Uprawniony z patentu: Bergbaustahl GmbH and Co., Hagen (Republika Federalna Niemiec) 'Sruba o lbie hakowym laczaca zachodzace na siebie konce ksztaltowników obudowy, w szczególnosci obudowy chodników pod ziemia Przedmiotem wynalazku jest sruba o lbie hakowym laczaca zachodzace na siebie konce ksztaltowników obudowy, w szczególnosci obudowy chodników pod ziemia, wyposazona w gwintowany trzon dla nakladki laczacej oraz w leb hakowy, którego czesc dolna przylega do nakladki ksztaltownika obudowy i który swoim hakiem chwyta od tylu ksztaltownik obudowy, przy czym górna czesc glowy jest uwypuklona.W znanych najczesciej polaczeniach tego rodzaju stosuje sie dwie nakladki z których jedna jest osadzona na koncu wsunietego segmentu ksztaltownika obudowy, druga zas na koncu nasunietego segmentu ksztaltowego obudowy w zakladce.Aby sruby o lbie hakowym nakladki na koncu wsunietego tj. zwróconego ku górotworowi segmentu ksztaltowego nie potrzebowaly sie slizgac, musza sie slizgac lby hakowe drugiej nakladki rra stopkach wsuwa¬ nego segmentu ksztaltowego, gdy przy przekroczeniu zakonczenia tarcia polaczone w zakladke ksztaltki slizgaja sie po sobie.Warunki obciazenia srub o lbach hakowych obu nakladek róznia sie pomiedzy soba.Kiedy polaczenia pod wplywem górotworu wsuwaja sie dochodzi do skrócenia obwodu napotykanej ramy chodników. Powoduje to z reguly zsuniecie opinki przylegajacej zewnatrz ramy. Opinka przy tym slizgajaca sie po stopkach ksztaltowych zaczepia o lby hakowe, poniewaz wystaja one poza te stopki. Wzmocniona znacznie w nowoczesnej obudowie chodników ulepszona opinka, w szczególnosci w zakresie wytrzymalosci pretów wzdluz¬ nych drutowych mat drucianych i blach opinki prowadzi do zahamowywania slizgajacych sie na stopkach lbów hakowych i stara sie przesunac nie slizgajace sie lby hakowe. Skutkiem tego powstaje dodatkowe niepozadane obciazenie srub o lbach hakowych. Podobne warunki wystepuja, gdy uskoki górotworu lub material podsadz¬ kowy z lbami hakowymi nie zgadzaja sie.Haki srub sa prócz tego wyginane sila dokrecenia nakretek na trzonach srub. Wytrzymalosc srub przy haku, który z tylu chwyta stopke ksztaltki obudowy, musi byc wobec tego bardzo duza, poniewaz w trzonie przylozone sily rozciagajace okreslaja zakonczenie tarcia ksztaltek obudowy w zakladce i których wytrzyma¬ losc przeciw rozdzialowi zachodzacych na siebie czesci segmentów ksztaltowych.Przy uszkodzeniu lbów hakowych powstaje uszkodzenie nalozonych wykladzin ksztaltowych i w konsek¬ wencji zlamanie ramy chodnika. Z tego powodu sruby hakowe wykonuje sie starannie ze stali specjalnych,2 76032 formowanych na goraco i ulepszanych. Prócz tego przy polaczeniach stosuje sie urzadzenia ustalajace, które lacza sruby hakowe lub nakladki z czolowa strona odnosnego profilu i przyjmuja obciazenie slizgajacych sie czesci.Celem wynalazku jest zapobiezenie wymienionym niedostatkom, a zadaniem technicznym wiodacym do tego celu jest opracowanie udoskonalonego ksztaltu sruby o lbie hakowym, odpornego na dodatkowe obcia¬ zenia, wynikajace z ruchów opinki lub uskoków górotworu oraz wzmacniajacego srube przeciw wyginaniom w poblizu glowy pod obciazeniem sil naciagajacych trzon sruby.Zadanie to rozwiazano zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze do poprawy wlasnosci slizgowych lba hakowego sruby pod opinka lub górotworem ksztaltownika obudowy przy takim samym lub niewiele wiekszym wydatku materialowym lba jak dotychczas zmniejszono wysokosc lba pomiedzy uwypuklona strona górna i strona dolna, przy czym material poza obszarem stopki ksztaltowej obudowy jest'przemieszczony w poblize trzona, tworzac pomiedzy lbem i trzonem przejscie, szersze niz przy haku.Obnizenie lba sruby powoduje usuniecie przeszkody w ruchach slizgowych opinki przy uskokach góro¬ tworu, przez co obnizono znacznie sily hamujace, wystepujace na lbach hakowych. Powoduje to lepsza prace polaczenia i odciazenie srub.Stwierdzono z zaskoczeniem, ze wbrew wszelkim oczekiwaniom wynikajacym z nauki o wytrzymalosci ze obnizenie wysokosci lba haka i przeniesienie materialu lba nie prowadzi do poprawy wytrzymalosci lba na wyginanie, jesli material jest skoncentrowany po stronie haka. Okazalo sie wtedy mianowicie, ze wprawdzie hak nie wygina sie, leb przy przejsciu w trzon sruby wyrabia sie i powstaje stosunkowo duzy kat pomiedzy dolnym brzegiem lba i trzonem sruby, co mozna stwierdzic w znanym wykonaniu.Jesli zgodnie z mysla przewodnia wynalazku material uzyskany przez obnizenie lba sruby skoncentrowac w poblizu trzona, otrzyma sie istotne podwyzszenie wytrzymalosci haka w stosunku do srub o lbach hakowych znanych wykonan, zwlaszcza dla duzych obciazen, prowadzacych do odginania hakowego lba sruby. Odgiecia takie w srubie wedlug wynalazku sa w przeciwienstwie do lbów srub o znanych ksztaltach znacznie mniejsze.Wobec powyzszego osiaga sie skutkiem wynalazku nie tylko poprawe wlasnosci slizgowych polaczenia, lecz takze podniesienie jego wytrzymalosci w ciezkich warunkach eksploatacji obudowy.Dalsza znaczaca zaleta wynalazku wynika ze sposobu wytwarzania lbów hakowych przez ich formowanie na goraco z pretów. Poszerzenie lba hakowego prowadzi mianowicie do utworzenia plaskiej powierzchni na dolnej czesci lba, który laczy sie z dwoma krótszymi powierzchniami skrajnymi, tworzacymi ze strona zew¬ netrzna czesci srodkowej kat rozwarty. Przy lbach hakowych, które musza sie slizgac wzdluz stopek profili obudowy przy wsuwaniu polaczenia powstaja przez to korzystne wlasnosci ruchu. Na powiekszonej czesci srodkowej sa mniejsze obciazenia jednostkowe. Skutkiem tego sa wartosci slizgania pomyslniejsze.W szczególnosci uksztaltowanie zgodnie z mysla przewodnia wynalazku polega na tym, ze tylne obrzeze lba w poblizu trzona i laczace sie z nim obrzeza sa w zasadzie zakrzywione w sposób ciagly, podczas/ gdy obrzeze haka jest zakrzywione po znacznie wiekszym promieniu i ze dlugosc czesci strony dolnej, równoleglej do stopki profilu, jest zwiekszona.W przypadku sruby hakowej M27, która jest stosowana do polaczen ksztaltek rynnowych z ciezarem na metr miedzy 26 i 34 kg/m moze nastapic zmniejszenie wysokosci lba o okolo 20%, z 24 mm na 20 mm, przy jednoczesnym rozszerzeniu glowy o okolo 45%, z 40 mm na 58 mm.Przy stosowaniu formowania srub o lbach hakowych na goraco z pretów strona dolna lba ma w przybli¬ zeniu plaska czesc srodkowa, która widziana w wymiarze stopki ksztaltowej laczy sie z opisanymi korzystnymi krótkimi powierzchniami skrajnymi, które