Uprawniony z patentu: Turnbull Marine Design Company Limited, Sale (Wielka Brytania) Urzadzenie sterowe statku Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie stero-f we statku.W znanych i do tej pory stosowanych urzadze¬ niach sterowych lozyska walu laczacego ster z rufa statku lub walu elementu cylindrycznego steru maja typowa budowe, przy czym przymo¬ cowane rurkowe lozysko obejmowalo obracajacy sie wal. Montowanie i ustawianie lozysk o typo¬ wej konstrukcji podczas budowy statku wymaga pokonania wielu trudnosci i duzego nakladu pra¬ cy. Trudnosci te wystepuja takze w czasie doko¬ nywania przegladu i wymiany lozysk podczas po¬ stoju statku w suchym doku.Celem wynalazku jest opracowanie konstruk¬ cji urzadzenia sterowego, które nie ma wad urza¬ dzen sterowych stosowanych do tej pory, posiada¬ jacego czopowe polaczenie steru ze statkiem, albo czopowe polaczenie obrotowego elementu cylin¬ drycznego ze sterem.Cel wynalazku zostal osiagniety przez opraco¬ wanie konstrukcji urzadzenia sterowego statku skladajacego sie ze steru powiazanego z elemen¬ tem statku za pomoca dwóch obracajacych sie wzgledem siebie czesci, z których jedna jest wa¬ lem, a druga dzielonym lozyskiem posiadajacym chociaz jedna polówke wyjmowana.Ten element statku moze byc czescia statku, a normalnie jest szkieletem rufy statku. Pozadane jest, aby lozysko bylo polaczone z kadlubem sta¬ tku i umieszczone w jego wnetrzu celem ula¬ twienia dostepu do lozyska. Jednak lozysko moze byc polaczone ze sterem i w nim umieszczone, tak ze dostep do lozyska bedzie mozliwy od strony steru. Zwykle wal steru moze obracac sie s w 'wiecej niz jednym i dzielonym lozysku. Na przyklad wywazony ster moze posiadac dwa dzie¬ lone lozyska umieszczone w kadlubie statku i wal polaczony ze sterem.W przypadku zwyklego, zawiasowo . zawieszo- 10 nego na sworzniu steru jedno dzielone lozysko moze byc umieszczone powyzej steru w szkiele¬ cie rufy, a drugie lozysko moze byc umieszczo¬ ne ponizej steru w gniezdzie czopowym rufy, a dwa krótkie walki sa polaczone u dolu i u góry 15 ze sterem. Mozliwe sa rózne inne rozwiazania, przy których jedno dzielone lozysko mode byc zamontowane w kadlubie statku, a drugie w sterze.Gdy statek porusza sie na wodzie, strumien 20 wody przeplywa kolo steru. Efekt sterowania mo¬ ze byc w powaznym stopniu zmieniony przez u- mieszczenie na przedniej krawedzi natarcia steru i wzdluz niej elementu cylindrycznego, albo ob¬ racanego cylindra. 25 Pozadane jest, zeby lozysko walu elementu cy¬ lindrycznego bylo polaczone ze sterem iw nim umieszczone dla ulatwienia dostepu do niego.Dookola walka pomiedzy sterem i elementem cylindrycznym umieszcza sie uszczelnienie, które 30 zapobiega przedostawaniu sie wody morskiej 83 59183 591 3 4 miedzy nimi. Pozadane jest umieszczenie doda¬ tkowego uszczelnienia dookola walka pomiedzy sterem i elementem cylindrycznym, które unie¬ mozliwia przedostawanie sie wody pomiedzy ste¬ rem i elementem cylindrycznym podczas doko¬ nywania przegladu lub wymiany pierwszego usz¬ czelnienia.W urzadzeniu wedlug wynalazku lozysko jest lozyskiem dzielonym i sklada sie z czesci, które mozna wyjmowac, a konstrukcja elementów lo¬ zyska zabezpiecza umieszczenie czesci lozyska do¬ okola walka, oraz wlasciwie ustawienie i zamon¬ towanie lozyska w szkielecie rufy statku.