PL88691B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek szkodniko¬ bójczy zawierajacy jako substancje czynna nowe tiazolotriazolilofosfonotioniany. Srodek wedlug wy¬ nalazku zawiera jeden lub wiecej tych nowych zwiazków, które wykazuja dzialanie owadobójcze i roztoczobójcze.Wiele fosforoorganicznych srodków owadobój¬ czych stosowanych jest do zwalczania owadów a niektóre z nich sa uznane za skuteczne. Jednakze wiele z tych syntetycznych srodków owadobójczych i roztoczobójczych jest bardzo silnie toksycznych dla ludzi, zwierzat cieplokrwistych i ryb wykazuje dlugotrwala toksycznosc wzgledem roslin upraw¬ nych i zywego inwentarza.Z drugiej strony roslinozerne roztocza wyrzadza¬ ja znaczne zniszczenie nie tylko wsród roslin, lecz równiez wsród drzew owocowych. Rzadko sie spo¬ tyka uprawe, wolna od szkody wywolanej przez roztocze. Szkody te sa bardzo rozlegle a na ich usuniecie wydatkuje sie corocznie duze sumy. Dla¬ tego tez zwalczanie owadów i roztoczy stanowi problem o duzym znaczeniu. Wobec tego stosowa¬ nie nowych, skutecznych srodków owado- i rozto¬ czobójczych jest bardzo pozadane w celu zwalcza¬ nia owadów i roztoczy.Stwierdzono, ze srodek wedlug wynalazku wy¬ kazuje nieprzecietne owado- i roztoczobójcze dzia¬ lanie przeciwko pladze owadów roznoszacych cho¬ roby, pladze owadów roslinozernych i roztoczy pa¬ sozytujacych na roslinach.Nowe zwiazki stanowiace substancje czynna srod¬ ka wedlug wynalazku charakteryzuja sie wzorem 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 2—6 ato¬ mach wegla, Rt i R2 oznaczaja grupy alkilowe o 1—6 atomach wegla zas X oznacza atom chlo¬ rowca.Srodek wedlug wynalazku zawiera nowe tiozolo- triazolilofosfonotioniany, które sa przydatne do zwalczania owadów i roztoczy. Zaleta srodka we- io dlug wynalazku jest to, ze wykazuje w uzyciu niska toksycznosc wzgledem roslin, nie uszkadzajac zy¬ wych roslin i jest malo toksyczny dla ssaków i ryb.W japonskich zgloszeniu patentowym Nr 30192/ /1971 podano, ze 0,0-dwualkilo-2-tiazolo(3,2-b)-s- -triazolilotionofosforany nie majace podstawnika w pozycji 6 sa przydatne jako zwiazki owado- i roz¬ toczobójcze.Jednakze stwierdzono, ze po dokonaniu syntezy róznych tiazolotriazolilofosfonotionianów i zbadaniu ich biologicznego dzialania, ze tiazolotriazolilofosfo- notioniany podstawione w pozycji 6, na przyklad bromem, wykazuja silne dzialanie owado- i rozto¬ czobójcze, a ponadto zwiazki te sa bardzo malo toksyczne dla roslin, ssaków i ryb.Tak na przyklad ostra toksycznosc doustna LDM dla myszy 0,0-dwuetylo-2-(5-metylotiazolo[3,2-b]-s- -triazolilo)-tionofosforanu wedlug japonskiego zglo¬ szenia patentowego Nr 30192/1971 wynosi 33—50 mg/kg, natomiast 0,0-dwuetylo-2-(5-etylo-6-bromo- tiazolo-[3,2-b]-s-triazolilo)-tionofosforanu wedlug wy- 88 6913 nalazku wynosi 280 mg/kg, a wiec mozna go uznac za srodek bezpieczny.Ponadto Ó,0-dwualkilo-2-(5-metylo-6-bromotiazolo- -[3,2-bJ-s-triazolilp)-tiono dek owadobójczy w niemieckim zgloszeniu paten¬ towym Nr P 2264162.9 wykazuje silniejsza toksy¬ cznosc dla ryb i ostra toksycznosc dla zwierzat w porównaniu ze srodkiem wedlug wynalazku.Tak na przyklad srednia granica tolerancji wy¬ noszac* 48 godzin dla karpia i ostra toksycznosc doustna LDU dla myszy 0,0-dwuetylo-2-(5-metylo-8- -bromotiazolo-[3,2-b]-s-triazolilo(-tionofosforanu wy¬ nosi odpowiednio ponizej 0,05 ppm i 150 mg/kg, na¬ tomiast 0,0-dwuetylo-2-(5-etylo-6-bromotiazolo-[3,2- •4}]-s-triazolilo) -tionofosforanu