Pierwszenstwo: 74113 KI. 47h, 57/04 Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.03.1975 MKP F16h 57/04 I Urzedu Palento^ego I Twórca wynalazku: Artur Babczyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Piotrowicka Fabryka Maszyn im.J. Lenskiego „Famur", Katowice (Polska) Uklad smarowania w przekladni katowej Przedmiotem wynalazku jest uklad smarowania w przekladni katowej polegajacy na ciaglym do¬ prowadzaniu smaru miedzy lozyska osadzone na waJku.W znanych rozwiazaniach konstrukcyjnych sto¬ suje sie smarowanie smarem stalym dostarczonym do gardzieli przekladni przez rurke smarowa. Smar zabezpieczony jest iprzed wyplukiwaniem odpowied¬ nio uksztaltowanym pierscieniem nasadzonym na walek tuz przy zebach tworzac z obudowa lozyska bardzo mala szczeline. W czasie pracy pierscien oslaniajacy smar, na skutek duzych obrotów walka jest porywany i sila odsrodkowa wyrzucany do wnetrza przekladni.Przekladnia pracujaca pod pewnym katem na¬ chylenia w czasie pracy nagrzewa sie a znajdujacy sie smar miedzy lozyskami szybko wyplywa i na¬ stepuje stosunkowo w krótkim czasie zatarcie sie lozysk, wystepuje to wtenczas, gdy wczesniej nie zostala doprowadzona nowa porcja smaru. Znane jest równiez smarowanie elementów wzajemnie wspólpracujacych przez rozbryzg smaru wirujace¬ go kola zebatego stozkowego, wtenczas smarowa¬ nie jest skuteczne tylko przy okreslonych obrotach i tylko na pierwszy zespól lozysk tocznych, nato¬ miast drugi zespól lozysk a szczególnie gdy przek¬ ladnia nachylona jest tak, iz gardziel przekladni jest wyzej usytuowana od pozostalych przelozen, wtenczas smarowanie jest nieskuteczne i naste¬ puje szybkie zatarcie sie lozysk a z kolei naste- 10 15 20 25 30 puje uszkodzenie calego ukladu przekladni kato¬ wej.Celem wynalazku jest usuniecie opisanych wyzej niewlasciwosci i zapewnienie prawidlowego sma¬ rowania zespolów lozyskowych.Zadaniem wynalazku jest rozwiazanie konstruk¬ cyjne pozwalajace na ciagle doprowadzanie smaru miedzy zespoly lozysk tocznych osadzonych na wal¬ ku napedowym.Cel ten osiagnieto poprzez wykonanie otworu, najlepiej skosnego do osi walka tak, iz wylot tego otworu jest miedzy zespolami lozysk. Otwór moze byc równiez wykonany równolegle do osi walka przy czym pierscien nalozony na czole walka przy¬ chwyci smar z rozbryzgu i doprowadzi do otworu.Na skutek sily odsrodkowej wirujacego walka smar jest wyrzucany prze otwór w walku do komory miedzy lozyskami i niezaleznie od tego czy przek¬ ladnia jest ustawiona w poziomie, czy tez nachylo¬ na, smar dostaje sie do obu zespolów lozysk i na¬ stepnie swobodnie splywa poprzez zespól lozysko¬ wy od kadluba przekladni. Dla intensywniejszego smarowania, na czole walka jest wytoczenie wzglednie jest nalozony pierscien lub segment pierscienia umozliwiajacy przychwycenia smaru z rozbryzgu przez wirujace wspólpracujace kolo zebate.Moze byc otwór wiercony równolegle do osi wal¬ ka, wtenczas przychwycony smar przez pierscien, segment pierscienia lub wytoczenie wykonane na 741133 74113 4 -Czole walka, pod dzialaniem sily odsrodkowej sply¬ wa po skosnej sciance, przedostaje sie do otworu wierconego wzdluz walka i jest wyrzucany przez otwór znajdujacy sie miedzy zespolami lozysk, na skutek czego nastepuje zassanie dalszych partii smaru znajdujacego sie w otworze walka.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na za¬ laczonym rysunku na którym fig. 1 przedstawia walek stozkowy z ulozyskowaniem w przekroju, fig. 2 — przekrój walka z otworem skosnym do osi walka i z zatoczeniem na czole, fig. 3 — prze¬ krój walka z otworem równoleglym do osi walka z pierscieniem stozkowym osadzonym na czole wal¬ ka a fig. 4 — przekrój walka z otworem skosnym podwójnym wychodzacym ze srodka walka.Stozkowy walek 1 ma wiercony skosny lub rów¬ nolegly do osi otwór 2 a znajdujacy sie w otwo¬ rze 2 smar z rozbryzgu wirujacego kola talerzowe¬ go, na skutek sily odsrodkowej wirujacego walka 1 zostaje wyrzucony do komory 6 miedzy zespoly .lozyskowe 5. Dla przychwycenia smaru z rozbryz¬ gu kól wirujacych w przekladni, na czole walka stozkowego jest wytoczenie 3 lub jest osadzony pierscien 4 uksztaltowany zbieznie od czola wal¬ ka 1, moze byc równiez wiercony wiekszy otwór tak, ze znajdujacy sie smar na skutek wirowania walka, sila odsrodkowa jest wtlaczany do mniej¬ szego otworu 2 i nastepnie wyrzucany do miedzy- lozyskowej komory 6. Osadzony w gardzieli przek¬ ladni miedzy zespolami lozysk 5 pierscien 7 ma na celu utrzymanie poziomu smaru w komorze 6 zas nadmiar smaru wyplywa szczelina miedzy walkiem wirujacym, tym samym zabezpiecza zespoly lozysk 5 we wlasciwe smarowanie podczas rozruchu przekladni.Uklad smarowania wedlug wynalazku^ za zastoso¬ wanie w przekladniach górniczych zabudowanych do przenosników zgrzeblowych, moze miec równiez zastosowanie we wszystkich przekladniach w któ¬ rych uklady lozyskowe smarowane sa przez roz¬ bryzg, a ze wzgledów konstrukcyjnych zachodzi po¬ trzeba przetransportowania tego smaru na nastep¬ ny uklad lozyskowy oraz wtedy gdy warunki eks¬ ploatacyjne nie pozwola na ciagle uzupelnianie ubytku smaru w komorze miedzy lozyskami. PL