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie 'wyk'ón'ania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia fragment szkieletu rufy, z cze¬ scia steru, walkiem steru oraz górnym i dolnym lozysjdem, walka steru w przekroju podluznym, fig. ^i —odmiane górnego lozyska walka steru z fig. 1 w przekroju podluznym, fig. 3 — odmiane dolnego lo¬ zyska walka steru z fig. 1 w przekroju podluznym, fig. 4 — zawiasowo-sworzniowe zawieszenie steru w przekroju podluznym, fig. 6 — ster posiadajacy na krawedzi natarcia element cylindryczny w widoku z boku, fig. 7 — lozysko walka elementu cylindrycz¬ nego steru z fig. 5 w przekroju podluznym, fig. 8 — odmiane lozyska walka elementu cylindrycznego steru z fig. 5 w przekroju podluznym, fig. 5 — wlaz do steru w przekroju.Ster 10 jest przytwierdzony do kolnierza 12 walka steru 14 za pomoca sworzni 11.Walek steru 14 obraca sie w dolnym lozysku 18 osadzonym w plycie 15 umieszczonej w dolnej czesci szkieletu rufy statku oraz w górnym lozy¬ sku 19 osadzonym w plycie 27. Górny koniec wal¬ ka 14 jest polaczony z mechanizmem sterujacym 20. Obudowa górnego lozyska 19 sklada sie z dwóch czesci podstawy 23 i pokrywy 22, z umie¬ szczonymi w nich dwiema pólpanewkami 24, 25.Podstawa lozyska 23 jest polaczona na stale z konstrukcja statku za pomoca przyspawanych ze¬ ber 26 i zlaczona z plyta 27. Pokrywa lozyska 22 ma ustalone polozenie na osi steru 14 przez polaczenie z podstawa lozyska 23 za pomoca me¬ chanicznych lub hydraulicznych elementów mocu¬ jacych (nie pokazanych na rysunku), takich jak sworznie i nakretki, albo przyciski i moze byc zdemontowana z walka steru 14 dla umozliwienia dokonania przegladu walka 14 bez koniecznosci jego demontowania.Górne lozysko 19 jest uszczelnione w stosunku do walka steru 14 za pomoca mechanicznych uszczel¬ nien 28 i 29 zapobiegajacych wyciekaniu oleju sma¬ rujacego.Do walka 14 jest przytwierdzony kolnierz oporo¬ wy (nie pokazany na rysunku) podzielony na dwie polowy, w celu umozliwienia przenoszenia cieza¬ ru steru na pólpanewki lozyska 24 i 25, które maja czola oporowe (nie pokazane na rysunku).Czola oporowe pólpanewek 24 i 25 moga miec plaszczyzny oporowe plaskie lub nachylone pod katem.Dolne lozysko 18, sklada sie z dwóch czesci, pod¬ stawy 31 i pokrywy 30 z umieszczonymi w nich dwiema pólpanewkami 32, 33. Podstawa lozyska 31 posiada kolnierz pierscieniowy 35, który moze byc wykonany wspólnie z podstawa lozyska 31 lub mo¬ ze stanowic oddzielna czesc. Kolnierz pierscieniowy 35 podstawy 31 opiera sie na plycie 15. Miedzy kolnierzem pierscieniowym 35 i plyta 15 znajduje sie pierscien uszczelniajacy 36. Pokrywa lozyska 30 jest polaczona z podstawa lozyska 31 za pomoca hy¬ draulicznych lub mechanicznych elementów mocu¬ jacych (nie pokazanych na rysunku).Pokrywa lozyska 30 posiada promieniowy wystep 37, który opiera sie na kolnierzu pierscieniowym 35 i jest uszczelniony w stosunku do kolnierza pierscieniowego 35 za pomoca uszczelki 38.Pomiedzy pokrywa lozyska 30 i kolnierzem pier¬ scieniowym 35 ponizej istnieje