Przedmiotem wynalazku jest uklad do rozlacza¬ nia napedu pojazdu zwlaszcza zawierajacy normal¬ nie otwarty przelacznik, który jest zamkniety po nacisnieciu drugiego pedalu hamulca polaczonego szeregowo przewodem z przelacznikiem swiatel hamulca i cewke zaworu elektromagnetycznego.Gdy cewka jest wzbudzona zawór jest przesuwany dla wylaczenia napedu.Znany'jest z opisu patentowego Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 3 050165 uklad do rozlacza¬ nia napedu, zawierajacy zródlo mocy zasilajace zarówno uklad napedowy wprawiajacy pojazd w ruch, jak i pompy hydrauliczne dostarczajace ciecz hydrauliczna do sterowania pojazdem w celu umoz¬ liwienia manipulowaniem narzedziami przewozony¬ mi przez pojazd. .W niektórych sytuacjach zachodzi potrzeba wy¬ laczania przez operatora ukladu napedowego tak, aby calkowita moc byla skierowana do pomp hy¬ draulicznych. Takie sytuacje pojawiaja sie czesto, gdy pojazd zmniejsza swoja szybkosc podrózna i nastepuje ladowanie, przykladowo, gdy ladowarka z pelnym pojemnikiem zbliza sie do platformy.Szybkosc silnika spadlaby w takim przypadku, a wraz ze zmniejszeniem szybkosci silnika zmniej¬ szylby sie przeplyw z pomp hydraulicznych. Po¬ niewaz przeplyw cieczy hydraulicznej jest koniecz¬ ny do szybkiego podnoszenia pojemnika, a takze do zapewnienia sterowania pojazdu, pozadana jest zatem duza szybkosc silnika. Stosujac pedal hamul- 10 15 20 25 ca, który odlacza albo wylacza naped jednoczesnie zmniejszajac szybkosc podrózna pojazdu, operator moze zwiekszyc albo utrzymywac szybkosc silnika, dla utrzymania okreslonego przeplywu cieczy hydraulicznej z pomp.W innych sytuacjach, nie jest pozadane odlacza¬ nie ukladu napedowego albo wylaczenie napedu podczas hamowania gdy pojazd jest „w drodze".Bardzo potrzebny jest uklad pozwalajacy operato¬ rowi badz stosowac hamulce podczas automatycz¬ nego odlaczania ukladu napedowego, badz stoso¬ wac hamulce podczas utrzymywania pracy ukladu napedowego.Poniewaz teren, na którym pracuja takie pojaz¬ dy czesto nie jest poziomy, pozadanym jest rów¬ niez unikniecie niepotrzebnego krecenia sie kól albo jazdy na luzie. Gdyby operator znalazl sie w sytuacji zmuszajacej go do hamowania z odlaczonym napedem, pozadane jest aby hamulce zadzialaly przed wylaczeniem napedu. W przeciwnym razie pojazd, jesli pracuje na pochylosci moze jechac na luzie w krótszym przedziale czasu, tj. miedzy odlaczeniem napedu do zadzialania hamulców.Elementy do selektywnego sterowania tylko ha¬ mulcami badz hamulcami wraz z automatycznym odlaczeniem napedu musza byc umieszczone w przedziale operatora albo w kabinie, podczas gdy naped jest oddalony od niej. W przypadku prze¬ gubowej ladowarki, kabina i naped moga byc umieszczone na róznych odcinkach ramy. Celem 115 210115 210 odlaczenia napedu w odpowiedzi na sygnal wy¬ sylany z kabiny musi istniec polaczenie miedzy pedalem hamulca i napedem. W przeszlosci to po¬ laczenie bylo realizowane za pomoca przewodów hydraulicznych albo pneumatycznych albo po rzez polaczenia mechaniczne. Takie polaczenia sa kosz¬ towne, wymagaja duzej liczby elementów mecha¬ nicznych i pochlaniaja duzo czasu. W dodatku gdy kabina i naped sa rozmieszczone na róznych od¬ cinkach ramy, takie przewody albo polaczenia roz¬ ciagaja sie w obszarze przegubu, który i tak juz jest skomplikowany na skutek obecnosci polaczen hydraulicznych zapewniajacych polaczenia miedzy pompami i Okladami hydraulicznymi.Celem wynalazku jest skonstruowanie ukladu do rozlaczania napedu 'pojazdu