Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do usu¬ wania hald. Znane jest powszechnie skladowanie materialów sypkich na haldach oraz usuwanie ich w miare potrzeby. Znane jest równiez nanoszenie na halde materialu domieszkowego, skladowanego warstwami, co przy usuwaniu daje dodatkowe wymieszanie materialów. Nasyipywanie materialu na halde odbywa sie przewaznie transporterami i i przykladowo przy nasypywaniu srednim, przy stosowaniu transportera przenosnego, usypuje sie wzdluz haldy jedno na drugim skladowisko dasz- kowate.Do usuwania hald stosowane sa urzadzenia spe¬ cjalne, na przyklad koparki, wzglednie ladowarki zwrotne. Urzadzenie tego rodzaju umieszczone na mostku przesuwnym wzdluz haldy, przesuwne jest równcez w kierunku poprzecznym haldy. Urzadze¬ nia tego typu sa zazwyczaj kolami czerpakowymi pobierajacymi material sypki. Kola czerpakowe rozmieszczone sa zazwyczaj tak, ze obracaja sie one wckól osi srodkowej mostka, a ich ruch obro¬ towy moze odbywac sie w obydwu kierunkach.Czerpaki kola mozna przestawiac, dzieki czemu u- rzadzenie moze pracowac w obydwu kierunkach.Obrotowe ulozyskowanie kola czerpakowego wokól osi srodkowej mostka, wymaga stosunkowo duzych nakladów. Ponadto cecha ujemna tego ro¬ dzaju kola czerpakowego jest to, ze material mo¬ ze byc pobierany jedynie z dna haldy, co powo¬ duje dodatkowe zawilgocenie materialu. Równiez 10 15 20 25 srednica kola czerpakowego ogranicza glebokosc pobierania materialu. Znane jest takze rozwiaza¬ nie, w którym koparka usytuowana jest na wóz- iku przesuwnym na mostku. Wózek ten zaczepiony jest na mostku, co umozliwiiiai jego dobre prowa¬ dzenie. W tym znanym wykonaniu, koparka jest kolem czerpakowym ulozyskowanym na wózku, ponizej mostka. Wystepuja w nim w dalszym cia gu te same ujemne cechy kola czerpakowego, to jest pobieranie materialu tyilko z dna niecki.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad i. wykonanie urzadzenia do usuwania hald, skladajacego sia z mostu ruchomego, poruszaja¬ cego sie w kierunku wzdluznym hald, na którym zamontowany jest ruchomy, obejmujacy most wó¬ zek, który przesuwany jest w kierunku poprzecz¬ nym do haldy i wyposazony jest w przyrzad czer¬ pakowy.Wedlug wynalazku osiagnieto ten cel tak, ze la¬ dowarke wsteczna stanowi lancuch czerpakowy opasujacy i prowadzony wokól mostu poprzez co najmniej trzy krazki zwrotne, ulozyskowane na wózku. Ten rodzaj lancucha zezwala na bardzo proste ulozyskowanie krazków zwrotnych, elimi¬ nuje wszelkie trudnosci konstrukcyjne i umozliwia opasanie go wokól mostu. Z uwagi na to, ze wó¬ zek opasuje most, krazki zwrotne mozna dowolnie ulozyskowywac wokól wózka i to bez specjalnych trudnosci konstrukcyjnych. Istnieje równiez moz¬ liwosc usuwania haldy w obydwu kierunkach, a 114 2283 114 228 4 ile naped lancucha jest nawrotny. Tafcie rozwia¬ zanie jest najkorzystniejsza forma wykonania opi¬ sywanego wynalazku. Jezeli czerpaki usytuowane sa symetrycznie do plaszczyzn srodkowych prze¬ chodzacych przez ich osie uchylne, to wówczas mozna przestawiac zderzaki, wzglednie