Opis patentowy opublikowano: 15.12.1977 93178 MKP C07d 51/78 Int. Cl2.C07D 241/40 Twórcywynalazku: Miroslaw Dalek, Tadeusz Stefanski, Stanislaw Rychter Uprawniony z patentu: Starogardzkie Zaklady Farmaceutyczne „Polfa", Starogard Gdanski (Polska) Sposób otrzymywania 2-/4'-aminobenzenosulfonamido/-chinoksaliny Wynalazek dotyczy nowego sposobu otrzymywania 2-/4'-aminobenzenosulfonamido/- chinoksaliny, która jest stosowana dla celów weterynaryjnych.Glównym jej przeznaczeniem jest zapobieganie i leczenie w coccidiozie drobiu, jak równiez coccidiozie bydla, owiec i królików, w cholerze i tyfusie drobiu, w zapaleniu jelit u swin, drobiu, bydla i owiec.Wedlug dotychczas znanych metod 2-/4'-aminobenzenosulfonamido/-cliinoksarine otrzymuje sie przez kondensacje o-fenylenodwuaminy z kwasem chlorooctowym, utlenianie otrzymanej 2-okso-3,4-dwuhydrochino- ksaliny, chlorowanie otrzymanej 2-hydroksychinoksaliny za pomoca tlenochlorku fosforu, stapianie otrzymanej 2-chlorochinoksaliny z sulfanilamidem oraz wyodrebnienie czystej 2-/4'-aminobenzenosulfonamido/-chinoksali- ny.Znane jest (B.800 4 1908) utlenianie 2-okso-3,4-dwuhydrochinoksaliny przez ogrzewanie jej do temperatu¬ ry 125°C lub przez dzialanie nadmanganianem potasu, wzglednie przez dlugie ogrzewanie w alkoholu w obecnos¬ ci wegla aktywnego,oraz (J.Chem.Soc. 2402 123 1923) utlenianie 2-okso-3,4-dwuhydrochinoksaliny przez nitro- zowanie jej w obecnosci kwasu solnego i ogrzewanie w roztworze alkoholowym powstalego nitrozwiazku, w wyniku czego otrzymuje sie 2-hydroksychinoksaline.Znane jest ponadto (Bulletin de la Socie'te Chemiaue de France 356, 1963) utlenianie 2-okso-3,4-dwuhy- drochinoksaliny za pomoca 15% roztworu nadtlenku wodoru. Nadmiar nadtlenku wodoru usuwa sie przez ogrzewanie, a 2-hydroksychinoksaline wydziela z roztworu za pomoca wytracania kwasem solnym.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze utlenianie 2-okso-3,4-dwuhydrochinoksaliny mozna prowadzic za pomoca tienu zawartego w powietrzu, uzyskujac zadawalajaca wydajnosc oraz lepsza jakosc produktu, który daje sie wykorzystac w dalszych fazach procesu bez potrzeby oczyszczania.Otrzymywanie 2-hydroksychinoksaliny sposobem wedlug wynalazku prowadzi sie w srodowisku wodnym wobec wodorotlenku metalu alkalicznego, którego stosunek molowy do 2-okso-3,4- dwuhydrochinoksaliny opty¬ malnie wynosi 1,03—1,37. Zmniejszenie lub zwiekszenie tego stosunku powoduje obnizenie wydajnosci. Tempe¬ rature reakcji mozna zmieniac poczawszy od 60-90°C bez istotnych zmian wydajnosci procesu, przy odpowied¬ nim ustaleniu czasu od 5—2 godzin w zaleznosci od zastosowanej temperatury. Niezmiernie waznym elementem2 93178 pozwalajacym otrzymany produkt utleniania wykorzystac w dalszych fazach procesu glównego, bez potrzeby oczyszczania jest odpowiednie rozcienczenie, a wiec stosunek wody do 2-okso-3,4- dwuhydrochinoksaliny, który wynosi 27 30:1. Zmniejszenie tego stosunku powoduje otrzymywanie jakosciowo gorszych pólproduktów w nastepnych fazach procesu.Otrzymana wedlug wynalazku 2-hydroksychinoksalina posiada zawartosc w