Wynalazek niniejszy wprowadza udo¬ skonalenia do matryc i stempli do przebi¬ jania i wytlaczania arkuszy metalowych lub tym podobnych i dotyczy jednej ma¬ trycy lub zespolu matryc oraz jednego stempla lub zespolu stempli, jak równiez tak zwanych matryc stemplowych i stempli matrycowych wspólnie z podtrzymuj acemi lub oporowemi plytami; wynalazek dotyczy równiez sposobu zakladania matryc i stempli, ich czesci skladowych, ich budowy oraz dzialania- Bez wzgledu jednak na spo¬ sób urzadzenia matryc i stempli, wedlug niniejszego wynalazku, najlepiej wykony¬ wac kazdy przedmiot zapomoca jednej ma¬ trycy, w której lub przy której miesci sie stempel, nazywany dalej w opisie stem¬ plem matrycowym, przyczem matryca ta i stempel matrycowy wspóldzialaja z umie¬ szczonym na podtrzymujacej lub oporo¬ wej plycie stemplem, zaopatrzonym w ma¬ tryce, nazywana dalej w opisie matryca stemplowa.Wedlug niniejszego wynalazku narza¬ dy tloczace, t, j, skojarzony stempel-ma- tryca, wspóldzialajacy jednoczesnie ze skojarzona matryca-stemplem, moga byc zastosowane do kazdego ukladu wskaza¬ nych narzadów bez wzgledu na to, czy sa one zalozone w prasie, lub podobnej ma¬ szynie, pojedynczo czy grupami, przyczem wskazane narzady wspóldzialaja w taki sposób, ze wycinanie lub przebijanie arku¬ sza z metalu lub innego materjalu orazwytlaczanie, nastawianie, zakladanie, zawi¬ janie lub zaginaniet jal| równiez odrzuca¬ nie je3n€^liitr£Mlctf wykonczonych przed¬ miotów uskutecznia sie przy kazdym zwrot¬ nym lub roboczym biegu prasy lub innej maszyny, która jest zaopatrzona w jeden lub kilka wskazanych zespolów; zespoly te sa tak wykonane, ze moga odrzucac jeden lub kilka wykonczonych przedmiotów, nie przenoszac ich przez otwór, wzglednie otwory lub wyciecia w arkuszu lub stosie arkuszy, z których zostal wyciety materjal, przyczem wskazany stos jest zasilany przez czesci górne i dolne narzadów tlo¬ czacych, gdy miedzy temi czesciami jest waski przeswit lub szczelina. Stosownie do wynalazku wszystkie wykonczone przed¬ mioty sa odrzucane mechanicznie w kana¬ ly lub przewody, znajdujace sie w niektó¬ rych dolnych czesciach narzadów tlocza¬ cych, usuwajac wskazane przedmioty z prasy lub innej maszyny, która posiada ze¬ spól lub zespoly tych narzadów.By zapewnic mechaniczne odrzucanie wykonczonych przedmiotów, zastosowane sa, zgodnie z wynalazkiem, dwa odrzutniki — górny i dolny, które zostana ponizej dokladnie opisane; odrzutniki te nietylko odrzucaja kazdy wykonczony przedmiot od narzadów tloczacych, lecz równiez za¬ bezpieczaja czesci matrycowe od zatyka¬ nia lub zacinania sie przedmiotów, co mo¬ globy sie zdarzyc, gdyby kazdy wykonczo¬ ny przedmiot nie byl mechanicznie usuwa¬ ny przez wskazane odrzutniki, zanim zo¬ stanie wykonana nastepna czynnosc przez narzady tloczace.W celu ulatwienia zrozumienia niniej¬ szego wynalazku nalezy ustalic wzgledne polozenia wspóldzialajacych czesci ma¬ trycowych i stemplowych oraz sposób wla¬ czania plyty przytrzymujacej lub jej rów¬ noznacznej, plyty matrycowej lub równo¬ znacznej, plyty stemplowej, czyli oprawy lub równoznacznych czesci, a zarazem wskazac sposób wspóldzialania wymienio¬ nych plyt z czesciami przebijajacemi, wy¬ cinajacemi, formuj acemi i wyginajacemi wskazanych narzadów tloczacych. Wszyst¬ kie lub którekolwiek czesci tych narzadów, wykonane wedlug niniejszego wynalazku, mieszczace sie powyzej arkusza, plyty lub innego przerabianego materjalu, czyli po stronie narzadów uderzajacych prasy lub innej maszyny, beda w dalszym ciagu opi¬ su nazywane czesciami górnemi, zas mie¬ szczace sie ponizej arkusza, plyty lub in¬ nego przerabianego materjalu, czyli po stronie narzadów oporowych prasy lub in¬ nej maszyny czesciami dolnemi.Przy wyrabianiu przedmiotów zapo¬ moca narzadów tloczacych wedlug wyna¬ lazku, w wielu przypadkach staje sie ko¬ niecznoscia zmiana ksztaltu lub polozenia niektórych czesci skladowych tych narza¬ dów, bu umozliwic wyrób przedmiotów rozmaitego rodzaju i ksztaltu; w celu jed¬ nak uproszczenia opisu i rysunków wyna¬ lazek przedstawiono w zastosowaniu do wyrobu klamer z wytloczeniami podluzne- mi lub poprzecznemi oraz przedmiotów wkleslych lub wyciskanych, które wycina sie z arkusza metalowego i wykoncza w jednym przebiegu roboczym, najlepiej sze¬ regami i mniej wiecej w jednym kierunku na arkuszu, czyli wycina sie i wykoncza szereg klamer lub przedmiotów przy kaz- dem roboczem uderzeniu prasy lub innej maszyny, w której sa osadzone wskazane narzady tloczace; oczywiscie, opis i rysun¬ ki sa podane jedynie jako przyklad, gdyz inne rodzaje przedmiotów moga byc wy¬ konane za kazdym razem pojedynczo lub jednoczesnie po kilka sztuk zapomoca na¬ rzadów tloczacych.Na rysunkach fig. 1 przedstawia widok czesciowo w przekroju, wskazujacy w jaki sposób górny stempel pewnego ksztaltu z matryca