wedlug wynalazku wynosi 18,5 ppm i jak podano wyzej 280 mg/kg. ftizsza toksycznosc nalezy przypisac wprowadzeniu grupy etylowej zamiast metylowej w pozycji 5 pier¬ scienia Eazdlflowego.Zwiazki wedlug wynalazku mozna wytworzyc wedlug reakcji przedstawionej na schemacie, na którym Rlt R, i X maja wyzej podane znaczenie.Srodek wedhig wynalazku moze byc stosowany w postaci cieklych lub stalych kompozycji zawie¬ rajacych jedan lub wiecej opisanych tu zwiazków jako czynnych skladników.Zwiazek mozna stosowac równiez bezposrednio bez mieszania go z odpowiednimi nosnikami, w pos¬ taci ogólnie stosowanej w owado- i roztoczobój- czych kompozycjach, jak proszek zwilzalny, emulsy- fikujacy sie koncentrat, preparat pylowy, preparat zgranulowany, proszek rozpuszczalny w wodzie lub w postaci aerozolu. Jako nosniki stale stosuje sie bentonit, ziemie okrzemkowa, apatyt, gips, talk, pi- roflllt, wermikulit, glinke i inne. Jako nosniki cie¬ kle stosuje sie kerozyne, olej mineralny, nafte, solwent nafte, ksylen, cykloheksan, cykloheksanon, dwumetyloformamid, dwumetylosulfoksyd, alkohol, aceton, benzyne i inne. Czasem dodaje sie srodka powierzchniowo czynnego w celu nadania jednorod¬ nej i trwalej konsystencji.Zwiazki wedlug wynalazku mozna stosowac jako srodki owado- i roztoczobójcze w kazdy sposób uznany w tej dziedzinie. Jedna z metod zwalczania owadów i roztoczy polega na zastosowaniu w miej¬ scu przez nie opanowanym owadobójczego lub roz- toczobójczego srodka skladajacego sie z nosnika i zwiazku wedlug wynalazku jako istotnego sklad¬ nika czynnego w ilosci toksycznej dla danych owa¬ dów i roztoczy.Stezenia czynnych skladników w owado- i roz- toczobójczym srodku wedlug wynalazku zmie¬ niaja sie w zaleznosci od typu preparatu i tak na przyklad stosuje sie je w proszkach zwilzalnych w ilosci 5—80% wagowych, korzystnie 20—80% wa¬ gowych, w koncentratach emulsyfikujacyeh stosuje sie 5—70% wagowych, korzystnie 10—50% wago¬ wych iw preparatach pylowych 0,5—20% wa¬ gowych, korzystnie 1—10% wagowych.Ponadto srodek mozna stosowac jako mieszanine z innymi srodkami grzybobójczymi, owadobójczymi, roztoczobójczymi, regulatorami wzrostu roslin i srodkami chwastobójczymi. 4 . Typowy owado- i rozt*eabbi}ez|r sklad tastfkftt wedlug wynalazku objasniaja poottafee przyklady: Przyklad I. Preparat pylowy Czesci wagowe- Produkt z przykladuI 4 Talk 9* Skladniki te miesza sie az mieszanina stanie sie/ jednorodna i rozdrabnia na czastki o wymiarach mikronowyeh. W efekcie otrzymuje sie preparat m pylowy zawierajacy 4% skladnika czynnego. W praktycznym uzyciu stosuje sie go bezposrednio.Przyklad II. Proszek zwilzalny Czesci wagowych^ Produkt z przykladuII 30 Ester sulfonowanych wyzszych alkoholi 7 ziemia okrzemkowa 63 Skladniki miesza sie az mieszanina stanie sie/ jednorodna i rozdrabnia na czastki o wymiarach *• mikronowych. W praktycznym uzyciu proszek roz¬ ciencza sie woda do okreslonego stezenia i roz¬ pryskuje jako zawiesine.Przyklad III. Koncentrat emulsyfikujacy sie Czesci wagowych Produkt z przykladu III 40 Ksylen 35 Dwumetyloformamid 17 Eter polioksyetylenoalkiloarylowy 8 Skladniki miesza sie i rozpuszcza. 31 W efekcie otrzymuje sie dajacy sie emulgowac koncentrat zawierajacy 40% skladnika czynnego.W praktycznym uzyciu rozciencza sie go z woda do okreslonego stezenia a nastepnie rozpryskuje jako emulsje. 