przewie¬ szac same czerpaki. Mozna równiez w calosci prze¬ lozyc lancuch. Urzadzenie wedlug wynalazku po¬ siada te zalete, ze umozliwia prowadzenie lancu¬ cha do dolu na dowolna odleglosc. Wynalazek ze¬ zwala wiec na wykonywanie koryta na dnie hal- . Szyny przejazdu mostu musza byc ulozone m krawedzi górnej koryta tak, azeby odstep pomte- dzy dnem koryta, a mostem byl stosunkowo duzy.Odistep ten daje sie laitiwo zachowac przez odpo¬ wiednie rozmieszczenie krazków zwrotnych. Niec¬ ka w ksztalcie koryta! ma te zalete w porównaniu z plaskim dnem, ze przy stosunkowo malej sze¬ rokosci haldy? osiajga sie równomierny jej prze¬ krój poprzeczny, przez co zmniejszona zostaje równiez rozpietosc mostka, wzgUedmie przy jedna¬ kowej szerokosci istniejacy przekrój poprzeczny haldy moze byc zwiekszony. Ponadto, niecka w ksztalcie'koryta ma te zalete w porównaniu z pla¬ skim dnem,'ze eliminuje wierzcholki trójkata kra¬ wedzi bocznych przekroju haldy, w których, w prj&ypadku dna plaskiego haldy, znajduje sie je¬ dynie znikoma ilosc materialu sypkiego.Gdy wymagana jest stala wydajnosc urzadzenia, to wówczas w przypadku plaskiego dna, musi byc zastosowane urzadzenie do zaladunku wstecznego o duzej predkosci, w celu wyrównywania nierów¬ nosci przekroju. Powyzsze klopoty nie wystepuja w przypadku haldy korytowej. Równomiernosc wymieszania materialu sypkiego przy haldowaniiu haldy korytowej jest równiez znacznie lepsza, s odmieszanie sie materialu jest w miej znacznie mniejsze, niz w haldach trójkatnych o dnie pla¬ skim. Przy stosowaniu jako urzadzenia czerpako¬ wego, lancucha zwalowarki lancuchowo-czerpako- wej istnieje mozliwosc prowadzenia lancucha wzdluz kata nasypu, co. umozliwia pobieranie ma¬ terialu na calej wysokosci haldy. Istnieje równiez mozliwosc pobierania materialu tyiko z dna hal¬ dy. Wówczas moga byc stosowane znane grabie skrobakowe, utrudniajace nasiakliwosc materialu w'kierunku dio dna haldy.W najkorzystniejszym konstrukcyjnym rozwia¬ zaniu wedlug wynalazku, przewiduje sie po jed¬ nym krazku zwrotnym na obydwu stronach mostu, ulozyskowamych nad nim, oraiz jeden krazek zwrot¬ ny ulozyskowany posrodku ponizej mostu. Powyz¬ sze trzy kraizki zwrotne wystarczaja na prowadze¬ nie lancucha pod kazdym dowolnym katem.Zgodnie z wynalazkiem mozliwe jest przestawne ulozyskowanie co najmniej jednego z dwóch leza¬ cych pa obydwu stronach mostu krazków zwrot¬ nych, Dzieki temu mozna dopasowywac nachylenie lancucha do róznych katów. Przestawne ulozysko¬ wanie daje sie blokowac w prosty sposób, przy pomocy wzdluznie przestawnych zastrzalów na wózku.Naped lancucha moze przebiegac poprzez naped jednego krazka zwrotnego, ulozyskowanego z bo- / ku wózka. Jezeli ulozyskowanie jednego z dwu zamontowanych z [boku wózka kraizków zwrotnych jest przestawne,, to wskazane jeslt napedzanie nie- przestawne, bocznie zamontowanego krazka zwrot- 5 aego.Oprócz kól tocznych biegnacych po szynach u- mieszczonych na górnej powierzchni mostu, ko¬ rzystne jest zastosowanie dodatkowych kól pro¬ wadzonych po • szynach t umieszczonych