PL110149B1 - Device for preheating air sucked in by supercharged diesel engines - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do pod¬ grzewania powietrza zasysanego w doladowywa¬ nym silniku wysokopreznym, przy malych jego obciazeniach.Wiadomo, ze dla zwiekszenia mocy silnika wy¬ sokopreznego nalezy zwiekszyc cisnienie powietrza doladowanego, w celu zwiekszenia ilosci utlenia¬ cza doprowadzanego do silnika, a wiec nalezy zwiekszyc ilosc paliwa wtryskiwanego na jeden cykl. W doladowywanych silnikach wysokoprez¬ nych powietrze jest sprezane przez sprezarke na¬ pedzana tunbina, która zazwyczaj jest napedzana przez gazy spalinowe wymienionego silnika. Dla tych silników -czesto jest nawet konieczne wsta¬ wienie chlodnicy pomiedzy sprezarka i kolektor wlotowy, w celu obnizenia temperatury powietrza po sprezaniu, w taki sposób, aby jeszcze zwiekszyc ilosc powietrza doprowadzanego do cylindrów dla takiej samej objetosci przemieszczanej, oraz utrzy¬ mac odpowiednia temperature podczas cyklu pra¬ cy silnika.* Dla danego stopnia sprezania, nie mozna jednak zwiekszyc nadmiernie cisnienia powietrza dola¬ dowanego, gdyz spowodowaloby to zbyt wysokie cisnienie spalania, które narzuciloby niedopu¬ szczalne naprezenia w elementach silnika. Prowa¬ dzi to wiec do zmniejszenia stopnia sprezania. Z drugiej strony, zmniejszenie stopnia sprezania ma swe granice, rozruch i praca przy malych obciazeniach staja sie utrudnione, poniewaz tem- 10 peratura powietrza po sprezaniu nie jest juz do¬ statecznie wysoka dla dokonywania zaplonu wtry¬ skiwanego paliwa.Celem wynalazku jest zlagodzenie wymienionych wad przez umozliwienie podgrzewania zasysanego powietrza przy malych obciazeniach silnika. Cel ten zostal osiagniety przez wykonanie urzadzenia do podgrzewania powietrza zasysanego w dolado¬ wywanym silniku wysokopreznym, zawierajacego turbine napedzana gazami .spalinowymi polaczona z kolektorem wylotowym i sprzezona mechanicznie ze sprezarka powietrza doladowywanego, której wyjscie jest polaczone z kolektorem wlotowym po¬ wietrza, korzystnie przez chlodnice powietrza.Istota wynalazku polega na tym, ze urzadzenie za¬ wiera wymiennik ciepla, którego wejscie jest po¬ laczone z kolektorem wylotowym za turbina, oraz zamkniety obieg, w którym krazy plyn ogrzewany w wymienniku i chlodzony w kontakcie z powie¬ trzem zasysanym przekazujac mu swoje cieplo.W innym rozwiazaniu, w urzadzeniu wyzej wy¬ mienionego' typu, kolektor wylotowy jest polaczo¬ ny z wejsciem plynu . ogrzewajacego wymiennika ciepla za posrednictwem sterowanego zaworu trój- 25 drogowego, przy czym obrotowy wymiennik ciepla 'Jest polaczony szeregowo z kolektorem wlotowym.W jeszcze innym rozwiazaniu, w urzadzeniu wyzej wymienionego typu, kolektor wylotowy jest polaczony z wejsciem plynu ogrzewajacego 30 wymiennika ciepla za posrednictwem sterowanego 20 110 1493 zawOru trójdrogowego, przy czym obrotowy wy- . miennik ciepla ma wejscie plynu ogrzewanego po¬ laczone z powietrzem otoczenia, a wyjscie plynu ogrzewanego polaczone z ko/lektorem wlotowym za posrednictwem sterowanego zaworu^ trójdro¬ gowego. Przy rozruchu, powietrze moze byc pod¬ grzewane przez pomocniczy palnik, kitóry nie jest przedmiotem wynalazku.Przedmiot wynalazku jest -uwidoczniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, ha którym fig. 1 przedstawia pierwszy przyklad wykonania urza¬ dzenia do podgrzewania zasysanego powietrza, schematycznie," fig. 2 — drugi przyklad wykonania urzadzenia z fig. 1, fig. 3 — trzeci przyklad wy¬ konania urzadzenia' z fig. 1, fig. 4 — czwarty przyklad wykonania urzadzenia z f:g. 1, fig. 5 i 6 — fragmenty rozwiazan, które moga byc wprowa¬ dzone do urzadzenia z fig. 3;, fig, 7 — piaty przy¬ klad wykonania urzadzenia z fig. 