85 W przykladach I—III nie dazy sie do ogranicze¬ nia emulsyfikujacych sie koncentratów, proszków zwilzalnych lub preparatów pylowych, nosników i rozpuszczalników do tych jakie opisano w celu objasnienia.Nowe zwiazki stanowiace substancje czynna srod¬ ka wedlug wynalazku mozna stosowac w rózny sposób do zwalczania owadów. Srodki owadobójcze, które maja byc uzyte jako trucizny pokarmowe mozna stosowac na powierzchni, na której owady zywia sie lub wedruja. Srodki owadobójcze majace byc uzyte jako trucizny kontaktowe lub niszczace mozna stosowac bezposrednio na cialo owadów, przez uboczne oddzialywanie na powierzchnie, po których owady krocza lub pelzaja, lub jako zady¬ mianie powietrza, którym owady oddychaja. W nie¬ których przypadkach, zwiazki uzyte do gleby lub na powierzchnie upraw sa pobierane przez rosliny a owady zatruwaja sie systemicznie.Powyzsze metody stosowania srodków owadobój¬ czych opieraja sie na fakoie, ze niemal wszystkie- szkody wyrzadzone przez owady sa bezposrednim lub posrednim efektem ich dazenia do zdobycia pozywienia.Do owadów, które moga byc skutecznie zwalczane za pomoca zwiazków wedlug wynalazku naleza mu¬ chy, komary, karaluchy, skoczki, swidrowce ry¬ zowe, mszyce, czerwce, lisciozwójki i inne lusko- skrzydle owady, jak poczwarki mola bawelnianego' « i gasienice cmy tytoniowej.gftlftl Sposród roztoczy, które mozna skutecznie zwal¬ czac srodkiem wedlug wynalazku nalezy wymienic pustynne przedziorki, - bruzdownice, pedówke, cy- tnisowiec czerwony i japonski szkodnik cytrusowy.Srodek wedlug wynalazku jest szczególnie sku4 tecznyprzeciwko takim owadom jak tabacco cu* tworm, gasienice mola tytoniowego, szkodniki ry¬ zowe, komary, moskity, karczany brazowe i mole.Srodek wedlug wynalazku przejawia znacznie sil- niejsae dzialanie swado- 4- rogtoeaobójcze w porów* naniu z dotychczas znanymi srodkami.Wyzszosc srodka wedlug wynalazku pod wzgle¬ dem dzialania owado- i roztoczobójczego ilustruja nizej podane próby. We wszystkich tych próbach porównywano 0,Ó-dwuetylo-2- (5-metylotiazolo-[3,2- -b]-s-triazolilo)-tionófosforan wedlug japonskiego zgloszenia patentowego 30192/1971 ze srodkiem we¬ dlug wynalazku.Próba 1. Owadobójcze dzialanie przeciwko mu¬ chom.Przygotowano roztwory acetonowe o okreslonych stezeniach zawierajace badany zwiazek. sztuk dojrzalych zenskich osobników muchy (Musca domestica Linnei) potraktowano 1 fil roz¬ tworu acetonowego po grzbietowej stronie odwlo¬ ka za pomoca mikropipety i utrzymywano w tem¬ peraturze 25°C przy wilgotnosci §5%. Po uplywie 24 i 48 godzin po zaaplikowaniu srodka owado¬ bójczego liczono martwe muchy i obliczano smier¬ telnosc (%). Wyniki podano w tabeli 1.Tabela 1 Zwiazek badany Zwiazek o wzorze 2 Zwiazek porównawczy *) Zwiazek aktywny 0,5 g/l mu¬ che 24 godz. 100 70 48 godz. 100 70 | Zwiazek aktywny 0,25 g/l mu¬ che 24 godz. 0 48 godz. 40 | Na jedna strefe doswiadczalna uzywano 10 sztuk hodowanych przez wiele pokolen szkodników (Leu-t kania separata, Walker).Lisc rosliny zanurzano w ciagu 30 sekund W emulsji wodnej emulsyfikujacego sie koncentratu spreparowanego w podobny sposób jak w przytóa* dzie III i suszono na powietrzu. Nastepnie lisc ukladano na krazku papieru filtracyjnego o sred¬ nicy 9 cm i umieszczano w plaskim naczynku szkla* nym.