luz promieniowy, wystepu promieniowego 37 w celu umozliwienia wyjecia pokrywy lozyska 30 bez demontazu pod¬ stawy lozyska 31. Dolne lozysko 18 jest ustalone w kierunku osiowym za pomoca hydraulicznego lub mechanicznego elementu mocujacego (nie pokazane¬ go na rysunku) takiego jak kolek, klin, wkladka podtrzymujaca, nakretka i sworzen.Kolnierz 12 walka steru 14 jest uszczelniony w stosunku do kolnierza pierscieniowego 35 za pomo¬ ca mechanicznego uszczelnienia 39 zapobiegajacego przedostawaniu sie wody morskiej.Dodatkowe uszczelnienie 40 umieszczone na ze¬ wnatrz uszczelnienia mechanicznego 39 sluzy do uszczelnienia plyty 15 wzgledem górnej powierzchni steru 10 dla umozliwienia usuniecia podstawy lo¬ zyska 31 wraz z mechanicznym uszczelnieniem 39 i kolnierzem pierscieniowym 35, w razie przegladu walka lub potrzeby wymiany tych elementów gdy okret jest na wodzie. Uszczelnienie dodatkowe 40 moze byc uszczelnieniem pneumatycznym albo uszczelnieniem typu hydrauliczno-mechanicznego, dzieki czemu moze byc zastosowane w razie po¬ trzeby.Górny koniec lozyska 18 uszczelniony jest w sto¬ sunku do walka steru 14 za pomoca mechanicznego uszczelnienia 41, w celu zapobiegania wyciekaniu smaru z lozyska.Podstawa lozyska 31 jest nastawiana i przytrzy¬ mywana we wlasciwym polozeniu za pomoca przy¬ cisków hydraulicznych 42, z których jeden jest po¬ kazany na rysunku (fig. 1), albo za pomoca elemen¬ tów mechanicznych, takich jak sruby dociskowe albo kliny.Korzystnym jest, takie rozwiazanie, przy którym podstawa lozyska 23 górnego lozyska 19 nie be¬ dzie przytwierdzona do zeber 26, a bedzie utrzymy¬ wana we wlasciwym polozeniu w podobny sposób jak podstawa 31 dolnego lozyska 18 za pomoca na¬ stawnych wkladek, przycisków, albo klinów (fig. 2).Takze podstawa lozyska 31 i kolnierz pierscieniowy 35 moglyby byc zastapione podstawa lozyska przy¬ twierdzona do konstrukcji okretu, na przyklad do plyty 15, ale wtedy nie moglyby byc zdejmowane, gdy statek jest na wodzie.Uszczelnienie 40, jest niepotrzebne jezeli nie wy¬ maga sie posiadania mozliwosci wyjecia mechani¬ cznego uszczelnienia 39, gdy statek jest na wodzie.Odmiane urzadzenia wedlug wynalazku przedsta¬ wia fig. 2. Kolnierz oporowy 43 wykonany z dwóch polówek i przymocowany jest do walka steru 14 10 IB 20 25 90 SI 40 55 55 8083 591 5 6 w celu umozliwienia przenoszenia ciezaru steru przez czolo oporowe 44 pólpanewek 24, 25. Obie polówki lozyska 22 i 23 sa wyjmowane i utrzymy¬ wane we wlasciwym polozeniu za pomoca hydra¬ ulicznych lub mechanicznych elementów mocuja¬ cych 45, 46, takich jak dociski, kliny, wkladki, na¬ kretki i sworznie, umieszczonych w sztywnie za¬ montowanej obudowie 47 przytwierdzonej do ply¬ ty 27 za pomoca zeber 48.Druga odmiana urzadzenia wedlug wynalazku przedstawia fig. 3. Dolne dzielone lozysko 67 skla¬ da sie z podstawy 51 i pokrywy 50 z umieszczony¬ mi w nich dwiema pólpanewkami 52 i 53. Podstawa lozyska 51 posiada z jednej strony kolnierz 55, któ¬ ry opiera sie na kolnierzu pierscieniowym 56. Po¬ krywa lozyska 50 posiada kolnierz pierscieniowy 54, który opiera sie równiez na kolnierzu pierscie¬ niowym 56. Pomiedzy kolnierzami 54 i 55, a kolnie¬ rzem