Przedmiotem wynalazku jest wkladka przeciwposlizgowa do opon pojazdów samochodowych umieszczona w biezniku opony, dla zwiekszenia ich przyczepnosci do oblodzonej drogi. Wkladki te cechuje w ciagu calego okresu eksploatacji szczególna stabilnosc ich cech uzytkowych, polegajaca na szczelnym przyleganiu do opon i zachowaniu praktycznie stalej wysokosci wystawania na zewnatrz bieznika opony podczas jazdy.Od dluzszego czasu uwage koncentrowano szczególnie na obserwacji wkladek przeciwposlizgowych pod katem ich wplywu na zwiekszenie przyczepnosci opon do osniezonej drogi. Znaczny postep osiagnieto w udoskonaleniu ogumienia i profilów specjalnych przystosowanych do sniegu zbitego czy miekkiego. Pozostalo nadal powazne ryzyko jazdy w warunkach nieoczekiwanego lub niewidocznego oblodzenia, jak równiez zmarznietego sniegu. Konieczne wiec bylo w tym przypadku, zastosowanie zabezpieczenia w postaci wkladek przeciwposlizgowych róznego typu, zróznicowanych zarówno co do ich ksztaltu jak i materialu, nie powodujac przy tym zmniejszenia przyczepnosci opony do jezdni suchej i uszkodzenia nawierzchni drogi.Znane wkladki przeciwposlizgowe maja korpusy wytwarzane ze stali, lecz zaniechano takiego ich wytwarzania poniewaz okazalo sie to z wielu wzgledów niekorzystne. Z chwila wcisniecia wkladki przeciwpo¬ slizgowej w opone, podstawa korpusu wkladki moze zetknac sie z podkladem lub osnowa opony a nawet, przy duzej szybkosci spowodowac jej rozerwanie. Poza tym w przypadku wyrwania lub zuzycia sie kolców z weglika spiekanego, wkladki pozbawione kolców moga spowodowac zmniejszenie przyczepnosci opony do suchej drogi.Wzgledy te spowodowaly, ze producenci zmuszeni byli zastosowac inne materialy, to znaczy tworzywa sztuczne zapewniajace zachowanie charakterystyk fizycznych i mechanicznych wkladek w temperaturze od -40 C do +150°C, powodujace wlasciwe zaciskanie kolca z weglika spiekanego.Te znane wkladki maja na ogól korpus o ksztalcie cylindrycznym, o srednicy 5 mm i niewielkim ciezarze okolo 1 grama, zaopatrzony w rowek przy podstawie. Ten zmniejszony ciezar w stosunku do ciezaru poprzednio stosowanych wkladek, wplywa w znaczny sposób na poprawe uzytkowania nawierzchni i unikanie naruszania przepisów drogowych. Oczywiscie dalsze zmniejszenie srednicy korpusu nie jest wskazane, poniewaz moze nastapic jego uszkodzenie, badz przez wgniatanie kolca, badz tez w wyniku eksploatacji.Inne znane wkladki, w celu polepszenia zamocowania korpusu wkladki w biezniku opony, oraz utrzymania2 101 307 stalego polozenia wkladki podczas calego okresu uzytkowania i unikniecia ryzyka ich przesuniecia, maja korpusy zaopatrzone w rowki lub kolnierze utworzone przy ich podstawach lub na róznych poziomach posrednich. Kolnierze te maja srednice niewiele wieksze niz srednica korpusu wkladki, aby nie przenosic nadmiernego nacisku na nawierzchnie drogi.Znane wkladki przeciwposlizgowe posiadajace cylindryczny korpus z tworzywa sztucznego ewentualnie wyposazony w rowki lub kolnierze, wykazuja w czasie jazdy pojazdu objawy stanowiace zagrozenie dla bezpieczenstwa uzytkownika. W rzeczywistosci zamiast spowodowania stabilizacji wielkosci wystawania kolca z korpusu wkladki po dotarciu, po przejechaniu kilkudziesieciu kilometrów, nastepuje nieprawidlowe i nieuzasadnione zaglebienie kolca w oponie po przebyciu okolo 80—1000 km, dochodzace do 50% wielkosci wystawania kolca po dotarciu, powracajac po przebyciu trasy ponad 1000 km. do wielkosci wystawania kolca po , Celem wynadazku jest usuniecie wyzej wymienionych wad rzutujacych niekorzystnie na przydatnosc wkladki przeciwposlizgowej i zapewnienie bezpieczenstwa uzytkownika.Cel ten osiagnieto przez wykonanie wkladki przeciwposlizgowej do opon pojazdów samochodowych wyposazonej w kolec z weglika spiekanego zamocowany w korpusie wkladki