stemplowa wspóldziala z dolna matryca i wycina z arkusza kawalek i jak ten kawalek zaraz po wycieciu jest mocno przyparty do górnego stempla zapomoca — 2 —dolnych odrzutników, które sa osadzone sprezyscie i przesuwaja sie w dolnym stem¬ plu matrycowym lub slupie wyciagowym.Czynnosci w celu wykonania wykon¬ czonego przedmiotu sa nastepujace: kawa¬ lek zaraz po wycieciu z arkusza przyciska sie mocno do wycinajacej powierzchni gór¬ nego stempla do chwili, kiedy ten kawalek zetknie sie z dolnym stemplem matryco¬ wym, wówczas kawalek ten zaczyna wygi¬ nac sie, marszczyc, wyciagac i (lub) for¬ mowac wypuklo tak, by przeksztalcic sie w wykonczony przedmiot; nalezy jednak zau¬ wazyc, ze podczas wycinania z materjalu kawalka, jego wyginania, wykonczania i odrzucania wykonczonego przedmiotu od ksztaltujacych powierzchni narzadów tlo¬ czacych, materjal, z którego zostal wyciety wskazany kawalek, jest przycisniety, by zapobiec jego wykrzywieniu sie, do dolnej matrycy przez znajdujaca sie pod dziala¬ niem sprezyny plyte przytrzymujaca, która nietylko przytrzymuje materjal, lecz rów¬ niez dziala, jako plyta zaciskowa, przy- czem dolna matryca lub plyta zaciskowa lub jedna i druga sa zaopatrzone dowolnie w ostrza, ostre wystepy lub podobne czesci, rozmieszczone tuz przy tnacych krawe¬ dziach wskazanej matrycy lub otworu ply¬ ty zaciskowej, w którym przesuwa sie gór¬ ny stempel, zaopatrzony w górne odrzutni¬ ki dla usuniecia wykonczonego przedmiotu z matrycy stemplowej.Fig. 2 wskazuje polozenie, zajete przez górny stempel z odrzutnikami i wycietym kawalkiem, które to czesci sa wskazane na fig. 1, podczas ruchu ku dolnemu stemplo¬ wi matrycowemu; widok ten wskazuje rów¬ niez polozenie dolnych odrzutników, wsu¬ wajacych sie w dolny stempel matrycowy lub slup wyciagowy przedtem, nim jest za¬ konczone przeksztalcenie kawalka w goto¬ wy przedmiot. Ten widok wyraznie wska¬ zuje wyciety kawalek w zetknieciu z dol- nemi odrzutnikami.Fig. 3 wskazuje polozenie, zajete przy¬ musowo przez górny stempel z odrzutnika¬ mi i dolne odrzutniki, które to czesci sa wskazane na fig. 1 i 2, gdy kawalek jest wtlaczany w dolny stempel matrycowy, podlegajac ksztaltowaniu, zaginaniu, mar¬ szczeniu lub formowaniu wypuklo w wy¬ konczony przedmiot.Fig. 4 wskazuje polozenie, w które co¬ faja sie górny stempel z odrzutnikami i dol¬ ne odrzutniki wedlug fig. 1 — 3, po wyko¬ naniu przedmiotu, by umozliwic podanie materjalu dla powtórnej czynnosci; widok ten wskazuje równiez, w jaki sposób dolne odrzutniki usuwaja gotowy przedmiot z dolnego stempla matrycowego tak-, ze przedmiot ten opada do leju; widok ten wskazuje równiez polozenie, które zaj¬ muja górne odrzutniki wzgledem matrycy stemplowej po usunieciu z niej wykonczo¬ nego wyrobu, który w danym przykladzie stanowi klamre; na rysunku jest pokazany jej poprzeczny przekrój.Fig. 5 przedstawia widok, czesciowo w przekroju, odmiennej formy górnego stem¬ pla z odrzutnikiem, wspóldzialajacego z dolna matryca, który wycinajac kawalek z materjalu przedewszystkiem nacina jedna jego krawedz, a nastepnie, scinajac konce tego kawalka jak gdyby nozycami, ostatecz¬ nie oddziela go wskutek przeciecia drugiej krawedzi. Widok ten wskazuje równiez, w jaki sposób kawalek ten jest mocno przypar¬ ty do czolowej powierzchni górnego stem¬ pla zapomoca dolnych odrzutników, osadzo¬ nych sprezyscie tak, ze moga one przesu¬ wac sie w dolnym stemplu matrycowym lub slupie wyciagowym. Dla otrzymania wy¬ konczonego przedmiotu sa wykonywane podobne czynnosci, które zostaly opisane przy rozpatrywaniu fig. L Fig. 6 wskazuje polozenie górnego stempla i jego odrzutników w chwili, gdy stempel ten i matryca stemplowa rozpo¬ czynaja zaginanie i wtlaczanie wycietego kawalka w dolny stempel matrycowy.Fig. 7 wskazuje polozenie przymusowe — 3 —zajete pr^ez górny stempel oraz jego od¬ rzutniki i dolne odrzutniki wedlug fig. 5 i 6, gdy odciety kawalek zostal wtloczony w dolny stempel matrycowy w celu wy¬ giecia lub zafaldowania lub wreszcie ufor¬ mowania go wypuklo w wykonczony przed¬ miot.Fig. 8 wskazuje polozenie, w które co¬ faja sie po wykonczeniu przedmiotu górny stempel i jego odrzutniki, górna przytrzy¬ mujaca i zaciskajaca plyta oraz dolne od¬ rzutniki wedlug fig. 5 — 7, aby umozliwic podanie nowego materjalu do obróbki, jak to opisano przy rozpatrywaniu fig. 4. Na tej figurze takze wskazano, jak gotowy wy¬ rób (wygieta klamra), odrzuca sie przez dolne odrzutniki do leju.Fig. 9 wskazuje czesciowo w przekro¬ ju odmienny ksztalt górnego stempla, w którym miesci sie odrzutnik, wspóldziala¬ jacego, z dolna matryca tuz przed wycie¬ ciem z arkusza kawalka, a nastepnie, jak kawalek ten po wycieciu zostaje mocno przycisniety do czolowej powierzchni gór¬ nego stempla przez dolne odrzutniki w spo¬ sób opisany przy rozpatrywaniu fig. 1.Fig. 10 wskazuje polozenie