Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do za¬ okraglania kesów ciasta wszelkich gatunków, w tym ciasta zytniego i pszenno-zytniego. Zaokraglanie stanowi bardzo wazny wycinek procesu produkcji pieczywa i polega na nadaniu powtarzalnego, re¬ gularnego ksztaltu kasom ciasta otrzymanym z po¬ dzialu recznego lub z dzielarki, przez wprowadzenie ich w ruch obrotowo-postepowy po spirali.Zaokraglanie ma na celu zlikwidowanie lepkich scianek odcietych kesów i uksztaltowanie owalne¬ go kesa o spoistej strukturze i suchej, gladkiej powierzchni. • Znane urzadzenia do zaokraglania kesów ciasta pszennego chronione patentami RFN nr nr 1129 906; 1189 485; 1 254 555; 1 071 013; Austrii 280 183; 226 622; Wielkiej Brytanii 1 100 789 i ZSRR 259 752; 260 544, skladaja sie z obrotowego elementu formujacego w postaci stozka lub walca oraz rynny formujacej majacej ksztalt spirali otaczajacej obrotowy ele¬ ment formujacy i z jednego wlotu usytuowanego w dolnej czesci spirali i jednego wylotu umieszczo¬ nego w górnej czesci spirali. Urzadzenia te nie ma¬ ja zastosowania do zaokraglania ciasta zytniego i pszenno-zytniego, poniewaz w trakcie zaokraglania struktura tych ciast ulega zniszczeniu w wyniku oddzialywania duzych sil powstajacych na styku powierzchni formujacych i powierzchni zaokragla¬ nego ciasta. Sily oddzialywujace na ciasto musza miec wielkosc dostateczna na pokonanie ciezaru wlasnego kesa w trakcie przemieszczania go po spi- rali z dolu do góry i na zaokraglenie go w czasie przemieszczania.Ciasto pszenne, stanowiace uklad koloidalny za¬ wierajacy gabczasty szkielet glutenowy wypelniony napecznialymi czastkami skrobi, jest spoiste, spre¬ zyste i wykazuje mala tendencje do przylepiania sie do powierzchni formujacych. Dlatego mimo oddzialywania duzych sil pochodzacych od elemen¬ tów formujacych ciasto pszenne nie ulega zgniece¬ niu i wtloczeniu miedzy powierzchnie robocze ele¬ mentów formujacych i rozsmarowaniu na tych po¬ wierzchniach. Ciasto zytnie nie posiada szkieletu glutenowego, jest bardzo wilgotne i wykazuje sklonnosci do przylepiania sie. Podobnymi wlasci¬ wosciami charakteryzuje sie ciasto pszenno-zytnie.Wymienione cechy uniemozliwiaja zaokraglanie ciast zytnich i pszenno-zytnich przez wprowadzenie ich w znanych urzadzeniach w wymuszony ruch obrotowo-postepowy po spirali z dolu do góry, po¬ niewaz sily oddzialywujace na kesy tych ciast roz¬ gniataja je i rozsmarowuja na powierzchniach ro¬ boczych elementów formujacych.Zadaniem wynalazku jest wyeliminowanie sil niszczacych wewnetrzna strukture ciast zytnich i pszenno-zytnich podczas zaokraglania ich w zna¬ nych urzadzeniach do zaokraglania ciasta pszenne¬ go i przez to zwiekszenie zakresu zastosowania tych urzadzen przez umozliwienie zaokraglania w nich ciast zytnich i pszenno-zytnich.Zadanie zostalo rozwiazane przez wyposazenie 98 0963 górnej czesci rynny formujacej we wlot kesów cia¬ sta zytniego albo pszenno-zytniego, a dolnej czesci tej rynny w wylot tego ciasta oraz przez zaopatrze¬ nie silnika napedzajacego obrotowy element for¬ mujacy w ksztalcie stozka albo walca, w prze¬ lacznik kierunku jego obrotów. W wyniku doko¬ nania wymienionych przedsiewziec uzyskano moz¬ liwosc przemieszczania kesów ciasta zytniego i pszenno-zytniego ruchem obrotowo-postepowym po spirali z góry ku dolowi w celu ich zaokragle¬ nia. Dla nadania kesom ciasta zytniego albo pszen¬ no-zytniego takiego kierunku ruchu, z góry ku do¬ lowi, wymagana jest mala sila, której intensywnosc dzialania jest jednak wystarczajaca dla uzyskania wlasciwie zakraglonych kesów. < W celu uzyskania mozliwosci zmiany osi ruchu obrotowego kesów ciasta w rynnie formujacej, na trasie przebiegu ke¬ sów umieszczona jest odbojnica w postaci rolki lub zespolu rolek. Kesy ciasta przemieszczajac sie w spiralnej rynnie formujacej uderzaja w wymienio¬ na odbojnice i zmieniaja os obrotu.Przedmiot wynalazku jest szczególowo objasnio¬ ny na przykladzie jego wykonania uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urza¬ dzenie do zaokraglania kesów ciasta w widoku z przodu, fig. 2 przedstawia to samo urzadzenie w widoku z góry, fig. 3 przedstawia rolkowa odboj¬ nice kesów ciasta w przekroju po linii A—A z fig. 2, a fig. 4 przedstawia urzadzenie w przekroju po linii B—B z fig. 1. - Urzadzenie do zaokraglania kesów ciasta sklada sie z formujacego stozka 1 polaczonego trwale z walem ulozyskowanym w plycie 12, napedzanym przez przekladnie 10 silnikiem zaopatrzonym w przelacznik 11 kierunku jego obrotów oraz z for¬ mujacej rynny 2 w ksztalcie spirali otaczajacej sto¬ zek 1 i zamocowanej trwale do plyty 12 wózka 13.Rynna 2 ma w dolnej czesci wlot 4 kesów ciasta pszennego i wylot 7 kesów ciasta zytniego i pszen¬ no-zytniego, a w górnej czesci ma wylot 5 kesów ciasta pszennego i wlot 6 kesów ciasta zytniego i pszenno-zytniego. W rynnie 2 umieszczona jest rolkowa odbojnica 9 kesów ciasta osadzona obroto¬ wo na osi 8 przymocowanej do rynny 2 za porno - 096 4 ca uchwytu 3 i listwy 14 umozliwiajacej przesu¬ wanie odbojnicy 9 w kierunku pionowym.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace. Silnik wlaczany na wybrany kierunek obrotów napedza wal wraz z osadzonym na nim trwale formuja¬ cym stozkiem 1. Kes ciasta na przyklad zytniego lub pszenno-zytniego wprowadzony do formujacej rynny 2 przez wlot 6 poddawany jest dzialaniu sil formujacych pochodzacych od powierzchni wi- io rujacego stozka 1 i stalej rynny 2. Kes ciasta ru¬ chem wymuszonym przez wymienione sily prze¬ mieszcza sie w fomujacej rynnie 2 z góry ku do¬ lowi i zmienia os obrotu w wyniku natrafienia na przeszkode, która stanowi odbojnica 9. Po mi¬ lo nieciu odbojnicy 9 i przejsciu pozostalego odcinka formujacej rynny 2 zaokraglony kes ciasta zytnie¬ go lub pszenno-zytniego trafia do wylotu 7 i opu¬ szcza urzadzenie.W przypadku zakraglania kesów ciasta pszen- nego kierunek obrotów walu wraz z formujacym stozkiem 1 jest przeciwny, a zaokraglony kes przemieszcza sie w formujacej rynnie 2 z dolu ku górze. PL