'li, fig. 8 — szósty przeklad wykonania urzadzenia z fig. 1', fig. 9 — siódmy przyklad wykonania urzadzenia z fig. 1.Urzadzenie przedstawione na fig. 1 zawiera vsil- nik wysokoprezny 11 wyposazony w kolektor wlo¬ towy 12 i kolek tor wylotowy 13. Kolektor wylo¬ towy 13 jest polaczony z turbina 14 napedzajaca sprezarke 15 polaczona z kolektorem wlotowym poprzez chlodnice 16. Zawór 17. umieszczony po¬ miedzy kolektorem wyilotowym 13 i kolektorem wlotowym 12, za chlodnica 16, jest sterowany przez czujnik 18 temperatury zasysanego powie¬ trza, za posrednictwem ulkladu sterowania ze wspomaganiem, nie opisanego*, a pokazanego sche¬ matycznie na rysunku liniami przerywanymi.Turbina 14 jest napedzana przez gazy spalinowe i obraca sprezarke 15, która kieruje sprezone po¬ wietrze do kolektora wlotowego poprzez chlodnice 16. Gdy temperatura powietrza zasysanego staje sie zfbyt niska, wskutek .pracy silnika przy niskich obciazeniach, czujnik 18 steruje otwarciem zawo¬ ru 17, który umozliwia bezposrednie mieszanie czesci cieplych gazów spalinowych z silnika z po¬ wietrzem zasysanym, i w nastepstwie, podgrze¬ wanie tego powietrza.Urzadzenie przedstawione schematycznie na fig. 2 rózni sie od poprzedniego urzadzenia tym, ze zawór 17 jest zamieniony na sterowany zawór trójdrogowy 19 polaczony z kolektorem wlotowym, i sterowany jak poprzednio, przez czujnik 18. Ten zawór trójdrogowy, korzystnie o dzialaniu stop¬ niowym, umozliwia regulowanie zawartosci w mie¬ szanie powietrza zasysanego i gazów spalino¬ wych. Zawór 19 jest wykonany w taki sposób, ze pozwala on na stale utrzymywanie polaczenia miedzy sprezarka a kolektorem wlotowym, w celu unikniecia pompowania wymienionej sprezarki.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione' schematycznie na fig. 3 rózni sie od .poprzednich, tyrn, ze wymiana ciepla pomiedzy gazami spali¬ nowymi a powietrzem ssanym odbywa sie za po¬ srednictwem pomocniczego czynnika cieplonosnego, na przyklad wody, a nie przcz bezposrednie mie¬ szanie gazów spalinowych z zasysanym powie- . trzem. Jak poprzednio, urzadzenie zawiera silnik wysokoprezny 11, tunbine 14, sprezarke 15, chlod- 149 4 nice 16 i czujnik 18 temperatury. Oprócz tego za¬ wiera ono wymiennik 22 ciepla umieszczony za (turbina, którego wejscie 20 plynu grzejnego, jest polaczone z kolektorem wylotowym, a którego _ wyjscie 21 ogrzewanego plynu, jest polaczone za • posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego 23, z wejsciem 24 plynu chlodzacego chlodnicy 16, której wyjscie 25 plynu chlodzacego jest polaczone za posrednictwem sterowanego zaworu trójdro¬ gowego 26 z wejsciem 27 wymiennika 22. Kazdy przewód 28 i 29 plynu cieplonosnego moze byc polaczony, odpowiednio za posrednictwem stero¬ wanego zaworu trójdrogowego 30 lub- 31, z obie¬ giem 32 zewnetrznego wykorzystania ciepla. Wszy- ,B stkie zawory 23, 26, 30 i 31 sa sterowane przez 15 ten sam czujnik 18 temperatury za posrednictwem nie opisanego ukladu sterowania ze wspomaga¬ niem. ' Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: gazy 20 spalinowe przechodzac przez wymiennik 22 pod¬ grzewaja plyn cieplonosny. O ile temperatura za¬ sysanego powietrza jest dostateczna, plyn cieplo¬ nosny krazy dzieki umieszczeniu zaworów 30 i 31. w obiegu 32 do wykorzystania zewnetrznego: za¬ wory 23 i 26 znajduja sie w ta'kim polozeniu, ze plyn chlodzacy przechodzi normalnie przez chlod¬ nice 16. Gdy temperaftura zasysanego powietrza staje sie zbyt niska wskutek pracy silnika przy malych obciazeniach, czujnik 18 steruje zmiana 30 stanu zaworów 23, 26, 30 i 31, a plyn cieplonosny przestaje krazyc w o:bwódzie 32 i zamienia sie w wymienionej chlodnicy 16 w plyn chlodzacy, która dziala wtedy jako wymiennik