górnego stempla z jego odrzutnikami i odciety ka¬ walek arkusza wedlug fig. 9, gdy kawalek ten zetknie sie z dolnym stemplem matry¬ cowym i dolnemi odrzutnikami przed jego wygieciem lub nadaniem mu ostatecznej formy.Fig. 11 wskazuje polozenie przymusowo zajete przez górny stempel oraz jego od¬ rzutniki i dolne odrzutniki wedlug fig. 9 i 10» gdy kawalek arkusza zostal wtloczony w dolny stempel matrycowy dla nadania mu ostatecznej formy.Fg. 12 wskazuje polozenie, w które co¬ faja sie po wykonczeniu przedmiotu gór¬ ny stempel i jego odrzutniki, górna przy¬ trzymujaca i zaciskajaca plyta oraz dolne odrzutniki wedlug fig. 9 — 11, aby umozli¬ wic nastepne podanie materjalu, jak to opi¬ sano przy rozpatrywaniu fig, 4. Na tejze figurze wskazano w jaki sposób zapomócA dolnych odrzutników gotowy wyrób (klam¬ ra wygieta), odrzuca sie do leju.Fig. 13 wskazuje w poprzecznym prze¬ kroju widok dwóch narzadów tloczacych, które wspólnie z pozostalemi takiemiz na¬ rzadami, osadzonemi jeden przy drugim w prasie lub innej maszynie, tworza dwusze¬ regowy zespól, którego wspóldzialajace matryce i stemple sa tylko czesciowo wska¬ zane na fig. 1 — 4; zespól taki umozliwia wytwarzanie dwóch szeregów wykonczo¬ nych przedmiotów z arkusza z metalu lub z innego materjalu przy kazdem roboczem uderzaniu prasy lub innej maszyny, w któ¬ rej sa one osadzone. W tej iormie wykona¬ nia wynalazku moga byc uzyte róznego ksztaltu lub wzoru matryce, przyczem mo¬ ga byc one zgrupowane lub inaczej rozmie¬ szczone oraz przymocowane do dolnej plyty stemplowej w jakikolwiek znany sposób.Fig. 14 wskazuje widok boczny, czescio¬ wo w przekroju, zespolu narzadów tlocza¬ cych, podobnego do wskazanego na fig. 13, oraz rozmieszczenie górnych stempli, dol¬ nych stempli matrycowych oraz kanaly odrzutowe, czyli leje.Fig. 15 wskazuje w powiekszeniu, cze¬ sciowo w przekroju, widok jednej plyty stemplowej i jednej matrycy, podobnych do wskazanych na fig. 13 i 14, przyczem wyraznie widac, w jaki sposób sa osadzone sprezyscie dolne odrzutniki, oraz ze moga sie one przesuwac, wspóldzialajac z dol¬ nym stemplem matrycowym i odrzucac wy¬ konczony przedmiot do leju.Fig. 16 wskazuje widok zgóry, czescio¬ wo w przekroju, niektórych czesci, przed¬ stawionych na fig. 13 i 14, a mianowicie sposób rozmieszczenia i przymocowania do dolnej plyty stemplowej dolnych ma¬ tryc oraz sposób rozmieszczenia i prowa¬ dzenia górnych stempli w górnej przytrzy¬ mujacej i zaciskajacej plycie.Fig. 17 przedstawia widok zgóry dol- — 4 —nych matryc, podobnych do przedstawio¬ nych w przekrojach na fig. 1 — 12. Oczy¬ wiscie, ksztalt krawedzi tnacych tych ma¬ tryc moze byc rózny, odpowiadajacy ksztaltom wycinanych kawalków arkusza* co jest latwe w wykonaniu, gdyz matryce te sa zgrupowane.Fig, 18 wskazuje w powiekszeniu i w perspektywie jeden z przecietych po polo¬ wie bloków matrycowych do odmiennego ksztaltu dolnych matryc, zastosowanych w ukladzie, wskazanym na fig. 20; widok ten pokazuje, jak wystaja dolne odrzutniki i moga przesuwac sie w wyzlobieniach dol¬ nego stempla matrycowego, a takze wysta¬ jace ostrza przy tnacych krawedziach dol¬ nej matrycy, karbujace materjal przy wy¬ cinanym brzegu, aby w ten sposób zabez¬ pieczyc go od wyciagania i wykrzywiania sie podczas wycinania z arkusza odpowied¬ niego kawalka.Fig. 19 wskazuje w przekroju czesc, przedstawiajaca, jak dolne odrzutniki, po¬ dobne do wskazanych na fig, 21, sa prowa¬ dzone i przesuwaja sie w wyzlobieniach, u- tworzonych w plycie srodkowej, umie¬ szczonej pomiedzy dwiema zewnetrznemi plytami lub scinajacemi ostrzami, przyczem trzy czesci wskazanego stempla sa pola¬ czone zapomoca srub, nitów lub w jaki¬ kolwiek inny znany sposób.Fig. 20 wskazuje poprzeczny przekrój jed/nego lub jednego z grupy zespolu na¬ rzadów tloczacych, w którym dolna matry¬ ca jest umieszczona na sprezyscie osadzo¬ nej dolnej plycie stemplowej, poddajacej sie przy mocnem naciskaniu górnej znaj¬ dujacej sie pod dzialaniem sprezyn plyty zaciskowej, podczas gdy górny stempel wy¬ cina kawalek z materjalu i wygina go w wykonczony przedmiot przy dolnym stem¬ plu, z którego jest on usuwany zapomoca odrzutników do kanalu lub leju.Fig. 21 wskazuje poprzeczny przekrój jednego lub jednego z grupy zespolu od¬ miennej formy narzadów tloczacych, w któ¬ rym dolna, znajdujaca sie pod dzialaniem sprezyny plyta przytrzymujaca poddaje sie przy naciskaniu górnej matrycy przed wy¬ cieciem kawalka z arkusza. Podczas pracy dolny stempel przedewszystkiem wycina ka¬ walek, wspóldzialajac z'górna matryca, a nastepnie wygina i ksztaltuje go pomiedzy czolowemi powierzchniami górnego stem¬ pla matrycowego i dolnej matrycy stemplo¬ wej w taki sposób, ze otrzymuje sie wy¬ konczony przedmiot, poczem ruchome cze¬ sci tego zespolu narzadów tloczacych wra¬ caja do polozenia, wskazanego na tejze