podczas korzystania z hamulców, który to uklad jest ekonomiczny, wy¬ maga* mniej ukladów mechanicznych i jest latwy do zainstalowania i''konserwacji.Cel wynalazku osiagnieto przez skonstruowa¬ nie ukladu do rozlaczania napedu, w którym ob¬ wód hydrauliczny zawiera elektromagnetyczny za¬ wór sterujacy odlaczaniem sprzegla, przelacznik sterowany mechanicznie, normalnie zamkniety, po¬ laczony szeregowo z akumulatorem, cisnieniowym przelacznikiem i elektromagnetycznym zaworem ¦ przy czym elektromagnetyczny zawór, normalnie otwarty, umozliwia wlaczanie sprzegla oraz jest pobudzany, gdy przelacznik i cisnieniowy przelacz¬ nik sa zamkniete, odlaczajac sprzeglo.Obwód hydrauliczny zawiera hamulcowa pompe, elementy laczace dla uruchamiania hamulcowej pompy, pierwszy pedal hamulca i drugi pedal ha¬ mulca, polaczone z elementami laczacymi, przy czym przelacznik jest zamykany jedynie po nacis¬ nieciu drugiego pedalu hamulca.Obwód hydrauliczny zawiera silownik przysto¬ sowany do wspólpracy z elektromagnetycznym za¬ worem, zawór polaczony z tlokiem silownika, przy czym zawór w polozeniu normalnym umozliwia wlaczenie sprzegla, zas po przesunieciu, po wlacze¬ niu elektromagnetycznego zaworu, w drugie polo¬ zenie, wylacza skrzynke biegów. Pomiedzy zawo¬ rem i sprzeglem jest usytuowany sterujacy zawór, przystosowany do sterowania wlaczaniem i wyla¬ czaniem sprzegla, gdy zawór jest w polozeniu nor¬ malnym, przy czym gdy zawór jest przemieszcza¬ ny po wlaczeniu elektromagnetycznego zaworu, sterujacy zawór jest wylaczony.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ukladu rozlaczenia napedu pojazdu.Na rysunku przedstawiono uklad do rozlaczania napedu pojazdu wyposazonego w konwencjonalny uklad 10 hamulcowy, który moze byc zarówno hy¬ drauliczny jak i hydrauliczno-pneumatyczny i mo¬ ze wykorzystywac hamulce bebnowe albo tarczowe albo ich kombinacje.Pompa hamulcowa 12 z tlokiem 14 stanowia uklad zamkniety, kierujacy ciecz hydrauliczna pod cisnieniem przez przewód 16 do hamulców 18, z których jeden uwidoczniono schematycznie. Prze¬ wód 16 laczy sie z rozpieraczami 20 hydrauliczny¬ mi poszczególnych kól, dla spowodowania zadzia¬ lania hamulców w odpowiedzi na cisnienie cieczy hydraulicznej. Tlok 14 jest zamocowany do ramie¬ nia 22 polaczonego z walem 24, zamocowanym ob¬ rotowo w lozyskach 26. Ramie 28 jest zamocowane do walu 24, przeciwlegle do ramienia 22. Wspornik 5 30 w ksztalcie litery „U" jest zamocowany do ra¬ mienia 28. Pedal hamulca 32 jest zamocowany do jednego ramienia wspornika 30 za pomoca dzwigni 34. Nacisniecie pedalu 32 powoduje obrót walu 24 w lozyskach 28, za pomoca ramienia 28, w kierun- 10 ku ruchu wskazówek zegara.Ramie 22 obraca sie z walem 24 i powoduje ruch tloka 14 w cylindrze pompy 12. Sprezyna 39 polaczona z ramieniem 22 przesuwa tlok 14 z po¬ wrotem do polozenia normalnego i powoduje zwol- 15 nienie hamulców.Drugie ramie wspornika 30, w ksztalcie litery „U", ma podtrzymujaca dzwignie 36 zamocowana do wspornika 30, która podtrzymuje drugi pedal 38 hamulca. Normalnie otwarty przelacznik 40 jest 20 zamontowany na pedale 38 hamulca i jest zamy¬ kany przez nacisniecie stopa operatora, zwykle z sila . dostateczna do przezwyciezenia sily ^ naciagu sprezyny 39. Przewód elektryczny 42 laczy prze¬ lacznik 40 z koncówka normalnie otwartego prze- 25 lacznika 44 reagujacego na cisnienie* Czlon wykonawczy przelacznika cisnieniowego 44 reaguje na cisnienie cieczy w przewodzie hydra¬ ulicznym 16, doprowadzanej za pomoca zlaczki 