Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych termo- i chemoodpornych tworzyw poliure¬ tanowych, zwlaszcza w postaci pianek, majacych zastosowanie jako tworzywa konstrukcyjne wyko¬ rzystywane w srodkach transportu, budownictwie i przemysle elektromaszynowym.Wedlug patentu Nr 95 033 tworzywa poliureta¬ nowe, zwlaszcza pianki poliuretanowe o wysokiej odpornosci termicznej i chemicznej wytwarza sie na drodze reakcji poliaddycji dwu- lub wieloizo- cyjanianów z poliolami o ogólnym wzorze przed¬ stawionym w patencie glównym na rysunku, w którym Ar oznacza pierscien benzenowy, naftale¬ nowy lub antracenowy ewentualnie jedno lub wie¬ lokrotnie podstawiony atomem chlorowca, rodni¬ kiem alkilowym lub rodnikiem arylowym lub rodnikiem allilowym. Z oznacza atom tlenu, grupe SO2 lub dwuwartosciowy rodnik o wzorze -CRRi-, w którym R i Ri moga byc jednakowe lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub rodnik alkilowy, m oznacza 0 lub 1, a n oznacza 0 lub liczbe calkowita 1—10, wzglednie z mieszanina tych polioli z innymi znanymi poliolami ewentualnie wobec katalizatorów tej reakcji i srodków spie¬ niajacych.Stosowane poliole sa zwiazkami wielofunkcyj¬ nymi, posiadajacymi co najmniej cztery grupy hydroksylowe w czasteczce zdolne do reakcji z gru¬ pami -NCO izocyjanianów.. Cztero- lub wiecej funkcyjne poliole otrzymuje sie korzystnie w wyniku katalitycznej hydrolizy odpowiednich zywic epoksydowych, co prowadzi do otrzymania mieszaniny polioli zgodnie z ogólnym wzorem przedstawionym na rysunku, rózniacych sie jedynie wartoscia n. Szczególnie korzystne jest stosowanie polioli otrzymanych w wyniku hydrolizy niskoczasteczkowej dianowej zywicy epoksydowej.Uzyskane ta droga cztero- lub wielofunkcyjne poliole posiadaja jednak zbyt duza lepkosc, co komplikuje proces technologiczny. Dodawane do wielofunkcyjnych polioli w sposobie wedlug pa¬ tentu Nr 95 033 znane niskolepkie poliole, takie jak Desmophen 5900, Bypolet, Poles 40/21, poliol silikonowy czy wreszcie produkt hydrolizy eteru dwuglicydowego dianu, tylko w niewielkim stopniu obnizaja lepkosc mieszaniny reakcyjnej.Okazalo sie, ze w latwy sposób mozna wydatnie obnizyc lepkosc mieszaniny reakcyjnej a tym samym uproscic proces technologiczny wytwarzania tworzyw poliuretanowych, jezeli stosowane wedlug patentu Nr 95033 wielofunkcyjne poliole zmiesza sie z dwuhydroksylowymi pochodnymi eterów mono- glicydowych o wzorze R-0-CH2-CH-(OH)-CHi(OH), w którym R oznacza prosty lub rozgaleziony rod¬ nik alkilowy o 2—15 atomach wegla lub rodnik arylowy ewentualnie podstawiony nizszym rodni¬ kiem alkilowym, rodnikiem arylowym lub atomami chlorowca. 99 82499 824 3 Zgodnie z wynalazkiem sposób wytwarzania no¬ wych termo- i chemoodpornych tworzyw poliure¬ tanowych, zwlaszcza w postaci pianek polega na reakcji izocyjanianów z wielofunkcyjnymi poliolami wzglednie ich mieszaninami z innymi niskolepkimi poliolami ewentualnie wobec katalizatorów, srod¬ ków spieniajacych i rozpuszczalników wedlug pa¬ tentu Nr 95033 przy czym jako inne niskolepkie poliole stosuje sie dwuhydroksylowe pochodne ete¬ rów glicydowych o wzorze R-0-CH-CH(OH) -CH2(ÓH), w którym R oznacza prosty lub rozga¬ leziony rodnik alkilowy o 2—15 atomach wegla lub rodnik aryIowy ewentualnie podstawiony niz¬ szym rodnikiem alkilowym lub rodnikiem aryiowym lub atomami chlorowca w ilosci 0,1—50 czesci wa¬ gowych w stosunku do wielofunkcyjnych polioli.W korzystnym wykonaniu sposobu wedlug wyna¬ lazku jako zwiazki o wzorze R-0-CH2-CH(OH)- -CH2-(OH), w którym R ma wyzej podane znacze¬ nie stosuje sie produkt hydrolizy eteru fenylowo- glicydowego.Z punktu widzenia technologii procesu szczegól¬ nie korzystne jest stosowanie polioli wytwarzanych juz w procesie syntezy zywicy epoksydowej.Zwiazki o wzorze R-0-CH2-CH(OH)-CH2-OH, w którym R ma wyzej