ciepla i podgrzewa . , zasysane powietrze. *' • » ¦ 35 Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione schematycznie na fig. 4 jest podobne do urzadze¬ nia opisanego poprzednio, przy czym usuniety zo¬ stal obieg 32 do wykorzystania zewnetrznego.Wskutek tego mógl tez zostac usuniety zawór 30, 40 natomiast w obwodzie plynu "cieplonosnego zostala umieszczona pompa 35 umozliwiajaca wymuszony obieg wymienionego' plynu cieplonosnego w obwo¬ dzie zamknietym, zas podczas pracy silnika przy normalnych obciazeniach, zawór 36 ma calkowicie 45 otwarty przelot w kierunku wymiennika 22, w ce¬ lu utrzymania plynu cieplonosnego w odpowied¬ niej temperaturze.Do urzadzen przedstawionych na fig. 3 i 4 moga byc wprowadzone udoskonalenia szczególowo 50 przedstawione na fig. 5 i 6. Udoskonalenia te do¬ tycza podlaczenia wejscia 20 plynu grzejnego wy¬ miennika 22 do kolektora wylotowego. Zgodnie z fig. 5., wejscie 20 jest polaczone za posrednic¬ twem sterowanego zaworu trójdrogowego 36, ko- 55 rzystnie o dzialaniu stopniowym, z kolektorem wy¬ lotowym . poprzez turbine 14. Zgodnie z fig. 6, wejscie 20 jest polaczone za posrednictwem stero¬ wanego zaworu trójdrogowego 37, korzystnie o dzialaniu stopniowym, z kolektorem wylotowym M przed wymieniona turbina. Zawór 36 lub 37 jest oczywiscie sterowany przez ten sam czujnik 18 i pozwala na stale utrzymywanie polaczenia po¬ miedzy kolektorem wylotowym i wejsciem 20 wy¬ miennika 22, dla utrzymywania okreslonej tern- w peratury Wymienionego plynu cieplonosnego.5 110 149 6 Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawiane, ' schematycznie na fig. 7 rózni sie od poprzednich tym, ze wymiana ciepla pomiedzy gazami spali¬ nowymi • i zasysanym powietrzem dokonuje sie za posrednictwem odzyskowego, obrotowego wymien¬ nika 39 ciepla, znanego- typu. Jak poprzednio, urzadzenie zawiera silnik 11, turbine 14, sprezar¬ ke 15 i chlodnice 16. W urzadzeniu z fig. 7 wej¬ scie 45 plynu chlodzacego jest polaczone za po¬ srednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego 40, z kolektorem wylotowym przez turbine, zas wymiennik jest polaczony szeregowo bezposrednio z kolektorem wlotowym. Dzialanie urzadzenia jest ¦nastepujace:' wymieniony odzyskowy wymiennik ogrzewa sie w stycznosci z gazami spalinowymi i chlodzi isie w stycznosci z zasysanym powietrzem, oddajac cieplo temu powietrzu. Zawór 40 jest ste¬ rowany przez czujnik 18. Czujnik ten moze ko¬ rzystnie umozliwiac calkowity przeplyw, w celu utrzymywania Wymiennika 39 w odpowiedniej temperaturze. .Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione schematycznie na fig. 8 jest innym rozwiazaniem zastosowanym wskutek tego, ze nie zawsze jest mozliwe polaczenie wymiennika 39 zazwyczaj zajmujacego duzo miejsca, z kolektorem wlotowym. Urzadzenie przedstawione na fig. 8 rózni sie od poprzedniego' tym, ze wymiennik 39 ma wejscie 46 ogrzanego plynu polaczone z po¬ wietrzem otoczenia, a wyjscie ogrzanego plynu, ma polaczone z kolektorem wlotowym za posred¬ nictwem sterowanego zaworu trójdrogowego 41, polaczonego z kolektorem wiotowym. Odpreznrk 47 sterujacy równoczesnie zaworami 40 i 41, umie¬ szczony pomiedzy wymienionym zaworem 41, i sprezarka 15, umozliwia odpowietrzanie sprezar¬ ki, Urzadzenie dziala w nastepujacy sjSosób: po¬ wietrze atmosferyczne zasysane przez wejscie 46 wymiennika 39, jest podgrzewane i przesylane do kolektora wlotowego, zas zawór 41 jest sterowany przez czujnik 18 równoczesnie z odpreznikiem 47, który otwiera sie, w celu zlikwidowania nadcis¬ nienia za tym odpreznikiem.W urzadzenra wedlug wynalazku schematycznie przedstawionym na fig. 9 powietrze przechodzace przez wymiennik 39 ciepla jest odprowadzane z kolektora 12 przed chlodnica 16 za