fi¬ gurze; podczas tego zwrotnego ruchu dol- r? odrzutniki, które sa umocowane i poru¬ szaja sie wraz z dolna plyta przytrzymuja¬ ca, usuwaja wykonczony przedmiot z za¬ glebienia dolnego stempla, zas górne od¬ rzutniki usuwaja go z górnego stempla ma¬ trycowego do kanalu lub leju.Fig. 22 wskazuje w powiekszeniu i w perspektywie widok czesci górnego stem¬ pla z wyraznie oznaczona matryca stem¬ plowa; tego rodzaju górny stempel jest wskazany w przekrojach na fig. 9 — 12 i 20 \ na tvm rysunku wyraznie widac tnaca powierzchnie wskazanego stempla, zagle¬ bienie matrycy stemplowej i równiez otwo¬ ry, w których przesuwaja sie górne od¬ rzutniki, zastosowane do tej formy matry¬ cy stemplowej.Fig. 23 wskazuje takze w powiekszeniu i w perspektywie widok czesci dolnego stempla matrycowego tego rodzaju, jaki i~st wskazany w przekrojach na fig. 9 — 12 i 20; na rysunku tym sa przedstawione wyzlobienia, w których przesuwaja sie i sa prowadzone dolne odrzutniki.Fig. 24 wskazuje w powiekszeniu i w perspektywie czesci trójdzielnego dolnego stempla i matrycy stemplowej tego rodza¬ ju, jakie sa wskazane w przekrojach na fig. 19 — 21; rysunek przedstawia rozmie¬ szczenie czesci skladowych oraz wskazuje ostrze do scinania lub wycinania jednej z krawedzi kawalka, zaopatrzone W wyzlo- — 5 —bienia, umieszczone ponizej tnacej krawe¬ dzi ostrza; rysunek ten wskazuje równiez plyte srodkowa tego stempla, zaopatrzona w wyzlobienia, które lacza sie z zaglebie¬ niami w matrycy stemplowej lub posiada¬ ja w nich swe wyloty; w tych to wyzlobie¬ niach przesuwaja sie odrzutniki, które wchodzac w zetkniecie z kazdym wykon¬ czonym przedmiotem odrzucaja go- Czesci skladowe wskazanego stempla i matrycy stemplowej sa wspólnie polaczone zapo- moca nitów, srub lub w jakikolwiek inny sposób.Fig, 25 wskazuje w powiekszeniu i w perspektywie czesc górnego stempla ma¬ trycowego tego rodzaju, jaki jest wskaza¬ ny na fig. 21; widok ten przedstawia otwo¬ ry, w których przesuwaja sie górne odrzut¬ niki, zastosowane do tej formy stempla ma¬ trycowego.Fig. 26 podaje widok, czesciowo w prze¬ kroju, górnego stempla o ksztalcie wiecej zlozonym, z umieszczonemi w nim matry¬ cami do ksztaltowania i formowania wy¬ puklo; stempel ten posiada dwie tnace po¬ wierzchnie, jedna — do wycinania kawal¬ ka z materjalu, druga — do przebijania te¬ go kawalka, oraz czesc do wyciagania i tworzenia wypuklej czesci kawalka, przy- czem wskazany górny stempel wspóldziala z dolna matryca oraz z dolnemi znaj duja- cemi sie pod dzialaniem sprezyn odrzutni- kami do przenoszenia kawalka na dolny stempel matrycowy lub slup wyciagowy, zaopatrzony w dwie matryce uwypuklajace i stempel przebijajacy oraz powierzchnie do ksztaltowania kawalka w wykonczony przedmiot.podczas jednego przebiegu ro¬ boczego, poczem przedmiot ten jest usuwa¬ ny zapomoca odrzutników do kanalu lub leju zboku dolnego stempla matrycowego.Czynnosci przy wykonywaniu wykonczo¬ nego przedmiotu sa takie, jakie zostaly o- pisane przy rozpatrywaniu fig. 1.Figi 27 wskazuje w przekroju stempel, czesci matrycowe i odrzutniki wedlug fig. 26, znajdujace sie w polozeniu, gdy przed¬ miot jest ostatecznie uksztaltowany.Fig. 28 uwidocznia w przekroju stem¬ pel, czesci matrycowe i odrzutniki, znajdu¬ jace sie w cofnietem polozeniu przed roz¬ poczeciem wycinania kawalka. Widok ten wskazuje równiez w przekroju wykonczo¬ ny przedmiot, odrzucony do kanalu lub le¬ ju, zapomoca odrzutników.Fig. 29 wskazuje widok zgóry czescio¬ wego przekroju wzdluz linji A—B na fig. 27, przedstawiajacy wyraznie polozenie kanalu lub leju zboku dolnego stempla ma¬ trycowego lub slupa wyciagowego oraz u- rzadzenie odrzutników.Fig. 30 podaje widok zboku dolnego rozwidlonego odrzutnika takiego rodzaju, jaki zostal zastosowany w dolnym stem¬ plu matrycowym, czyli slupie wyciagowym wedlug fig. 26, Fig. 31 wskazuje w powiekszeniu bocz¬ ny widok gotowego przedmiotu, wykonane¬ go zapomoca stempli i matryc, wskazanych na fig. 26, a fig. 32 — perspektywiczny wi¬ dok klamry, wykonanej zapomoca stempli i matryc, wskazanych na fig. 1 — 4.Na wszystkich rysunkach podobne cze¬ sci sa oznaczone jednakowemi literami.Zasadnicze czesci narzadów tloczacych wedlug wynalazku sa wykonane z kawal¬ ków, przymocowanych bezposrednio lub posrednio zapomoca bolców, srub lub w inny sposób do ramienia uderzajacego m lub podstawy s (fig. 13, 14, 20 i 21) prasy lub innej maszyny. Najprostsza forma wy¬ konania wynalazku jest przedstawiona na fig. 1 -— 12, które wskazuja niektóre czesci narzadów tloczacych oraz podaja w jaki sposób sa wykonywane czynnosci przy wy¬ twarzaniu przedmiotu; na czolowej po¬ wierzchni górnego stempla a jest utworzo¬ na górna matryca a1; najlepiej gdy w gór¬ nym stemplu a mieszcza sie co najmniej dwa górne odrzutniki n, przesuwajace sie w otworach a2 (fig. 22 i 25), Na fig. 