Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przyrzad przeznaczony do okreslania odpornosci plodów rolnych na uszkodzenia mechaniczne, powstajace zwlaszcza przy wydobywaniu roslin okopowych z gleby.Dotychczas, wobec braku takiego urzadzenia pomiarowego, badania tego rodzaju, zwlaszcza w odniesieniu do ziemniaków, odbywaly sie na stanowisku pomiarowym w warunkach laboratoryjnych, przy uzyciu tensome- trów i aparatury elektronowo-rejestrujacej.Zasadnicza wada wymienionego stanowiska pomiarowego jest maly i ograniczony zakres badan. Wskazane stanowisko pomiarowe umozliwia prowadzenie badan jedynie przy dwóch predkosciach elementu uderzajacego, przy czym predkosc maksymalna moze wynosic tu tylko do 2,5 m/s, gdy predkosc robocza maszyn do zbioru ziemoplodów zawarta jest w granicach od 0,9 do 5 m/sek. Poza wymieniona wada, stanowisko pomiarowe wy¬ maga skomplikowanej aparatury elektronowo-rejestrujacej, która w warunkach polowych nie jest mozliwa do zastosowania.- Zamierzonym celem wynalazku jest zbudowanie przyrzadu o,latwej obsludze i prostej budowie nie posia¬ dajacego wymienionych wad i niedogodnosci.Postawione zadanie techniczne, prowadzace do osiagniecia tego celu, zostalo rozwiazane przez zbudowanie przyrzadu wedlug wynalazku, który ma na bijaku pierscien ustalajacy oraz w pewnej odleglosci, najkorzystniej 30 ±0,05 mm, kolnierz oporowy a bijak jest ulozyskowany tocznie w prowadnicy kulkowej. Ponadto przesuwny stolik przedmiotowy przyrzadu jest uzbrojony w kolce." Przyrzad wedlug wynalazku stwarza mozliwosc prowadzenia badan odpornosci plodów rolnych na uszko< dzenia mechaniczne w zakresie predkosci odpowiadajacych predkosciom maszyn do zbioru ziemoplodów. Orygi¬ nalna konstrukcja bijaka, spelniajacego jednoczesnie w przyrzadzie role elementu pomiarowego, pozwolila na skonstruowanie przyrzadu wedlug wynalazku latwego w obsludze, niezawodnego w dzialaniu, a przy tym sto¬ sunkowo lekkiej budowie. Stworzylo to dogodne warunkido przeprowadzania badan w warunkach polowych, umozliwiajac tym samym optymalizowanie technologii zbioru, poprzez odpowiednia w stosunku do uzyskanych na przyrzadzie wedlug wynalazku regulacje maszyn.Przedmiot wynalazku zostal blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku.2 82971 Jak uwidoczniono na rysunku do podstawy poziomej 1 przy pomocy wspornika 2 przymocowane sA glówne podzespoly przyrzadu a mianowicie: glowica pomiarowa i stolik przedmiotowy. Glowica pomiarowa sklada sie z korpusu stalego 3, ruchomego suwaka 4 oraz bijaka 5, posiadajacego w czesci pomiarowej pierscien ustalajacy a w odleglosci od niego 30 ± 0,05 mm kolnierz oporowy, zakonczonego w dolnej czesci stemplem 6, a w górnej czesci nakretka 7 zabezpieczajaca ciezarek wymienny, przy czym bijak 5, ulozyskowany tocznie w prowadnicy 8, jest uruchamiany sprezyna 9, która oparta jest w dolnej czesci o nakretka oporowa 10 a w gór¬ nej o korpus staly 3. Do korpusu tego jest przymocowany zatrzask 11, który ustala polozenie zerowe bijaka 5 wzgledem badanego przedmiotu. Suwak ruchomy 4 posiadajacy skale noniuszowa naniesiona w odniesieniu do korpusu prowadnicy stalej 12 przesuwany sruba 13 i pokretlem 14, która równiez posiada skale pozwalajaca przy skoku sruby 13 uzyskac pomiar z dokladnoscia do 0,05 mm. Stolik przedmiotowy jest przesuwany sruba 15 po. prowadnicach 16 w kierunku pionowym, poziomy zas przesuw uzyskiwany jest od sruby 17 po prowadnicach 18. Przedmiot badany mocowany jest na podstawce 19 uzbrojonej kolcami 20.Zasada dzialania przyrzadu wedlug wynalazku polega na tym, ze przedmiot badany mocuje sie na podstaw¬ ce 19 przy pomocy kolców 20 a nastepnie ustala sie polozenie zerowe stempla 6 wzgledem przedmiotu badane¬ go, poprzez wyskalowanie glowicy pomiarowej oraz przesuw pionowy lub poziomy stolika przedmiotowego pokretlami 21 i 22. W momencie ustalania polozenia zerowego bijaka 5 zabezpiecza sie przed jego przesunieciem zatrzaskiem 11. Dla ustalenia okreslonej predkosci bijaka 5 dokonuje sie naciagu sprezyny 9 przy pomocy zaczepu 23 i pokretla 14, a nastepnie umieszcza sie odpowiedni ciezarek zabezpieczony nakretka 7. W ten sposób przygotowany przyrzad umozliwia przeprowadzenia badania. Uszkodzenie przedmiotu badania stemplem 6 nastepuje na skutek zwolnienia bijaka 5 przez cofniecie zaczepu 23. Pomiar zaglebienia dokonuje sie wyko¬ rzystujac ustalona dlugosc pomiarowa bijaka o wartosci 30 ± 0,05 mm. PL PL