posrednictwem zaworu 48 trójdrogowego, ewentualnie o dzialaniu stopniowym.Oczywiscie, wynalazek nie ogranicza sie wy¬ lacznie do opisanych przykladów, podanych jedy¬ nie tytulem przykladu. W szczególnosci, jest .zupel¬ nie mozliwe polaczenie urzadzen przedstawionych na jednej z fig. 1! i 2 oraz na jednej z fig. 3 i 4.W poprzednim przykladzie odprejznik moze byc zamieniony przez sterowane polaczenie odlaczalne, wlaczone do ukladu przenoszenia napedu pomie¬ dzy turbina, a sprezarka. Mozna równiez wstrzy¬ mac wytwarzanie zasysanego powietrza umieszcza¬ jac trójdrogowy zawór 40, przed turbina. Zawór iten, gdy jest sterowany przez czujnik 18, po¬ wstrzymuje przeplyw gazów spalinowych przez wymieniona turbine.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pogrzewania powietrza zasy¬ sanego w doladowywanym silniku wysokoprez- 5 nym, przy malych jego obciazeniach, przez wy¬ miane ciepla z gazami spalinowymi w zaleznosci od temperatury powietrza zasysanego', zawierajace turbine naped'zana gazami spalinowymi, polaczona z kolektorem wylotowym, i sprezona meehanicz- 10 nie ze sprezarka powietrza doladowywanego, któ¬ rej wyjscie jest polazone z kolektorem wloto¬ wym powietrza, korzystnie przez chlodnice po¬ wietrza, znamienne tym, ze zawiera wymiennik (22, 39), którego wejscie (20, 45) jest polaczone z, 15 kolektorem wylotowym (13) za turbina (14), oraz zamkniety obieg, w którym krazy plyn ogrzewany w wymienniku (22, 39) i chlodzony w kontakcie z powietrzem zasysanym przekazujac mu swoje cieplo. 20 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiennik (22) ma wyjscie (21) polaczone, za posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego (23), z wejsciem (24) chlodnicy (16), której wyjscie (25) jest polaczone za posrednictwem innego, stero- 25 wanego zaworu trójdrogowego (26) z wejsciem (27) wymiennika (22). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiennik (22) jest polaczony przewodem wy¬ lotowym (28) i przewodem powrotnym (29) i za 30 'posrednictwem .sterowanego zaworu trójdrogowego <30) i (31) z odbiegiem (32) wykorzystania zewnetrz¬ nego. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. li, znamienne tym, ze wymiennik (22) ma wejscie (20) polaczone z ko- 35 lektorem wylotowym (13) za posrednictwem ste¬ rowanego zaworu (37) polaczonego z tym kolek¬ torem wylotowym <13) przed turbina (14). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiennik (22) ma wejscie (20) polaczone z ko^ 40 lektorem wylotowym (13) za posrednictwem stero¬ wanego zaworu trójdrogowego (36) polaczonego z kolektorem wylotowym (13) za turbina (14). ^ 6. Urzadzenie wedlug zasltrz. 4 albo 5, znamienne tym, ze sterowane zawory trójdrogowe (36), (37) 4b maja calkowicie otwarty przelot w kierunku wy¬ miennika (22). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze sterowane zawory trójdrogowe (36) i (37) sa o dzialaniu stopniowym. ^ 8. Urzadzenie do podgrzewania powietrza zasy¬ sanego w doladowywanym silniku wysokopreznym, zawierajace turbine napedzana gazami spalino¬ wymi, polaczona z kolektorem wylotowym i sprze¬ zona mechanicznie ze sprezarka powieftrza dolado- B5 wywanego, którego wyjscie jest polaczone z ko¬ lektorem wlotowym powietrza, korzystnie przez chlodnice powietrza, znamienne tym, ze kolektor wylotowy (13) jest polaczony z wejsciem (45) obro¬ towego wymiennika (39) za posrednictwem stero¬ li wanego zaworu trójdrogowego (40^, przy czym obrotowy wymiennik (39) jest polaczony szeregowo z kolekltorem wlotowym. 