1 gór¬ ny stempel a je$t wskazany w polozeniu — 6 -zgietem tuz po wycieciu kawalka w z ma- terjalu v, wspóldzialajac z matryca c; ry¬ sunek ten wskazuje dolne odrzutniki /, u- mieszczone w taki sposób, aby wspóldzia¬ laly zboku dolnej matrycy c; odrzutniki te sa osadzone tak, ze moga przesuwac sie w dolnej plycie stemplowej d, znajdujac sie pod dzialaniem sprezyny t1, wobec czego przyciskaja one kawalek w do wycinajacej powierzchni górnego stempla a do chwili oparcia sie tego kawalka o dolny stempel matrycowy g.Górny stempel a jest osadzony w opra¬ wie lub posredniej plycie a3, przymocowa¬ nej zapomoca srub a4 lub w inny sposób (fig. 13 i 14 )do górnej plyty r, przytwier¬ dzonej do ramienia uderzaj acego prasy lub innej maszyny. Gdy górny stempel a po¬ rusza sie ku plycie oporowej k narzadów tloczacych lub w strone podloza s prasy lub innej maszyny, wówczas suwa sie on i jest prowadzony w otworze 62 górnej przy¬ trzymujacej i zaciskajacej plyty 6, znajdu¬ jacej sie pod dzialaniem sprezyn b1, wobec czego plyta ta moze wywierac nacisk na przerabiany materjal v. Dolne odrzutni¬ ki /, podtrzymujace wyciety kawalek w, przesuwaja sie w dolnym stemplu ma¬ trycowym g w otworze d2 (fig. 15) plyty stemplowej d, w którym miesci sie sprezy¬ na t1, dzialajaca na odrzutniki /, oraz sru¬ ba nastawnicza ds dla nadania wskazanej sprezynie l1 pozadanego napiecia. Gdy wyciety kawalek w zostal wtloczony w zaglebienia matrycowe g1 dolnego stem¬ pla matrycowego g przez górny stem¬ pel a (fig. 3), wówczas przeksztalca sie on w przedmiot x; widok ten wska¬ zuje, jak kawalek arkusza w, przeno¬ szony przez znajdujace sie pod dziala¬ niem sprezyn dolne odrzutniki /, i górny stempel a na dolny stempel matrycowy g, otrzymuje w przekroju ksztalt wezykowa¬ ty i jak wskazany kawalek w przeksztalca sie w przedmiot x; po wykonaniu tej czyn¬ nosci górny stempel a odsuwa sie od dolne¬ go stempla matrycowego g, zas dolne od¬ rzutniki t, naciskane przez sprezyny t1, po¬ suwaja sie za górnym stemplem a i odrzu¬ caja wykonczony przedmiot x, co wyraznie wskazano na fig. 4 w przekroju poprzecz¬ nym, do kanalu lub leju u, nie przeno¬ szac wskazanego przedmiotu x zpowrotem przez otwór w materjale v, przyczem wskazana plyta przytrzymujaca b zapobie¬ ga pociaganiu materjalu v przez górny stempel a.Oczywiscie, rózne przedmioty moga byc wykonywane wskutek zmiany ksztaltu tna¬ cych powierzchni czesci narzadów wedlug niniejszego wynalazku, co jest wskazane w drodze przykladu na fig. 1 — 12 rysunków.Fig. 5 rysunków wskazuje odmienna forme wykonania gdzie przedewszystkiem wyci¬ na sie kawalek w wzdluz jednej krawedzi, nastepnie wzdluz jej konców, wreszcie od¬ dziela sie od materjalu u wzdluz drugiej krawedzi; taki sposób wycinania kawalka w jest szczególnie pozyteczny przy ksztal¬ towaniu przedmiotu, wskazanego w prze¬ kroju na fig. 7 i-8; srodki zas do giecia o- raz ksztaltowania, jak równiez czynnosci narzadów tloczacych, sa podobne do opisa¬ nych wedlug fig. 3 i 4. Fig. 9 przedstawia górny stempel a, na którego czolowej po¬ wierzchni jest utworzone pojedyncze wgle¬ bienie matrycowe a1, wspóldzialajace z dolnym stemplem matrycowym g; widok ten przedstawia górny stempel a przed wycieciem kawalka w; nalezy zaznaczyc, ze dolne odrzutniki / sa urzadzone w ten sposób, ze nie stykaja sie one zupelnie z przerabianym materjalem y, lecz tylko z kawalkiem w, by zaczac przyciskac go do wycinajacej powierzchni górnego stempla a niezwlocznie po wycieciu tego kawalka w. Czynnosci lub okresy wykonywania przedmiotu, wskazanego na fig. 9—12, sa podobne dc? opisanych przy rozpatrywaniu fig. 1 — 4, na których sa wyraznie przed¬ stawione polozenia górnych odrzutników n, zajmowane podczas czynnosci wzgledem — 7 —przerabianego materjalu v i kawalków w; rysunki te wskazuja równiez, jak dzialaja górne odrzutniki n, przy usuwaniu wykon¬ czonego przedmiotu x z zaglebien matry¬ cowych a1 w górnym stemplu a niezwlocz¬ nie, gdy stempel ten zaczyna odsuwac sie od dolnego stempla matrycowego g.Fig. 13 wskazuje najprostsza forme wy¬ konania wynalazku, gdy jest pozadana najwieksza wydajnosc przy wyrabianiu jednakowych przedmiotów, szczególniej gdy przedmioty te sa wytwarzane z cien¬ kich arkuszy metalu lub innego materjalu; narzady tloczace, stanowiace przedmiot ni¬ niejszego wynalazku, sa zmontowane w sposób, wskazany na fig. 13 lub w sposób podobny w jedna sztywna calosc, utwo¬ rzona z czesci skladowych, wskazanych czesciowo na fig. 1 — 12; czesci te sa ze¬ brane na górnej plycie r i dolnej plycie k, które sa zawsze zaopatrzone bezposrednio lub posrednio zapomoca innych czesci w bolce prowadnicze d5 lub podobne, przy- czem caly uklad jest w ten sposób urza¬ dzony, ze jeden lub wiecej zespolów narza¬ dów tloczacych rozmieszcza sie w jednym szeregu lub w dwóch i wiecej szeregach jeden przy