Uprawniony z patentu: Southwire Company, Carrollton (Stany Zjedno¬ czone Ameryki) Przyrzad do rozpierania i gladzenia scianek formy kola odlewniczego do ciaglego odlewania pretów Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do roz¬ pierania i gladzenia scianek formy kola odlew¬ niczego do ciaglego odlewania pretów.Znany jest przyrzad do renowacji i gladzenia scianek formy kola odlewniczego z patentu Nr 1939 976 Republiki Federalnej Niemiec, przy któ¬ rym zastosowano narzedzie skrawajace usuwajace deformacje formy spowodowana zmiennym na¬ grzewaniem i chlodzeniem podczas cyklu odlew¬ niczego.Wada znanego przyrzadu jest to, ze nie moze on byc stosowany w czasie pracy formy kola od¬ lewniczego, które musi byc w tym celu wylaczone z produkcji, a tasma musi byc zdemontowana z formy kola w celu ustawienia narzedzia skra¬ wajacego w polozeniu roboczym.Ze wzgledu na to, ze forma kola odlewniczego winna miec stale gladka powierzchnie i okreslony kat nachylenia scianek bocznych w stosunku do dennej scianki rowka by odlewany pret mógl byc otrzymywany o gladkiej powierzchni i w latwy sposób mógl wychodzic z odlewniczej formy, stwierdzono, ze scianki boczne pierscieniowej for¬ my na obwodzie kola winny miec pochylenie od¬ lewnicze ulatwiajace wyjmowanie preta, wyno¬ szace 0,18—0,26 rad.W czasie odlewania w sciankach formy powsta¬ ja duze naprezenia cieplne. Scianki formy z jed¬ nej strony nagrzewane sa od odlewu, a z drugiej sa chlodzone. 10 20 25 30 Prowadzi to do zmniejszenia pochylenia odlew¬ niczego i paczenia sie scianek oraz powstawania w nich mikropekniec, które w miare uplywu cza¬ su powiekszaja sie. Pekniecia w sciankach i za¬ nik pochylenia odlewniczego prowadza do tego, ze odlany pret zakleszcza sie w formie i jest trudny do usuniecia.Pekniecia te sa równiez powodem powstawania wad powierzchniowych preta posiadajacych od- wzorcowana na powierzchni siatke pekniec.W znanym urzadzeniu do ciaglego odlewania pretów kola odlewnicze musza byc zmieniane w przyblizeniu po okresie pracy 10 godzin przy od¬ lewaniu miedzi i po okresie 6 godzin przy odle¬ waniu stali.Kola te poddawane sa nastepnie obróbce i przy¬ gotowaniu do ponownej produkcji.Podczas znanej obróbki kól powierzchnia ich jest kazdorazowo skrawana na glebokosc okolo 8 mm, co przyczynia sie do bardzo szybkiego ich zuzycia i dlatego konieczne jest utrzymywanie pewnej ilosci kól zapasowych w celu ich szybkiej wymiany.W celu zapewnienia wymiaru preta o przewi¬ dzianej grubosci konieczny jest zapas wielu kól dla danej grubosci preta lub dla jednego gatunku materialu odlewniczego.Taki stan pociaga równiez za soba koniecznosc kazdorazowego regulowania chlodzenia formy od¬ lewniczego kola o róznych grubosciach i sredni- 79 22770 227 3 4 cach oraz regulowania i dopasowywania ilosci do¬ plywu oleju niezbednego do smarowania rucho¬ mych czesci, ustawiania wylewu spustowego do¬ prowadzajacego roztopiony metal do wneki for¬ my kola odlewniczego i ponownej regulacji na¬ cisku pasa na to kolo.