granicach 97—99%, a wydaj¬ nosc w granicach 94-98% wydajnosci teoretycznej. Chlorowanie otrzymanej 2-hydroksychinoksaliny za'pomoca tlenochlorku fosforu jak i stapianie otrzymanej chlorochinoksaliny z sulfanilamidem prowadzi sie w sposób zna¬ ny, wydzielajac po oczyszczeniu weglem 2-/4,-amihobenzenosulfonamido/-chinoksaline za pomoca kwasu solne¬ go- Sposób wedlug wynalazku niezmiernie upraszcza technologie wprowadzajac bardzo tani czynnik utleniaja¬ cy jakim jest sprezone powietrze, co pozwolilo na znaczne obnizenie kosztów. Ponadto w wyniku zastosowania tego czynnika otrzymuje sie 2-hydroksychinoksaline pozbawiona innych zanieczyszczen. Zastosowana technolo¬ gia nie stwarza równiez zadnego zagrozenia pod wzgledem wybuchowym.Przyklad I. Do 1000 czesci wody dodaje sie 31,4 czesci 40% roztworu wodorotlenku sodowego i 35,4 czesci 96% 2-okso-3,4-dwihydrochinoksaliny. Nastepnie do tej mieszaniny podczas mieszania doprowadza sie sprezone powietrze, podgrzewajac jednoczesnie mieszanine do temperatury 80dC. Po utrzymaniu w tempera¬ turze 80°C przez okres 3 godzin mieszanine schladza sie do 60°C i po oczyszczeniu za pomoca wegla aktywnego filtrat wytraca sie za pomoca kwasu solnego do pH 5. Po schlodzeniu do 20°C wydzielona 2-hydroksychinoksali¬ ne odsacza sie, przemywa woda i suszy. Wydajnosc wynosi 33,5 czesci o zawartosci 97%, co stanowi 97% wydajnosci teoretycznej. 246,6 czesci tlenochlorku fosforu miesza sie z 30,9 czesciami 97% 2-hydroksychinoksa¬ liny. Mieszanine ogrzewa sie do 104°C i utrzymuje w tej temperaturze 1 godzine, po czym wydzielona przez oziebienie 2-chlorochinoksaline odsacza sie, odmywa woda i suszy. Uzyskuje sie 32,5 czesci produktu co stanowi 96,4% wydajnosci teoretycznej. 67,5 czesci sulfanilamidu miesza sie z 32,3 czesciami 2-chlorochinoksaliny i 46 czesciami weglanu potaso¬ wego. Mieszanine podgrzewa sie do temperatury 160-170?C i utrzymuje w tej temperaturze przez 0,5 godziny.Po uzupelnieniu woda z mieszaniny oddziela sie nieprzereagowany sulfanilamid. Przesacz poddaje sie oczyszcza¬ niu, z którego nastepnie wydziela sie gotowy produkt. Otrzymana 2-/4,-aminobenzenosulfonamido/-chinoksaline odwirowuje sie, przemywa i suszy. Uzyskuje sie 48,7 czesci 2-/4'-aminobenzenosulfonamido/-chinoksaliny, co stanowi 82,3% wydajnosci teoretycznej.Przyk lad II. Do 1000 czesci wody dodaje sie 31,4 czesci 40% roztworu wodorotlenku sodowego i 35,4 czesci 96% 2-okso-3,4-dwuhydrochinoksaliny. Nastepnie do tej mieszaniny przy mieszaniu doprowadza sie sprezone powietrze, podgrzewajac jednoczesnie mieszanine do temperatury 60°C. Po utrzymaniu w tej tempera¬ turze przez okres 5 godzin roztwór po oczyszczeniu za pomoca wegla aktywnego filtruje sie i wytraca za pomoca kwasu solnego do pH 5. Po schlodzeniu do 20°C wydzielona 2-hydroksychinoksaline odsacza sie, przemywa woda i suszy. Wydajnosc wynosi 33,1 czesci ó zawartosci 97,2% co stanowi 96% wydajnosci teoretycznej.Postepujac dalej jak w przykladzie I, uzyskuje sie 49,0 czesci 2-/4'-aminobenzenosulfonarnido/- chinoksali- ny, co stanowi 82,7% wydajnosci teoretycznej. PL