Przedmiotem wynalazku jest szklo reflektora sa¬ mochodowego, przeznaczone do stosowania jako szklo reflektorów glównych jak i reflektorów prze- ciwmgielnych dowolnych pojazdów mechanicznych.W ruchu drogowym pojazdów mechanicznych, w przypadkach wymijania sie, zwlaszcza pora nocna badz podczas niesprzyjajacych warunków atmosfe¬ rycznych, wystepuje zjawisko wzajemnego oslepia¬ nia, powodujace znaczne pogorszenie widocznosci przez prowadzacych te pojazdy. Zjawisko to wy¬ stepuje z rózna ostroscia, w zaleznosci od aktual¬ nego stanu ustawienia swiatel mijajacych sie po¬ jazdów, lecz nie jest mozliwe do wyeliminowania ¦tylko droga prawidlowej regulacji reflektorów. Wy¬ nika to z budowy standardowego reflektora samo¬ chodowego.Oslepianie jest powodowane przez promienie swietlne wybiegajace z reflektora w kierunkach ponad plaszczyzna pozioma znajdujaca sie na wy¬ sokosci usytuowania reflektora. Stlumienie tych zbytecznych promieni lub niedopuszczenie do ich emisji z reflektora, oznacza zlikwidowanie oma¬ wianego zjawiska oslepiania.Znane jest rozwiazanie konstrukcji reflektora sa¬ mochodowego wedlug patentu polskiego 51 455 ki. 63 c, oraz jej dalsze udoskonalenia wedlug ipaten- tu 58 576, majacej na celu uzyskanie oswietlenia przestrzeni, ograniczonej powierzchnia nawierzchni drogowej oraz plaszczyzna pozioma przebiegajaca na wysokosci reflektorów. Efekt ten uyskuje sie w wyniku zastosowania, obok odblysnika glównego, dwóch dodatkowych odblysników, z których jeden tak zwany pomocniczy, osadzony jest u nasady za¬ rówki i ma promienie krzywizny mniejsze od pro¬ mieni krzywizny odblysnika glównego, zas drugi, tak zwany czolowy, oslania boczne powierzchnie zarówki, ograniczajac obszar wylotu promieni swietlnych.Zamkniecie reflektora stanowi nasadka szczeli¬ nowa, utworzona ze szkla kierujacego promienie swietlne i obejmujaca wraz z zewnetrznym szklem ochronnym zespól plytek metalowych. Plytki te umieszczone sa nierównolegle i w rosnacych ku dolowi odstepach, tak aby Ikrawedz kazdej plytki, stykajaca sie z powierzchnia szkla kierujacego, znajdowala sie na tej samej wysokosci co krawedz plytki lezacej nad nia, stykajaca sie z powierzchnia szkla zewnetrznego ochronnego. Naprzeciw wylotu promieni swietlnych z zarówki, przez otwór od¬ blysnika czolowego i przez otwór wykonany w szkle kierujacym, usytuowana jest soczewka sku¬ piajaca, kierujaca te promienie równolegle do ply¬ tek. Pozostale promienie emitowane przez zarówke, ulegaja odbiciom od powierzchni odblysnika czolo¬ wego i skierowaniu na powierzchnie odblysnika glównego badz (pomocniczego. Po kolejnym odbi¬ ciu od powierzchni tych ostatnich odblysników, promienie te kierowane sa do nasadki szczelinowej w wiazce zblizonej do równoleglej. W nasadce do¬ konuje sie rozdzialu promieni swietlnych w taki 97 52597 525 3 sposób, ze wszystkie te promienie, które ulegaja odbiciu od dolnych powierzchni kazdej plytki, emi¬ towane sa na zewnatrz reflektora i padaja pod pewnym katem w stosunku do nawierzchni drogo¬ wej, podczas gdy pozostale promienie padaja na górna, rowkowana powierzchnie kazdej plytki zo¬ staja