Barwienie lub inny rodzaj obróbki sztucznego jedwabiu w pasmach jest po¬ laczone z pewnemi trudnosciami. Sztuczny jedwab z natury juz, o ile znajduje sie w stanie mokrym i nie byl starannie obrobio¬ ny, daje wiele odpadków. Z tego powodu starano sie juz w fabrykach oddawna uni¬ kac o ile moznosci dotykania reka pasm sztucznego jedwabiu.Zwykle nalezy pasma przedzy po bar¬ wieniu zdjac z podstawek i umiescic w bebnach lub w zbiornikach o dziurkowa¬ nych sciankach, aby dzialaniem sily od¬ srodkowej usunac z przedzy nadmiar wil¬ goci. W tym celu pasma przedzy uklada sie recznie, co, pominawszy strate czasu, powoduje tworzenie sie wielkiej ilosci od¬ padków materjalu. Dalej nalezy uwzgled¬ nic jeszcze i to, ze sztuczny jedwab pod wzgledem zdolnosci pochlaniania plynów zachowuje sie inaczej, niz przedza innego pochodzenia tak, ze do osiagniecia równo¬ miernego nasycenia przedzy ciecza bar¬ wiaca trzeba szczególnej uwagi.Przedza obrabiana w postaci pasm po barwieniu winna byc suszona równiez w tej postaci, przyczem nalezy obrabiac i bar¬ wic mozliwie wieksze ilosci przedzy w Sto¬ sunkowo krótkim czasie, oszczedzajac na czasie i pracy bez obawy znaczniejszej straty materjalu przez tworzenie sie od¬ padków.Wedlug wynalazku pasma przedzy za¬ nurza sie do kapieli barwiacej, gdzie u- trzymuje sie je w pozadanym ruchu ze zmiana lub bez zmiany kierunku, az do calkowitego przebarwienia przedzy, po¬ czern pasma wyjmuje sie z kapieli i wpra-wia wirówke w szybki nich obrotowy w celu usuniecia wilgoci dzialaniem sily od¬ srodkowej ^Rastfjom* cjzedzy w kapieli barwiacej mozna nadac wszelki dowolny ruch. Jako szczególnie skuteczne zaleca sie poruszanie przedzy w jednym lub dru¬ gim kierunku podluznym, nadajac jej jed¬ noczesnie ruch prostopadly do kierunku pierwszego ruchu.Na rysunkach przedstawiono, jako przyklady, urzadzenia do przeprowadze¬ nia sposobu wedlug wynalazku niniejszego.Fig. 1 i 2 przedstawiaja czesciowy rzut poziomy i widok boczny urzadzenia do far¬ bowania, zaopatrzonego w szereg podsta¬ wek do przedzy; fig. 3 przedstawia cze¬ sciowy przekrój kadzi do farbowania z podstawkami do przedzy, w celu wyja¬ snienia, w jaki sposób podstawki sa wpra¬ wiane w ruch; fig. 4 — przekrój wzdluz linj i 4 — 4na fig. 3 i widok podstawek do przedzy.Kadz 5 (fig. 1 i 2) winna posiadac ta¬ kie rozmiary, aby przy jednorazowem na¬ pelnieniu obrobic wieksza ilosc pasm prze¬ dzy. Z kadzia polaczony jest zbiornik za¬ pasowy zapomoca pompy, sluzacej do na¬ pelniania lub oprózniania kadzi barwniko¬ wej. Mozna równiez zastosowac odpo¬ wiednie zawory, sluzace do utrzymywania w michu podczas obróbki kapieli do farbo¬ wania.W kadzi w miejscach, gdzie sie znajdu¬ ja podstawki do przedzy na scianie 6 ka¬ dzi umieszczone sa prowadnice metalowe 7 w ksztalcie litery V, których dolne konce sluza jako lozyska 8 do podtrzymywania jednego konca podstawek do przedzy, przyczem podstawki do przedzy, czyli drazki, latwo obracaja sie w lozyskach.Na przeciwleglej scianie 9 kadzi 5 znajduje sie podobna prowadnica 10 w ksztalcie litery V z lozyskiem 11. Po¬ szczególne podstawki do przedzy mozna umiescic w lozyskach 8 i 11, bez potrzeby dotykania przez pracownika kapieli far- biarskiej. W kadzi 5 w miejscach, gdzie znajduja sie podstawki do przedzy, umie¬ szczone sa waly napedne 12, które przy zastosowaniu wykroju 13 przechodza