na dolnej powierzchni mostu. W ten sposób sily zostaja roz¬ lozone we wszystkich kierunkach. Korzystne jest zastosowanie u dolu mostu, szyn o szerokosci to¬ ru takiej, jak na wierzchu mostu, po których przetaczaja sie dwa kola ulozyskowane na bel¬ kach wzdluznych wózka. przedmiot wynalazku , objasniony jest w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja urzadzenie do usuwania ma¬ terialu, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój wedlug linii I—I z fig. 2, a fig. 2 przedstawia wi¬ dok mostu z wózkiem, ustawianym w kierunku wzdluznym haldy. Fig. 3 i 4 przedstawiaja w tym samym przekroju jak na fig. 1 przyklady wyko¬ nania -urzadzenia do usuwania materialu.Przy wykonaniu urzadzenia w sposób przedsta¬ wiony na fig. 1 i 2, przez 1 oznaczono halde ko¬ rytowa, której dolne ograniczenie stanowia sciany 2 koryta oraz dno 3 koryta a której linie kontu¬ rowa ponad korytem oznaczono przez 4. Koryto ograniczone jest ponadto scianami 5, wystajacymi w góre. Na szynach 6, biegnacych wzdluz haldy 1 i po obydwu jej stronach, porusza sie most 8, na kolach 7. Wzdluz mostu 8 porusza sie wózek 9, na którym zamontowana jest ladowarka zwrotna 11.W moscie 8 przeprowadzony jest przenosnik tas¬ mowy 10, który przenosi material sypki dostarcza¬ ny przez ladowarke zwrotna 11 na przenosnik tas¬ mowy 12 przebiegajacy wzdluz haldy. Na moscie ulozone sa dwie szyny 13, po których tocza sie kola 14. wózka 9, Na dolnej stronie mostu 8 prze¬ widziano równiez szyny 15, po których przetacza¬ ja sie kola 16 wózka 9. Rozstaw kól na szynach 15, na dolnej itronie mostu 8, jest w przyblizeniu taki sam, jak rozstaw kól na szynach 13, ulozo¬ nych na wieracruu mostu. Na kazdej z dwu szyn 15 porusza sie jedna para kól 16.Kola ulozyskowane sa na belkach 17 i 17' wóz¬ ka 9. Boczne podparcie wózka 9, na moscie 8, uzy¬ skuje sie poprzez kólka prowadzace 48, usytuowa¬ ne obrotowo wokól osi pionowych, na wózku 9 oraz obejmujace z boku szyne 13. W ten sposób ma miejsce zdecydowane przymusowe prowadze¬ nie wózka 9, po moscie 8, przy czym wózek 9 moze przejmowac sily dzialajace pionowo jak i si¬ ly boczne.Z boku ponad mostem 8, ulozyskowane sa~ na wózku dwa krazki zwrotne 18 i 19. Krazek zwrot¬ ny 18, napedizany jest przez zespól napedowy 20, skladajacy sie z silnika i przekladni.Ulozyskowanie krazka zwrotnego 19, oznaczono przez 19a, a krazka zwrotnego 18 przez 18a. Na dolnym koncu wózka, zamontowany jest trzeci krazek zwrotny 21, a jego os oznaczono numerem 15 20 25 30 35 40 45 50 55, 60114228 2la. Krazek ten ulozyskowany jest posrodku, po¬ nizej mostu 8.Poprzez krajzki zwrotne 18, 19 i 21 przeprowa¬ dzony jest lancuch czerpakowy 22 z czerpakami 23. Czerpaki 23 pobieraja material sypki z dna 3 niecki korytowej i przenosza go na przenosnik tasmowy 10, orzeprowadzony w moscie 8. W gór¬ nych krazkach zwrotnych 18 i 19, pomiedzy ze¬ brami poprzecznymi 24 i sciankami bocznymi wy¬ twarzaja sie komory, do których czerpaki 23 wy¬ sypuja material i z których material zeslizgujac sie po skosnych plaszczyznach gladkich 25, dopro¬ wadzany jest na przenosnik tasmowy 10.Na wózku 9 zamontowane sa grabie skrobako- we 26. Maja one za zadanie rozluznianie haldowa- nego materialu i zsuwanie go na dno 3 haldy. Gra¬ bie skrolbakowe 26 zamocowane sa na prowadni¬ kach 27, kitóre polaczone sa przegubowo z wóz¬ kiem w mieiscu 28 oraz w 29, z grabiami 26 ora? jarzmem trónkaitoiym 30, dzialajacym w miejscu 31 na graibia^h. Janzrmo trójkatne 30 polaczone jest przegubowo \ wózkiem 9, w mieijscu 32, zas trzeci puinkt przeignibu 33 jarzma 30 polaczony jest prze¬ gubowo w miejscu 35 z wóflteiem poprzez wzdluz¬ nie .przestawny dzwigar 34. Zmiana kata nasta¬ wienia giraibi 26 odpowiednio do kata nasypu ma¬ terialu, dokonuje sie przez odchylanie jarzma za pomoca skracania przedluzenia dzwigara 34, Jak to przedstawiono na fig. .1, lancuch czerpakowy 22 napedzany jest w kierunku strzalki 36, zas most porusza sie w lewo, w kierunku strzalki 37, pod¬ czas gdy cale urzadzenie do usuwania haldy pra¬ cuje w lewo.Urzadzenie moze pracowac równiez w prawo, w kierunku strzalki 38. W tym celu na prawej stronie przewidziano równiez grabie skrobakowe 26, które równiez polaczone sa przegubowo z wóz¬ kiem 9, za pomoca dzwigara 27 oraz jarzma trój¬ katnego 30. Podczas pracy w prawo zgodnie ze strzalka kierunkowa 38, kierunek -napedu lancucha czerpakowego 10 zostaje odwrócony, a czerpaki ulegaja przewieszeniu i moga pracowac w kierun¬ ku wskazywanym przez strzalke 39.Przyklad wykonania urzadzenia przedstawiony na fig. 3 rózni sie od przykladu wykonania przed¬ stawionego na fig. 1 i 2 tylko tym, ze czerpaki 23 lancucha 22 ulozone sa symetrycznie. Przy nawra¬ caniu napedu czerpaki nie musza byc przewiesza¬ ne i wystarczy tylko przestawic zderzaki, które przytrzymuja czerpaki 23' w polozeniu roboczym, podczas pobierania materialu sypkiego, które z drugiej strony umozliwiaja opróznianie czerpaków.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug fig. 4 rózni sie od przykladu wykonania tego urzadzenia wedlug fiig. 1 i 2 tym, ze ulozyskowanie 19b kraz¬ ka zwrotnego 19' jest przestawne, podczas gdy krazek zwrotny 18 ulozyskowany jest w identycz¬ ny sposób na stale, na wózku 9. Ulozyskowanie I9b krazka zwrotnego 19' przytrzymywane jest przez dwa przestawne dzwigary teleskopowe 40 i 41. Dzwigary polaczone sa przegubowo z wóz¬ kiem w miejscach 42 i 43. W ten sposób ulozysko¬ wanie 19b krazka zwrotnego 19' mozna przesta¬ wiac w rózne polozenia. Lancuch z czerpakami napedzany jest w kierunku strzalki 48, przy czym czerpaki pobieraja material sypki, nie tylko z dna 3 niecki korytowej, lecz pracuja równiez wzdluz kata nachylenia skarpy haldy. Przedstawione linia ciajgla .polozenie krazka zwrobnego 19' odpowiada 5 katowi nachylenia skarpy wynoszacemu 3i5°.Skarpa zaznaczona jest linia 47. Linia przery¬ wana zaznaczono drugie polozenie 19" krazka zwrotnego, odpowiadajace katowi nachylenia skar¬ py wynoszacemu 45°. Powyzsze nastawianie od- 10 bywa sie przez skracanie dzwigara 41 oraz prze¬ dluzanie dzwigara 40. Równiez i grabie skrobako¬ we 26 moga byc przestawiane z polozenia