pochloniete lub ódlbite od niej w kierunku dolnej powierzchni znajdujacej sie wyzej plytki.Zgodnie z wynalazkiem, dla wyeliminowania zjawiska oslepiania, przez ograniczenie emisji pro¬ mieni swietlnych wychodzacych z reflektora, tylko do przestrzeni okreslonej plaszczyzna pozioma prze¬ chodzaca na wysokosci reflektorów i powierzchnie \ nawierzchni drogowej, zostala opracowana kon¬ strukcja szkla reflektora, nie wymagajaca dla spel¬ nienia powyzszego celu zmian w samej budowie reflektora.Szklo reflektora samochodowego/ wedlug wyna¬ lazku, stanowia dwie warstwy, stykajace sie wew¬ netrznymi powierzchniami, których zewnetrzne po¬ wierzchnie w przecieciu z plaszczyznami dowolnej liczby przekojów podluznych, równoleglych wzgle¬ dem siebie, tworza linie proste. Tak utworzone linie proste na powierzchniach zewnetrznych obu warstw sa równolegle wzgledem siebie. W tych samych plaszczyznach przekrojów podluznych wewnetrzne powierzchnie obu warstw maja pokrywajacy sie zarys piloksztaltny, a -poszczególne elementy takie¬ go zarysu maja jedne z krawedzi, w stosunku do wyzej okreslonych linii prostych na powierzchniach zewnetrznych, pochylone pod katem cp = ag± arc sin p sin ( —'¦— ), gdzie ag jest wartoscia kata gra- n nicznego zalamania swiatla charakterystyczna dla materialu szkla, p jest wartoscia kata odchylenia -wymienionych linii prostych od pionu, zas n jest wspólczynnikiem zalamania swiatla w materiale szkla. Powierzchnie przechodzace przez te krawe¬ dzie stanowia powierzchnie rozdzialu promieni swietlnych. Drugie z krawedzi elementów wspom¬ nianego zarysu pilóksztaltnego sa równolegle do kierunku przebiegu w szkle promieni wybiegaja¬ cych z reflektora poziomo, lub nachylone w sto¬ sunku do tego kierunku pod niewielkim katem, korzystnie wartosci 1° w dól, tworza wiec w oma- sin (3 wianym przekroju kat o = 89° ± arc ( ) z n prostymi zarysu zewnetrznego szkla, a powierz¬ chnie przechodzace przez1' te krawedzie sa powierz¬ chniami absorbujacymi promienie.Dla uzyskania szczególnie korzystnych skutków zjawisk zachodzacych w szkle reflektora, powierz¬ chnie absorbujace promienie stanowia powierzchnie warstwy tworzywa o czarnym zabarwieniu, wypel¬ niajace rowki o zarysie trójkatnym, równolegle wzgledem siebie i prostopadle do plaszczyzn wy¬ mienionych przekrojów podluznych, które to row¬ ici wykonane sa w warstwie stanowiacej zew¬ netrzna warstwe szkla.W opisanej konstrukcji szkla reflektora wykorzy¬ stane zostalo optyczne zjawisko granicznego kata zalamania swiatla na powierzchniach pochylonych wzgledem kierunku swiatla, kierowanego z od¬ blysnika w przestrzen przed reflektorem. W za¬ leznosci od kata nachylenia powierzchni oddziela- 4 jacej osrodki o róznych wspólczynnikach zalama¬ nia i w zaleznosci od stosunku tych wspólczynni¬ ków, okreslona jest graniczna wartosc kata miedzy tymi powierzchniami a promieniami swiatla przez nie przechodzacymi.W szkle wedlug wynalazku zachodzi selekcja pro¬ mieni swietlnych wysylanych przez zarówke bez¬ posrednio, jak i odbitych od powierzchni odblys¬ nika. Zasada selekcji polega na wykorzystaniu zja¬ wiska calkowitego