przez sciane kadzi 6. Kazdy wal 12 polaczony jest na swym wewnetrznym koncu we¬ wnatrz kadzi 5 zapomoca klina kolem czo- lowean 14, zas zewnetrzne konce tych wa¬ lów zaopatrzone sa w kola linowe 15, w których rowku znajduje sie lina napedna 16 bez konca, która obiega szereg kól lino¬ wych 15 i krazków prowadzacych 17, jak równiez krazek naprezajacy /S (fig- 2).Krazek naprezajacy 18 spoczywa w prze¬ suwanych lozyskach 19, dajacych sie prze¬ stawiac w znany sposób w nosnikach 20 z wykrojem zapomoca pionowych walków 21 przy uzyciu recznego kola 22. Waly 12 opieraja sie oprócz tego w lozyskach 23.Jeden z walów 12 jest, jak widac po prawej stronie fig. 1, w miejscu 24 przedlu¬ zony i przechodzi przez lozysko 25, przy¬ czem na wale tym osadzono kolo stozko¬ we 26, które sie zazebia z dwoma innemi stozkowemu kolami 27 i 28 na wale 29.Wal ten obraca sie w lozyskach 30 i po¬ siada pomiedzy kolami stozkowemi 27 i 28 sprzeglo 31, które moze sie zazebiac z o- gniwami sprzeglowemu 32 i 33 kól stozko¬ wych 27 i 28. Na koncu walu 29 osadzone jest kolo stozkowe 34, które sie zazebia z kolem stozkowem 35 na wale 36. Wal ten jest zaopatrzony w kolo slimakowe, nalezace do zmiennika redukcyjnego 37, którego slimak znajduje sie na wale silni¬ kowym 38.Aby podstawkom do pasm przedzy na¬ dac zadany ruch wewnatrz kadzi, nalezy sprzeglo 31 wlaczyc do jednego z dwóch kól stozkowych Z7 i 28. Poczem wszystkie podstawki do pasm zostaja równoczesnie wprawione w ruch walem silnikowym 38 zapomoca walu 29, walu 24 i zapomoca napedu sitowego. Przy ruchu odwrotnym sprzeglo 31 sczepia sie z kolem stozkowem 28. Jezeli sprzeglo znajduje sie w poloze-niu srodkowem*, wówczas naped ruchu pod¬ stawek do pasm, jak przedstawiono na fig. 1, zostaje przerwany.Dalsze sprzeglo 39 jest przesuwane na wale silnikowym 38, jak to widac po le¬ wej stronie fig- 1. Sprzeglo to moze sie wlaczac do kola stozkowego 40, które sie zazebia z innem kolem stozkowem 41 na wale 42. Wal 42 jest przedluzeniem jedne¬ go z walów 12 i obraca sie w lozyskach 23 i 43. Wal silnikowy napedza wal 12 oraz podstawki do przedzy zapomoca kól 40 i 41 ze znacznie wieksza szybkoscia, niz za¬ pomoca kól 26, 27, 28.Zapomoca przekladni 26, 27, 28, uwi¬ docznionej po prawej stronie na fig. 1, pod¬ stawki do przedzy mozna napedzac powo¬ li, lecz w dwóch róznych kierunkach. Zas zapomoca przekladni zastosowanej z lewej strony {40 i 41) mozna podstawki te nape¬ dzac ze znacznie wieksza iloscia obrotów, lecz tylko w jednym kierunku. Przeklad¬ nia dla wiekszej ilosci obrotów uwidocz¬ niona jest na fig. 1,3 14.Na fig. 3 i 4 przedstawiona jest pod¬ stawka do przedzy, obracajaca sie w lozy¬ skach 8 i // (fig. 1) kadzi 5, po wprowa¬ dzeniu jej do prowadnic 7 i 10 w ksztalcie litery V kadzi 5. Lozyska czolowe 44 i 45 polaczone sa walem podluznym 46 przy przy pomocy nakretki 47. Wal 48 sluzy równiez do laczenia lozysk czolowych.Wal 48 przechodzi przez wykrój 49 kon¬ ców lozysk i obraca sie w oddzielnem lo¬ zysku 50, przestawianem w jednym z wy¬ krojów 49 lozyska 45.Drugi koniec walu przechodzi przez wy¬ krój 49 lozyska 44. Kryza 51 lozyska 50 nadaje temu ostatniemu zadany kierunek, a nakretka 52 umozliwia przytrzymywanie lozyska 50 w dowolnem polozeniu. W kaz- dem z obu lozysk 45 umocowane sa czopy 53 i 54, które spoczywaja w lozyskach 8 i 11 prowadnic 7 i 10 w ksztalcie