Przedmiotem wynalazku jest ulklad sterowania elekftrohydrauiMiczneigo wysokosci ustawienia prze¬ stawnego narzedzia roboczego w maszynie rolni¬ czej, a w szczególnosci (uklad sterowania wyso¬ kosci ustawienia przytrzadu zoiwtnego w kombaj¬ nie zbozowymi, kit6ry jest zamocowany zawiasowo ma ramie kombajnu i wsparty na tej ramie przez co najmniej jeden cylinder hydrauliczny sluzacy ck zmdamy wysokosci ustawienia i zasilany od pompy hydraulicznej przez zawór rozdzielajacy, kft6ry wysiterowywany jest elektylczinie za pomoca przylajozonegb do zródla pradu przelacznika wie- lopozycyjnego pozwalajacego na wyfbor róznych warunków pracy.Znane jest z opisu patentowego NiRD nr G6977 urzadzenie do samoczynnego i recznego ustawia- inta poziomu pracy przytrzadiu tnacego w maszy¬ nach zniwnych do zbóz, w szczególnosci w kom¬ bajnach zbozowych, w którym jeden lub wiecej czujników w przyrizajdzie zniwnym podaje war¬ tosci okreslajace wysokosc ciecia i przekazuje je na drodze mechanicznej, hydraulicznej, pneuma¬ tycznej lub elektrycznej na ulklad hydrauliczny podnosnika^. Nastepuje to za posrednictwem trój- polozeniowego i trzydroznego zaworu rozdzielaja¬ cego umozliwiajacego ustawienie przyrzadu zniw¬ nego w polozeniu laczeniowym unoszenia, opusz¬ czania i zatrzyimyiwania. Konstrukcja powyzszego zaworu jeslt tego rodzaju, ze spelnia on dla uno¬ szenia1 funkcje nadrzedna w stosunku do innych zaworów i czyinnosci, dzieki czemu zapewnione jest w kazdych warunkach szybkie podnoszenie przyrzadu zniwnego. Do nadawaoia sygnalów ste¬ rujacych przewidziano dzwignie reczna, która jest Sprzezona z zaworem rozdzielajacyim mechanicznie lub elektrycznie. Sprezyna zapewnia stale spro¬ wadzanie calego ukladu w polozenie opuszczania.Wada tego rozwiazania jest to, ze dzwignia recz¬ na, jeslli nie jest ustawiona prosto, opiera sie o zapadki, przez które jest usitailana.Pierwsza zapadka przytrzyimuje zawór rozdzie¬ lajacy podczas transportu, kiedy czujniki nie do¬ tykaja ziemi i sa w polozeniu zerowym. Dzieki odpowiedniej skali mozna omawiana dzwignie reczna ustawic szybko na zapadce odtpowiadajacej zadanej wysokosci ciecia. Przy takiim rozwiazaniu polozenia laczeniowe unoszenia i opuszczania sa rozdzielone od siebie kilkoma zapadkami, co unie¬ mozliwia szybka i prosta óib&lutge. Uznano tez w praktyce za niecelowe, aby polozenia laczeniowe unoszenia i opuszczania wykorzystane kazdora¬ zowo tyfllko krótikoitrwaile, z których jedno jest spo¬ czynkowe, a drugie ma docisk sprezynowy, byly stabilizowane. Nastawianie wysokosci ciecia lub innej czynnosci roboczej, na przyklad uniesienie przyrzadu zniwnego na koncu pola, jest wykony¬ wane przez uruchomienie przelacznika wielopo- zycyjnego dzwignia reczna, co wymaga skompli¬ kowanego mainopuJlowainia ta dzwignia. Nastawia- nie innych czyinnosci niezbednych do kierowania 967093 96709 4 kombajnem, wyimaiga ponadto zastosowania wie¬ lu innych dzwigni recznych.Celem wynalazku jest sprowadzenie obslugi u- rzadlzenia ustawiajacego wysokosc przyrzadu zniwnego we wszystkich mozliwych warunkach do manipulacji jednym wygodnym aparatem steru¬ jacym, kjtóiry bylby laczony za posrednictwem u- rzajdizenia sterowniczego z zaworem rozdzielaja¬ cym dla uzyskania róznych warunków dzialania urzadizenia. Cel ten zostal osdagmiejty w taki spo- sólb, ze w ukladzie sterowania elektrohydraulicz¬ nego wysokosci ustawienia przestawnego urzadze¬ nia roboczego w maszynie rolniczej, zwlaszcza u- stawienia wysokosci przyrzadu zniwnego w kom¬ bajnie zbozowym, który jest umocowany zawia¬ sowo na ramie kombajnu i wsparty na tej ramie poprzez co najmniej jeden cylinder hydrauliczny sluzacy do zmiany wysokosci ustawiania i zasila¬ ny, z pompy hydraulicznej przez zawór rozdziela¬ jacy, posiadajacy elektryczny mechianizm urucha¬ miajacy podlaczony do zródla prajdu-poprzez prze¬ lacznik wielopozycyjny pozwalajacy na wybór róz¬ nych funkcji roboczych, przelacznik wielopozycyj- ny ma nastawialne polozenie laczeniowe operacji unoszenia, w którym wyzwalajacy unoszenie za¬ cisk elektrycznego mechanizmu uraichaimiiajacego zaworu rozdzielajacego, jest polaczony bezposred¬ nio ze zródlem pradu.Przelacznik wielojpozycyjny ma takze dalsze na- staiwialne polozenie laczeniowe operacji