wewnetrznego odbicia promieni swietlnych, poruszajacych sie w srodowisku optycz¬ nie gestszym od powietrza, padajacych na powierz¬ chnie rozdzialu pod katem wiekszym od granicz¬ nego.Do szczególnych zalet szkla reflektora wedlug wynalazku, nalezy przede wszystkim znaczna pro¬ stota konstrukcyjna, spelniajaca jednoczesnie zalo¬ zenia dotyczace ograniczenia przestrzeni oswietla¬ nej ponizej plaszczyzny poziomej, przechodzacej na wysokosci reflektorów. Ponadto szklo nadaje sie do wmontowywania do standardowych reflektorów bez specjalnej zmiany ich budowy.Wprawdzie zastosowanie szkla wedlug wynalazku,, w porównaniu ze stosowanymi reflektorami, wiaze sie z uzyskaniem mniejszej sprawnosci, wynikaja¬ cej z czesciowego odbicia wewnetrznego zachodza¬ cego na powierzchniach selekcjonujacych promie¬ nie swietlne, jak równiez pochlaniania promieni przez -powierzchnie absorbujace, tym niemniej stra¬ ty te mozliwe sa do zrekompensowania na drodze zwiekszenia mocy zródla swiatla, czego nie mozna dokonac w stosowanych reflektorach, ewentualnie czesciowo na drodze stosowania materialów szkla 0 duzym wspólczynniku zalamania swiatla.Ograniczenie przestrzeni oswietlonej przez re¬ flektor ze szklem wedlug wynalazku, z mozliwos¬ cia dowolnego zwiekszania natezenia snopa swiatla, nie tylko wyklucza zjawisko oslepiania, ale rów¬ niez eliminuje zjawisko powstawania tzw. bialej zaslony przed maska pojazdu, powodowane roz¬ proszeniem, na czasteczkach wody znajdujacych sie w powietrzu, w czasie mgly lub deszczu, promieni swietlnych biegnacych ku górze w stosunku do plaszczyzny poziomej, przechodzacej na wysokosci reflektorów.Przedmiot wynalazku zostanie blizej omówiony w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przedsta¬ wia przykladowe wykonanie szkla reflektora w przekroju podluznym, fig. 2 — to samo szklo w czesciowym widoku z góry, fig. 3 — to samo szklo w widoku od strony zarówki reflektora, fig. 4 — szklo w wycinku przekroju podluznego, fig. 5 — schemat zjawisk optycznych zachodzacych w szkle reflektora, zas fig. 6 widok z boku fragmentu pojazdu zaznaczonym schematycznie obszarem o- swietlonym przez reflektor.Jak uwidoczniono na fig. 1 szklo reflektora u- tworzone jest z dwóch warstw, jednej wewnetrznej 1, usytuowanej od strony zarówki 3 i drugiej zew¬ netrznej 2. Powierzchnie zewnetrzne a i b obu warstw stanowia wycinki powierzchni cylindrycz¬ nych, z tym ze jak to uwidoczniono na fig. 2 i fig.. 3 powierzchnia zewnetrzna a warstwy wewnetrznej 1 zaopatrzona jest w pionowa perforacje, przy czym w kazdej plaszczyznie przekoju podluznego piono- 40 45 50 55 605 wego, w przecieciu z tymi zewnetrznymi powierz¬ chniami, utworzone sa linie proste równolegle wzgledem siebie. Na powierzchniach wewnetrznych kazdej z warstw wykonane sa poziome, równolegle wzgledem siebie naciecia, które wzajemnie przy¬ legaja do siebie, przy czym w przekroju podlu¬ znym pionowym naciecia te tworza zarys pilo- ksztaltny, którego poszczególne elementy maja jed¬ na z krawedzi A pochylona w stosunku do linii prostej, utworzonej w wyniku przeciecia sie plasz¬ czyzny przekroju powierzchni