46 w ksztalcie litery „T" i krótkiego odcinka przewo- 30 du 48. Przelacznik cisnieniowy 44 zamyka sie, gdy cisnienie hydrauliczne w przewodzie 16 osiaga za¬ dana wartosc i otwiera sie, gdy cisnienie spadnie ponizej tej wartosci.Przelacznik cisnieniowy 44 moze byc zwyklym 35 przelacznikiem swiatel hamulcowych wykorzysty¬ wanym w pojezdzie, dla uruchomienia swiatla ha¬ mulców i polaczony przewodem 50 do jednego z biegunów akumulatora 52. Lampka swiatla hamul¬ ców jest dolaczona do przewodu 56, do tego sa- 4J mego konca przelacznika 44 co przewód 42. Cokól albo oprawka swiatel 54 jest uziemiona za pomoca przewodu 58 i konsekwentnie, gdy przelacznik cis¬ nieniowy 44 jest zamkniety przez cisnienie w prze¬ wodzie 16, obwód jest polaczony z akumulatorem 45 52 i swiatla 54 swieca. Przewód 60 laczy przelacz¬ nik 40 i cewke 62 elektromagnetycznego zaworu 64.Zawór 64 zawiera korpus 66 cewki, który jest zamocowany suwliwie w otworze 68 w korpusie 70 50 zaworu. Sprezyna 72 naciska korpus 66 cewki w kierunku dna otworu 68. W korpusie 70 zaworu sa trzy szczeliny 74, 76 i 78, które lacza sie z otworem ' 68. Pompa 80 przez przewód 82 doprowadza ciecz pod cisnieniem do szczeliny 74, przewodu 82 i prze- 55 wodu 85, dostarczajacego ciecz dla innych czyn¬ nosci w pojezdzie jak przykladowo smarowanie.Zbiornik 84 jest polaczony ze szczelina 74 przewo¬ dem 86, zas szczelina 78 jest polaczona z silowni¬ kiem 88 za pomoca przewodu 90. Wewnetrzne 60 przejscia 92 w korpusie 66 cewki lacza szczeliny 78 i 76 i blokuja szczeline 74, gdy cewka dotyka otworu 68 i jest przesunieta na lewo, jak to uwi¬ doczniono na rysunku, dla umozliwienia polacze¬ nia pomiedzy szczelina 74 i szczelina 78 oraz za- 65 blokowania szczeliny 76.5 115 210 6 Silownik 88 zawiera tlok 94, który jest dociska¬ ny przez sprezyne 96 w prawo i jest przesuwany w lewo przez wprowadzona pod cisnieniem ciecz do silownika przez przewód 90. Dwupozycyjny za¬ wór 98 jest polaczony z tlokiem i ustawiany przez tlok silownika. W normalnym polozeniu, gdy tlok jest dociskany przez sprezyne, ciecz pod cisnie¬ niem z pompy 100, usytuowanej w przewodzie 102, jest kierowana ,przez zawór j98 do przewodu 103, a przewody 104 i 105 sa polaczone ze zbiornikiem 84. Gdy do silownika 88 jest dostarczona ciecz pod cisnieniem przez przewód 90, zawór 98 jest przesuwany w lewo i przewody 102, 103, 104 i 105 sa polaczone ze zbiornikiem 84. Przewody 103 i 105 lacza sie z kierunkowym zaworem sterujacym 112.Kierunkowy zawór sterujacy jest trzypozycyj- nym zaworem centralnym. Gdy zawór 112 przesu¬ wa sie w lewo, przewody 103 i 106 sa polaczone powodujac, ze sprzeglo 109 i skrzynka biegów 110 sa ustawione tak, ze realizuja naped do przodu, a przewody 105 i 107 sa polaczone ze soba i lacza sprzeglo 109 ze zbiornikiem 84. Gdy zawór steru¬ jacy 112 przesuwa sie w prawo, przewody 103 i %107 sa polaczone pomiedzy soba, powodujac dzia¬ lanie zwrotne sprzegla 109, i -lacza sprzeglo ze zbiornikiem 84.Nacisniecie pedalu 32 powoduje uzycie hamulców 18, przy czym koncowe cisnienie w przewodzie 16 zamknie przelacznik 44. Jednakze przelacznik 40 pozostaje otwarty i cewka 62 jest wzbudzona. Na¬ ped jw skrzynce biegów 110 pozostaje nie zmieinio- ny przez nacisniecie pedalu 32. " Z powyzszego nalezy rozumiec, ze poczatkowe nacisniecie pedalu 38 zamknie przelacznik $0 i w przewodzie 16 zacznie narastac cisnienie. Cewka 62 pozostaje niewzbudzoria az do momentu gdy cis¬ nienie w przewodzie 16 stanie sie wystarczajace do zamkniecia przelacznika 