• , - Do naczynka wprowadzano owady i zamykano przykrywka. Po plywie 1 i 3 dni liczono martw* owady i obliczono smiertelnosc (%). Wyniki podano w tabeli 2.Próba 3. Próba zwalczania mszyc Okolo 30 sztuk doroslych zenskich osobników mszyc (Tetranychus desertorum Banks), umieszczo* no na lisciach glównych zadoniczkowanej fasoli szparagowej rosnacej 7—10 dni po zasadzeniu. Na¬ stepnego dnia usuwa sie z roslin uszkodzone mszy¬ ce. Badane zwiazki stosuje sie spryskujac roslin^ zawiesina wodna emulsyfikujacego sie koncentratu wytworzone w sposób podany w przykladzie III* « Po uplywie 1 i 3 dni od opryskania liczy si* martwe mszyce i oblicza smiertelnosc (%).Smiertelnosc ocenia sie nastepujaco: 1 smiertelnosc 100% 99—90% 89—50% | 50—0% Ocena +++ ++ + Wyniki prób podano w tabeli 3.Tabela 3 45 *) M-dwuetylo-2-/4-metylotiazolo- [3,2-b]-s-triazolilo/tio- nofosforan Próba 2. Owadobójcze dzialanie przeciwko szkód- so nikowi kapusty.Zwiazek badany Zwiazek o wzorze 2 Zwiazek o wzorze 3 Zwiazek porównawczy *) Stezenie skladnika 1 czynnego 560 ppm 3 dni +++ +++ +++ | *) #,0-dwu«tylo-2^5-metylotiazolo-/3,2-b7-s-triazolilo/-tio- nofosforan Tabela 2 Zwiazek Zwiazek o wzorze 2 Zwiazek o wzorze 3 Zwiazek o wzorze 4 Zwiazek porównawczy * | 1 Stezenie 31,3 ppm 1 dzien 100 100 100 70 3 dni 100 100 100 100 1 Stezenie I 15,7 ppm 1 dzien 60 90 60 3 dni 100 100 100 80 | Stezenie 7,8 ppm 1 dzien 50 60 50 0 3 dni | 90 | 100 | 90 | 0 J *) M-dwuctylo-2V5-metylotUzolo-f3,2-b/-s-triazolotiofosforan88091 : Próba 4. Owadobójcze dzialanie przeciwko szkod¬ nikom ryzu. sztuk wyleglych poczwarek szkodnika ryzu (Chilo suppressalis Walker) umieszczono na zado- niczkowanym ryzu (wysokosc 30—40 cm w ilosci 4/doniczke). Po uplywie tygodnia od inokulacji ryz, na którym zadomowily sie wylegle poczwarki spryskano roztworem zawierajacym badany zwiazek i utrzymywano doniczki w temperaturze pokojo¬ wej. Po uplywie tygodnia od spryskania ryz od¬ kryto, policzono martwe owady i obliczono smier¬ telnosc %.Wyniki podano w tabeli 4.Tabela 4 Wyniki podano w tabeli 5.Tabela 5 1 Zwiazek badany Zwiazek 1 o wzorze 3 1 Zwiazek 1 porównawczy *) Smiertelnosc | stezenie 31,3 ppm 100 100 stezenie ,6 ppm 84 stezenie 7,8 ppm 91 *) 0,0-dwuetylo-2-/5-metylotiazolo-[3,2-b]-s-triazolilo/- tlonofosforan Próba 5. Próba zwalczania motyla tytoniowego. lisc batata (Ipomoea batatas) zanurzono na 30 sekund w wodnej zawiesinie proszku zwilzalnego rozcienczonego woda do okreslonego stezenia i wy¬ suszono na powietrzu.Nastepnie lisc i 5 sztuk mola tytoniowego (Pro- denia litura Fabricius) w 3 stanie larwalnym umieszczono w zamknietym plaskim naczynku szklanym.Próbe przeprowadzono dwukrotnie. Po 3 dniach od inokulacji policzono martwe owady i obliczono smiertelnosc (%). 1S so Zwiazek badany Zwiazek o wzorze 3 Zwiazek porównawczy •) Stezenie (ppm) 125 62,5 31,5 ,6 125 62,5 31,3 Smiertel¬ nosc % 100 100 80 60 | 100 80 0 *) 0,0-dwuetylo-2-/5-metylotiazolo- [3,2-b]-s-triazolilo/- tionofosforan PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek szkodnikobójczy, znamienny tym, ze za¬ wiera zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 2—6 atomach wegla, R^ i Rt oznaczaja grupy alkilowe o 1—6 atomach we¬ gla, zas X oznacza atom chlorowca, oraz nosnik.
2. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza grupe etylowa, Rt i R, oznaczaja grupy metylowe, etylowe lub izopropy¬ lowe, zas X oznacza atom bromu.
3. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera 0,0-dwuetylo-2-(5- -etylo-6-bromotiazolo-[3,2-b]-s-triazolilo)-tionofos- foran.88 691 Ri°\S N—N—n-R R20 WZÓR 1 CH30 s N—N—n-< cH30XoANA^Br WZÓR 2 C2H5 C2H5°\S N—N—r( C2H5 C2H50 'N S' WZÓR 3 Br CU o CH, Chi 3CHOxs 3 , -.. w S n—in—r^2 CHO N—N—rc2Hs N' S' WZÓR 4 PL