litery V w kadzi 5.Kazdy z obu walów 46 i 48 posiada obrotowe kryzy 55 i 56, polaczone ze soba szescioma rurami 57. Rury te sa rozmie¬ szczone równomiernie okolo osi walów.Kazdy zespól kryz 55 i 56 z rura 57 stano¬ wi bryle obrotowa, która na calej dlugosci pokryta jest pasmami przedzy.Z kryza 55 kazdego walu polaczone jest kolo czolowe 59 zapomoca tulejki 58 obracajacej sie w lozysku 44, zas obydwa kola czolowe 59 zazebiaja sie z centralnem kolem 60, obracaj acem sie na wale czolo¬ wym 53. Kolo czolowe 60 posiada zgru¬ bienie 61 z promieniowo wysunietym trzpionkiem 62, który moze wchodzic w o- twór na koncu wahajacego sie ramienia 63.Oprócz tego na wale czolowym 53 o- sadzone jest kolo czolowe 64, które, gdy podstawka do przedzy znajduje sie w ka¬ pieli barwiacej, opada na kolo czolowe 14 walu 12 i zazebia sie z niem. Fig. 3 i 4 przedstawiaja polozenie podstawki w lo¬ zyskach 8 i U prowadnicy 7 i 10, zgodnie z fig. 1.Zeby przygotowac podstawke do nalo¬ zenia przedzy, nalezy nakretke 52 rozluz¬ nic i kolo czolowe 60, osadzone swobodnie na wale 53, przesunac do kola czolowego 64. Wal 46 mozna teraz z kryzami i rura¬ mi przesunac ku wewnatrz tak, zeby pa¬ sma przedzy mozna bylo wygodnie nakla¬ dac na podstawke. Po nalozeniu pasm przedzy mozna podstawke zpowrotem roz¬ sunac i kolo czolowe 60 przesunac do pier¬ wotnego polozenia tak, zeby sie zazebilo z kolami czolowemi 59; nastepnie zabez¬ piecza sie ponownie to polozenie przez zasrubowanie nakretki 52.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze zlozenie podstawki nastepuje przed wprowadze¬ niem podstawki do lozysk 8 i 11. Uzyc mozna do tego odpowiedniego kozla lub stolu.Wymiary podstawki sa tak dobrane, ze miesci sie na niej odpowiednia ilosc pasm przedzy przyczem, jezeli podstawka jest zupelnie rozsunieta to pasma posiadaja je- — 3szcze pewien luz, zapobiegajacy uszkodze¬ niu przedzy.W przedstawionej postaci wykonania kryza 55 dolnej podstawki przesunieta jest ku dolnemu koncowi wykroju 49 -w lo¬ zysku 44, a kolo czolowe 60 w przedsta- wiooem polozeniu zazebia sie z kolami czo- lówemi 59 bez zadnych srodków przytrzy¬ mujacych, chociaz, jesli to jest pozadane, to mozna zastosowac specjalne nakretki, sluzace do przytrzymywania walu 48 w je¬ go polozeniu po umieszczaniu na podstaw¬ ce pasm przedzy.Sposób dzialania urzadzenia jest na¬ stepujacy: najpierw kladzie isie podstawke do przedzy na stól lub odpowiedni koziol i zdejmuje sie lozysko czolowe 45. Kolo czolowe 60, umieszczone luzno na wale 53 zapomoca przesuniecia wstecz, sklada pod¬ stawke tak, ze waly 48 i 46 zblizaja sie do tego stopnia, ze umozliwiaja wygodne na¬ lozenie pasm przedzy na podstawke. Pasm tych naklada sie tyle, zeby podstawka po¬ miedzy kryzami 55 i 56 byla wypelniona przedza.Po napelnieniu podstawki przedza lo¬ zysko czolowe 45 nasrubowuje sie ponow¬ nie i podstawke zapomoca dzwigu, albo o ile to dotyczy aparatu o malych wymiarach, wprowadza sie recznie do lozysk 8 i 11 prowadnic 7 i 10 w ksztalcie litery V, Wówczas kolo zebate 64 walu 53 zazebia sie z kolem zebatem 14 walu 12.Nastepnie porusza sie ramie 63, przy- czem trzpionek 62 kola czolowego 60 wchodzi w otwór na koncu ramienia 63, przez co kolo czolowe zostaje zatrzyma¬ ne w danem polozeniu.W ten sposób laduje sie przedze na wszystkie podstawki i wprowadza do ka¬ dzi 5, poezem sprzeglo 31 