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad.Istota wynalazku polega na tym, ze w celu utrzymania formy kola odlewniczego w stanie przystosowanym do ciaglego odlewania pretów zastosowano przyrzad do rozpierania i gladze¬ nia scianek formy na drazku wsporczym rowka kola odlewniczego. Posiada on co najmniej jedna obrotowa rolke stozkowa otrzymujaca naped od scianki bocznej rowka pierscieniowego kola od¬ lewniczego sluzaca do rozpierania i przywracania jej; pierwotnego ksztaltu i zawierajaca powstale na jej powierzchni pekniecia w czasie pracy urza¬ dzenia praz obrotowa rolke cylindryczna do na¬ cisku na denna scianke rowka kola odlewniczego sluzaca do zwierania i zacierania pekniec powsta¬ lych na jej powierzchni, otrzymujaca naped od tej scianki.W alternatywnym rozwiazaniu przyrzadu za¬ stosowano walec posiadajacy dwie rolki o ksztal¬ cie zewnetrznym odpowiadajacym ksztaltowi row¬ ka formy pierscieniowej kola odlewniczego, umie¬ szczonych na wspólnej osi, otrzymujacych naped od tych scianek, z ta róznica do rozwiazania al¬ ternatywnego, ze wywieraja one nacisk równo¬ czesnie na czesc dennej scianki rowka kola od¬ lewniczego i scianki boczne, zwieraja i zacieraja powstale pekniecia, przy czym powierzchnie czo¬ lowe tych rolek rozpieraja scianki boczne i nadaja im pierwotne pochylenie scianek wneki. Przyrzad do rozpierania i gladzenia scianek wneki formy kola odlewniczego odznacza sie ta korzystna ce¬ cha, ze nie zachodzi przy jego stosowaniu po¬ trzeba przerywania odlewania celem dokonania renowacji formy poniewaz przez caly czas ciagle¬ go odlewania forma jest regenerowana przez rol¬ ki ustawione w przyrzadzie, wygladzajace w spo¬ sób ciagly powierzchnie formy i utrzymujace wlasciwy kat nachylenia scianek bocznych rowka kola odlewniczego.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia boczny widok formy kola od¬ lewniczego razem z przyrzadem do rozpierania i gladzenia scianek formy, fig. 2 — pionowy prze¬ krój przez przyrzad wedlug wynalazku i czesc kola odlewniczego wzdluz linii 2—2 na fig. 1, fig. 3 — przekrój wzdluz linii 3—3 z fig. 1, fig. 4 — przekrój promieniowy przez pierscieniowa for¬ me kola odlewniczego i fig. 5 — przyrzad do roz¬ pierania i gladzenia scianek formy kola odlew¬ niczego w rozwiazaniu alternatywnym.Przyrzad 10 do rozpierania i gladzenia scianek formy kola odlewniczego umieszczony jest na wsporniku 11 ustawionym wzdluz rowka 13 piers¬ cieniowej formy 12 kola odlewniczego. Rowek 13 formy 12 kola odlewniczego utworzony jest ze scianek bocznych 14 i 15 oraz scianki dennej 16.Scianki boczne ze scianka denna tworza kat wiek¬ szy od kata prostego o kat a pochylenia odlew¬ niczego. Przyrzad 10 posiada korpus 17 do któ¬ rego umocowane jest obrotowe ramie 18 za po¬ moca sruby 19. Ramie 18 oddzielone jest od kor¬ pusu 17 za pomoca podkladki 20 osadzonej na srubie 19, dzieki której ramie to moze byc usta¬ wione pod dowolnym katem skrecenia w stosun¬ ku do korpusu 17, przy umocowaniu nakretka 21.Ramie 18 wyposazone jest w dwie stozkowe rolki 22 i 23, które w sposób obrotowy umoco¬ wane sa na czopach. Rolki 22 i 23 umieszczone sa wewnatrz rowka 13 pierscieniowej formy 12 kola odlewniczego i wywieraja nacisk podczas obrotu kola na przeciwlegle boczne scianki 14 i 15. Kat stozka rolek 22 i 23 jest dostosowany do kata pochylenia scianek bocznych pierscienio¬ wej formy