PL8094B1 - Sposób bielenia tluszczów pochodzenia roslinnego i zwierzecego. - Google Patents

Description

Wiele tluszczów roslinnych i zwierze¬ cych, plynnych i stalych, zmienia swa bar¬ we pod wplywem zewnetrznych czynni¬ ków, ciemnieje i wskutek tego nadaje sie do wielu celów. Zmiany te polegaja rza- dziiiej na zmianach chemicznych samych tluszczów, czesciej przyczyna tych izmian sa domieszki obce, jak substancje bialko¬ we, weglowodory, glukozydy i t d„, które moga byc przyczynia powstawania wlolnych kwasów1 tluszczowych.Tluszcze takie mozna wybielac i pozba¬ wiac przykrego zapachu zapomoca srodr ków utleniajacych, jak ap. podchlorynu, nadmanganianu lub dwuchromianu i tym podobnych zwiazków. Znany jest równiez sposób bielenia, polegajacy na uzyciu srod¬ ka redukcyjnego lub absorbcyjnego.Wymienione sposoby bielenia i pozba¬ wiania zapachów tluszczów nie daja zawsze dobrych wyników,, natomiast stwierdzono, ze przeróbka tluszczów splosobem kombi¬ nowanym daje znacznie lepsze wyniki.Kombinowany sposób polega na jednooze- snem uzyciu kilku srodków bielacych, np. takich, które dzialaja równoczesnie, powo¬ dujac redukcje, utlenianie i ahsorbcje.Praktycznie metode te mozna przepro¬ wadzic w mysl wynalazku rozmaitemi spo¬ sobami: '[ a) przez uzycie róznych srodków utle¬ niajacych; b) przez uzycie srodka bielace¬ go reidlukcyjnego i utleniajacego w: dowod¬ nym porzadku; c) przez rówmoczesne uzy¬ cie srodków absoribcyjnych i utleniaja¬ cych; d) przez zastosowanie bielenia mydel polegajace na tern, ze tluszczo wybielone sposobem a, b lub c zmydla sie(.& poteim bieli jeszcze dodatkowo zapomoca pp^hlorynów;. ^ Ponizej \ópisan6 obszernie mowy sposób bielenia tltiazcizów.Mieszaniny dwu lub wiecej róznych srodków utleniajacych (jak podchloryn i nadmanganian, nadsiarczan i nadmanga¬ nian, chloran z nadmanganianem i dwu¬ chromianem i t. d.) moga byc uzyte w roz¬ tworze obojetnym lub kwasnym, zaleznie od wypadku. Co do przydatnosci tych lub innych mieszanin niema scislych regul; w poszczególnych wypadkach trzeba naprzód wykonywac próby, bo nawet tluszcze te¬ go samego gatunku snoga sie jeszcze bar¬ dzo róznic pochodzeniem,, swiezoscia i t. d.Próby wykazaly, ze nowy sposób nadaje sie {szczególnie dobrze do bielenia ciemne¬ go, loju, tluszczów padlinowych, oleju ko- kosiowegioi, arajchisowego, tluszczów z fasoli soja, tranów oraz odpowiednich wolnych kwasów /tluszczowych. Zaleznie od tempe¬ ratury topliwosci przerabianego tluszczu i od natury usuwanych izanieczysizczen, moz¬ na uzyc odrazu mieszaniny srodków bie¬ lacych albo tez wprowadzic naprzód! roz¬ twór trwlalsizego srodka ^utleniajacego (np. nadmanganianu), a potem dopiero po do¬ brem wymieszaniu wprowadzic podchlo¬ ryn. Sposób mieszania nalezy dostosowac do zdolnosci miesziania sie danego tluszczu z wodnistemu cieczami, wiec w jednym wy¬ padku moze wystarczyc zwykle mieszanie meohaniiczine a w innych wypadkach trze¬ ba wdmuchiwac powietrze, lub nawet uzyc specjalnych mieszalników tak zwanych „mieszalników