z materialu ulegajacego zuzyciu podczas jazdy pojazdu, zawierajacym czesci cylindryczne i/lub w ksztalcie stozka scietego, i co najmniej jeden kolnierz górny, którego górna powierzchnia jest usytuowana na powierzchni bieznika opony. Istota wynalazku polega na tym, ze kolnierz górny korpusu wkladki, ma srednice wieksza od najwiekszej srednicy pozostalych czesci korpusu wkladki.Korpus moze byc cylindryczny lub w ksztalcie odwróconego stozka scietego. Moze on zawierac zespól cylindrów i stozków o zmiennej ich ilosci i miec na swoim obwodzie rowki lub kolnierze rozmieszczone badz przy podstawie/badz na posrednim poziomie, lub inne znane rozwiazanie pozwalajace na lepsze zamocowanie wkladki w oponie.W kazdym przypadku korpus ma kolnierz górny, którego górna powierzchnia jest usytuowana na powierzchni bieznika opony. Ten kolnierz górny ma najwieksza srednice wieksza od pozostalych srednic korpusu wkladki, mierzonych .prostopadle do jej osi, na jakimkolwiek poziomie ponizej tego kolnierza.Najwieksza srednia korpusu wkladki ponizej kolnierza górnego jest zazwyczaj zawarta w granicach od 4 do 8 mm.Kolnierz górny moze miec dowolny ksztalt, korzystnie odwróconego stozka scietego, lub skladac sie z zespolu odwróconych stozków scietych.Najwieksza srednica kolnierza górnego, mierzona w plaszczyznie prostopadlej do osi wkladki jest korzystnie 1,2-1,5 razy wieksza od najwiekszej srednicy czesci korpusu usytuowanej ponizej tego kolnierza.Skutecznosc kolnierza górnego o srednicy ponizej 1,2 tej najwiekszej srednicy bylaby niedostateczna dla zapewnienia stabilnosci uzytkowania wkladki podczas jej uzytkowania. Przy stosunku ponad 1,5 stwierdzono niszczenie jezdni i zle zachowywanie sie opony na suchej drodze.Wysokosc calkowita H oslony jest korzystnie zawarta w granicach od 9 do 17 mm. Wysokosc kolnierza górnego jest dowolna ale korzystnie nie powinna przekraczac 0,5 H. Na ogól stosuje sie wysokosc kolnierza górnego zawarta w granicach 0,1H-0,5H, korzystniej od 0,2H do 0,5H. ftzedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wkladke przeciwposlizgowa w przekroju podluznym, fig. 2 i 3 - inny przyklad wykonania wkladki, w której górna powierzchnia korpusu jest plaska w przekroju podluznym, fig. 4—jeszcze inny przyklad wykonania wkladki, której kolnierz jest utworzony przez stozek sciety o duzej wysokosci, w przekroju podluznym.Na fig. 1 przedstawiono wkladke o osi podluznej A-A\ w której dolna czesc korpusu wkladki jest utworzona przez kolnierz dolny 1 i odwrócony stozek sciety 2. Czesc górna koprusu jest utworzona przez czesc cylindryczna 3 i kolnierz górny 4 skladajacy sie z trzech stozków scietych 41, 42, 43. Obydwa dolne stozki 41 i 42 sa odwrócone, a górny stozek sciety 43 ma mala podstawe przechodzaca przez prosta DD\.Nalezy zauwazyc, ze srednica D4 górnego kolnierza 4, którego stozek 43 wystaje z bieznika opony, jest wieksza od srednicy wszystkich pozostalych poziomych przekrojów korpusu usytuowanych ponizej prostej CC\ a zwlaszcza wieksza od srednicy Dl kolnierza dolnego 1.Korpus ma wglebienie tego samego ksztaltu jaki ma kolec 5, który zostal wcisniety w ten korpus bez pozostawienia wolnej przestrzeni przy dnie wglebienia.Kolec 5 jest cylindryczny lub w ksztalcie odwróconego stozka scietego. Moze miec podstawe plaska, styczna do prostej BB' lub wydluzona do dolu w postaci ostrza umozliwiajacego latwiejsze wglebianie sie go w korpus.101 307 3 Na fig. 1 i 3 przedstawiono dwa inne przyklady wykonania, w których kolnierz górny 4 ma ksztalt nieco odmienny, gdyz jego powierzchnia górna 43 jest plaska. Kolnierz ten jest utworzony z dwóch odwróconych stozków 41 i 42, przy czym stozek 41 przedstawiony na fig. 2 ma mniejsza wysokosc niz stozek 41 przedstawiony na fig. 3.Na fig. 4 przedstawiono przyklad wykonania, w którym kolnierz