opuszcza¬ nia, w którym wyzwalajacy opuszczanie zacisk elektrycznego mechanizmu uruchamiajacego za¬ woru rozdzielajacego jest bezposrednio polaczony ze zródlem pradu. Przelacznik wielopozycyjny ma równiez ustalane polozenie laczeniowe samoczyn¬ nego dzialania regulacji stalowartosoiowej, w któ¬ rym zaciski przylaczeniowe elektrycznego mecha¬ nizmu uruchamiajacego zaworu rozdzielajacego sa polaczone ze zródlem pradu poprzez regulator po¬ lozenia, za pomoca którego, niezaleznie od uru¬ chomienia przelacznika wielopozycyjnegO', mozna nastawiac ustalona wysokosc polozenia przyrza¬ du zniwnegio w stosunku do ramy kombajnu. Prze¬ lacznik wielopozycyjny ma kolejne polozenie la¬ czeniowe regulacji sledzacej dzialania samoczyn¬ nego, w którym zaciski przylaczeniowe elektrycz¬ nego mechanizmu uruchamiajacego zaworu roz¬ dzielajacego sa polaczone ze zródlem pradu po¬ przez stykowy przyrzad pomiarowy umieszczony na przyrzadzie zniwnym, sprawdzajacy w sposób mechaniczny na styk, ustawienie wysokosci przy- flAdu zniwnego nad powierzchnia gruntu.Pinzyrzad ipomiiarowy przyrzadu zlniwnego ma dwa wylaczniki krancowe, z których dolny laczy zró¬ dlo pradu z jednym zaciskiem elektrycznego me¬ chanizmu uruchamiajacego zaworu rozdzielajace¬ go, a górny laczy zródlo pradu z drugim zacis¬ kiem elektrycznego mechanizmu uruchamiajacego.Ponadto przelacznik wielopozycyjny ma ustalone polozenie laczeniowe regulacji odciazeniowej, w którym elektryczny mechanizm uruchamiajacy za¬ woru rozdzielajacego jest polaczony ze zródlem pradu poprzez wylacznik cisnieniowy, zasilany cis¬ nieniem panujacym w cylindrze hydraulicznym, przy czym cisnienie to utrzymuje sie pomiedzy wartosciami graniioznymi Pmax, Pmin, w zaleznosci od wybiorczego laczenia zródla pradu. z zaciska¬ mi elektrycznego mechanizmu uruchamiajacego za¬ woru rozdzielajacego poprzez przelacznik wielo- pozycyjny i zaciski wylacznika cisnieniowego.Regulator polozenia sklada sie z tarczy war¬ tosci biezacej polaczonej z przyrzadem zniwmyim, lekko obracajacej sie i ulozyskowanej na- romie kombajnu, oraz z nastawiailnej tarczy wartosci zadanej ciezko obracajacej sie i równiez ulozys- . kowanej na ramie kombajnu, na której to tarczy zamocowane sa laczniki pomiarowe wlaczone mie¬ dzy zaciskami mechanizmu uruchamiajacego zawo¬ ru rozdzielajacego, a przelacznikiem wielopozycyj- ls nym. Tarcza wartosci biezacej i tarcza wartosci zadanej sa osadzone na wspólnej psi przytwierdzo¬ nej na stale do ramy maszyny rolniczej.Taricza wartosci biezacej i tarcza wartosci zada¬ nej maja w przyblizeniu ksztalt pólkola, Tarcza wartosci biezacej polaczona jest z przy¬ rzadem zniwnym za pomoca czlonu przegubowego lub ciegna linowego badz podobnego elementu.Tarcza wartosci zadanej jest polaczona z dzwig¬ nia reczna do- nastawiania wartosci zadanej i ma obrót ograniczony w olbydwu kierunkach ogranicz- oikami.Tarcza wartosci biezacej jest zaiopaltrzona w wskazówke, samoczynnie doprowadzana do polo¬ zenia wspólnego ze wskazówka na tarczy wartosci zadanej wedlug stoalii umieszczonej na ramie ma¬ szyny rolniczej.Wylacznik cisnieniowy jest wlaczony za co naj¬ mniej jedna stala lub nastawialna zwezka, powo¬ dujaca tlumienie uderzen cisnienia i opóznienie w przekazywaniu sygnalów. Uklad sterowania we¬ dlug wynalazku ma zbiornik wlaczony do ukladu hydrauliicznego sluzacy do wytlumiania* uderzen cisnienia w tym ukladzie i oddzialujacych na wy¬ lacznik cisnieniowy. Miedzy zaworem rozdzielaja- 40 cym z jednej strony, a cylindrem hydraulicznym wzglednie wylacznikiem cisnieniowym, równole¬ gle do znanego zaworu zwrotnego ograniczajace¬ go cisnienie z drugiej strony, wbudowany jest w ukladzie hydraulicznym nastawialny zawór zwrot- 45 ny, utrzymujacy cisnienie odciazajace. Wylacznik wielopozycyjny ma naped w postaci krótkiej dzwi¬ gni recznej, która ma co najmniej piec polozen, z których cztery sa rozlozone krzyzowo wzgledem siebie, przy czym polozenie zerowe jest uiniesz- 50 ozone w srodku krzyza. Dwa polozenia polacze¬ niowe ustalone mechanizmem zapadkowym i dwa polozenia stykowe umieszczone sa naprzeoi.wiko» sie¬ bie i sa rozdzielone polozeniem zerowym.(Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy- 55 kladach wykonania na rysunkach, na których fig. l przedstawia schemat ukladu wedlug wynalazku, fig. 2 i 3 — rzut boczny i widok z góry regu¬ latora polozenia zastosowanego w ukladzie poka¬ zanym na fig. 1, fig. 4 — odpowiadajacy fig. 1 60 sichemat innego przykladu wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 5 i 6 — widok z boku i z góry dzwugini olbsilugi przelacznika oraz fig. 7 do 11 — polozenia laczeniowe dzwigni lub samego przelacznika. 65 pirzedinia czesc kombajnu 1 z kolami przednimi96709 6 2 wyposazona jest w pnzynzad zniwny 3 stanowia¬ cy robocza czesc maszyny. Przyirzajd andlwtny 3 zamocowany jest przechylnie na ramie 4 kom- bajmu 1 i wsparty na co najmniej jednyim cy¬ lindrze hydraulicznym 5 ustalajacymi jego polo¬ zenie, pnzy czym w podanym przykladzie wyko¬ nania tloczyisko cylindra przymocowane jest prze¬ gubowo do pnzyinzadiu zniwnego 3, a sam cylinder, równiez przegubawo db riamy 4. Kombajn 1 opie¬ ra sie pflzednfiimi kolami 2 na powierzchni 6 grun¬ tu.Pompa hydrauliczna 7 zasysa ciecz robocza ze zfoiormiika 8 i zasala nim pnzy ustawieniu zaworu rozdzielajacego 9 w polozeniu unoszenia, cylinder za posrednictwem przewodu cisniendowegoi 10, z przylaczonym do niego dla szybkiego unosze¬ nia — odlaczaOinym zbiornikiem membranowym 11. Da przewodu laczacego pomjpe 7 z zaworem rozdzielajacym 9 dolaczony jest zawór bezpieczen¬ stwa 12, a w szczególnosci z nastawialnyim cis¬ nieniem zadzialania. .Zaiwór rozdzielajacy 9 stanowi w pokazanym na rysunku przykladzie wykonania, zawór torójpolo- zendowy i trójidirozny, uirucihaimiiany za pomoca elektromagnesu. Pokazany on jest w polozeniu ze¬ rowym zaznaczonym symbolem 0, a moze zajmo¬ wac ponadto- polozenie unoszenia oznaczone lite¬ ra H i opuszczania — oznaczone litera S. Zawór rozdzielajacy 9 wyposazony jest w elektryczny me¬ chanizm uinuchamiaijacy 13. Jesli zacisk przyla¬ czeniowy mechanizmu uruchamiajacego 13 ozna¬ czony litera H bedzie pod napieciem, to zawór 9 przestawiony zostanie w polozenie unoszenia. Jesli natomiast zacisk mechanizmu uruchamiajacego 13 oznaczony litera S bedzie pod napieciem, tlo za¬ wór rozdzielajacy 9 zostanie przestawiony w po¬ lozenie opluszczania. Takie elektromagnetyczne ste¬ rowanie zaiworem rozdzielajacym moze byc oczy¬ wiscie zastapione sterowaniem recznym, hydrau¬ licznym lub pneumatycznym.Przelacznik wielopozycyjny 14 przewidziano dla ustalenia, w jaki sposób napiecie zródla prajdu 15 podawane jest na. mechaniizm uruchamiajacy 13.Przelacznik 14 pokazany na fig. 1 jedynie symbo¬ licznie, ma piec polozen laczeniowych. Oibok po¬ kazanego- na rysunku- polozenia zerowego wyste¬ puja tu dwa wymuszane polozenia laczeniowe: H — unoszenia i S — opuszczania, w których po zwolnieniu cewki zalaczajacej, mostek stykowy wraca pod dzialaniem sprezyny w polozenie ze¬ rowe oraz dwa stabilizowane polozenia laczenio¬ we samoczynnego dzialania T — regulacji sle¬ dzacej i L — regulacji stalowartosciowej, z któ¬ rych przelacznik musi byc recznie doprowadzany do polozenia zerowego. Przelacznik wielopozycyj¬ ny 14 jest oczywiscie talk wykonany, ze za kaz¬ dym razem moze byc zalaczony tylko jeden mos¬ tek stykowy. W polozeniach laczeniowych H i S •nastepuje bezposrednie polaczenie zródla pradu z odpowiednimi zaciskami przylaczeniowymi mechanizmu uruchamiajacego 13 zaworu rozdzie¬ lajacego 9. Dla zapewnienia szybkiego dzialania przelacznika 14 moze on byc tak wykonany, ze 1Q 40 45 50 55 odcina sie jednoczesnie zbiornik memibiranowy 11 od przewbdiu cisnieniowego 10.Dzialanie sterowania elektrycznego przy nasta¬ wianiu wysokosci przyrzadru zniwnego 3 jest na¬ stepujace. Kiedy na skutek odpiowiedlniego zadzia¬ lania przelacznika 14 wzglednie dodatkowych czlo- nólw sterujacych poplynie prad przez przewód elektryczny 16 przylaczony do zacisku H mecha¬ nizmu uruchamiajacego 13 zaworu rozdzielajacego 9, nastepuje przestawienie zaworu w polozenie H, przez co ciecz rofboczia tloczona jest przez pompe hydrauliczna 7 poprzez zawór rozdzielajacy 9 i za¬ wór zwrotny 17 do przewodu cisnieniowego 10 i potem do cylindra hydraulicznego 5. Jesli nato¬ miast prad poplynie przez przewód elektryczny 18 przylaczony do zacisku S mechanizmu uruchamia¬ jacego 13 zaworu rozdzielajacego 9, to zawór ten zostaje przestaiwiony w polozenie S; Wtedy pompa