zazna¬ czonego linia pelna 26', odpowiadajacego katowa nachylenia skarpy 35°, w polozenie 26" zaznaczo- !5 ne linia przerywana, a odpowiadajace katowi na¬ chylenia skarpy 45°. W tym celu grabie skroba¬ kowe 26 sa polaczone przegubowo z wózkiean 9, w miejscu 43, za pomoca dzwigara teleskopowego.W tym przypadku opróznianie czerpaków nie od- 20 bywa sie przez wspóldzialanie z krazkiem zwrot- nym, lecz przewidziany jest do tego celu specjal¬ ny zderzak, nie przedstawiony na rysunku, który odpowiednie czerpaki przechyla w polozeniie 23". 25 Urzadzenie wedlug fiig. 4 pracuje tylko w pra¬ wo, a most 8 porusza sie w kierunku strzalki 46.Istnieje mozliwosc przestawienia ukladu tak, azeby urzadzenie pracowalo w lewo, a most 8 po¬ ruszal sie w kierunku przeciwnym do kierunku wskazywanego przez strzalke 46. W tym przypad¬ ku krazek zwrotny 18 musialby byc analogicznie przestawny jak krazek zwrotny 19' i musialby byc przewidziany co najmniej jeden dodatkowy kra¬ zek zwrotny, usytuowany ponad mostem 8, do podnoszenia nad mostem 8 lancucha czerpakowego.W urzadzeniu wedlug wynalazku przewidziano równiez nie uwidoczniona na figurach wage tasmo¬ wa, usytuowana na koncach mostu 8, sluzaca do kontroli ilosci transportowanego materialu. 40 Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do usuwania hald z jednym mo¬ stem przesuwnym w kierunku wzdluznym haldy, 45 na którym obejmujacy go wózek jest przesuwny w kierunku poprzecznym haldy i wyposazony jest w ladowarke wsteczna, znamienne tym, ze lado¬ warke wsteczna stanowi lancuch czerpakowy (11), prowadzony wokól mostu (8), poprzez co najmniej 50 trzy krazki zwrotne (18, 19, 21) ulozyskowane na wózku. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ma krazki zwrotne (18, 19) ulozyskowane ponad mostem (8) z obydwu jego stron oraz jeden kra- 55 zek zwrotny (21), ulozyskowany w przyblizeniu posrodku pod mostem (8). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze naped lancucha czerpakowego jest na- wrotny. eo 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze ulozyskowanie co najmniej jednego (19) z dwu umieszczonych po obydwu stronach mostu kraz¬ ków zwrotnych (18, 19) jest przestawne. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, g5 ze ulozyskowanie przestawne (19b) krazka zwrot-114 228 nego (19) ustalame jest na wózku (9) za pomoca wzdluzinde przestawnych krzyzulców (40 i 41). 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na wózku dodatkowo do koi (14) pracujacych na szynach (13), ulozonych na wierzchu mostu, ulozyskowane sa dalsze kola, pracujace na szynach (15), ulozonych na stronie dolnej mostu (8). 8 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze szyny (15) ulozone na stronie dolnej mo-stu (8) maja w przyblizeniu taka sama szerokosc toru, jak szyny (13) ulozone na wierzchu mostu, przy czym po szynach (15), ulozoinych na stronie dolnej mostu, prowadzone sa po dwa ulozyskowame na belkach wzdluznych (17) wózka, kola (16).FI6.1 56 39114 228 VJ3 iw//A&//Awww/ws;/^v;;&v//*\?/sAx; AS 'VflT FIGA w PL PL PL PL PL PL PL PL