intensywnych".Czasem dla ulatwienia mieszania do¬ brze jest dodac na 100 czesci tluszczu do 1 czesci plynnego mydla (lub odpowiednia ilosc roztworu mydlanego), aby wytworzyc emulsje i poddac ja dzialaniu srodków bielacych. Dzialanie emulsjatora mozna potem latwo zobojetnic przez rozszczepie¬ nie mydla kwasem,.W pewnych wypadkach mozna ula¬ twic bielenie przez rozpuszczenie srodków bielacych w slosownycih, trudno utleniaja¬ cych sie rozpuszczalnikach np. w pochod¬ nych chloru z weglowodorów.Jezeli natomiast ma sie do czynienia z cialamii, które maja juz wielka daznosc do wytwarzania emulsji, z której trudne jest u- suniecie dwutlenku manganu lub wodoro¬ tlenku chromu, powstalego pod dzialaniem srodka bielacego, to dobrze jest dodac )juz naprzód do roztworu bielacego tyle kwasu, ile odpowiada alkaljom powstajacym przy redukcji nadmanganianu lub dwuchro¬ mianu. ¦' - : Najlepszy sposób usuwania stalych produktów redukcji (dwutlenku manganu, wodorotlenku chromu) polega na dzialaniu kwasnych roztworowi, które zawieraja srod¬ ki redukcyjne j ak, kwas iszczawiowy, dwu- siarczyn, azotyn i t. d., pnzyczem nalezy uzyc tyle kwasu, aby pofwstaly obojetne sole manganowe, wzglednie chromowe; ewentualnie moznaj uz zgóry dodac do roz¬ tworu redukcyjnego siarczan manganu, aby przyspieszyc rozpuszczanie isie dwutlenku manganu* Usuwanie dwutlenku manganu ^wzgled¬ nie wodorotlenku chromu odbywa sie opi¬ sanym sposobem szybko i dokladnie, a rówmoczesnie uzywa sie takze kwas.Przyklad I. Kwas tluszczowy oleju kokosowego.Niiizej opisany sposób sluzy przede- wszyistkiem do poprawienia barwy. 1000 kilo kwasu tluszczowego oleju ko¬ kosowego ogrzewa sie i miesza z 300 1 wo¬ dy, poczem dodaje sie 3 kg plynnego my¬ dla rdzennego. Nastepnie wprowadza sie roztwór 3 kg nadmanganianu w 200 1 wody i dobrze miesza^ poczem dodaje sie jeszcze roztwór podchlorynu, zawierajacego w li¬ trze okolo 30 g czynnego chloru. Potem miesza isie silnie przez % godziny, przy- czem wfckutek wywiazywania sie gazów powstaje piana. Mieszanina zmienia barwe i staje )sie ciemna; gdy reakcja skonczyla - 2 —sie dodaje sie roztwór redukcyjny i do¬ kladnie miesza. Roztwór redukcyjny za¬ wiera np. 2,5 kg kwasu szozawiowiego i 4,3 kg kwasu siarikbwego*, z cziego 0,71 sluzy do rozkladu domieszki mydla. Gdy próba nie wykazuje zawartosci dwutlenku manganu, to poziostawia sie mieszanine w spoczynku i odciaga sie lug. W razie potrzeby plócze siie kwas tluszczowy woda. ' Przyklad IL Lój.Proces moze byc przeprowadzony po¬ dobnie jak w przykladzie I, lecz bez do¬ datku imydla, tak ze przy redukcji dwu¬ tlenku manganu zakwaszonym roztworem kwasu szczawiowego idodlaje sie mniej kwasu siarkawego. i Przyklad! III. Talgol.W tym wypadku zalezy przedewiszyst- kiem na usunieciu zapachu, bo handlowy talgol ma barwe dostatecznie czysta, biala; 500 kg talgolu stapia sie i dodaje do 200 1 wody i 2 kg jedrnego mydla. Miesza¬ jac wytwarza sie emulsje, poczerni dodaje sie jako roztwór bielacy miesizanine zawie¬ rajaca 5 kg nadmanganianu rozpuszczone¬ go w 100 1 ogrzanej wody i 60 1 roztworu podchlorynu, zawierajacego 30 g czynnego chloru. Po pólgodizinmem gotowaniu dioda- je sie izaklwaszony rozitwór kwasu szcza¬ wiowego (4 kg kwasu szozawiowego+6,47 kg kwasu siarkbwiego) i dobrze miesza az dwutlenek mainganu sie rozpusci. Potem pozostawia sie mieszanine w spokoju, od¬ ciaga lug i ewentualnie plócze woda.Caly proces mozna ewentualnie (powtó¬ rzyc uzywajac tych1 samych roztworów, lub slabszych. < Zamiast roztworów podchlorynów moz¬ na tez uzywac z dobrym skutkiem toz- twiarów chloranów z nadmanganianem.Kwasnym roztworem wodnym chloranu i naJdimanganianu mozna 'dzialac na (plynne tluszcze bezposrednio albo tez po uprzed- niem dlzialaniii podchlorynem. Gdy tlu¬ szcze zawieraja wiele substaincyj sluzowych1 i bialkowych, to (dobrze jest poddac je na¬ przód karbooizacji stezonym kwasem siar¬ kowym, bo przez to zmniejsza sie zuzycie srodków utleniajacych. Po reakcji srodków utleniajacych dodaje sie w razie potrzeby srodki redlukcyjnie W celu usuniecia wy¬ dzielonych tlenków.Przyklad IV. 2000 kg wydzielonego ole¬ ju palmowego podgrzewa sie do tempera¬ tury topliwosci oleju, wtedy dodaje sie roztwór 10 klg nadmanganianu potasowe¬ go w 50 1 cieplej wody i roztwór 10 kg chloranu sadowego w 20 1 wody. Przy do¬ brem wymieszaniu najdimanganian przemie¬ nia sie w mniej wiecej 15 minut na dwutle¬ nek manganu. Mieszajac dalej dodaje sie w okresie mnieij wiecej 2 godzinnym 120 kg kwasu siarkowego o 60° Be; temperatura wzrasta przytem do okolo 50°C. Gdly bru- natnik calkowicie sie rozpuscil i chloran zakonczyl swa reakcje, wtedy dodaje sie 100 1 wody i wprowadzajac pare podwyz¬ sza sie temperature do okolo 70° C i po¬ zostawia mieszanine w spokoju. Po uplywie okolo 1 godzimy mozna uzyty srodek biela¬ cy z latwoscia odciagnac. Olej wyplókuje sie 1—2 zapamoca 200—300 1 wody.Przyklad V. Sojowy kwas tluszczowy o intensywnej zóltej barwie, karbonizujesie naprzód przy zwyklej temperaturze zapo- moca roztworu zawierajacego 0,2 — 0,5% stezonego kwasu isiarkowego. Olej Istaje sie wteidy naprzód zielony, a potem czarny, po doisltateciznem wymieszaniu plócze sie slona woda i postepuje dalej tak jak w przykladzie IV-tym.Ewentualnie mozna doprowadzic do mieszaniny stopionych tluszczów z odpo¬ wiednia iloscia kwasu siarkowego roztwór soli, sluzacych jako srodek utleniajacy.Inny sposób bielenia podlug wynalazku polega na dzialaniu in statu nascendii, przy- czem dzialanie to iodbywa sie mozliwie bezposrednio przed lufo po dzialaniu utle¬ niajacego srodka bielacego. Do utleniania mozna uzyc w tym (wypadku równiez mie- — 3 -szainlny srodków utleniajacych, lub tylko jednego takiego srodka, Nie mozna ustalic ogólnej reguly dla tych wypadkowi, w któ¬ rych do bielenia tluszczów! nalezy uzyc wodoru obok srodków utleniajajcydh, bo wlasnosci cial barwiacych tluszcze sa zibyt róznorodne, lecz przez wykonanie próby mozna w kazdym (wypadku bardzo latwo stwierdzic, czy sposób ten nadaje sne db bielenia danego tluszczu.Zauwazono np,, ze dla (sojowego