PL77845B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: . _ Zgloszenie ogloszono: 15.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 77845 KI. 47b, 21/00 MKP F16c 21/00 &l&UOThKA Twórcywynalazku: Gracjan Kaczanowski, Stanislaw Martyka Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Typowych Elementów Hydrauliki Silowej Delta-Hydral" Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego im. Boleslawa Krzywoustego Zaklad Wiodacy, , Wroclaw(Polska) Lozysko slizgowo toczne Przedmiotem wynalazku jest lozysko slizgowo toczne, poprzeczno wzdluzne, zwlaszcza do pompy lub silnika typu zebatego lub lopatkowego.W maszynach i urzadzeniach stosowane sa czesto lozyska przenoszace obciazenia poprzeczne oraz wzdluzne.Typowym przykladem takiego urzadzenia jest pompa zebata lub lopatkowa, w której wystepuja poprzecz¬ ne obciazenia czopów kól lub walka wirnika, pochodzace od sil wystepujacych podczas wyporu cieczy oraz obciazenia wzdluzne pochodzace od sil kompensacyjnych kasujace luzy boczne oraz uszczelniajace komore tloczenia kól zebatych lub wirnika z lopatkami.Gdy sily poprzeczne oraz wzdluzne nie przekraczaja nosnosci lozyska zapewniajacej warunki tarcia plynnego, lozyska sa wykonane jako jednolite wkladki, lub lozyska oczkowe z materialów lozyskowych np. brazu lub stopu cynowego na osnowie aluminium. Gdy sily poprzeczne przekraczaja nosnosc materialów lozys¬ ka, zwlaszcza przy zwiekszonych cisnieniach roboczych i zwiekszonej predkosci obrotowej stosowane sa lozyska toczne w rodzaju igielkowych lub waleczkowych. W takim przypadku dla przenoszenia sil wzdluznych oraz uszczelnienia komory tloczenia stosuje sie dodatkowa wkladke wykonana ze stopu lozyskowego.Takie rozwiazanie lozysk ma jednak te niedogodnosc, ze pociaga za soba zwiekszenie wymiarów czopów • i zarazem korpusu co w efekcie zwieksza materialochlonnosc i ciezar wyrobu jak równiez zwieksza jego praco¬ chlonnosc.U podstaw wynalazku lezy zadanie opracowania lozyska poprzeczno-wzdluznego, slizgowo tocznego o uproszczonej konstrukcji spelniajacego wymagania w zakresie przenoszenia duzych obciazen poprzecznych oraz duzych predkosci obrotowych jak i przenoszacego zwiekszone obciazenia wzdluzne.Zgodnie z wynalazkiem zadanie zrealizowano dzieki konstrukcji lozyska zawierajacego od strony wspólpracujacej z kolami lub wirnikiem wkladki stalowej, która ma nalozone kilka cienkich warstw z materia¬ lów lozyskowych, zas od strony wewnetrznej, wspólpracujacej z elementami tocznymi utwardzona powierz¬ chnie. Dla zmniejszenia wspólczynnika tarcia powierzchnia ta moze miec nalozona warstwe smaru zawierajacego dwu siarczku molibdenu, cyrkonu itp.2 77 845 Takie rozwiazanie, w którym lozysko ma wkladke z dwoma powierzchniami oporowymi, jedna przystoso¬ wana do pracy w warunkach tarcia slizgowego, druga w warunkach tarcia mieszanego toczno-slizgowego, pozwala na znaczne skrócenie wymiarów lozyska. Ponadto stosowanie wielu warstw z materialów lozyskowych na pod¬ lozu stalowym zwieksza nosnosc co umozliwia stosowanie wiekszych obciazen wzdluznych. Dzieki takiej kons¬ trukcji osiagnieto znaczne skrócenie wymiarów liniowych lozyska, jego zwarta budowe, a tym samym mniejsza materialochlonnosc oraz pracochlonnosc.Przyklad wykonania wynalazku pokazano na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia podluzny przekrój lozyska z wkladka, fig. 2 — rzut wkladki od strony lozyska, fig. 3 — lozysko pokazane w zastosowaniu do pompy lub silnika zebatego, które przedstawione jest w przekroju podluznym.Pokazane na fig. 1 lozysko sklada sie z korpusu 1 w którym wykonane jest wewnetrzne wytoczenie stanowiace bieznie elementów tocznych 2, które zjednej strony ograniczone sa przed przesuwem liniowym kolnierzem 3 zas z drugiej strony wkladka 4 na której nalozone sa z materialów lozyskowych jedna lub kilka cienkich warstw 5. W rzucie na fig. 2 pokazano strefe która jest utwardzona ze wzgledu na wspólprace z elemen¬ tami tocznymi. Utwardzenie tej strefy moze nastapic na drodze mechanicznego zgniotu, obróbki technicznej, lub droga galwanicznego naniesienia warstwy twardego materialu np. twardego chromu. Korzystnie jest tez naniesie¬ nie warstwy dwusiarczku molibdenu lub podobnych zwiazków.W przykladzie zastosowania lozysk pokazanym na fig. 3 uwidoczniono w przekroju pompe zebata, która w korpusie 7 zawiera pare kól zebatych 8 i 9 ulozyskowane w zespolach lozysk 1 i 1'. Zespoly lozysk sa zabezpieczone przed wzajemnym obrotem spowodowanym momentem tarcia obrotowego za pomoca wpustów 10 umieszczonych w rowkach 6 wkladek 4. Jak widac z pokazanego przykladu zastosowania lozyska a tym samym korpus pompy ulegl zmniejszeniu w liniowym wymiarze o wielkosc stosowanego przed tym kolnierza oporowego lub podkladki oporowej lozyska oraz o wielkosc wynikajaca ze zmniejszenia grubosci wkladki opo¬ rowej dzieki zastosowaniu warstewki materialów lozyskowych naniesionej od strony kól zebatych lub wirnika. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Lozysko slizgowo-toczne, poprzeczno-wzdluzne, zwlaszcza do pompy lub silnika typu zebatego lub lopatkowego, przystosowane do przenoszenia obciazen poprzecznych i wzdluznych zawierajace korpus z wyko- nana wewnatrz bieznia na obwodzie której rozmieszczone sa nosne elementy toczne, znamienne tym, ze lozysko (1) od strony wspólpracujacej z ruchomymi elementami pompy zaopatrzone jest w oporowa wkladke (4), która równoczesnie stanowi opór ograniczajacy przesuw tocznych elementów (2) oraz opór ograniczajacy i uszczel¬ niajacy przestrzen tloczenia, przy czym wkladka od strony zewnetrznej zaopatrzona jest w kilka cienkich warstw (5) z materialów lozyskowych, zas od wewnatrz ma utwardzona powierzchnie.
2. 2. Lozysko wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze oporowa wkladka (4) od strony wewnetrznej wspólpra¬ cujacej z elementami tocznymi (2) jest utwardzona warstwa twardego chromu lub twardego stopu i/lub ma naniesiona warstwe zwiazku zmniejszajacego tarcie w rodzaju dwusiarczku molibdenu. [5I&LIO i ^£ AKL. 47b, 21/00 77845 MKP F16c 21/00 _£&i_ ' S i & !. ! O i ; n A U^!,'- ... PL