sprzega sie z ko¬ lem stozkowem 27 i porusza silnik, co wprawia wszystkie podstawki w ruch ob¬ rotowy okolo ich osi, jednoczesnie przez zazebienie kola czolowego 59 poszczegól¬ nych walów podstawowych z kolem 60 na¬ stepuje ruch obrotowy walu wokolo wla¬ snej osi, tak ze pasma przedzy wykonywu- ja w ten sposób dwa zadane ruchy w dwóch róznych kierunkach: jeden w kie¬ runku dlugosci pasm, drugi ruch w kierunku prostopadlym do poprzedniego.Po wystarczajacej obróbce przedzy przestawia sie sprzeglo 31 i sprzega sie je z kolem stozkowem 28 (fig. 1), skutkiem czego obydwa nuchy pasm przedzy zrtiie- niaja kierunek na odwrotny. Te zmiane kierunku powtarza sie dopóty, az przedza zostanie dostatecznie obrobiona w kapieli farbiarskiej. Po ukonczeniu obróbki prze¬ dzy w kapieli farhianskiej przeprowadza sie sprzeglo 31 do polozenia srodkowego (fig. 1), w którem ruch pasm przedzy usta¬ je. Kadz 5 opróznia sie, aby przerwac stycznosc pasm przedzy z plynem, a ra¬ miona 63 odlacza sie od kól czolowych 60.Natomiast sprzega sie sprzeglo 39 u- mieszczone po lewej stronie fig. 1 z kolem stozkowem 40 i walem silnikowym 38.Rozpoczyna sie teraz ruch obrotowy podstawek z przedza zapomoca walu 12 o- raz kól zebatych 14 i 64 jednakze ze znacz¬ nie wieksza szybkoscia, niz poprzednio przy zastosowaniu napedu uwidocznione¬ go po prawej stronie fig. 1. Ten ruch pod¬ stawek jest wystarczajacy do odrzucenia nadmiaru plynu zawartego w pasmach przedzy pod dzialaniem sily odsrodkowej.Pasma przedzy poruszaja sie skutkiem tego tylko w kierunku swej dlugosci, po¬ niewaz kola czolowe 60 wszystkich pod¬ stawek do przedzy sa wolne i skutkiem te¬ go na wal nie dzialaja.Po skonczonem odwirowywaniu pod¬ stawki do przedzy wyjmuje sie z lozysk 45 i usuwa z kadzi oraz sklada sie je, aby móc zdjac z nich pasma przedzy i zasta¬ pic nowemi.Nalezy dbac o to( zeby pasma przedzy zanurzone w plynie wisialy dostatecznie luzno na drazkach, czyli podstawkach, nie stykajac isie wzajemnie przez co osiaga sie — 4 -to, ze pasma przedzy, plywajac na draz¬ kach albo walach, utrzymuja sie w zada¬ nej pozycji. Przez zastosowanie rur jako walów, osiaga sie doskonale zetkniecie wszystkich czesci przedzy z kapiela far- biarska, a podczas ich obrotu jednolite nasycenie kapiela. Przedstawiony przy¬ klad wykonania wynalazku umozliwia jed¬ noczesna obróbke stosunkowo wielkiej ilo¬ sci przedzy.Wszystkie czesci aparatu skladaja sie z metali albo ze stopów metalowych, od¬ pornych na dzialanie kwasów. Czesci te moga równiez byc pokryte np. ebonitem, który takze jest odporny na dzialanie kwasów.Naturalnie mozna zastosowac rozmaite zmiany w aparatach bez naruszenia istoty wynalazku. Np. stosunek przekladniowy kól zebatych moze odpowiadac kazdorazo¬ wym wymaganiom tak, ze waly np. pod¬ czas obróbki przedzy w kapieli farbiarskiej poruszaja sie nadzwyczaj wolno w sto¬ sunku do ruchu podczas usuwania zbytecz¬ nej wilgoci pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej. W pewnych warunkach mozliwem jest zastosowanie nieruchomego walu i nieo- bracajacego sie dookola wlasnej osi. W tym przypadku mozna nie stosowac luzne¬ go kola czolowego 60 ani kola zebatego 59, ani tez drazka zaporowego 63. Wresz¬ cie waly podstawek do przedzy moga byc napedzane takze wszelkim innym dowol¬ nym sposobem, a podstawki do przedzy moga miec inna odpowiednia budowe. PL