drugim, wobec czego wskaza¬ ne narzady moga wykonywac z arkuszy metalu lub innego materjalu wieksza ilosc przedmiotów x w jednym lub kilku szere¬ gach przy kazdem roboczem uderzeniu tloczni lub podobnej maszyny, w której sa osadzone wspomniane narzady.Najpraktyczniej, gdy narzady tloczace wedlug wynalazku sa zebrane w ramie lub oprawie w ten sposób, ze tworza ca¬ losc odpowiedniej formy, która moze byc zalozona w prase lub w inna maszyne lufc z niej wyjeta lub zalozona pomiedzy czesc uderzajaca i podloze lub podobne czesci, nie rozkladajac wspomnianej ca¬ losci na skladowe kawalki, tworzace narza¬ dy tloczace wedlug wynalazku; oczywiscie, ze opisany szczegól nie jest koniecznoscia, lecz stanowi tylko zalete, gdyz górne cze¬ sci moga byc przymocowane do ramienia uderzajacego prasy lub innej maszyny, dol¬ ne zas — do podstawy, przyczem wlasci¬ we wspóldzialanie czesci narzadów tlocza¬ cych zabezpiecza sie zapomoca prowadnic w ksztalcie bolców rf5 (fig. 13), e2 lub /3 (fig. 20, 21), które sa osadzone i prowa¬ dzone w wystepach t/4, 64, e1 lub f2 lub tez w prowadnicach, przeznaczonych dla ra¬ mienia uderzajacego prasy lub innej ma¬ szyny.Dolne odrzutniki / wedlug fig. 1 — 15 znajduja sie pod dzialaniem stosunkowo slabych sprezyn f1 w porównaniu ze spre¬ zynami posrednio dzialaj acemi na dolne odrzutniki /, przedstawione na fig. 18 — 21; wskazane slabe sprezyny r1 sa umie¬ szczone w otworach prowadniczych d2, które sluza równiez jako prowadnice dla dolnych odrzutników / przy ich przesuwa¬ niu. W celu zmiany napiecia sprezyn r1 sa zastosowane sruby nastawnicze c?3 lub cze¬ sci podobne, nagwintowane tak, jak i otwo¬ ry prowadnicze d2.Nalezy zaznaczyc, ze w odmiennej for¬ mie wykonania wynalazku, czesciowo we¬ dlug fig. 18 i w drodze przykladu wedlug fig. 20, górne czesci narzadów tloczacych sa podobne do przedstawionych na fig. t — 14; urzadzenie jednak niektórych czesci narzadów tloczacych uprzednio opisanych jest inne, nastepnie wprowadzono niektó¬ re dodatki do dolnych czesci tych narza¬ dów, które zostana ponizej opisane; dolna plyta stemplowa d, stanowiaca jedna ca¬ losc, w razie zastosowania do prostej for¬ my wykonania wynalazku, jest rozdzielo¬ na przy formie odmiennej albo na dwie odrebne czesci lub na czesci, które mozna otrzymac przez rozdzielenie plyty d pro¬ stej formy na dwa kawalki; jeden z tych kawalków jest oznaczony litera d1 (fig. 19—21) i przytrzymuje zapomoca sruby g2 dolny stempel matrycowy g; jest on przymocowany do plyty oporowej k zapo¬ moca bc^ców d6 lub czesci podobnych; dru- . — 8 —gi zas kawalek, oznaczony litera e, na któ¬ rym lub w którym jest osadzona i umoco¬ wana matryca c, jak /równiez odrzutniki t, przesuwa sie na prowadniczych bolcach e2 lub podobnych czesciach, przechodzacych przez otwory w wystepach e1 tego drugie¬ go kawalka e, przyczem wskazane bolce prowadnicze, których lby sluza jako opor- ki, sa wkrecone w plyte stemplowa d1; po¬ miedzy ta plyta i dolna plyta matrycowa e, w której sa osadzone i umocowane dol¬ na matryca c i dolne odrzutniki /, sa zalo¬ zone mocne sprezyny e3 lub czesci podob¬ nie dzialajace, np. kawaly gumy, które slu¬ za do oddzielenia kawalków d1 i e i do na¬ dania odrzutnikom t odpowiedniej sily, by mogly one usunac ze stempla matrycowe¬ go g kazdy przedmiot, w przypadku nawet jego zaciecia sie.Wskazane dolne odrzutniki t, przedsta¬ wione na fig. 18 — 21, sa zabezpieczone od poruszania sie w dowolnym kierunku i mu¬ sza poruszac sie wspólnie z dolna plyta matrycowa e lub z dolna plyta przytrzy¬ mujaca / w otworze lub w otworach f1 (fig. 19); odrzutniki sa przymocowane zapomo¬ ca nagwintowanych czesci t2, nitów lub w inny sposób, wobec czego odrzutniki te o- trzymuja sile, wytworzona przez mocne sprezyny e3 lub /4 lub czesci podobne, dzia¬ lajace na plyte matrycowa e lub dolna plyte przytrzymujaca /, gdy wskazane od¬ rzutniki usuwaja przedmioty z dolnego stempla matrycowego g lub z dolnego stempla A, zaleznie od okolicznosci; wska¬ zana sila posiada zasadnicze znaczenie, gdy przedmioty sa wykonywane z grubych arkuszy metalu lub innego materjalu oraz posiadaja znaczne wymiary i powinny byc odrzucane zapomoca odrzutników l, pod¬ legajacych bezposredniemu lub posrednie¬ mu dzialaniu czesci sprezystej lub czesci sprezystych, Nastepna bardzo wazna odmiana na¬ rzadów tloczacych wedlug wynalazku jest przedstawiona na fig. 21; w odmianie tej matryca o, jej sprezyna lub mechanicznie poruszane odrzutniki n, których moze byc wieksza ilosc w kazdym górnym stemplu matrycowym a5, sa umieszczone powyzej przerabianego materjalu, zamiast ponizej, w ten sposób, ze wspomniana matryca wy¬ cinajaca staje sie górna matryca wy¬ cinajaca o, posiadajac górny stempel ma¬ trycowy a5, który wraz z ta matryca o jest osadzony i umocowany na górnej oprawie lub plycie p lub tez w niej, zapomoca