pierscieniowym 56 znajduje sie pierscien uszczelniajacy 57. Podstawa lozyska 51 jest pola¬ czona z pokrywa lozyska 50 za pomoca hydrauli¬ cznych lub mechanicznych elementów mocujacych, takich jak na przyklad dociski, nakretki i sworznie 58 i moze byc przegladana albo wymieniana bez ru¬ szania z miejsca pokrywy lozyska 50.Pokrywa lozyska 50 nastawiana jest i utrzymy¬ wana we wlasciwym polozeniu za pomoca docisków hydraulicznych 59, z których dwa sa pokazane na rysunku (fig. 3) albo mechanicznych elementów ustalajacych, takich jak mechaniczne dociski, wklad¬ ki i kliny. Obudowa 65 obejmujaca lozysko 60 oraz dociski hydrauliczne 59 i sworznie 58 posiada uszczelke mechaniczna 60 otaczajaca walek steru 14, uszczelniajaca wewnetrzne czolo kolnierza 12, uniemozliwiajaca przedostawanie sie wody morskiej oraz zatrzymujaca w lozysku olej lub smar.Dla tego ostatniego celu moze byc zastosowane takze dodatkowe uszczelnienie 61. Czolo kolnierza 12 oraz sworznie 11 przykrywaja pierscienie uszczelniajace 63 i 64. Górny koniec lozyska 67 uszczelniony jest w stosunku do walka steru 14 za pomoca uszczelnienia mechanicznego 66, w celu zapobiegania wyciekania oleju smarujacego. Doda¬ tkowe uszczelnienie 61 jest zamontowane na ze¬ wnatrz kolnierza 12 i uszczelnia obudowe 65 w stosunku do kolnierza 12 walka steru 14 umozli¬ wiajac wyjecie podstawy lozyska 51 oraz uszczelki mechanicznej 60 dla dokonania przegladu lub wy¬ miany gdy statek znajduje sie na wodzie.Lozysko 60 jest ustalone w kierunku osiowym za pomoca elementów hydraulicznych albo mechani¬ cznych (nie pokazanych na rysunku), takich jak dociski, wkladki, kliny, nakretki i sworznie.Ster 10 moze byc zamocowany takze w inny spo¬ sób, na przyklad na dwóch czopach lub na wie¬ kszej ilosci czopów przytwierdzonych albo do szkieletu rufy albo do steru, które obracaja sie w lozyskach umieszczonych albo w szkielecie rufy albo w sterze. W statkach o duzym tonazu czopy te sa duze i kontrola ich oraz naprawa jest tru¬ dna i kosztowna, poniewaz wymaga odprowadzenia statku do doku. W wielu przypadkach woda ma dostep do powierzchni lozysk, powodujac zjawiska korozji i erozji i uniemozliwiajac prawidlowe sma¬ rowanie lozyska.Nastepna odmiana urzadzenia wedlug wynalazku jest pokazana na fig. 4. Czop 70 zamocowany jest do szkieletu rufy 87 za pomoca polaczenia wciska¬ nego, wtlaczanego lub za pomoca stozkowych po¬ wierzchni czopa 70 i otworu w szkielecie rufy 87 oraz nakretki zabezpieczajacej.Zewnetrzny koniec czopa jest zabezpieczony przed dzialaniem wody morskiej za pomoca plyty 71, któ¬ ra jest albo przyspawana albo przykrecona do szkieletu rufy 87. Wewnetrzny koniec czopa 70 jest uszczelniony za pomoca zaslony 73 i mechaniczne¬ go uszczelnienia 74.Wewnetrzny koniec czopa stanowi czop lozyska 75. Lozysko 75 sklada sie z podstawy 76 i pokrywy 77 z umieszczonymi w nich dwiema pólpanewkami 78, 79. Pokrywa lozyska 77 moze byc sztywnie przy¬ mocowana do plyty steru 82, albo nastawiana i utrzymywana we wlasciwym polozeniu za pomoca przycisków hydraulicznych 80, z których dwa sa pokazane na rysunku (fig. 4), albo mechanicznych elementów mocujacych, takich jak przyciski mecha¬ niczne, albo kliny. Podstawa