hydiraulliiiczna 7 tloczy ciecz robocza bezposrednio db zbiornika 8, podczas gdy ciecz robocza z cylin¬ dra 5 jest odprowadzana przez przewód cisnienio¬ wy 10 oraz przez zaiwór nastawny 19 ograniczaja¬ cy cisnienie i zawór rozdzielajacy 9 równiez do zbiornika 8, co powoduje opuszczenie przyrzadu zniwnego 3. Zawór zwrotny 17 i zawór nastawny 19 ograniczajacy cisnienie sa tak zbudowane i usta¬ wione, ze cisnienie w cylliindtrze 5 nie moze spasc ponizej wartosci nastawionej na zaworze nastaw¬ nym 19 ograniczajacym cisnienie. Zaleca sie, aby cisnienie to mialo wartosc potrzebna do uniesie¬ nia okolo 90% aiezamu wlasnego przyrzadu zmiw- neog 3. Przewidziano ponadto dwuipotozeniowy, dwudirózny zawór kurkowy 20, za pomoca które¬ go mozna obnizyc cisnienie w przewodzie cisnie¬ niowym 10 do cisnienia atmosferycznego przy pra¬ cach naprawczych lub montazowych, np. przy de¬ montazu przyrzadu zniwnego w celach transpor¬ towych. Jesli wreszcie prad nie przeplywa przez zaden z obu przewodów elektrycznych 16 lub 18, to zawór 9 zajimuje swoje polozenie zerowe, przy którym pompa 7 tloczy ciecz robocza wprost do zbiornika 8, podczas gdy przewód cisnieniowy 10 jest odciety, przez co podtrzymane zostaje w nim cisnienie.Jesli przelacznik zostanie przestawiony w po¬ lozenie L dzialania samoczynnego, to zaciski H i S mechanizmu uruchamiajacego 13 zaworu rozdzie¬ lajacego 9 zostaja przylaczone do zródla pradu 15 poprzez regulator polozenia 21, zaznaczony na fig. 1 jedynie symbolicznie.Regulator polozenia 21 (ifiig. 2 i 3) zawiera tarcze wartosci biezacej 22, która ma w przyblizeniu kszatlt pólkola, jak tez tarcze wartosci zadanej 23, uksztaltowana równiez pólkoliscie. Tarcza war¬ tosci biezacej 22 jest polaczona z przyrzadem zniw¬ nym 3 za pomoca zamocowanego przegubowo z obu stron czlonu przegubowego 24 ciegna lino¬ wego lub podobnego elementu przekazujacego przesuniecie liniowe. W ten sposób tarcza war¬ tosci biezacej 22 molze zajmowac pod dzialaniem czlonu przeguboiwego 24 polozenie odpowiadajace aktualnej wysokosci ustawienia przyrzadu zniw¬ nego 3, gdyz tarcza ta jest osadzona obrotowo na przy ustawieniu go w polozenie laczeniowe H 65 osi 25 zamocowanej na stale do ramy 4 komlbaj-7 96709 8 nu 1. Wokól tej osi obraoa sie tez tarcza wartosci zadainej 23 z tym, ze miedzy ta tancza i tarcza wartosci biezacej 22 zalozona- jeistt sprezyna utrzy¬ mujaca obie te tarcze w uzaleznionym wzajem¬ nie polozeniu. Tarcza wartosci zadanej 23 obraca sie przy tym dzieki odpowiedniemu "rozwiazaniu, bardzo ciezko. Zachowuje wiec ona kazdorazowo polozenie zadane za pomoca dzwiiigni recznej 26, dzieki której moze (byc obracana wokól osi 25 w Merunku zgodnym lulb przeciwnym do ruchu wskazówek zegara az do zetkniecia z mastawial- nym ogranicznikiem górnym 27 wzglednie z na- stajwoalnym ogranicznikiem dolnym 28.Tarlcza wartosci zadanej 23 sluzy jednoczesnie jako nosnik dwóch pomiarowych laczników 29 i 30, z których pierwszy wlaczony jest miedzy prze¬ lacznikiem wielopozycyjnyim 14 i przewodem elek¬ trycznym 16 wzglednie zaciskiem H mechanizmu UTTuchiamiaaacego 13, a drugi lacznik 30 wlaczony jest miedzy przelacznikiem wielopozycyjnyim 14 i przewodem elektrycznym 18 wzglednie zaciskiem S mechanizmu imiehamiaijacego 13 zaworu rozdzie¬ lajacego 9.Laczniki pomiarowe 29 i 30 stanowia wylaczni¬ ki krancowe, które w normalnym sitanie sa uitrzy- myiwane przez sprezyne w stanie otwaircia. Jesli *taaxza iwaajtosoi ibiezacej 22 znajduje sie w polo- zendiu neutralnym wzgledem tarczy wartosci za¬ danej 23 (fig. 2), to oba laczniki pomiarowe 29 i 30 pozostaja otwarte. Przy braku przeplywu pradu przez o(ba przewody elektryczne 16 i 18 zawór rozdzielajacy znajduje sie w polozeniu zerowym pokazanym na fig. 1, utraymujac przyrzad zniw¬ ny 3 we wlasciwym polozeniu wzgledem ramy 4 koiribajnu 1, co jest przekazywane na tarcze war¬ tosci biezacej 22 za posrednictwem czlonu prze¬ gubowego 24.Jesli jednak przyrzad zniwny 3, a wiec równiez tarcza wartosci biezacej 22 nie zaijmuije wymaga¬ nego polozenia zadanego przez odpowiednie usta¬ wienie tairczy wartosci zadanej 23, to w zaleznosci od tego, czy przyrzad zniwny jest 'bardzo unie¬ siony, czy tez opuszczony, zamkniety zostanie lacznik 30 wzgUednie lacznik 29 przez