Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania iglowanej wykladziny podlogowej, szczególnie wykladziny melanzowanej kolorystycznie z ciaglych wlókien chemicznych formowanych ze stopów polimerów termoplastycznych np. poliolefin, poliamidów lub poliestrów.Znane sposoby wytwarzania iglowanych wykladzin podlogowych bazuja zwykle na wlóknach cietych, karbikowanych, wytworzonych w osobnym procesie, które w wyniku operacji rozluzniania, zgrzeblenia i iglowania daja wierzchnia warstwe wykladziny, która nastepnie w dalszej operacji iglowania laczy sie z warstwa dolna. Warstwe dolna stanowi zwykle wlóknina wytworzona z wlókien gorszej jakosci np. z wlókien odpadowych, przy czym dla wzmocnienia wyrobu stosuje sie warstwe przekladkowa np. tkanine jutowa. Calosc po impregnacji srodkami wiazacymi tworzy gotowa wykladzine podlogowa.Znany jest równiez sposób wytwarzania wykladziny podlogowej z wlókniny otrzymanej bezposrednio z polimerów wlóknotwórczych, gdzie wytworzone w procesie formowania wlókien chemicznych runo igluje sie wstepnie, po czym dwie warstwy wstepnie przeiglowanego runa np. o róznym zabarwieniu igluje sie dalej w celu polaczenia ich ze soba. Na skutek duzej glebokosci iglowania uzyskuje sie zmelanzowanie kolorów. Tak zmelanzowana wlóknina po impregnacji stanowi wykladzine podlogowa.Sposób ten, aczkolwiek jest bardziej ekonomiczny od sposobu wytwarzania wykladziny z wlókien cietych, to posiada jednak szereg mankamentów. Na skutek tego, ze wlóknina wytworzona bezposrednio z polimeru zbudowana jest z wlókien ciaglych, utrudniony jest proces iglowania, poniewaz istnieje ograniczona mozliwosc wzajemnego przemieszczanta sie wlókien elementarnych podczas iglowania.Efektywnosc iglowania jest zatem mala i nastepuje bardzo szybkie zuzywanie sie igiel na skutek ciezkich warunków pracy maszyny iglujacej. Poza tym wyglad zewnetrzny wykladziny jest gorszy w porównaniu z wykladzina o warstwie wierzchniej wytworzonej z wlókien cietych, poniewaz jest ona plaska i malo puszysta.Efekt zmelanzowania kolorystycznego uzyskany w tym przypadku jedynie na drodze iglowania jest równiez niezadowalajacy.2 94 425 Mysla przewodnia wynalazku, jest udoskonalenie znanej metody wytwarzania iglowanej wykladziny z ciaglych wlókien chemicznych dla otrzymania w jednym cyklu produkcyjnym wykladziny dobrze zmelanzowanej i posiadajacej walory wykladziny wytworzonej z wlókien cietych.Cel ten zostal osiagniety przez dobranie odpowiednich warunków formowania runa wlókniny oraz jej dalszego przerobu, a szczególnie wierzchniej warstwy decydujacej o wlasnosciach uzytkowych i walorach estetycznych gotowego wyrobu.Sposób wytwarzania iglowanej wykladziny podlogowej z ciaglych wlókien chemicznych formowanych ze stopów polimerów termoplastycznych ewentualnie barwionych w masie, gdzie uformowane i zestalone wlókna uklada sie na ruchomym perferowanym podlozu w formie runa, które po wstepnym iglowaniu uklada sie w dwie lub wiecej warstw a nastepnie warstwy te igluje sie dalej w celu polaczenia ich ze soba polega wedlug wynalazku na tym, ze wytworzona warstwowa wlóknine poddaje sie procesowi szarpania z rozciaganiem, a z otrzymanych luznych wlókien o dlugosci elementarnych wlókienek 40—120 mm formuje sie powtórnie runo, które poddaje sie iglowaniu koncowemu, przy czym masa powierzchniowa runa podawanego do koncowego iglowania wynosi 75—1500g/m2, korzystnie 500—800g/m2, po czym otrzymana wlóknina impregnuje sie znanymi sposobami np. wodna dyspersja zywic syntetycznych i suszy.Wytwarzanie surowej wlókniny przeznaczonej do szarpania i powtórnego formowania prowadzi sie w ten sposób, ze stopiony i ewentualnie zabarwiony polimer termoplastyczny np. polipropylen, poliamid, lub poliester wytlacza sie przez wielootworowe dysze