lozyska 76 jest pola¬ czona z pokrywa lozyska 77 ustawiona we wla¬ sciwym polozeniu za pomoca mechanicznych lub hydraulicznych elementów mocujacych 81, takich jak nakretki, sworznie, albo przyciski.Pokrywa lozyska 76 moze byc zdjeta z czopa 70 podczas przegladu czopa bez koniecznosci jego wyj¬ mowania. Lozysko 75 opiera sie na plycie steru 82 za pomoca elementów hydraulicznych lub mecha¬ nicznych, nie pokazanych na rysunku. Pomiedzy lozyskiem 75 i plyta steru 82 jest zalozony pierscien uszczelniajacy 83, który zapobiega wyciekaniu sma¬ ru z lozyska. Wyplywowi smaru z wewnetrznej czesci lozyska 75 zapobiega plyta 84, która jest me¬ chanicznie przytwierdzona do lozyska.W celu umozliwienia dokonania przegladu czopa, podstawa lozyska 76 i pólpanewka 78 moga byc wyjete bez ruszania pokrywy lozyska 77 i pólpa- newki 79. Mozna wyjac obie polówki lozyska dla umozliwienia dokonania kompletnego przegladu czopa.Dodatkowe uszczelnienie 86 typu pneumatyczne¬ go, albo hydrauliczno-mechanicznego umozliwia wy¬ jecie i sprawdzenie mechanicznego uszczelnienia 74.Dla umozliwienia dokonania przegladu czopa, mo¬ zna skonstruowac wlaz w górnej czesci rufy, za¬ pewniajacy dostep do steru od wnetrza statku, gdy statek znajduje sie na wodzie. Nalezy przewidziec uszczelnienie dookola otworu wlazowego umieszczo¬ nego pomiedzy górna powierzchnia steru i znajdu¬ jaca sie ponad sterem czescia rufy statku.Ster podtrzymywany jest przez przytwierdzony do jednego z czopów 70 kolnierz oporowy (nie po¬ kazany na rysunku) skladajacy sie z dwóch poló¬ wek, który przenosi obciazenie na plaszczyzny opo¬ rowe pólpanewek 78 i 79.Wlaz umozliwiajacy dostep do steru od wnetrza statku, gdy okret jest na wodzie, w celu dokonania przegladu lozysk, walów i czopów, jest pokazany na fig. 5. Wlaz 90 w plycie steru 91 jest normal¬ nie zakryty pokrywa 92, która sie usuwa dla umo¬ zliwienia dostepu. Otwór wlazowy 93 w wystajacej ponad sterem czesci rufy statku jest normalnie 10 1S 20 26 30 38 40 45 50 5583 591 7 8 zakryty pokrywa zaslepiajaca {nie pokazana na rys.).Wlaz 90 i otwór wlazowy 93 pokrywaja sie, a uszczelnienie hydrauliczno-mechaniczne albo pne¬ umatyczne 94 otaczajace otwór wlazowy 93 zostaje docisniete do pierscienia 95 otaczajacego wlaz. Tu¬ leja kolnierzowa 96 wchodzi do otworu wlazowe¬ go 93 i ma pierscien uszczelniajacy 97, który doty¬ ka plyty steru 91 wokól wlazu 90 i zapewnia drugie zabezpieczenie przeciw przedostaniu sie wody mor¬ skiej.Teleskopowa drabina 98 umozliwia wejscie do wlazu 90. Urzadzenie przedstawione na_ fig. 1^4 ma nastepujace zalety: 1. Waly i czopy sa calkowicie zabezpieczone przed korozyjnym i erozyjnym dzialaniem wody morskiej. 2. Lozyska moga byc nalezycie smarowane. * 3. Kazdy wal albo czop, który jest osadzony w lozysku, moze byc sprawdzony bez potrzeby odpro¬ wadzania statku do doku. 4. Lozyska moga byc sprawdzone i naprawione lub wymienione bez potrzeby odprowadzania stat¬ ku do doku. 5. Ustawienie lozysk jest regulowane co umozli¬ wia latwy montaz steru.Wyzej opisane ^hydrauliczne i/albo mechaniczne elementy mocujace, jak na przyklad dociski, kliny, wkladki, nakretki i sworznie uzywane do ustawia¬ nia czesci