tancze war¬ tosci Ibiezacej 22 i przez to podany sygnal re¬ gulacyjny na zawór rozdzielajacy 9, który nastep¬ nie opuszcza limb unosi przyrzad zniwny 3 tak dlugo, az tarcza wartosci biezacej 22 zajmie znów neutralne, srodkowe polozenie, w którym oba lacz¬ niki pomiarowe 29 i 30 sa otwarte. Ten sposób rozwiazania regulatora polozenia 21, jego dziala¬ nie i umuchaimianie laczników 29 i 30, jest ogólnie uwidoczniony na rysunkach. Uklad samoczynnej regulacji polozenia pracuje oczywiscie wtedy, kie¬ dy przelacznik wdelopozycyjny 14 ustawiony jest w polozeniu dzialania samoczynnego L, a przez to regulator polozenia 21 przylaczony jest do zró¬ dla pradu 15 za posrednictwem przewodu elek¬ trycznego 31.Dla ulatwienia obslugi, na obwodzie tairczy war¬ tosci biezacej 22 przewidziano wskazówke 32, a na obwodzie tairczy wartosci zadanej 23 z zabudowa¬ nymi lacznikami czujnikowymi, wskazówke 33 wska¬ zówce 33 podporzadkowana je&t zamocowana na ra¬ mie 4 kombajnu 1, 'skala 34 ustawienia wysokosci, na której zaznaczona jest dla przykladu podziaika centymetrowa, -umozliwiajaca odczyt polozenia przyrzadu zniwnego 3 wzgledem ramy 4 kombaj¬ nu 1. Dzieki wskazówce 33 operator moze latwo dobrac wymagana wysokosc ustawienia przyrza¬ du zniwnego 3 za pomoca dzwigni recznej 26.Wskazówka 32 dochodzi nastepnie do pokrycia sie ze wskazówka 33 na skutek wywolanego przez regulator polozenia - 21 dzialania sterujacego.Ciezko obracajaca sie tarcza wartosci zadanej 23 zachowuje .wybrane polozenie takze w trudnych warunkach pracy terenowej tak, ze po przejscio¬ wym uistawieniu przelacznika wielopozycyjnego 14 na przyklad w polozenie szybkiego unoszenia [przy¬ rzadu zniwnego 3 w przypadku jakiegos zagrozenia lufo kranca pola, wystarcza przestawic przelacznik wielopozycyjny 14 ponownie w ustalone przez me¬ chanizm zapadkowy polozenie dzialania samoczyn- nego L, a przyrzad zniwny 3 zostanie ponownie ustawiony w poprzednie, zadane polozenie wzgle¬ dem raimy maszyny rolniczej.W przykladzie wykonania przedsitawionym na fig. 1 przelacznik wielopozycyjny 14 ma przewi- dziane ponadto polozenie laczeniowe T dzialania samoczynnego ustalane przez mechanizm zapadko¬ wy, okreslone jako pomiarowe, w którym przy¬ rzad zniwny 3 zachowuije samoczynnie zadana.wy¬ sokosc ustawienia nad powierzchnia gruntu 6. Na- stepuje wiec stalow&rfosciowa regulacja wysokosci ustawienia przyrzadu zniwnego 3 wzgledem po¬ wierzchni gruntu. W tym celu na przedniej krawe¬ dzi przyrzadu zniwnego 3 przewiduje sie oznaczony na fig. 1 tylko przykladowo, pirzyrzad pomiarowy 35, który kopiuje powierzchnie giruntu za pomoca rolki, plozy, podnosnika ziboza, rozdzielacza, lub w inny podobny sposób.Na fig. 1 przyrzad pomiarowy 35 znajduje sie w naturalnym polozeniu srodkowym miedzy- dwo- 40 ma- czujnikami krancowymi, a mianowicie gór¬ nym wylacznikiem krancowym 36 i dolnym wy¬ lacznikiem krancowym 37. Chodzi tu znów o czuj¬ niki w postaci wylaczników krancowych wlaczo¬ nych miedzy przewodiami elektrycznymi 16 i 18, 45 wzgdednie zaciskami H i S mechanizmu urucha¬ miajacego 13 zaworu rozdzielajacego 9, a przewo¬ dem elektrycznym 38 przylaczonym do zródla pra¬ du 15 poprzez przelacznik wielopozycyjny 14 przy ustawieniu go w polozeniu laczeniowym T samo- w czynnego dzialania. Polozenia zalaczania przyrzadu pomdiarowego 35, wzglednie wylaczników kranco¬ wych 36 i 37 moga byc ustawiane pojedynczo lufo lacznie. Jest tez mozliwe uzaleznienie lacznego przestawienia polozen zalaczania od przestawienia w dzwigni recznej 26 regulatora polozenia 21.Bnzyrzad pomftarowy 35 pracuje w nastepujacy sposób. Przy odchyleniu przyrzajdu znliwnego 3 wpro¬ wadzajacym przyrzad pomiarowy 35 zzaznacznego na rylaunku neutralnego polozenia srodkowego w góre m 60 lub iw dól ma pewna odleglosc, nastepuje zamkniecie wylacznika krancowego 36 wzglednie 37, a tym sa¬ mym przy ustawieniu przelacznika wiielopozycyjmego 14 iw polozeniu T, dzialania samoczynnego nastepuje polaczenie jednego z zacisków mechanizmu ulnucha- « miajacego 13 ze zródlem pradu 15. Ustawienie wyso-0 96709 kosci ipnzynzadai zniwnego 3 nad (powierzchnia gruntu 6 utrzymywane jest dizdejkli temu imiejdzy djwieima na- stawdalnymli wartosciami granicznymi. Przy usta- wiieniiu przelacznika wielopozycyjmego 