przedzalnicze, a uformowane i zestalone wlókna odbiera sie z predkoscia 1000—6000 m/min i uklada na ruchomym perforowanym podlozu w formie runa o masie powierzchniowej 100—600 g/m2 i grubosci elementarnych wlókienek 3—100 den, a nastepnie tak uformowane runo po wstepnym przeiglowaniu, w postaci surowej wlókniny uklada sie w dwie lub wiecej warstw korzystnie o róznym zabarwieniu i poddaje procesowi iglowania tak, aby sumaryczna gestosc przeiglowan wynosila —200 cm2, przy glebokosci iglowania 3—15 mm. Wytworzona warstwowa wlóknine poddaje sie procesowi szarpania z rozciaganiem, a z otrzymanych luznych wlókien o dlugosci elementarnych wlókienek wynoszacej 40—120 mm formuje sie powtórnie runo, które poddaje sie iglowaniu koncowemu, przy czym masa powierzchniowa runa podawanego do koncowego iglowania wynosi 75—1500g/m2, korzystnie 500—800g/m2, po czym otrzymana wlóknine impregnuje sie znanymi sposobami np. wodna dyspersja zywic syntetycznych i suszy.Proces koncowego iglowania wtórnego runa prowadzi sie w jednym lub w kilku etapach, jedno- lub dwustronnie, tak, ze sumaryczna liczba przeiglowan wynosi 50—400cm2, korzystnie 150-250/cm2, przy glebokosci iglowania 5—30 mm, korzystnie 10—20 mm.Sposobem wedlug wynalazku, przy wytwarzaniu melanzowanej wykladziny podlogowej skladajacej sie z wlókien o zabarwieniu kontrastowym powtórnie uformowane runo skladajace sie z poszarpanych wlókienek poddaje sie dodatkowo przed iglowaniem koncowym i impregnacja taffowaniu i ewentualnie zgrzebleniu. Do taflowania podaje sie runo o masie powierzchniowej 25-100 g/rrt2, przy czym ilosc warstw - tafli dobiera sie tak, aby masa powierzchniowa runa podawanego do koncowego iglowania wynosila 75-1500g/m2. Przez taflowanie takiego cienkiego runa i ewentualne zgrzeblanie juz staflowanego runa uzyskuje sie dodatkowy efekt wymieszania wlókien, przez co eliminuje sie ewentualne hierównomiernosci masy runa wyjsciowego otrzymanego bezposrednio z wlókien ciaglych i wynikle stad nierównomiernosci melanzu, Sposobem wedlug wynalazku, procesowi koncowego iglowania i impregnacji poddaje sie równiez runo utworzone z dwóch warstw, gdzie warstwe dolna —podkladowa stanowi surowa wlóknina wytworzona z wlókien ciaglych przed ulozeniem jej w warstwy i podaniem do szarpania, a warstwe wierzchnia wtórne runo uformowane po procesie szarpania warstwowej wlókniny, przy czym stosuje sie w tym przypadku badz runo staflowane, badz tez runo nie poddane procesowi taflowania. Stosowanie warstwy podkladowej z wlókien ciaglych, pozwala na zmniejszenie grubosci wierzchniej warstwy, której wytworzenie jest bardziej pracochlonne.Zmniejszenie grubosci wierzchniej warstwy hie narusza walorów uzytkowych i estetycznych gotowego wyrobu, a ponadto na skutek zastosowania podkladu z wlókniny o strukturze z wlókien ciaglych zwieksza znacznie stabilnosc wymiarów w procesie wytwarzania wykladziny, jak równiez poprawia jej wskazniki fizyko-mechaniczne.W sposobie wedlug wynalazku okazalo sie, ze do szarpania warstwowej wlókniny polaczonego z rozciaganiem i ponownym formowaniem runa, stosuje sie korzystnie znane urzadzenie do aerodynamicznego formowania runa zaopatrzone w obicia pilowe. W urzadzeniu tym polaczone przez iglowanie warstwy surowych wlóknin ulegaja rozrywaniu na obiciu pilowym walków roboczych i bebna glównego oraz intensywnemu wymieszaniu. Uformowane po wyjsciu z tego urzadzenia runo stanowi melanz porozrywanych elementarnych94 425 3 wlókienek o dlugosci 40—120 mm, przy czym dlugosc tych wlókienek uzalezniona jest do gestosci przeiglowan warstwowej wlókniny wprowadzonej do urzadzenia szarpiacego. Ponadto, dzieki rozrywajacemu dzialaniu, wlókna elementarne uzyskuja na skutek naprezen powstalych w momencie zerwania, pewien stopien skarbikowania, co