kwasu tluszczowego, dla obojetnych olejów roslin¬ nych oleju kukurydzowego i innych, re¬ dukcja po utlenianiu moze byc bardzo !ko- rzystna. Wiadomo, ze czesto przeróbka kwasów tluszczowych lub tluszczów zapo- moca np, chloranu i kwasu siarkowego, powoduje naprzód wyklarowanie sie tlu¬ szczu, lecz tluszcz znowu ciemnieje przy pózniejszej przemianie na my¬ dlo, Okalzalo sie, ze tluszcz nie ciem¬ nieje, jezeli przed utlenianiem za¬ stosuje isie dzialanie wodbru i tym sposo¬ bem mozna wyrabiac jasne, nieciemniejace mydla. Ewentualnie miozna jeszcze powtó¬ rzyc dzialanie utleniajace i redukcyjne, Z niektóremi olejami roslinnemi, otrzy- manemi przez ekstrakcje korzystniej jest przeprowadzac proces w innym porzadku: naprzód redukuje sie zapomoca wodoru, wywiazujacego sie np, przez reakcje cyn¬ ku i rozcienczonego kwasu siarkowego, a potem utlenia sie majlepiej zapomoca chlo^ ranu i kwasu siarkowego.Ilosc 'zuzytego pylku cynkowego dostoso¬ wuje sie do rodzaju domieszek barwiacych; w kazdym wypadku trzeba ja ustalic przez próbowanie, zwykle wystarcza bardzo ma¬ ly procent, a nawet ulamek procentu wagi bielonego tluszczu.Zamiast cynku mozna tez uzyc innych metali latwo rozpuszczalnych w kwasach i wydzielajacych wodór, w kazdym jedhak razie zuzyty metal musi sie znalezc jako sól w wodnym roztworze, 0 ile jakiekol¬ wiek metóle sluza dio odbarwiania tluszczu, np, zelazo przy odbarwianiu oleiny, to i te metale znajduja sie w kwasnym roztworze ostatecznym. Reakcja z wywiazujacym sie wodorem moze sie odbywac w otwartych lub w zamknietych naczyniach i ewentual¬ nie pod cisnieniem.Nalezy zauwazyc, ze opisany sposób redukcji nie ima nic wspólnego z tak zwa¬ nym twardnieniem tlusSzczów zapomoca wodoru, iddbywajacym sie z reguly przy znacznie podwyzszionej temperaturze i przy uzyciu specjalnych .katalizatorów, W pro¬ cesie podlug wynalazku wodór dziala tylko na obce domieszki tluszczo, lecz nie ^zmie¬ nia swofistych wlasnosci samego tluszczu.Jezeli np. przy wstepnem utlenianiu sto¬ pien ztmydlenia wzrost, to (pod dzialaniem wodoru wraca do normalnej wielkosci.Wraz z wyjasnieniem sie tluszczu po¬ prawia sie równiez jego zapach.Podobnie jak proces redukcyjny z pro¬ cesem utleniania mozna tez zespolic pro¬ ces* absorbcji iz utlenianiem.Dotychczas stosiowano albo tylko fi¬ zycznie srodki bielace, jak np. tak zwane ziemie bielace, ziemie Fullera, czynny we¬ giel i t, d, lub srodki chemiczne. Nie przy¬ puszczano, ze przez zespolenie obu metod mozna osiagnac wielkie korzysci, podczas gdy w* mysl wynalazku stwierdzono, ze stosowanie srodka bielacego absorbcyjnego wraz, z chemicznym polepsza wyniki bie¬ lenia jakosciowo, a zarazem wplywa na zmniejszenie zapotrzebowania srodków bie¬ lacych, co ma wielkie znaczenie ekonom miczne, zwlaszcza gdy sie wezmie pod uwage rafinacje nip. oliwy jadalnej. Wia¬ domo, ze przy bieleniu oliwy jadalnej trze¬ ba uzyc ziemi bielacej w ilosci równej wa¬ gowo ilosci oliwy, wskutek czego koszty bielenia (ziemia bielaca, para i t, d,) sa z koniecznosci