14 w poloze¬ nie laczeniowe T d^ialhainia saimoczynnego zadane polozenie przyrzadu zniiwnego 3 jest wyregulowane niezaleznie od tego, w jakfiim ipolozeniu wyjsciowym znajdmijie sie on w danej chwila.Jesli przyrzad zniiwny 3 znajduije sie /w gólrmym polozeniu, fto przyrzad pomiarowy 35 opada zamy¬ kajac wlasnym ciezarem wylacznik krancowy 37.Jesli przelacznik fwielopozycyijny 14 zostanie usta¬ wiony w polozeniu laczeniowym T, dzialania sa¬ moczynnego to podane zostanie napiecie na oba wy¬ laczniki krancowe 36 i 37. Ptrzez zamikniejty wy¬ lacznik krancowy 37 napiecie zostanie tez podane na przewód 18, a aa jego posrednictwem na zacisk S mechanizmu uruchamiajacego 13 zaworu roz¬ dzielajacego 9. Zostanie on wiec przestawiony z po¬ lozenia zerowego w polozenie S operacji opuszcza¬ nia, puzy czym zawór zwrotny 17 zatmlknie sie i ciecz robocza znajdujaca sie w cylindrze hydrauli¬ cznym 5 zostanie odiprowadzona przez zawór na¬ stawny 19 ograniczajacy cisnienie do zbiornika 8, co spowoduje^ lagodne opadanie .przyrzadu zniwne¬ go. 3. Kopiujacy powierzchnie gruntu 6 przyrzad pomiarowy 35 zostanie tym samym uniesiony nad wylacznik krancowy 37, kftóry sie otworzy powodu¬ jac (powrót zaworu rozdzielajacego 9 w polozenie zerowe. W ten sposób uzyskana zostanie zadana wysokosc ustawienia przyrzadu zniwnego 3.Jesli natomiast przyrzad zniiwny 3 przy prze¬ laczniku wielopozycyjnym 14 .ustawionym w po¬ lozeniu laczeniowym T samoczynnego dzialania opa¬ dnie ku dolowi, to spowoduje to zamkniecie wy¬ lacznika krancowego 36, przez co podane zostanie w podobny sposób napiecie, ale tylko na zacisk H mechanizmu uruchamiajacego 13 zaworu rozdziela¬ jacego 9. Zawór 9 zostanie przesuniety w polozenie H operacji unoszenia, otworzy sie zawór zwrotny 17 i ciecz tloczona bedzie poprzez przewód cisnie¬ niowy 10 do cylindra 5. Przyrzad zniiwny 3 bedzie wiec unoszony. Wtedy przyrzad pomiarowy 35 opa¬ dnie ku dolowi, otwonzy sie wylacznik krancowy 36 i zawór rozdzielajacy 9 cofnie sie samoczynnie w polozenie zerowe. Tak wiec znów osiagnieta zo¬ stanie zadana wysokosc ustawienia przyrzadu zniw¬ nego 3.Nastawiona wysokosc zadana jest wiec wystero- wywana samoczynnie wskutek zalaczania wylaczni¬ ków krancowych, przez przyrzad (pomiarowy 35 przy odipowiedniim ustawieniu przelacznika' wielopozy- cyjnego 14 niezaleznie od kazdorazowego polozenia wyjsciowego przyrzadu zniiwnego 3. Ta zadana- wy¬ sokosc jest oczywiscie utrzymywana równiez pod¬ czas .pracy. Jesli na przyklad poziom gruntu nie ulega zmianie, to przyrzad pomiarowy 35 pozostaje w neutralnym polozeniu srodkowym, oba wylaczni¬ ki krancowe 36 i 37 sa otwarte, a wiec zawór roz¬ dzielajacy 9 znajdzie sie w polozeniu zerowym i przyrzad zniwny 3 utrzymywany jest na tej samej wy¬ sokosci. Jesli natomiast poziom gruntu wznosi sie, to przyrzad pomiarowy 35 iprzemiesoi sie ku górze az do zamkniecia wylacznika krancowego 36, co spo¬ woduje unoszenie przyrzadu zniwnego 3 w opisany wyzej sposób dopóki nie zostanie znów osiagnieta wymagana wysokosc ustawienia przyrzadu zniwnego nad powierzchnia gruntu 6. W przypadku opada¬ nia poziomu gruntu, przyrzad pomiarowy 35 prze- mieszcza sie w dól zamykajac wylacznik krancowy 37, wskutek czego przyrzad zniwny 3 zacznie sie lagodnie opuszczac na opisanej wyzej zasadzie, az otworza sie oba krancowe wylaczniki 36 wzgled¬ nie 37 po osiagnieciu zadanej wysokosci ustawie- nia tego przyrzadu nad ziemia.Fig. 4 pokazuje przyklad wykonania ukladu we¬ dlug wynalazku, który pokrywa sie w duzym stop¬ niu z ukladem przedstawionym na fig. 1. Odnosi sie to w szczególnosci do wszystkich czesci ozna- czonych indeksami od 1 do 34, które nie sa dalej omawiane. Jednakze kopiujacy uklad regulacji zgodnie z rozwiazaniem ukladu podanym na fig. 1 zastapiony tu zostal przez regulacje odciazeniowa, realizowana przy polozeniu laczeniowym E regu- laoji odciazeniowej na przylaczniku wielopozycyij- nym 14. Przelacznik jest w tym polozeniu podob¬ nie, jak w polozeniach L i T samoczynnego dzia¬ lania, ustalany za pomoca mechanizmu zapadko¬ wego, a wiec musi byc recznie ponownie wyla- czony. Jest .tez mozliwie przewidziec wszystkie te polozenia laczeniowe samoczynnego dzialania w jednym przelaczniku wielopozycyjnym.Dla regulacji