górny 4 jest bardzo wysoki, poniewaz ma ksztalt odwróconego stozka scietego o duzej wysokosci, którego mala podstawa lezaca na prostej CC9 jest usytuowana nieco powyzej polowy wysokosci korpusu wkladki. Duza podstawa stozka ma srednice wieksza niz srednica przekrojów znajdujacych sie ponizej prostej CC Material przeznaczony do wytwarzania korpusu wkladki powinien odpowiadac wymogom poprzednio omawianym. Nalezy stwierdzic, ze jego wlasnosci fizyczne i mechaniczne powinny byc zawarte, jezeli chodzi o temperatury w granicach od —40°C do + 150°C, a jego wytrzymalosc powinna byc taka, zeby material mial zdolnosc do odpowiedniego zaciskania kolca z weglika, bez stosowania sklejania, spawania, czy obciskania, które utrudnialyby usuniecie tego kolca po przejechaniu 10 000—20 000 km. Ponadto, wlasnosci tego materialu powinny byc zblizone do wlasnosci gumy opony. W korzystnym rozwiazaniu stosuje sie material o twardosci w skali Shore'a trzykrotnie lub pieciokrotnie wiekszej od twardosci gumy opony. Materialem tym moze byc odlewane tworzywo termoplastyczne, jak na przyklad poliamid, którego temperatura mieknienia wynosi 150°C.Tak dobrane tworzywo na korpus wkladki ulega zuzyciu w czasie jazdy, w przyblizeniu tym samym czasie co zuzycie bieznika opony i kolca z weglika.Doswiadczenie wykazalo, ze polaczenie cech ksztaltu i wlasciwosci materialu korpusu wkladki powoduje wystawanie kolca na zewnatrz bieznika opony, stabilizujace sie po przejechaniu pierwszych 80 km, po czym pozostaje praktycznie stale az do chwili, gdy usuwa sie wszystkie wkladki tej samej opony, po przebiegu od 000 do 20 000 kilometrów, zaleznie od rodzaju pojazdu, opony i sposobu prowadzenia pojazdu.Zuzycie korpusu wkladki dokonuje sie w tym samym stopniu jak i zuzycie opon na drodze suchej, przy zachowaniu przyczepnosci opony do drogi takiej samej jak przyczepnosc opon bez wkladek przeciwposlizgo¬ wych, o tym samym stopniu zuzycia bieznika.Wkladki przeciwposlizgowe wedlug wynalazku moga byc montowane we wszystkich typach opon zarówno diagonalnych jak i radialnych, i do wszystkich typów pojazdów takich jak autokary, pojazdy ciezarowe i inne.Przyklad. Wykonano wkladki przeciwposlizgowe zawierajace korpusy z poliamidu odlewanego (typu nylon technyl) o ksztalcie podobnym do przedstawionego na fig. 1 i nastepujacych wymiarach: srednica Dl kolnierza dolnego1 6 mm srednica D2 podstawykorpusu 4 mm srednica D3 czesci cylindrycznej 3 korpftsu 5 mm srednica D4 kolnierzagórnego 8 mm wysokosc calkowita Hkorpusu 12 mm wysokosc H3 czesci cylindrycznej3 3 mm wysokosc H4 kolnierzagórnego 3 mm wysokosc stozka scietego41 1,7 mm wysokosc stozka scietego42 0,5 mm wysokosc stozka scietego43 0,8 mm wysokosckolca 7 mm srednica górnakolca 2,6 mm srednica dolnakolca 2,2 mm Wkladki zostaly zamontowane w oponach samochodu turystycznego, przystosowanych do jazdy po sniegu, o osnowach radialnych, w ilosci po 140 do kazdej opony i zostaly poddane testowi zuzycia w zakresie od 0 do 15 000 km. Mierzac okresowo wysokosci czesci wystajacej kolca ponad bieznikiem opony, pewnej liczby wkladek tej samej opony i biorac srednia uzyskuje sie nastepujace wyniki, porównujac wkladki wedlug wynalazku z wkladkami wzorcowymi, wykonanymi z tego samego materialu, o tych samych cechach i wymia¬ rach, zamontowane w tych samych warunkach, lecz nie posiadajace kolnierza górnego.Wyniki badan wkladek: rzejechaniu dleglosci w (km) . 0 80 150 300 500 1.000 1.200 Wkladka wedii wynalazku w 1,6 1,2 1,2 1,2 1,2- 1,2 1,2 ig (mm) * Wkladka wzorcowa w (mm) 1,6 1,2 1 0,6 0,8 1 1,24 101 307 Porównanie w próbach drogowych wkladek wedlug wynalazku z wkladkami wzorcowymi wykazuje stabilnosc wielkosci wystawania kolca z opony, która byla nieosiagalna poprzednio dla znanego typu wkladek przeciwposlizgowych. • PL PL PL PL PL PL PL PL