Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.11.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.01.1975 73769 KI. 21c,22 MKP HOlr 13/54 Twórca wynalazku: Edmund Mackowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Radiowe „Eltra", Bydgoszcz (Polska) Zlacze wielostykowe do sprzetu elektronicznego Przedmiotem wynalazku jest zlacze wielostyko¬ we do sprzetu elektronicznego, calkowicie bezpiecz¬ ne dla uzytkownika, przeznaczone przede wszy¬ stkim do podlaczenia czlonu zdalnej regulacji w odbiornikach radiowych i telewizyjnych.Zlacze wedlug wynalazku moze byc stosowane równiez w sprzecie elektronicznym — profesjo¬ nalnym.Od zlacz stosowanych w sprzecie elektronicznym powszechnego uzytku wymaga sie, aby spelnialy wymagania bezpieczenstwa uzytkowania, na przy¬ klad uniemozliwialy zetkniecie sie drutu o sred¬ nicy 1 mm ze stykami gniazdka bedacymi pod napieciem sieci. W tym celu wiele znanych roz¬ wiazan posiiada wbudowane urzadzenia samoczyn¬ ne zakrywajace otwory w gniezdzie po wyjeciu wtyczki, w których zamontowane sa gniazdka sty¬ kowe znajdujace sie pod napieciem.Wiele znanych rozwiazan konstrukcyjnych, np. opisane w patencie NRD nr 52432 wymaga jednak, aby obslugujacy wtyczke wykonal w tym celu odpowiednie ruchy obrotowe wtyczka, czyli wy¬ maga sie od obslugujacego manipulowania.Wada znanych rozwiazan jest poza ta koniecz¬ noscia manipulowania, równiez mozliwosc samo¬ czynnego rozlaczenia zlacza, to jest wypadniecie wtyczki z gniazda, co nastepuje dosyc czesto przy stosowaniu na przyklad dluzszego przewodu dopro¬ wadzajacego i jest niedopuszczalne w przypadku 10 15 20 25 30 stosowania zlacza do sterowania elektronicznego sprzetu profesjonalnego.Wada znanych rozwiazan jest równiez fakt, ze zlacza te nie chronia w pelni obslugujacego przed porazeniem elektrycznym. Podczas wprowadzania wtyczki do gniazda wedlug wymienionego wyzej patentu istnieje mozliwosc dotkniecia wtyków wtyczki, które sa juz polaczone ze stykami gniazda badacymi pod napieciem.Celem wynalazku jest usuniecie podanych wyzej wad przez budowe takiego zlacza, które by spel¬ nialo zarówno wymagania w zakresie niemozli¬ wosci dojscia drutem probierczym o srednicy 1 mm do styków, jak równiez uniemozliwialoby dotkniecie kolków wtyczki podczas jej wykonania.Poza tym za cel postawiono uzyskanie takiej bu¬ dowy zlacza, które uniemozliwialoby samorzutne rozlaczenie zlacza podczas pracy.Wytyczone zadanie zostalo zrealizowane w ni¬ niejszym wynalazku w ten sposób, ze zlacze skla¬ dajace sie z dwóch podstawowych czesci to jest gnliazda i wtyczki wyposazone jest w gniezdzie w przesuwna plytke zakrywajaca gniazdka posz¬ czególnych styków, bedacych pod napieciem, przy czym plytka przesuwna ma wykonany prostokat¬ ny otwór umieszczony niesymetrycznie miedzy krótszymi jej bokami.Natomiast wtyczka wyposazona jest w pilot, tak uksztaltowany, ze wprowadzenie £o ruchem pro¬ stopadlym do kierunku plaszczyzny plytki powo- 73 769duje przesuniecie w kierunku równoleglym do jej powierzchni. Usytuowanie niesymetryczne otworu w plytce i we wtyczce uniemozliwia odwrotne wlozenie wtyczki. Poza tym cecha charaktery¬ styczna zlacza jest, ze "wtyczka jest budowy trzy¬ czesciowej, dzieki czemu pomiedzy korpusem a oslona wtyczOtii umieszczona jest dzwignia wypo¬ sazona w urzadzenie blokujace, zadaniem którego jest uniemozliwienie samoczynnego rozlaczenia zlacza.Urzadzenie blokujace wedlug wynalazku sklada sie z dzwigni wyposazonej w koncówke do zwol¬ nienia blokady, osadzonej na czopach na korpusie wtyczki, przy czym dzwignia od dolu podparta jest spiralna sprezyna. Z drugiej strony dzwignia wyposazona jest w zaczep, który zeskakujac w wystep w gniezdzie wykonany w bocznej sciance gniazda powoduje zablokowanie zlacza. Takie rozwiazanie konstrukcyjne zlacza daje duze efekty /techniczne i uzytkowe.Przede wszystkim konstrukcja zlacza wedlug wynalazku uniemozliwia przypadkowe dotkniecie czesci pod napieciem nawet o ile. obslugujacy ma¬ nipuluje w poblizu wkretakiem lub Innym narze¬ dziem. Zlacze poza tym spelnia wymagania prze¬ pisów w zakresie bezpieczenstwa uzytkowania, co uzyskane jest glównie dzieki przesuwnej plytce da¬ jacej dostep do kolków wtyczki, dopiero po odslo¬ nieciu kolnierzem czesci pod napieciem craz po przesunieciu plytki.Poza tym zlacze jest w pelni zabezpieczone przed przypadkowym rozlaczeniem dzieki zastosowaniu w zlaczu elementu blokujacego. Dzieki temu zlacze moze byc stosowane w sprzecie elektronicznym profesjonalnym narazonym na wibracje i wstrza¬ sy.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pólprzekirój z .uwzglednieniem zabez¬ pieczenia zlacza przed samorzutnym rozlaczeniem, fig. 2 przedstawia zlacze z wyrwaniem majacym na celu pokazanie polozenia czesci w pozycji ro¬ boczej.Zlacze sklada sie z dwóch podstawowych czesci, tj. wtyczki 1 oraz gniazda Z. Celem polaczenia wtyczki z gniazdem nalezy wtyczke wprowadzac ruchem ciaglym wzdluz jej osi az do oporu. Pod-- 1769 4 czas wprowadzania wtyczki do gniazda pilot 3 przesuwa plytke zabezpieczajaca 4. Wielkosc, tego przesuniecia jest taki, aby osie otworó,w plytki 4 pokryly sie z osiami styków 5 wtyczki oraz sty- 5 ków 6 gniazda, dalsze przesuwanie wtyczki powo¬ duje polaczenie styków 5 oraz styków 6 i zam¬ kniecie obwodu elektrycznego. W koncowej fazie wprowadzania wtyczki nastepuje zaskoczenie kon- ' cówki 7 dzwigni 13 za jej wystep 8 w korpusie 10 gniazda, co zabezpiecza zlacze przed samorzutnym rozlaczeniem. Dzwignia jest osadzona. obrotowo na czopach 9 w korpusie wtyczki. Stabilne polozenie dzwigni zapewnia sprezyna 10. Rozlaczenie zlacza moze nastapic dopiero ,po nacisnieciu palcem na 15 glówke 11 dzwigni to jest po rozlaczeniu zaczepu 7—8 i wyciagnieciu wtyczki. Sprezyna 12 powoduje powrót plytki 4 w polozenie pierwotne, a tym sa¬ mym zabezpieczenie styków 6 przed dotykiem. 0 PL PL