odciazeniowej rozwiazanie ukla¬ du wedflug dag. 4 zawiera elektrohydrauliczny wy- lacznik cisnieniowy 40 przylaczony za pomoca przewodów elektrycznych 39 do odpowiedniego mostka stykowego. Wylacznik ten ma dwa polo¬ zenia laczeniowe, górne i dolne, z których górne polozenie przyporzadkowane jest wiekszej, a dolne polozenie — mniejszej wartosci cisnienia. Wylacz¬ nik cisnieniowy 40 podlaczony jest za posrednic¬ twem przewodu hydraulicznego 41 do przewodu cisnieniowego 10 iw celu kontroli cisnienia w tym przewodzie. Celowe jest przy tym wlaczenie w 40 wymieniony przewód hydrauliczny stalej lub na- stawialnej zwezki pomiarowej 42, aby chronic wy¬ lacznik cisnieniowy 40 przed uderzeniami cisnienia w ukladzie hydraulicznym, lub tez uzyskac opóz¬ nienie sygnalowe. Pewna ochrone przed uderze- 45 niami cisnienia stwarza tez dodatkowo zbiornik membranowy 11, który zabudowany jest w celu stworzenia poduszki hydiropneiMnatycznej dla przy¬ rzadu zniwnego 3.Wlaczony w taki sposób do ukladu hydraulicz- ° nego wylacznik cisnieniowy 40 umozliwia utrzy- .. manie cisnienia *w tym ukladzie w okreslonych granicach. Górna wartosc graniczna jest przy tym nastalwiana za pomoca zmiany naciagu sprezyny lub w podobny sposób. Wolna wartosc graniczna 55 jest ustalana wtedy samoczynnie przy okolo 10% spadku cisnienia. Stanowi to tak zwana róznice posuiwu wstecznego wylacznika cisnieniowego 40.Wartosci graniczne, przy których omawiany wylacz¬ nik cisnieniowy zawsze dziala, oznacza sie przez 60 Pmax i Pmin. Jesli przelacznik wielopozycyjny 14 zostanie ustawiony w odciazajacym polozeniu la- lozeniu laczeniowym E samoczynnego dzialania, to cisnienie w ukladzie hydraulicznym bedzie samo¬ czynnie utrzymywane w tym granicach Pmax — 65 Pmin.11 96709 12 Przyrzad zniwny 3 jest wltedy podpierany przez cylinder hydrauliczny 5 w okolo 80 clo 90fl/o cie- zanu wlasnego i opiera sie tylko .pozostalymi cie¬ zarem o powierziohme gruntu 6. Odjpowiednie czyn¬ nosci przyrzadu zniwnego 3 w takich warunkach okresla (sie ijako jego kopiowanie pltfwuerzcihni gruntu 6, a ctisnaenie oleju iw cylindrze 5 jako cisnienie kopiujace. Cisnienie to jest stale mierzone przez czujnik wylaaziiiika cisnieniowego 40 i porówny¬ wane z nastawiona wartoscia zadana. Celoiwe jest przy tym sprzegniecie nastawienia wartosci zadanej na wylaczniku cisnieniowym 40 z nasta¬ wianiem zaworu 19 ograniczajacego cisnienie. Mo¬ zliwe jest tez wzajemne uzaleznienie przestawia- nia polozen zalaazaniiia wylacznika cisnieniowego 40 i cisnienia zadzialania zaworu nastawnego 19, z przestawieniem dzwigni recznej 26 regulatora polozenia 21. ¦ Równiez sterowanie wysokosci ustawienia przy¬ rzadu zniwnego 3 w kombajnie 1 za pomoca wy¬ lacznika cisnieniowego 40 jest przy ustawieniu przelacznika wielopozycyjnego 14 w polozenie la¬ czeniowe E dzialania samoczynnego skuteczne, nie¬ zaleznie od wyjsciowego polozenia przyrzadu zniw¬ nego 3. Jesli boiwieim przyrzad zniwny 3 znajduje sie w chwili ustawienia przelacznika wielopozy¬ cyjnego 14 w polozeniu laczeniowym E, dla prizy- kladiu w górnym polozeniu, to Cisnienie w ukla¬ dzie hydraulicznym osiaga wartosc przekraczajaca Pmax i wylacznik cisnieniowy 40 znajduje sie wsku¬ tek tego W ,pokazanyim na fig. 4 polozeniu la¬ czeniowym, w którym przeiwód elektryczny 18 zostanie polaczony ze zródlem prajdu 15 za po¬ srednictwem przewodu 39 i przelacznika wielopo¬ zycyjnego 14. Tak wiec zawór rozdzielajacy 9 zo¬ stanie przez mechanizm uruchamiajacy 13 prze- sterowany w polozenie przy powierzchni girumltu 6, zawór zwrotny 17 zamknie sie i ciecz .robocza zo¬ stanie odprowadzona z cylindra hydraulicznego 5 przez zawór nastawny 19 ograniczajacy cisnienie.Przyrzad zniwny 3 opadnie wiec lagodnie az do powierzchni gruntu 6. Przy wtejpairciu sie przyrza¬ du zniwnego 3 na powierzchni grantu 6 dochodzi do dalszego zmniejszenia cisnienia w cylindrze hy¬ draulicznym 5 az osiagniete zostanie cisnienie dzia¬ lania zaworu nastawnego 19 ograniczajacego cis¬ nienie, a ,wiec cisnienie kopiowania.Jesli natomiast przyrzad zniwny 3 w chwili przelaczenia przelacznika wiedopozycyjmego 14 w polozenie laczeniowe E reguHiacji obciazeniowej jest opuszczony i opiera siie calym swoim ciezarem na powierzchni gnunitu 6, to cisnienie w