podane znaczenie, mozna uzyskac na drodze hydrolizy eterów monoglicydo- wych. Moga byc one dodawane bezposrednio do wielofunkcyjnych polioli przed reakcja z izocyja¬ nianami, badz tez moga znajdowac sie od razu w produktach hydrolizy niskoczasteczkowej dianowej zywicy epoksydowej, jezeli w jej syntezie, polega¬ jacej na reakcji epichlorohydryny z bisfenolami wo¬ bec wodorotlenków alkalicznych biora jednoczesnie udzial jednofunkcyjne zwiazki o wzorze R-OH, w którym R ma wyzej podane znaczenie. Szczegól¬ nie korzystne jest stosowanie fenolu, który w reak¬ cji z epichlorohydryna przechodzi w eter fenylowo- -glicydowy. W tym przypadku w wyniku reakcji syntezy otrzymuje sie od razu mieszanine zywicy epoksydowej i eteru monoglicydowego, która to mieszanine poddaje sie hydrolizie w celu otrzyma¬ nia mieszaniny wielofunkcyjnych polioli stosowa¬ nych do wytwarzania tworzyw poliuretanowych.Tworzywa poliuretanowe, wedlug wynalazku, zwlaszcza w postaci pianek charakteryzuja sie lep¬ sza od dotychczas wytwarzanych odpornoscia che¬ miczna i termiczna. Otrzymane pianki posiadaja bardzo dobre wlasnosci mechaniczne, które ulegaja tylko nieznacznemu pogorszeniu po dlugotrwalym dzialaniu podwyzszonej temperatury i agresywnych mediów chemicznych.Dzieki zastosowaniu niskolepkich polioli wedlug wynalazku w procesie technologicznym wytwarza¬ nia nowych termo- i chemoodpornych tworzyw po¬ liuretanowych mozna stosowac mniej skomplikowa¬ ne urzadzenia, które dotychczas musialy byc odporne na wysokie cisnienia, niezbedne do wlasciwego ho¬ mogenizowania mieszaniny reakcyjnej.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladach wykonania.Przyklad I. Do mieszaniny 8 g wielofunk¬ cyjnego pcliolu otrzymanego w wyniku katalitycz¬ nej hydrolizy wieloczasteczkowej zywicy epoksydo¬ wej o nazwie handlowej Araldit P i 2,0 g dwuhydro- ksylowej pochodnej eteru fenylo-glicydowego dodaje sie w temperaturze 40—50°C 20 g poliolu o nazwie handlowej Desmophen 5900 wraz z katalizatorami reakcji: 1,5 g trójetanoloaminy i 0,1 g trójetyleno- dwuaminy. Po uzyskaniu jednorodnej konsystencji do mieszaniny dodaje sie 0,3 g wody jako srodka spieniajacego. Po dokladnym wymieszaniu calosc io poddaje sie reakcji z 26,2 g izocyjanianu o nazwie handlowej Desmodur 44 P 90. Podczas mieszania tworzy sie piana sztywniejaca po kilku minutach.Otrzymane tworzywo o struk urze porowatej po¬ siada wytrzymalosc na scisksnie 2,9 kG/m2 przy 10%-owym odksztalceniu i 5,0 kG/cm2 przy 50%-owym odksztalceniu. Pian sa jest calkowicie od¬ porna na dzialanie styrenu.Przyklad II. Postepuje sie identycznie jak w przykladzie I zastepujac 2,0 g dwuhydroksylowej pochodnej eteru fenyloglicydowego — 1,8 g dwu¬ hydroksylowej pochodnej eteru butyloglicydowego.Przyklad III. 8 g poliolu otrzymanego w wy¬ niku hydrolizy dianowej zywicy epoksydowej o nazwie handlowej Epidian 5 miesza sie z 2 g dwuhydroksylowej pochodnej eteru p-butylofeny- lo-glicydowego, po czym po ogrzaniu do tempera¬ tury 50°C dodaje sie 18 g poliestru o nazwie han¬ dlowej Bypolet wraz z odpowiednimi katalizatorami.Do ujednorodnionej kompozycji przy temperaturze 15°C wprowadza sie freon jako srodek spieniajacy, a nastepnie poddaje sie reakcji z 27,6 g izocyjanianu o nazwie handlowej Desmodur 44 P 90. Spienianie prowadzone w zamknietej formie prowadzi do otrzymania sztywnej pianki o nastepujacych para- metrach: gestosc pozorna 125 kG/ms, wytrzymalosc na sciskanie 15,1 kG/cm2 przy 50%-owym odksztal¬ ceniu, ilosc porów otwartych 70%, odpornosc ter¬ miczna oznaczona metoda derywatograficzna 202°C.Przyklad IV. Postepuje sie identycznie jak 40 w przykladzie III z tym, ze zamiast 2 g dwuhydro¬ ksylowej pochodnej eteru p-butylo-fenylo-glicydo¬ wego, stosuje sie 2,3 g dwuhydroksylowej pochod¬ nej eteru p-chloro-fenyloglicydowego. PL PL PL PL PL PL PL PL