kola odlewniczego 12, na skutek czego nastepuje ich wzajemne liniowe przyleganie. Rol¬ ki 22 i 23 moga miec równiez ksztalt cylindryczny i moga byc zamontowane na ramieniu 18 pod ka¬ tem odpowiadajacym katowi pochylenia odlewni¬ czego a, na skutek czego nastepuje równiez ich liniowe wzajemne przyleganie.Nacisk rolek 22 i 23 na scianki boczne 14 i 15 regulowany jest przez ustawienie kolowego ramie¬ nia 13 w stosunku do osi symetrii rowka przyrza¬ du 10.Przyrzad 10 wyposazony jest równiez w obro¬ towa rolke 24 umieszczona wewnatrz rowka 12 pierscieniowej formy 13 kola odlewniczego i przy¬ lega podczas obrotu kola do dennej scianki 16.Rolka 24 jest osadzona na walku 25 umieszczo¬ nym w lozyskach 26 umocowanych w jarzmie 27.Jarzmo 27 polaczone jest w sposób wahliwy za pomoca trzpienia 28 ze wspornikiem 29, który jest polaczony z korpusem 17 za pomoca sruby 30.Jarzmo 27 zawiera poprzeczke laczaca 31, do której zamocowana jest gumowa tuleja sprezy¬ nujaca 32. Tuleja 32 ma osiowy otwór 33. Trzpien wkrecony w poprzeczke 31 wchodzi w jeden ko¬ niec otworu 33 tulei 32. Inny trzpien 35 stano¬ wiacy przedluzenie sruby nastawiajacej 36 wcho¬ dzi w drugi koniec otworu tulei 33. Sruba 36 jest wkrecana w otwór gwintowany 37 wspornika 29.Rolka 24 moze byc w sposób sprezynujacy od¬ chylona w stosunku do powierzchni dennej scian¬ ki 16 dzieki sprezynujacej tulei 32.Nacisk rolki 24 na denna scianke 16 moze byc regulowany za pomoca sruby 36.W alternatywnym rozwiazaniu zilustrowanym na fig. 5 zastosowano walec zamiast rolek 22 i 23. Walec 40 sklada sie z dwóch rolek 41 i 42 uksztaltowanych w jednakowy sposób tak, ze stykaja sie z przeciwleglymi bocznymi sciankami 14 i 15 oraz z czescia powierzchni dennej scianki 16 rowka 13 pierscieniowej formy kola odlewni¬ czego.Obie rolki 41 i 42 zamontowane sa w sposób obrotowy na walku 43, który zamontowany jest na korpusie 17. Miedzy rolkami 41 i 42 umiesz¬ czone sa podkladki 44 regulacyjne o grubosci uza¬ leznionej od rowka 13.Tuleja 45 zabezpiecza polozenie rolek w usta¬ lonym polozeniu.Dzialanie przyrzadu 10 wykonanego zgodnie z niniejszym wynalazkiem odbywa sie w ten spo- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6079*27 sób, ze podczas obrotu kola odlewniczego w trak¬ cie odlewania preta, rolki 22, 23 i 24 lub tez wa¬ lec 40 przylegaja do powierzchni rowka 13 formy pierscieniowej na skutek wywieranego nacisku.Rolki 22 i 23 wywierajac nacisk na boczne scian- 5 ki 14, 15 rowka 13 zapobiegaja powstawaniu od¬ ksztalcen. Ustalony kat pochylenia odlewniczego dzieki zastosowaniu rolek jest zachowany nie¬ zmiennie podczas procesu odlewania.Zastosowanie przyrzadu wedlug wynalazku przy- io czynia sie do utrzymania dobrej powierzchni od¬ lewanego preta, a zapobiegajac mogacym powstac odksztalceniom scianek 13 pierscieniowej formy kola odlewniczego, pozwala na wyeliminowanie koniecznosci zmiany kola odlewniczego do prze- 15 taczania lub szlifowania rowka dla uzyskania pra¬ widlowego kata pochylenia odlewniczego, a po¬ wstale pekniecia lub rysy, sa wyrównywane i za¬ cierane.Wyrównywanie odksztalcen odbywa sie przy 20 kazdorazowym obrocie kola i moze byc dokony¬ wane podczas odlewania metalu. PL PL