znacznie zwieksza efektywnosc wiazania wlókien w dalszym etapie iglowania, jak równiez podnosi walory estetyczne i uzytkowe wykladziny.Doswiadczalnie stwierdzono, ze dla poprawnego przebiegu procesu szarpania, bardzo istotnym jest aby wydluzenie ciaglych elementarnych wlókien, z których sklada sie surowa wlóknina, miescilo sie w granicach 50—500%, przy czym dla wlókien poliolefinowych np. polipropylenowych 100—500%, a dla wlókien poliamidowych i poliestrowych 50—300%. Takie wlasnie wydluzenie wlókien, zapewnia predkosc odbioru swiezo uformowanych i zestalonych wlókien, która w sposobie wedlug wynalazku wynosi 1000-6000 m/min.Stwierdzono dalej, ze wyzsze wartosci wydluzenia wlókien powoduja owijanie sie wlókien na walkach, co uniemozliwia ciagle prowadzenie procesu, a przy nizszych wydluzeniach uzyskuje sie w wyniku szarpania wlókniny duzy udzial wlókien krótkich o dlugosci ponizej 20 mm, co prowadzi do obnizenia wlasnosci fizyko-mechanicznych gotowego wyrobu. Bardzo istotna jest równiez sumaryczna gestosc przeiglowan warstwowej wlókniny wprowadzonej do urzadzenia szarpiacego, która powinna miescic sie w granicach 10-200 przeiglowan na 1 cm3. Zwiekszenie bowiem gestosci tych przeiglowan wplywa równiez na zwiekszenie udzialu wlókien bardzo krótkich.W przypadku stosowania dodatkowej operacji taflowania runa, runo wychodzace z urzadzenia szarpiacego z obiciem pilowym, nie jest bezposrednio kierowane do iglowania i impregnacji, lecz podawane jest na ukladarke pionowa lub pozioma, gdzie nastepuje poprzeczne ukladanie — taflowanie runa na szczeblaku odbierajacym usytuowanym pod katem okolo 90° w stosunku do urzadzenia szarpiacego. Istotnym jest aby runo wychodzace z urzadzenia szarpiacego i podawane na ukladarke posiadalo mase powierzchniowa w granicach 25—100 g/m2, przy czym wzajemny stosunek predkosci szczeblaka ukladajacego i odbierajacego powinny byc tak dobrane, aby masa powierzchniowa runa opuszczajacego ukladarke i podawanego do iglowania wynosila 75-1500g/m2, korzystnie 500-800 g/m2.Przygotowane w ten sposób runo podawane jest bezposrednio lub po zgrzebleniu na zwyklej zgrzeblarce do iglowania i impregnacji.Proces iglowania runa przed impregnacja, niezaleznie od tego czy do iglowania podawane jest runo jednowarstwowe skladajace sie z poszarpanych wlókienek, ewentualnie staflowane, czy tez runo dwuwarstwowe, gdzie warstwe dolna stanowi surowa wlóknina z wlókien ciaglych, przy czym masa powierzchniowa runa jedno- lub dwuwarstwowego wynosi w sposobie wedlug wynalazku 75—1500 g/m2, prowadzi sie korzystnie w kilku etapach. Najpierw doprowadza sie runo za pomoca transportera do maszyny iglujacej przystosowanej do wstepnego iglowania stosujac liczbe przeiglowan 5—100/cm2 oraz glebokosc iglowania 5—30 mm, a nastepnie tak zageszczone i wzmocnione runo podaje sie dalej do jednej lub dwóch maszyn iglujacych do iglowania jedno- lub dwustronnego, przy czym sumaryczna liczba przeiglowan w koncowym procesie iglowania wynosi 50—400, korzystnie 150-250/cm2, przy glebokosci iglowania 5-30, korzystnie 10-20 mm.Celem otrzymania gotowej wykladziny podlogowej* wytworzona po procesie koncowego iglowania wlóknine, impregnuje sie znanymi sposobami wodna dyspersja zywic syntetycznych np. lateksem butadieno-styrenowym, butadieno-oksylonitrylowym, dyspersja polimerów lub kopolimerów winylowych lub ich mieszaninami, przy czym zawartosc zywicy w przeliczeniu na sucha mase powinna wynosic 10—50%, korzystnie —25% w stosunku do wagi wlókna.Wykladzina podlogowa wytworzona sposobem wedlug wynalazku, charakteryzuje sie duza puszystoscia, tekstylnym chwytem oraz bardzo równomiernym zmelanzowaniem kolorów nawet w przypadku stosowania wlókien o kontrastowym zabarwieniu np. wlókien bialych i wlókien czarnych. PL