lacza sie z zewnetrzna strona czesci srodkowej pod katem rozwartym.Przedmiot wynalazku wyjasniono blizej za pomoca rysunku, na którym fig. 1 przedstawia z góiy widok czolowy i boczny sruby o lbie hakowym, nalezacej do stanu techniki, fig. 2 - zas odpowiednio srube hakowa wedlug wynalazku.Obie sruby hakowe maja trzon 1 z czescia gwintowana 2. Na czesc gwintowana 2 jest nakrecona nakretka 3, oparta o nie uwidoczniona podkladke. W obu przypadkach przedstawiono sruby M27. Dlugosc czesci cylin¬ drycznej trzona oznaczono litera a. Wynosi ona dla sruby opisanej w stanie techniki 86 mm, w srubie wedlug wynalazku jest zmniejszona i wynosi 75 mm. Strona górna 4 lba hakowego jest w obu przypadkach zakrzywiona.Wysokosc b lba pomiedzy uwypuklona strona górna 4 i strona dolna 5 wynosi na fig. 1 dla sruby znanej 24 mm wedlug dotychczasowego stanu techniki. Wielkosc ta w srubie wedlug wynalazku uwidocznionej na fig. 2 jest zmniejszona o okolo 20% i wynosi 20 mm.Szerokosc c lba w srubie o lbie hakowym wedlug fig. 1 wynosi 40 mm a w srubie o lbie hakowym wedlug wynalazku przedstawionej na fig. 2 jest zwiekszona o okolo 45% i wynosi 58 mm. Ten wymiar pociaga za soba nieznaczny wzrost materialowy na wykonanie sruby o lbie hakowym wedlug wynalazku na fig. 2 w stosunku do znanej sruby o lbie hakowym nie przekracza on jednak 3% przy jednakowej ilosci materialowej.W ten sposób dzieki zmniejszeniu wysokosci lba w zakresie nie przedstawionej na rysunku stopki o ksztalcie obudowy material w srubie o lbie hakowym wedlug wynalazku jest umieszczony w poblize trzona. Do76032 3 tego sluzy krótka stosunkowo czesc 7 trzonu na fig. 2, przedstawiajaca soba przejscie od trzona do lba sruby. Z ta czescia laczy sie zakres 8 trzona którego koniec zbiega sie z koncem czesci cylindrycznej 1 trzona. W przeciwienstwie do tego znana sruba ze stanu techniki ma jedynie czesc przejsciowa 10.Dlugosc trzona az do strony górnej lba jest oznaczona litera d. W obu przypadkach jest ona w przyblizeniu równa i wynosi wedlug stanu techniki dla sruby o lbie hakowym znanej 140 mm, dla sruby wedlug wynalazku zas 135 mm.Tylne obrzeze lba hakowego w poblizu trzona 1 jest wedlug wynalazku oznaczone liczba 16, zas laczace sie z nim obrzeza 17 i 18 sa uwidocznione w górnym prawym rzucie na fig. 2. Jak widac, obrzeza te sa w zasadzie zagiete w sposób ciagly. Obrzeze 20 r.aka 19 jest zakrzywione po zasadniczo wiekszym promieniu e. Promien e odpowiada w pozostalych promieniowi e' w znanej srubie o lbie hakowym, przy czym w obu przypadkach dlugosc promienia wynosi 70mm. . _ ...Równolegla do stopki ksztaltowej dolna strona 5 jest w srubie o lbie hakowym wedlug wynalazku znacznie dluzsza niz w znanej dotychczas srubie o lbie hakowym.Dolna strona 5 lba na fig. 2 ma uksztaltowana w przyblizeniu plasko czesc srodkowa o dlugosci g, która rozciaga sie w wymiarze stopki ksztaltowej. Z ta czescia srodkowa lacza sie w danym wypadku dwie krótsze powierzchnie skrajne 22 i 23 o dlugosci h, jak to uwidoczniono w górnym prawym rzucie na fig. 2. Te powierz¬ chnie skrajne 22 i 23 tworza ze strona zewnetrzna czesci srodkowej a wobec tego i ze strona dolna 5 kat rozwarty. W srubie hakowej opisanej w stanie techniki te powierzchnie nie wystepuja. PL