lozysk we wlasciwym polozeniu sa tego rodzaju, ze umozliwiaja regulacje ustawienia lozysk w osi Niemniej jednak lozyska sa podparte w spo¬ sób bardzo sztywny.Otwór w ramie rufy statku latwiej i dokladniej obrabia sie przed ustawieniem statku na pochylni.W idealnych warunkach wszystkie prace przy kon¬ strukcji stalowej i kadlubie sa zakonczone przed ostatecznym ustawieniem steru w osi. W czasie tych prac zdarza sie, ze szkielet rufy podtrzymuje sie za pomoca prowizorycznych podpórek, a gdy sie je usunie nastepuja zmiany osi wynikajace z ciezaru steru.Jezeli lozyska sa nastawialne, jak to powyzej opisano mozna zaoszczedzic wiele czasu i kosztów.Jakiekolwiek zmiany ustawienia w osi wywolane zmiana ciezaru lub innymi przyczynami przy ste¬ rach wywazonych lub pólwywazonych moga byc skorygowane.Urzadzenie sterowe wedlug wynalazku z obro¬ towym elementem cylindrycznym, pokazano na fig. 6,7. Ster 110 jest zawieszony na osi 111 wychodza¬ cej z ramy rufy statku. Wzdluz krawedzi natarcia steru 110 i równolegle do niej miedzy górnym 115 wystepem i dolnym 116 wystepem steru skierowa¬ nymi w kierunku do przodu jest zamontowany ele¬ ment cylindryczny.Element cylindryczny 114 obraca sie dookola swej osi i zmienia kierunek strumienia wody, który oplywa ster, w czasie gdy statek plynie, w ten spo¬ sób efekt sterowania statkiem moze byc powaznie zmieniony, co moze byc pomocnym na przyklad przy manewrowaniu statkiem na ograniczonej po¬ wierzchni, albo podczas plyniecia statku ku przo¬ dowi i przy zmniejszonej predkosci przy ustawie- niu steru pod katem do osi statku.Pionowy zakonczony kolnierzem wal 120 przy¬ twierdzony srubami 119 do górnego konca elemen¬ tu cylindrycznego 114 przechodzi przez otwór 121 w dolnej czesci górnego wystepu steru 115. Kolnierz walu 120 zapobiega przedostaniu sie wody przez otwór 121 do wnetrza steru 110.Lozysko 122 sklada sie z podstawy 126 i z po¬ krywy 125 zaopatrzonych w dwie pólpanewki 127 i 128. Podstawa lozyska 126 stanowi jedna calosc z wystepem steru 115 i powinna byc wykonana ra¬ zem z nim z jednego kawalka materialu, lub po¬ winna byc polaczona z wystepem, na przysiad za pomoca blach przyspawanych do podstawy lozy¬ ska 126 oraz do scian wystepu 115 (fig. 7).Pokrywa lozyska 125 jest ustawiona we wlasci¬ wym polozeniu za pomoca nastawnych elementów mocujacych, na przyklad sworzni lub (nie pokaza¬ nych na rysunku) docisków hydraulicznych, które moga byc zluzowane z wnetrza steru celem umo¬ zliwienia wyjecia pokrywy lozyska 125 i jej pól¬ panewki 127. Wal 120 mozna sprawdzac od wnetrza steru, gdy statek jest na wodzie, w granicach okreslonych mechanicznym uszczelnieniem 123.Miedzy wystepem 131 pokrywy lozyska 125 i plyta stanowiaca dolna czesc wystepu steru 115, umieszczone jest uszczelnienie 130. Drugie uszczel¬ nienie mechaniczne 132 umieszczone jest pomiedzy górnym koncem lozyska 122 i walem 120. Uszczel¬ nienia te zapobiegaja wyciekaniu oleju smarujace¬ go z lozyska.Odmiana urzadzenia sterowego z elementem cy¬ lindrycznym pokazano na fig. 8. Górny wystep 115A steru ma w dolnej czesci plyte 140, która od spodu posiada kolnierz pierscieniowy 141 otaczaja¬ cy kolnierz 142 walu 143. Miedzy kolnierzem 