Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny szarpak z wolnospadem, stosowany zwlaszcza w udarowych urza¬ dzeniach wiertnicznych.Znane sa hydrauliczne szarpaki posiadajace silownik hydrauliczny o dzialaniu jednostronnym, sluzacym tylko do podciagania narzedzia urabiajacego. Spadanie narze¬ dzia i suw powrotnytloczyska nastepujeprzezskierowanie zasilania hydraulicznego na przelew, otwarcie duzego ka¬ nalu zlewowego i wyplyw oleju z cylindra pod naciskiem tloka, pochodzacym od ciezaru opadajacego narzedzia.Predkosc opadania narzedzia w otworze uzalezniona jest od oporów wyplywu oleju z cylindra i oporów tarcia na prowadnicach, które zaleza od gestosci oleju i wielkosci cisnienia, potrzebnego do przesuniecia w cylindrze tulei odmykajacej kanaly zlewowe.Sterowanie zasilaniem hydraulicznym przestawiajacym ' zawór suwaka, dokonywane jest przez ruchome zderzaki, osadzone na suwadle przymocowanym do tloczyska cylin¬ dra. Regulacja skoku cylindra aprzezto wysokoscipodcia¬ gania narzedzia w otworze wiertniczym jest dokonywana na suwadle przez zmianemiejscazamocowania ruchomego zderzaka. W urzadzeniach tych narzedzie urabiajace nie opada swobodnie, co zmniejsza efekt udaru, gdyz znaczna czesc ciezaru narzedzia zostaje zuzyta na pokonanie opo¬ rów wyplywu oleju z cylindra. W efekcie narzedzie podczas opadania jest podtrzymywane wymuszonym przez siebie powrotnym suwem tloka.Istota wynalazku jest szarpak z wolnospadem z hydrau¬ licznym cylindrem dwustronnego dzialania, ztlokiem i tlo- czyskiem, rozdzielaczem, pompa i ukladem krazków lino- wych. W centrycznym wydrazeniu tloczyska i tloka znaj* duje sie przesuwna dlawica polaczona z jarzmem i z kraz¬ kiem linowym, która przymyka kanaly przelewowe. Na dlawice naciska nastawna sprezyna, która ja przymyka.Przeplyw oleju przez kanaly reguluje zwrotny zawór.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym przedstawiono schemat szarpaka z przekrojem silownika i zespolu dlawicy.Hydrauliczny szarpak z wolnospadem ma w tloku 1 i w tloczysku 2 hydraulicznego cylindra 8, przesuwna dlawice 4, przymykajaca przelewowe kanaly 5. Dlawica 4 jest polaczona z jarzmem 6 i z linowym krazkiem 7.Sprezyna 3 utrzymuje dlawice 4 w polozeniu otwartych kanalów 5, na których wylocie znajduje sie zwrotny zawór 9. Suw roboczy silownika powoduje poprzez tloczysko 2 i krazek linowy 7 podciagniecie narzedzia urabiajacego na wysoksc ustalona przesuwnym zderzakiem .10. Z chwila przerzucenia zderzakiem 10 suwaka rozdzielacza 11 hy¬ draulicznego rozpoczyna sie suw powrotny tloka 1 i opada¬ nie narzedzia urabiajacego z predkosciami wynikajacymi z przelozenia na zbloczu. Jesli wymuszony suw powrotny tloka 1 bedzie szybszy, niz opadanie narzedzia, krazek 7 utraci kontakt z lina i sprezyna 3 spowoduje otwarcie kanalów 5 dlawica 4 a przez to przeplyw czesci oleju przez zwrotny zawór 9 na druga strone tloka 1 a tym samym zmniejszenie predkosci suwu powrotnego. Pojawienie sie nieznacznego nacisku liny na krazek 7 spowoduje przy¬ mkniecie kanalów 5 dlawica 4 i przyspieszenie suwu po¬ wrotnego. W skrajnym polozeniu tloka 1 rozdzielacz 11 88 589WSW zostanie przerzucony poprzez suwadlo 12 i zderzak 13 w drugostronne zasjjanie silownika i cykl sie powtarza.Szarpak z wolnospadem wedlug wynalazku ma cylinder 3 przystosowany do ruchu powrotnego z predkoscia zsyn- ' chronizowana ze swobodnym opadaniem narzedzia, przy tym predkosc przesuwu powrotnego tloczyka 2 jest dodat¬ kowo korygowana zespolem dlawicy4,sterowanymstalym stykaniem sie liny z krazkiem linowym 7, osadzonym na« tloczysku 2 oraz przymykaniem i otwieraniem dlawicy 4 kanalu przelewowego zaleznie od zmian predkosci opada¬ nia narzedzia w otworze wiertniczym.Przymykanie kanalów dlawica 4 ma miejsce w przypad¬ ku wiekszego naciagu liny na linowym krazku 7, co z kolei powoduje hydrauliczne przyspieszenie przesuwu tloczy- ska 2, natomiast w przypadku zmniejszenia naciagu liny powoduje otwarcie kanalów, przeplyw czesci oleju na druga strone tloka 1 i zwolnienie przesuwu tloczyska 2.Przy takim rozwiazaniu konstrukcyjnym szarpaka, na¬ rzedzie wiertnicze jest podciagane do góry na wymagana wysokosc, natomiast po przestawieniu kierunku zasilania hydraulicznego, opadanie narzedzia jest swobodne, gdyz predkosc powrotnego przesuwu tloka 1 jest tak dobrana wydatkiem pompy zasilajacej, ze czas opadania narzedzia i powrotnego przesuwu tloka 1 jest jednakowy, co pozwala na uzycie pelnego ciezaru narzedzia do glebienia otworu, a dodatkowo zespól dlawicy sledzi zmiane predkosci opa¬ dania narzedzia i koryguje przesuw tloka 1 tak, aby lina nie tracila kontaktu z krazkiem linowym, przez co zapobiega równiez awaryjnemu spadaniu liny z krazka 7. PL