44. Cisnienie to, wys¬ tarczajace do zamkniecia przelacznika 44, powodu¬ je zadzialanie rozpieraczy hydraulicznych 20 i osiagniecie okreslonej sily hamowania przez ha¬ mulec 18. Gdy przelacznik 44 zamyka sie, obwód zawierajacy akumulator 52 zamyka sie i cewka 62 przesuwa korpus 66 kierujac ciecz do cylindra si¬ lownika 88 aby przerwac naped.Poniewaz okreslona sila hamowania osiagana jest zanim cewka 62 zostanie wzbudzona, pojazd nie bedzie sie poruszal po nacisnieciu pedalu 38. Wiel¬ kosc sily hamowania osiaganej przed wylaczeniem napedu moze byc skontrolowana albo selektywnie nastawiania przez przelaczniki wybierajace rózne cisnienia dla przelacznika 44. Tak wiec przez za¬ stapienie przelacznika 44 przelacznikiem, który za¬ myka sie przy wiekszym albo mniejszym cisnie¬ niu, moze byc zmieniona wielkosc sily hamowania przy uwzglednieniu wykonania przelaczników.Nalezy równiez zauwazyc, ze po zwolnieniu pe¬ dalu 38, przelacznik 40 otworzy sie i cewka 62 nie jest wzbudzana. Sprezyna 72 przesuwa korpus 66 w polozenie uwidocznione na rysunku, które poz- 9 wala sprezynie 96 w cylindrze silownika 88 prze¬ sunac zawór 98 w uwidocznione polozenie. Naped w skrzynce biegów 110 powróci do warunków, gdy pedal 38 byl wcisniety, zakladajac ze operator nie zmieni polozenia zaworu 112.Zastrzezenia patentowe 2. Uklad, wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze obwód hydrauliczny zawiera hamulcowa pompe (12), elementy laczace, dla uruchamiania hamulco¬ wej pompy (12), pierwszy pedal (32) hamulca i drugi pedal (38) hamulca polaczone z elementami laczacymi, przy czym przelacznik (40) jest zamyka¬ ny jedynie po nacisnieciu drugiego pedalu (38) hamulca. 3. Uklad, wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze obwód hydrauliczny zawiera silownik <88) przysto¬ sowany do wspólpracy z elektromagnetycznym za¬ worem (64), zawór (98) polaczony z tlokiem silow¬ nika (88), przy czym zawór (98) w polozeniu nor¬ malnym umozliwia wlaczenie sprzegla (108, 109), zas po przesunieciu, po wlaczeniu elektromagne¬ tycznego zaworu (64), w drugie polozenie, wylacza skrzynie biegów (110). 4. Uklad, wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze ma usytuowany pomiedzy zaworem (98) i sprzeglem (108, 109), sterujacy zawór (112), przystosowany do sterowania wlaczaniem i wylaczaniem sprzegla (108, 109), gdy zawór (98) jest w polozeniu normal¬ nym, przy czym gdy zawór (95) jest przemieszcza¬ ny po wlaczeniu elektromagnetycznego zaworu (64), sterujacy zawór (112) jest wylaczony. 15 to 25 30 35 40 45 50 1. Uklad do rozlaczania napedu pojazdu majace¬ go .hamulce hydrauliczne, skrzynie biegów z hyd_ 15 raulicznie uruchamianymi sprzeglemi oraz obwód elektryczny swiatel hamulcowych zawierajacy za¬ rówke i normalnie otwarty cisnieniowy przelacznik, dla wlaczenia zasilania zarówki, gdy w obwodzie plynu hamulcowego cisnienie plynu ma zadana •o wartosc, znamienny tym, ze obwód hydrauliczny zawiera elektromagnetyczny zawór (64) sterujacy odlaczaniem sprzegla (108, 109), przelacznik (40) sterowany mechanicznie, normalnie zamkniety, po¬ laczony szeregowo z akumulatorem (52), cisnienio- M wym przelaczrrikiem (44) i elektromagnetycznym zaworem (64), przy czym elektromagnetyczny za¬ wór (64), normalnie otwarty, umozliwia wlaczanie sprzegla (108, 109) oraz jest pobudzany, gdy prze¬ lacznik (40) i cisnieniowy przelacznik (44) sa zam- 30 kniete, odlaczajac sprzeglo (108, 109).115 210 36 40 38 34 ,32 ILZGraf. Z-d Nr i2 — 4W/8I2 05+20 szt. A4 Cena 100 zl PL