ukladzie hy¬ draulicznym ma wartosc mniejsza od wartosci granicznej Pmin, przy której wylacznik cisnienio¬ wy 40 polaczony jest przewodem elektrycznym 16 ze zródlem pradu 15 za posrednictwem przewodu 39 i przelacznika wielopozycyjnego 14.Zawór rozdzielajacy 9 przestawiony wiec zo¬ staje w polozenie H operacji unoszenia, zawór ziwrotny 17 otwiera sie i ciecz robocza zasila oklad hydrauliczny oraz cylinder hydrauliczny 5 bez podnoszenia przyrzadu zniwnego 3 z ziemi. Na¬ stepuje jedynie odciazanie przyrzadu 3 zniwnego dojpóki cisnienie w ukladzie hydraulicznym nie osiagnie (granicznej wartosci Pmax, co spowoduje pnzeslterowanie zaworu rozdzielajacego 9 z polo¬ zenia H operacji unoszenia do polozenia S ope¬ racji opuszczania, dzieki czemu osiagniete zosta¬ nie cisnienie (kopiujace.Jesli w tym polozeniu przyrzad zniv»|iy 3 slizga sie po wzniesieniu gruntu, to wywoluje ^p zmniej¬ szenie cisnienia w cylindrze hy|draulicznyna 5, przy czym cisnienie spada ponizej granicznej wartosci Pmin, a wylacznik cisnieniowy 40 podaje naciecie na zacisk H mechanizmu uruchamiajacego li za¬ woru rozdzielajacego' 9 prziesterowujac go z Do¬ lozenia S operacji opuszczania w polozenie H ope¬ racji unoszenia. Dochodzi do szybkiego wzrosty cisnienia w ukladzie hydraulicznym w opisany wy¬ zej sposób az do osiagniecia granicznej wartosci Pmax» po czym wylacznik cisnieniowy 40 prtzeste- rowpje ponownie, zawór rozdzielajacy 9 z poloze¬ nia H w polozenie S i w ten sposób osiagniete zostaje cisnienie kopiujace.W przypadku slizgania sie przyrzadu zniwnego 3 po zaglebieniu gruntu dochodzi do wzrostu cis¬ nienia w cylindrze hydraulicznym 5. Wartosc gra¬ niczna Pmax zostaje praekroczona, wylajaznifc cis-. nieniowy 40 zajmie wiec pokazane ha fig. 4 po¬ lozenie laczeniowe i zawór rozdzielajacy 9 zosta¬ nie pKzesterowany w polozenie S. Wtedy ciecz ro¬ bocza bedzie odprowadzana poprzez zawór nastaw¬ ny 19 ograniczajacy cisnienie tak dlugo, dopóki przyrzad zniwny 3 nie osiagnie prowadzenia po gruncie z okreslonym naciskiem, przez co w ukla¬ dzie hydraulicznym osiagniete zostanie nastawio¬ ne cisnienie kopiujace.Fig. 5 pokazuje .praktyczne wykonanie przelacz¬ nikav wielopozycyjnego 14, który zaopatrzony jest w krótka dzwignie 43 uszczelniona w znany spo¬ sób wzgledem obudowy przez oslone mieszkowa 44. Wykonany w taki siptosóib przelacznik wielo- pozycyjny umieszcza sie w zasiegu reki opera¬ tora. Sltirzalkami zaznaczono, w jaki sposób prze¬ stawiana jest dzwignia 43 obslugi przelacznika.Plig. 6 przedstawia dokladniej rózne mozliwosci ustawienia dzwigni 43. W polozeniu zerowym dra¬ zek dzwigni 43 znajduje sie w punkcie prfzeciecia krzyzulca laczeniowego 45. Boczne czesci kEzyzul- ca 45 odpowiadaja zawsze polozeniu roboczemu.Polozenia laczeniowe górne i dolne na fig. 6 stanowia polozenie pomiarowe, z których po zwol¬ nieniu dzwigni 43 przelacznik wraca samoczyn¬ nie w poHozenie zerowe. Górne polozenie odpowia¬ da unoszeniu, a dolne opuszczaniu, lub odwrotnie.Dwa inne polozenia laczeniowe stanowia poloze¬ nia dzialania samoczynnego, ustalane przez me- chianiizm zapadkowy tak, ze dzwilgnia moze byc z tych polozen doprowadzona do polozenia zero¬ wego tylko recznie po ,piokonaniu pewnej sily przytrzymujacej. Prawe zapadkowe polozenie la¬ czeniowe dzialania samoczynnego sluzy przykla¬ dowo do regulacji polozenia, a lewe, do regulacji kopiujacej, lub odciazajacej jak to pokazano na fig. 6.Fig. 7 do lii pokazuje omówione wyzej polozenia laczeniowe za pomoca symboli dla tym leplsizego wyjasnienia dzialania przelacznika wielopozycyj¬ nego.Przy sterowaniu wysokosci ustawienia przynza- 40 45 50 55 6013 96709 14 d szenia przy ustawieniu dzwigni obslugi przelacz- nika w polozenie pokazane na fig. 7, regulacje samoczynna polozenia przy ustawieniu dziwigini wedlug fig. 8, na pomiar wzglednie odciazenie przy ustawieniu dziwigini w polozenie pokazane na fig. 9 i wreszcie sygnal sterujacy opuszczenia przy ustawieniu dziwigini jak na fig. 10, podczas gdy polozenie zerowe pokazane jest na fig. 11. Tak wiec wszystkie niezibedine czynnosci przy sterowa- niu i regulacji wysokosci ustawienia przyirzadu zniwnego osiagane sa w sposób szczególnie prosty pod wzgledem obslugi i pewny ze wzgledu na wy¬ konywane czynnosci. PL