srub lub innych znanych srodków w ten sposób, ze w tym ukladzie lub w urzadzeniu czesci skladowych narzadów tloczacych wedlug wynalazku staje sie zbyteczna górna plyta przytrzymujaca, poniewaz stempel, wy¬ magajacy zastosowania takiej plyty, a wspóldzialajacy ze wskazana matryca o, jest umieszczony ponizej przerabianego materjalu i przymocowany do dolnej plyty stemplowej d1 srubami lub nagwintowane- mi czesciami g2; tego rodzaju budowa ula¬ twia wyjecie wycinajacej matrycy o w ce¬ lu naostrzenia, jak równiez wyjecie i zalo¬ zenie stempla matrycowego a5, odrzutni¬ ków n i ich sprezyn n1, gdyz czesci te sa umieszczone w oprawie p; skutkiem takie¬ go urzadzenia i ulozenia stempla h i ma¬ trycy o mozna zastosowac dolna plyte przytrzymujaca / lub dzialajaca podobnie czesc z ta korzyscia, ze jest ulatwiona ob¬ serwacja czynnosci na przerabianym ma- terjale; lecz poniewaz we wszystkich przypadkach nalezy przytrzymywac mate- rjal po jego wycieciu lub odlaczyc go od wskazanego stempla h, wiec plyta przy¬ trzymujaca / jest niezbedna i jest zastoso¬ wana w tej odmiennej formie wykonania wynalazku.W tej odmianie plyta stemplowa d1 i plyta przytrzymujaca / sa oddzielnemi cze¬ sciami, przypominajacemi czesci d1 i e w odmianie, wskazanej na fig. 20; w danym przypadku nie zastosowano dolnej matry¬ cy wycinajacej i plyty matrycowej, lecz dolna plyte przytrzymujaca f, która za- — 9 —mienia górna plyte przytrzymujaca &, znaj¬ dujaca sie w ukladach i urzadzeniach, przedstawionych na rysunkach.W odmianie, przedstawionej na fig. 21, plyta przytrzymujaca 7 znajduje sie pod dzialaniem sprezyn f4 lub równoznacznych czesci, które poruszaja te plyte / i dolne odrzutniki / w sposób, podobny do tego, który zostal zastosowany do poruszania plyty matrycowej e wedlug fig. 20, przy¬ czem dolne odrzutniki /, przymocowane do plyty przytrzymujacej / lub znajdujace sie w niej, sluza do usuwania przedmiotów z dolnej matrycy stemplowej /i5. Plyta przytrzymujaca / w tej odmianie jest pro¬ wadzona i kontrolowana w sposób, podob¬ ny do tego, który zostal zastosowany do kontrolowania przebiegu lub ruchu plyty matrycowej e wedlug fig. 20, lub wskazana plyta jest prowadzona zapomoca bolców prowadniczych /3, wkreconych w wystepy f2 lub w podobne czesci, utworzone na plycie przytrzymujacej f, przyczem wska¬ zane bolce /3 posiadaja lby, które zatrzy¬ muja ruch plyty lub reguluja dlugosc jej przebiegu; bolce /3 przesuwaja sie w o- tworach wystepów c?4, utworzonych na dolnej plycie stemplowej rf1.Przy rozpatrywaniu wiecej skompliko¬ wanej formy wykonania wynalazku wedlug fig. 16—28 nalezy zauwazyc, ze górny stempel a posiada dwie tnace krawedzie, jedna — a6 do wycinania kawalka w z przerabianego materjalu v i druga — a7 do przebijania kawalka a; stempel a jest zaopatrzony w matryce a1 do ksztaltowa¬ nia i formowania wypuklo i w matryce przebijajaca a9 z pociagajaca czescia stem¬ plowa a8, osadzona w niej. Stempel a wspóldziala z dolnym stemplem matryco¬ wym lub slupem wyciagowym g, zaopatrzo¬ nym w matryce gs i dolny stempel przebi¬ jajacy g5 oraz w matryce'do wklesniec g6, która jest polaczona z kanalem g7, przez który jest odrzucany kubek jfi. Odrzutni¬ ki n i t sa osadzone tak, ze moga przesu- \t wac sie w sposób, podobny do opisanego * przy rozpatrywaniu fig. 13 i 14. Wykonczo- * ny przedmiot jest odrzucany do kanalu lub leju n, jak to opisano powyzej odnosnie do fig. 1—4.W tych formach wykonania wynalaz¬ ku, w których dolna plyta matrycowa i (lub) plyta stemplowa c/, wzglednie d1 jest przymocowana do plyty oporowej k przez czesci nagwintowane d6 lub podobne, wtedy plyta k jest ze swej strony dowolnie przymocowana do podstawy s lub czesci podobnej prasy lub innej maszyny zapo¬ moca bolców d7 lub srodków podobnych.W tych formach wykonania wynalazku, w których jest zastosowana górna przy¬ trzymujaca i zaciskajaca plyta 6, najlepiej z zahartowana czescia czolowa &3 (fig. 13, 20), znajdujaca sie pod dzialaniem spre¬ zyn b1 lub czesci równoznacznych i do¬ wolnie prowadzona albo przez bolce &5, albo trzpienie przesuwa sie stempel lub kazdy stempel, gdy ich zastosowano wiecej, w otworze lub wyzlobieniu 62, wykonanem we wskazanej plycie zaciskajacej 6, przyczem kazdy stem¬ pel a jest umocowany zapomoca jakichkol¬ wiek srodków w plycie a3 lub do tejze ply¬ ty, przytwierdzonej dowolnie zapomoca srub a4 lub czesci podobnych do górnej podstawy lub plyty r, ze swej strony przy¬ mocowanej dowolnie do ramienia uderza¬ jacego m prasy lub innej maszyny; w kaz¬ dym ze wskazanych stempli a lub w otwo¬ rach a2 sa osadzone górne odrzutniki n tak, ze moga przesuwac sie, znajdujac sie pod dzialaniem sprezyn n1 lub czesci równo¬ znacznych.W tej formie wykonania wynalazku, w której zastosowano górna plyte matryco¬ wa p (fig. 21), sluzaca jednoczesnie do na¬ ciskania dolnej plyty