9. ^rzadzenie do podgrzewania powietrza zasy¬ sanego w doladowywanym silniku wysokopreznym 65 zawierajace turbine napedzana gazami spalinowy-110 149 mi, polaczona z kolektorem wylotowym, i sprzezo¬ na mechanicznie ze sprezarka powietrza dolado¬ wywanego, której wyjscie jest polaczone z kolek¬ torem wlotowym powietrza, korzystnie przez chlodnice powietrza, znamienne tym, ze kolektor wylotowy (13) jest polaczony z wejsciem plynu ogrzewajacego' wymiennika (39) za posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego (40), przy czym obrotowy wymiennik (39) ma wejscie (46) plynu ogrzewanego polaczone z powietrzem oto¬ czenia, a wyjscie p*lynu ogrzewanego polaczone z kolektorem wlotowym (12) za posrednictwem ste¬ rowanego zaworu (41) trójdrogowego. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9. znamienne tym, ze kolektor wylotowy (13) jest polaczony z wej¬ sciem plynu ogrzewajacego obrotowego wymien¬ nika (39) za posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego (40) polaczonego z przewodem wylo¬ towym (13), przy czym obrotowy wymiennik (39) ma swoje wejscie (46) plynu ogrzewanego polaczo¬ ne z wyjsciem sprezarki (15) za posrednictwem trójdrogowego zaworu (48), a wyjscie plynu ogrze¬ wanego polaczone z kolektorem wlotowym. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, 10 29 8 ze zawory (40), (41) zawieraja srodki do odpreza¬ nia sprezarki (15). 1/2. Urzadzenie wedlug zastrz. II1, znamienne tym, ze srodki od odjprezania .sprezarki (15) sa utworzone przez odpreznik (47) umieszczony na kolektorze wlotowym (12) pomiedzy zaworem (41) i sprezarka (15). 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 9,, znamienne tym, ze sterowany zawór (40) jest polaczony z kolekto¬ rem wylotowym (13) i jest usytuowany za tur¬ bina (14). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze sterowany zawór (40) jest polaczony z kolek¬ torem wylotowym (13) 'i jest usytuowany przed turbina (14). 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tymt ze co najmniej jeden ze sterowanych zaworów (40), (41) jest o dzialaniu stopniowym. 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, /znamienne tym, ze na kolektorze wlotowym (12) jest umieszczony czujnik (18) temperatury polaczony przez uklad sterowania ze wspomaganiem, z. co najmniej jed¬ nym ze sterowanych zaworów (40, 41).JJI&S. §*iu:z. 18 ¦ mrs m ,13 4k110 149 i***?: 3. mj' u* m 1 _hi&a. | ¦ i mjfy^ 3C m ^ '\ i ¦5" — <"4S « ^:i9 : inu'} 110 149 ~riq:el arr TEKU ,16 48 .46 n ,39 ,15 T ii &a PZGraf. Koszalin D-3357 105 egz. A-4 Cena 45 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do pogrzewania powietrza zasy¬ sanego w doladowywanym silniku wysokoprez- 5 nym, przy malych jego obciazeniach, przez wy¬ miane ciepla z gazami spalinowymi w zaleznosci od temperatury powietrza zasysanego', zawierajace turbine naped'zana gazami spalinowymi, polaczona z kolektorem wylotowym, i sprezona meehanicz- 10 nie ze sprezarka powietrza doladowywanego, któ¬ rej wyjscie jest polazone z kolektorem wloto¬ wym powietrza, korzystnie przez chlodnice po¬ wietrza, znamienne tym, ze zawiera wymiennik (22, 39), którego wejscie (20, 45) jest polaczone z, 15 kolektorem wylotowym (13) za turbina (14), oraz zamkniety obieg, w którym krazy plyn ogrzewany w wymienniku (22, 39) i chlodzony w kontakcie z powietrzem zasysanym przekazujac mu swoje cieplo. 20 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiennik (22) ma wyjscie (21) polaczone, za posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego (23), z wejsciem (24) chlodnicy (16), której wyjscie (25) jest polaczone za posrednictwem innego, stero- 25 wanego zaworu trójdrogowego (26) z wejsciem (27) wymiennika (22). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiennik (22) jest polaczony przewodem wy¬ lotowym (28) i przewodem powrotnym (29) i za 30 'posrednictwem .sterowanego zaworu trójdrogowego <30) i (31) z odbiegiem (32) wykorzystania zewnetrz¬ nego. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. li, znamienne tym, ze wymiennik (22) ma wejscie (20) polaczone z ko- 35 lektorem wylotowym (13) za posrednictwem ste¬ rowanego zaworu (37) polaczonego z tym kolek¬ torem wylotowym <13) przed turbina (14). 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze wymiennik (22) ma wejscie (20) polaczone z ko^ 40 lektorem wylotowym (13) za posrednictwem stero¬ wanego zaworu trójdrogowego (36) polaczonego z kolektorem wylotowym (13) za turbina (14). ^ 6. Urzadzenie wedlug zasltrz. 4 albo 5, znamienne tym, ze sterowane zawory trójdrogowe (36), (37) 4b maja calkowicie otwarty przelot w kierunku wy¬ miennika (22). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze sterowane zawory trójdrogowe (36) i (37) sa o dzialaniu stopniowym. ^ 8. Urzadzenie do podgrzewania powietrza zasy¬ sanego w doladowywanym silniku wysokopreznym, zawierajace turbine napedzana gazami spalino¬ wymi, polaczona z kolektorem wylotowym i sprze¬ zona mechanicznie ze sprezarka powieftrza dolado- B5 wywanego, którego wyjscie jest polaczone z ko¬ lektorem wlotowym powietrza, korzystnie przez chlodnice powietrza, znamienne tym, ze kolektor wylotowy (13) jest polaczony z wejsciem (45) obro¬ towego wymiennika (39) za posrednictwem stero¬ li wanego zaworu trójdrogowego (40^, przy czym obrotowy wymiennik (39) jest polaczony szeregowo z kolekltorem wlotowym. 9. ^rzadzenie do podgrzewania powietrza zasy¬ sanego w doladowywanym silniku wysokopreznym 65 zawierajace turbine napedzana gazami spalinowy-110 149 mi, polaczona z kolektorem wylotowym, i sprzezo¬ na mechanicznie ze sprezarka powietrza dolado¬ wywanego, której wyjscie jest polaczone z kolek¬ torem wlotowym powietrza, korzystnie przez chlodnice powietrza, znamienne tym, ze kolektor wylotowy (13) jest polaczony z wejsciem plynu ogrzewajacego' wymiennika (39) za posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego (40), przy czym obrotowy wymiennik (39) ma wejscie (46) plynu ogrzewanego polaczone z powietrzem oto¬ czenia, a wyjscie p*lynu ogrzewanego polaczone z kolektorem wlotowym (12) za posrednictwem ste¬ rowanego zaworu (41) trójdrogowego. 10. Urzadzenie wedlug zastrz. 9. znamienne tym, ze kolektor wylotowy (13) jest polaczony z wej¬ sciem plynu ogrzewajacego obrotowego wymien¬ nika (39) za posrednictwem sterowanego zaworu trójdrogowego (40) polaczonego z przewodem wylo¬ towym (13), przy czym obrotowy wymiennik (39) ma swoje wejscie (46) plynu ogrzewanego polaczo¬ ne z wyjsciem sprezarki (15) za posrednictwem trójdrogowego zaworu (48), a wyjscie plynu ogrze¬ wanego polaczone z kolektorem wlotowym. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, 10 29 8 ze zawory (40), (41) zawieraja srodki do odpreza¬ nia sprezarki (15). 1/2. Urzadzenie wedlug zastrz. II1, znamienne tym, ze srodki od odjprezania .sprezarki (15) sa utworzone przez odpreznik (47) umieszczony na kolektorze wlotowym (12) pomiedzy zaworem (41) i sprezarka (15). 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 9,, znamienne tym, ze sterowany zawór (40) jest polaczony z kolekto¬ rem wylotowym (13) i jest usytuowany za tur¬ bina (14). 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze sterowany zawór (40) jest polaczony z kolek¬ torem wylotowym (13) 'i jest usytuowany przed turbina (14). 15. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, znamienne tymt ze co najmniej jeden ze sterowanych zaworów (40), (41) jest o dzialaniu stopniowym. 16. Urzadzenie wedlug zastrz. 9, /znamienne tym, ze na kolektorze wlotowym (12) jest umieszczony czujnik (18) temperatury polaczony przez uklad sterowania ze wspomaganiem, z. co najmniej jed¬ nym ze sterowanych zaworów (40, 41). JJI&S. §*iu:z. 18 ¦ mrs m ,13 4k110 149 i PL