zewnetrznej b, pod katem nemu ag zalamania swiatla, charakterystycznemu dla materialu szkla. W przypadku, gdy okreslone wyzej linie proste na powierzchniach zewnetrznych pochylone sa w stosunku do kierunku pionowego o wartosci kata fi, wówczas wyrazenie na wartosc kata pochylenia krawedzi A przybiera postac sin p n czynnikiem zalamania swiatla w materiale szkla.Oparte o takie krawedzie zarysu piloksztaltnego, powierzchnie sa powierzchniami rozdzialu promieni swietlnych. Drugie z krawedzi B zarysu pilo¬ ksztaltnego, sa w przyblizeniu proste do linii pro¬ stych na powierzchni zewnetrznej b, lub w przy- podku odchylenia tych linii prostych od pionu, krawedzie te pochylone sa w stosunku do wyzej wymienionych linii prostych pod katem g wartos- sin p ci równej ok. 89° ± arc sin ( ). Powierzch- n nie oparte o te ostatnie krawedzie sa powierzchnia¬ mi absorbujacymi promienie swietlne i dla uzyska¬ nia szczególnie dobrych wlasnosci absorbujacych tworzywo 4 o czarnym zabarwieniu, wypelnia zgod¬ nie z fig. 4 rowkowe naciecia, równolegle do siebie i równolegle do krzywizny cylindrycznej powierz¬ chni zewnetrznej b.Na fig. 5 uwidoczniony zostal schemat zjawisk optycznych, zachodzacych w szkle reflektora, powo¬ dujacych selekcje promieni dochodzacych do niego pod róznymi katami.Fig. 5 a uwzglednia przypadek, gdy promien swietlny wybiega z zarówki lub odblysnika ponad plaszczone pozioma, pada na powierzchnie B, gdzie doznaje calkowitego wewnetrznego odbicia, prze¬ chodzi przez powierzchnie rozdzialu A- (tworzac z normalna kat mniejszy od granicznego), z niklymi stratami wynikajacymi z* czesciowego odbicia wew¬ netrznego i wychodzi na zewnatrz szkla. Odbita czesc promienia zostaje pochlonieta przez tworzy¬ wo 4.Fig. 5 ib przedstawia równolegly do wyzej omówio¬ nego promien swietlny padajacy wewnatrz szkla bezposrednio na powierzchnie rozdzialu A pod ka¬ tem wiekszym od granicznego. Zostaje calkowicie wewnetrznie odbity a nastepnie pochloniety przez tworzywo 4.Fig. 5 c obrazuje bieg promienia wyslanego przez zarówke badz odblysnik w kierunku poci plaszczy¬ zna pozioma i padajacego na plaszczyzne rozdzialu A pod katem mniejszym od granicznego. Promien przechodzi przez plaszczyzne z niewielka strata, podobnie jak w przypadku uwidocznionym na fig. 5 a. 6 Fig. 5 d. uwzglednia przypadek podobny, z ta róznica, ze glówna czesc promienia po przejeciu przez plaszczyzne rozdzialu A zostaje pochlonieta na powierzchni B dla zapobiezenia odbiciu ku górze.Fig. 5 e. analizuje bieg promienia padajacego na powierzchnie rozdzialu A dokladnie pod katem gra- . nicznym. Polowa promienia przechodzi przez po¬ wierzchnie, podczas gdy druga polowa zostaje cal- io kowicie wewnetrznie odbita i pochlonieta przez tworzywo 4.W wyniku tak przebiegajacej selekcji promieni swietlnych dochodzacych do szkla reflektora, przed maska pojazdu otrzymuje sie snop swiatla 5,_.o- graniczony powierzchnia pozioma przechodzaca na 'wysokosci reflektorów, z dowolna mozliwoscia mo¬ delowania go w kierunkach bocznych, na drodze zmiany ksztaltu powierzchni zewnetrznych obu warstw, w przekrojach poziomych. ' PL