przytrzymujacej /, wskazana plyta- p jest przymocowana za¬ pomoca bolców g do górnej podstawy lub plyty r, która ze swej strony jest dowolnie — 10 —przytwierdzona do ramienia uderzajacego m prasy lub innej maszyny. W tej formie 1 wykonania wynalazku nalezy zauwazyc, ze wskazana plyta matrycowa p posiada gór¬ ne odrzutniki n, osadzone i przesuwajace sie w otworach a2, utworzonych w górnym stemplu matrycowym a5, przyczem odrzut¬ niki te znajduja sie pod dzialaniem spre¬ zyn n1 w sposób podobny, jak górne od¬ rzutniki, osadzone w górnym stemplu a.Kazdy górny odrzutnik n, zastosowany do wynalazku, moze posiadac przekrój okragly lub plaski.Dolne odrzutniki /, zastosowane do wy¬ nalazku, moga posiadac jakakolwiek forme, najlepiej jednak, gdy one sa splaszczone w tych czesciach, które stykaja sie z od¬ rzucanym przedmiotem; dobrze jest sto¬ sowac pochyle lub stozkowe krawedzie, gdyz ulatwiaja one usuwanie przedmiotów wszelkich form z dolnego stempla g lub h.W razie potrzeby, mozna zastosowac pokrywki g4 (fig. 15), zakrywajace wy¬ zlobienia g3 i /z3, by jakiekolwiek postron¬ ne przedmioty nie hamowaly ruchów od- rzutników /.Do wszelkich ukladów narzadów tlo¬ czacych sa zastosowane kanaly lub leje, przez które przechodza lub w które wpa¬ daja wszystkie wykonczone przedmioty.Wycinajace matryce c lub o kazda zo- sobna lub kilka z nich moga byc wykonane z jednej czesci metalu lub moga byc wy¬ konane, jako matryce, zgrupowane t kil¬ ku oddzielnych kawalków metalu, j:al£ to wskazuje fig. 16 — 18, lub z odpowiedniej ilosci kawalków; sa one przymocowane do listwy cf81 lub czesci podbfenef (fig. 4, 8 i1!2) lub do plyty matrycowej d lub e lub p za- pomoca srub c2 lub podobnych srodków.Wycinajace matryce' c ltrtr a oraz plyty przytrzymujace b lub / sa dowolnie zao¬ patrzone przy krawedziach tnacych lub przy otworze, w który wchodzi; przesuwa¬ jac sie, stempel a lub h, w liczne male stozkowate ostrza lub zabki c1 (fig. 18) na- przemian z jednym lub wiecej ostremi wy¬ stepami, zaopatrzonemi w zeby, podobne do zebów pily. Srodki te sluza do przytrzy¬ mywania przerabianego materialu, by za¬ bezpieczyc te czesc jego, która nie jest wy¬ cinana w kawalek, od wyciagania lub de¬ formacji podczas wycinania.Stosowane stemple, jak a, a5 lub g mo¬ ga byc wykonane z jednego kawalka i zao¬ patrzone w wyzlobienia g3 (fig. 23), lub tez moga byc wykonane z dwóch lub wie¬ cej kawalków h i h1 (fig. 24) lub jako stemple rozciete. Kawalki h i /z*1 sa pola¬ czone nitami lub czesciami nagwintowane- mz h4. Wyzlobienia h2 sa wykonane w ka¬ walkach h1, zas wyzlobienia fi3 — w srod¬ kowym kawalku h, stosownie do odrzutni- ków t.Narzady tloczne wedlug wynalazku wy¬ twarzaja wykonczony przedmiot na kazdej matrycy przy kazdym przebiegu stempla w jedna strone i zpowrotem, który wspól¬ dziala z ta matryca przy wycinaniu ka¬ walka z arkusza z metalu lub podobnego materjalu, czyli, ze przedmioty sa wytwa¬ rzane przez wskazane narzady tloczace przy kazdem uderzeniu wycinajacem i sa usuwane od tych narzadów podczas ruchu powrotnego po wycieciu i uksztaltowaniu przedmiotu.Narzady tloczne wedlug niniejszego wynalazku daja moznosc pokonania zna¬ nych trudho&ci przy wytwarzaniu przed¬ miotów lub wycinaniu kawalków szerega¬ mi i jednoczesnie, czyli przy kazcfem robo- czem uderzeniu tych narzadów, szczegól¬ nie wówczas, gdy szeregi te zajmuja pra¬ wie calkowita szerokosc, wzglednie dlu¬ gosc arkusza z metalu lub innegip mate¬ rjalu,, czesc lub czesci materjalii tego, gdzie kawalki nie sa wycinane przy obra¬ bianiu zapomoca matryc i. stempli znanych ksztaltów w dwóch tub wiecej nastepuja¬ cych jeden po drugim przebiegach,,, bez o- strzy stozkowych, czyli zabków c1 Tub ostrych wystajacych grzbietów wedlug wy-nalazku, wyciagaja sie nadmiernie, garbia lub wykrzywiaja.Oczywiscie, mozna nadac zgodnie z wy¬ nalazkiem wycinajacym matrycom, stem¬ plom, matrycom stemplowym lub stem¬ plom matrycowym poszczególnie lub wspólnie, zaleznie od okolicznosci, takie ksztalty lub formy na ich powierzchniach tnacych lub faldujacych, marszczacych, wyciagajacych i ksztaltujacych, które po¬ zwola im wspóldzialac w jakikolwiek spo¬ sób przy wytwarzaniu przedmiotów o róz¬ nych zarysach lub ksztaltach; oprócz po¬ wyzszego czescia skladowa narzadów tlo¬ czacych, wedlug niniejszego wynalazku, jest kanal, przewód, lej lub kanaly, prze¬ wody, leje, przy tych narzadach Lub w nich, których jedna scianka lub bok two¬ rzy czolowa powierzchnie stempla wycina¬ jacego, faldujacego i formujacego lub cze¬ sci podobnej tak, ze wskazane kanaly i t. d. sluza do ograniczenia drogi kawalków lub przedmiotów po ich odrzuceniu od narza¬ dów ksztaltujacych; zastosowanie kana¬ lu, przewodu lub leju, który jest polozony przy kazdej czesci przebijajacej lub po¬ dobnej narzadów tloczacych jest objete granicami wynalazku. PL