bardzo wysokie. Nowa meto¬ da daje równiez dpbre wyniki przy mniej- szem zuzyciu srodków absorbcyjnych.Proces bielenia odbywa sie tak jak zwykle, wiec jego przebieg nie wymaga — 4 —specjalnego opisu, nalezy itylkó nazna¬ czyc, ze pnzy mieszaniu emulsji olejno- wodnej z srodkiem absorbcyjnym nalezy sie starac, aby srodek absorbcyjny roz¬ dzielil sie w mieszaninie mozliwie równo¬ miernie.Przyklad VI. 100 kg ciemnego oleju rzepakowego rozjasnia sie zapomoca: a) 5% swiezej ziemi bielacej „ALsil" B, b) 1 % ziemi bielacej i z 3 % sodlowego lugu bielacego! (150 g czynnego chloru) miesza sie przy ogrzaniu do40°. K Stopien wybielenia jednakowy dla a) i b), lecz wydajnosc oleju wieksza pod b).Przyklad VII. 100 kg ciemnego oleju arachidowego bieli sie zapomoca a) 3% czynnego wegla b) 1% tego samego czyn¬ nego wegla i nastepujacego potem dziala¬ nia roztworem bielacym, zawierajacym w 100 kg wody 0,3 Ikg nadmanganianu i 1 kg 66° kwasu siarkowegp.Wybielenie pod b) lepstze niz Przyklad VIII. 100 kg oleju rzepako¬ wego (odkwaszonego) wybiela sie zapomo- ca a) 1% czynnego wegla, b) 0,2% czyn¬ nego wegla i 3% bielacego lugu sodowego 150 g czynnego chloru), przyczem we¬ giel i lug miesza sie z olejem jednoczesnie przy ogrzaniu do 40PC.Stopien wybielenia itaki sam pod a) i b) f letrz pNod b) (wieksza wydajnosc oleju. • We wszystkich trzech wypadkach osia¬ ga sie ten sam lub lepszy wynik, lecz tan¬ szym koisztemi, bo chemiczne srodki sa tan¬ sze od czesciowo zastapionych przetz nie, srodków absorbcyjnych* Szczególnym wypadkiem opisanego sposobu bielenia jest bielenie tluszczów i kwasów, tluszczowych, przerabianych na jasne mydla zapomoca podchlorynu, który jest najtanszym srodkiem utleniajacym.Przy bieleniu ciemnego kleju mydlane¬ go zap-cnnoca podchlorynów, zdarza sie czesto, ze mydlo nabiera niemilego zapa¬ chu, przypominajacego jodoform, lub kre¬ ozot, wskutek czego wartosc takiego tnydla jest mniejsza. Tio jest zajpewne powodem, ze podchloryn bywa w: praktyce rzadko uzywany mimo nisElej ceny^ Próbowano juz usuwac ten przykry za¬ pach przez dodawanie wonnych domieszek, stosowanych w mydlach plynnych potaso¬ wych. Próbowano równiez dodawac do mydel bielonych podchlorynu* stioidlki re¬ dukcyjne jak dwusiarczyn, tiosiarczan, blankit i t- d. Jeden z nowych sposobów polega na zamydlaniu tlusziczów i olejów], które potem bieli sie plynnym chlorem lub podchlorynem, a cdi otrzymanego . mydla odczepia sie znowu kwasy tluszczowe i ponownie (zmydla. Metoda ta nie daje rów¬ niez zadawalajacych wyników.W mysl wynalazku stwierdzono, iie ole¬ je lub kwasy tluszczo(we, przerobione wstepnie podlug jednej z wyzej podanych metod bielenia i bielone potem w postaci kleju mydlanego zapomoca roztworów pod- chloryniu daja produkt jasny i bez przy¬ krego zapachu. Rotzitwór podchlorynu moz¬ na ewenjtualnie wytwarzac wprost z lugu alkalicznego przez doprowadzenie chloru w obecnosci mydla. , Przyklad IX. Mydlo jedrne.Surowy tluszcz, np. lój, olej palmowy lub odpfowiednie kwasy tluszczowe wybie¬ la sie (wstepnie jednym z wyzej opisanych sposobów, aby otrzymac przedewszystkieim jasny materjal wyjsciowy, mozliwie wolny odl isuhstancyj nietluszczowych. Nastepnie dodaje sie w zwykly sposób lug sodowy.Do .mydlanego kleju,,, który juz jest wydat¬ nie rozjasniony dodaje sie teraz domieszke 3% sodowego lugu bielacego (zawierajace¬ go 150 g czynnego Cl), po uprzedniem w przyblizeniu trzykrotnem rozcienczeniu mydlanego kleju. Domieszke roztworu podchlorynu doprowadza sie w isltanie do¬ kladnie rozdJrobnionyim, wiec np. zapomio¬ ca natrysnika i przy ciaglem imiesizaniu.Temperatura mydlanego kleju nie powin¬ na byc przytem izbylt wysika* mozliwie _ 5 —ponizej 80°C, Po wybieleniu wykoncza tsie mydlo tak jak zwykle.Przyklad X, Mydlo miekkie potasowe.Postepuje isie talk jak w przykladzie IX z ta róznica, ze do izimy|dlania uzywa sie lugu potasowego; jezeli do wtórnego biele¬ nia nie chce sie uzyc bielacego lugu sodowe¬ go, to mozna uzyc stosownie wiekszej ilo¬ sci lugu potasowego, który przez doprowa¬ dzenie chloru przemienia siie na bielacy lug potasowy.Poniewaz wlasnosci surowych materja- lów moga byc bardzo róznorodne, wiec cyfry podlane w przykladzie maja tylko wartosc orjantacyjna, lecz dla kazdego poszczególnego wypadku [trzeba wyzna¬ czac dokladnie potrzebne Jilosci srodków bielacych. PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe, 1. Sposób bielenia tluszczów lpocho- dzenia roslinnego i zwierzecego, znamien¬ ny tern, ze zamiast jednego srpdka biela¬ cego przez utlenianie, redukcje lub absorb- cje, uzywia sie naraz dwóch lub wiecej ta¬ kich srodków.

2. Sposób wedlug zasfcrz. 1, znamien¬ ny tern, ze uzywa sie naraz dwu lub wiecej srodków utleniajacych,

3. Sposób wedlug zastrz,, 1, znamiem* ny tern, ze oprócz srodka bielacego utle¬ niajacego zastosowuje sie bielenie wstepne lub wykonczajace zapomoca srodka biela¬ cego h-ediikcyjnegoi z wodorem in statu nascendi.

4. , Sposób wedlug zastrz, 1, znamiem- ny tenn, ze oprócz, gródka bielacego utle¬ niajacego zastosowuje sie srodek bielacy absorbcyjny, 5, Sposób bielenia, iznamieinny tern, ze substancje tluszczowe przerabia isie jednym ze sposobów podanych w izasitriz, 2, 3 i) 4, poczem poddaje sie Izmydleniu i wy¬ biela ostatecznie zapomoca podchlorynów, 6, Sposób wedlug zastrz, 2, znamien¬ ny tern, ze bielony materjal miesza sie na¬ przód z roztwiorem nadmanganianu, a do¬ piero potem dodaje sie podchlorynu, 7, Sposób wedlug zasitnz. 2, (znamien¬ ny tern), ze w celu wytwonzenia emulsji do¬ daje sie dio bielonego materjalu mydla, 8, Sposób wedlug zastrz. 2, znamien¬ ny tern, ze dodaje sie kwas w ilosci co naj¬ mniej równowaznej ilosci alkaljów, zawar¬ tych w domieszce nadmanganianu lub chro- mijantt 9, Sposób wedlug zastrz, 2 — 4, zna¬ mienny tern, ze przed utlemiajacym biele¬ niem stosuje isie karbonizowanie zapomoca stezonego (kwasu siarkowego, I, G, F arbenindu s trie A k t i e n g e s e 11 s c h a f t. Zastepca: Dr, inz, M, Kryzan, rzecznik patentowy. 7.i8LIOTEKA Druk L. Boguslawskiego, Warszaw-. PL PL