jest uksztaltowany swa po¬ wierzchnia zewnetrzna jako narastajacy na obwo¬ dzie wzdluz linii ciaglej,,korzystnie spiralnej.

9. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na zewnetrznej powierzchni skretnego elementu 55 (207) i na wewnetrznej powierzchni nieruchomego kola (218) sa umieszczone lub uksztaltowane ele¬ menty konstrukcyjne zderzakowych wylaczników krancowych.

10. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, «o ze sprzegajacy element ma postac przekladni pla¬ netarnej, umieszczonej pomiedzy drugim pierscie¬ niowym elementem (402) a skretnym elementem (407), wyposazonej w pierwsze i drugie zebate kolo planetarne (419 i 422), umieszczone wspólosiowo 65 obok siebie w sztywnym polaczeniu, majace rózne15 119 343 16 srednice podzialowe, D± nie równe D2, i rózne przelozenie, nx nie równe r^, a ponadto na we¬ wnetrznym plaszczu pierwszego pierscieniowego elementu (401) jest uksztaltowane lub utwierdzone kolo zebate (421) o uzebieniu wewnetrznym, z któ¬ rym jest zazebione pierwsze kolo zebate planetar¬ ne (419), zas drugie kolo zebate planetarne (422) jest zazebione z dalszym skretnym elementem (425) uksztaltowanym w postaci kola zebatego o uzebie¬ niu wewnetrznym, przy czym pomiedzy skretnym elementem (407) zaopatrzonym w ruchomy ele¬ ment (409) czujnika polozenia katowego a dalszym skretnym elementem (425) jest umieszczona pod napieciem wstepnym, zapewniajacym wywieranie sily tarcia, falista pierscieniowa sprezyna (416).

11. Urzadzenie wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze skretny element (407) jest osadzony obrotowo na dalszym skretnym elemencie (425), przy czym ten dalszy skretny element (425) jest osadzony obrotowo na elemencie konstrukcyjnym (401a), za¬ mocowanym na pierwszym pierscieniowym ele¬ mencie (401).

12. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na zewnetrznej scianie bocznej pierwszego pierscieniowego elementu (501) jest umieszczona dalsza zamknieta oslona (533), przy czym w czesci zewnetrznej scianki zakrytej ta druga zamknieta oslona (533) jest wykonany dalszy otwór (515), a ponadto w tej drugiej zamknietej oslonie (533) jest umieszczony jedno lub wielostopniowy zespól (534) przekladni zebatej, z którego co najmniej jedno kolo zebate (534a) siega poprzez otwór (515) do komory pierscieniowej i w niej zazebia sie co naj¬ mniej jednym kolem zebatym (535) przekladni ze¬ batej, wykonanej jako element sprzegajacy.

13. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ruchomy element (609) czujnika polozenia ka¬ towego, za pomoca wienca zebatego lub slimaczni¬ cy (635) uksztaltowanych na zewnetrznym plaszczu skretnego elementu (607), zazebia sie z kolem ze¬ batym (637) siegajacym poprzez zewnetrzna scianke pierwszego pierscieniowego elementu (601) do we¬ wnatrz komory pierscieniowej, przy czym kolo ze¬ bate (637) stanowi element (639) urzadzenia wy¬ twarzajacego sygnaly odpowiadajace katowi skre¬ cania, wyposazonego w mechanizm kopiujacy i umieszczonego w oslonie (638) zamocowanej do zewnetrznej sciany pierwszego pierscieniowego ele- 5 mentu (601).

14. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, albo 6, albo 7„ albo 8, albo 10, albo 13, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego ma postac znanego nadajnika impulsów. 10 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego jest elektrycznym nadajnikiem impulsów, przy czym skretny element (707) ma postac kola biegunowego, którego nabie- gunniki stanowia ruchome elementy (709) czujnika

15. Polozenia katowego, a poza tym na pierwszym pierscieniowym elemencie (701), naprzeciw kola biegunowego, sa umieszczone cewki indukcyjne (746).

16. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego jest elektrycznym 2Q nadajnikiem impulsów zas skretny element (707) ma postac kola biegunowego, którego nabiegun- niki stanowia elementy pojemnosciowe, wystepu¬ jace jako ruchome elementy (709) czujnika polo¬ zenia katowego, a poza tym na pierwszym piers- 25 . cieniowym elemencie (701), naprzeciw kola biegu¬ nowego, sa równiez umieszczone lub uksztaltowane elementy pojemnosciowe.

17. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego ma postac elektrycz- 30 nego nadajnika impulsów zas na plaszczu skret¬ nego elementu (707) sa umieszczone lub uksztal¬ towane petle stykowe jako ruchome elementy (709) czujnika polozenia katowego, a ponadto na pierw¬ szym pierscieniowym elemencie (701) znajduja sie 35 elektryczne styki siegajace w tor przemieszczenia sie petli stykowych, stanowiacych ruchome ele¬ menty (709).

18. Urzadzenie wedlug zastrz. 14, znamienne tym, ze czujnik polozenia katowego ma postac prze- 40 twornika pneumatycznego.

19. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na ruchomym elemencie jest umieszczony silnik napedzajacy element skretny.119 343 soi atrr %t Figla MK- 101 FigAd ~J Fig. 3b119 343 425 <*2 4rW 420 402 «f 401. 5* 501 535 9C5 533 / W 60V 515' b 53* Fig.Sb 637 640 639 656, 628^- 611— JL' [Ol Uo vo on | o o 629 Fig.6d A-A a-a C-C D~D 643 W Fig.6c 625; PZGraf. Koszalin A-1435 85 A-4 Cena IW zl PL PL