141 i kolnierzem 142 istnieje luz promieniowy. Kolnierz 142 jest przykrecony do górnej czesci elementu cy¬ lindrycznego 114A za pomoca ^srub 144.Dzielone lozysko 146 walu 143 w przednim wy¬ stepie steru 115A sklada sie z podstawy 149 i po¬ krywy 148, zaopatrzonych w dwie pólpanewki 150 i 151. Podstawa lozyska 149 jest wykonana z jed¬ nego kawalka materialu wspólnie z pierscieniem 153. Pierscien 153 przechodzi przez otwór w plycie 140, posiadajacej kolnierz 154, o który opiera sie pierscien 153. Miedzy pierscieniem 153, a kolnie¬ rzem 154 umieszczony jest pierscien uszczelniajacy 155. Pierscien 153 jest uszczelniony w stosunku do kolnierza 142 za pomoca obracajacego sie uszczel¬ nienia mechanicznego 157.Pokrywa lozyska 148 ma na powierzchni zewne¬ trznej wystep 158 uszczelniony w stosunku do gór¬ nej powierzchni pierscienia 153 za pomoca uszczel¬ nienia 159.Podstawa lozyska 149 jest ustawiona we wlasci¬ wym polozeniu w przednim wystepie 115A za po¬ moca przycisków hydraulicznych 160 i/albo innych odpowiednich elementów mocujacych, takich jak kliny, sworznie albo dociski mechaniczne.Pokrywa lozyska 148 jest przytwierdzona do pod¬ stawy lozyska 149 za pomoca srub, docisków hy¬ draulicznych albo mechanicznych, albo hmych od¬ powiednich (nie pokazanych na rysunku} elemen¬ tów. Podstawa lozyska 149 posiada klin W2, któty sluzy do zaklinowania pokrywy lozy*J^tcl4ffW tdt- 10 15 20 » 30 35 45 50 5583 591 10 runku do dolu, umozliwiajac styk uszczelniajacy pokrywy 148 z pierscieniem 153.Pomiedzy górna czescia lozyska 146 i walem 143 umieszczone jest uszczelnienie 163, które zopobie- ga wyciekaniu oleju smarujacego z lozyska 146.W celu umozliwienia dokonania przegladu W£lu 143, a w razie potrzeby i srub 144 mozna wyjac po¬ krywe lozyska 148 pozostawiajac na miejscu pod¬ stawe lozyska 149.Dodatkowe uszczelnienie 164 miedzy kolnierzem pierscieniowym 141, a górna powierzchnia elemen¬ tu cylindrycznego 114A umozliwia wyjecie takze podstawy lozyska 149 i uszczelnienia mechaniczne¬ go 157. W tym przypadku czesc pierscienia 153 po¬ laczona z podstawa lozyska 149 musi byc odejmo¬ wana od czesci pierscienia 153 przytwierdzonej do pokrywy lozyska 148.Uszczelnienie 164 moze na przyklad byc uszczel¬ nieniem typu pneumatycznego albo hydrauliczno- mechanicznego. Uszczelnienie 164 zapobiega wej¬ sciu wody pomiedzy pierscien kolnierzowy 141 i element cylindryczny 114A dzieki czemu mozna ca¬ le lozysko 146 i/albo uszczelnienie mechaniczne 157 wyjac i w razie potrzeby zamienic majac dostep do wnetrza steru, gdy statek jest na wodzie.We wszystkich wyzej opisanych rozwiazaniach dolny wystep steru 116 jest wyposazany- w lozysko dzielone i urzadzenie uszczelniajace podobne do tego, jakie jest umieszczone w górnych wystepach steru 115 albo 115A. Dla przenoszenia obciazen osiowych sa przewidziane odpowiednie^urzadzenia oporowe znanych typów.Dla umozliwienia dostepu do wnetrza steru moz¬ na uzyc urzadzenia pokazanego na fig. 5.Zalety urzadzen przedstawionych na fig. 1—4 wy¬ stepuja równiez przy urzadzeniach pokazanych na fig. 6, 7 i 8. Elementy mocujace polówki lozysk równiez umozliwiaja ustawienie lozyska we wlas¬ ciwym polozeniu i w osi. PL