Uprawniony z patentu: Gewerkschaft Eisenhutte Westfalia, Altliinen (Republika Federalna Niemiec) Hydrauliczne urzadzenie sterujace do przesuwanych mechanicznie jednostek obudów górniczych w kopalniach Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczne urzadzenie sterujace do przesuwanych mechanicznie jednostek obudów górniczych w postaci ram, kozlów lub podobnych urzadzen, z wlasnymi elementami sterujacymi, ustawianymi w rózne polozenie do rabowania, przesuwania i zapinania stropnic jednostek obudowy. Tego rodzaju urzadzenia sterujace sa znane, przy czym znane sa zarówno urzadzenia do sterowania zdalnego ze stanowiska centralnego poprzez przewody sterujace, zainstalowane w scianie, jak tez urzadzenia do sterowania recznego. W ostatnim przypadku jest przede wszystkim celowe tak zwane „sterowanie sasiednie", w którym uruchamiane recznie urzadzenia sterujace poszczególnych jednostek obudowy sa umieszczone kazdorazowo przy sasiednich jednostkach obudowy tak, ze obsluga moze sterowac przesuwaniem jednostek obudowy kazdorazowo z zabezpieczonego pola sasiedniej jednostki obudowy.Znane urzadzenia sterujace obudowy sa na ogól tak wykonane, ze poszczególne procesy robocze przeprowadza sie przy przesuwaniu jednostki obudowy, a mianowicie rabowanie, cofanie i zapinanie stropnic, przez pojedyncze uruchamianie przyrzadu sterujacego. Z drugiej strony jest znane wykonywanie tych czynnosci przez sterowanie kolejne, zalezne od docisku drogi lub czasu. W tym przypadku cykl sterowania jest przeprowadzany recznie lub poprzez impuls sterujacy, wówczas cykl sterowania nastepuje automatycznie, to znaczy bez dalszego wplywu ze strony obslugi.We wspomnianych przypadkach przebieg poszczególnych procesów roboczych odbywa sie kolejno w czasie, jeden po drugim, to znaczy w ten sposób, ze najpierw odciaza sie od docisku stojaki obudowy, po czym cofa sie jednostki obudowy, a w koncu zapina sie ponownie stropnice. Znane jest równiez przesuwanie ram obudowy lub kozlów pod obciazeniem, to znaczy pod pelnym lub przy zmniejszonym obciazeniu. Ten sposób jest mozliwy jednak tylko przy gladkim i równym stropie.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wymienionych niedogodnosci i opracowanie takiego urzadzenia sterujacego, które umozliwialoby kazdorazowe przesuwanie jednostek obudowy, przy równoczesnym stworzeniu dla górnika mozliwosci wyboru, pozwalajacego na przeprowadzanie przesuwania albo w znany sposób,2 73754 w czasowej kolejnosci poszczególnych procesów robo^ych, albo tei w przypadku Wedy na to zezwalaja warunki ruchu, na przyspieszenie przesuwania, wzglednie na jego dokonywanie na drodze automatycznej.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie hydraulicznego urzadzenia sterujacego w którym przyrzad wybierakowy do sterowania pomocniczego w celu osiagniecia wyboru pomiedzy sterowaniem recznym, a sterowaniem automatycznym w kazdym stanie ruchu stanowi suwak obrotowy posiadajacy otwór sterujacy, w którym jest umieszczony zawór zamykajacy oraz, ze suwak obrotowy w swojej powierzchni czolowej ma osadzone przesuwnie osiowo tuleje scinajace wzglednie uszczelniajace obracane na plaskiej powierzchni lustra sterujacego, posiadajacego na co najmniej jednym kole podzialowym kilka, pokrywajacych sie z tymi tulejami, otworów polaczeniowych, natomiast zawory sterujace posiadaja dwa tloki z oddzielnymi komorami cisnieniowymi, uruchamiane oddzielnymi przewodami sterujacymi, przy czym jeden z tloków róznych zaworów sterujacych jest polaczony przewodem sterujacym z przyrzadem wybierakowym, a inne tloki zaworów sterujacych sa polaczone z oddzielnym ukladem sterujacym automatyki sterowniczej.Przyrzad sterujacy posiada wedlug wynalazku obok wspomnianych juz- polozen wlaczania co najmniej jeszcze jedno dalsze, regulowane naprzemian polozenie wlaczania przyspieszonego, w którym odbywa sie jednoczesnie rabowanie stojaków i,przestawianie jednostek obudowy.W polozeniu przyspieszonym odbywa sie wiec odciazenie docisku stojaków hydraulicznych ijednoczesnie zwiekszenie docisku cylindra zwrotnego tak, ze przyspiesza sie lacznie proces cofania. Jest przy tym korzystne to, ze wsuwanie stojaków odbywa sie przez stropnice, znajdujace sie przy otwieraniu zaworu rabowniczego najpierw przy stropie i poruszajace sie przy cofaniu wzdluznie przy stropie, o ile wsuwanie stojaków nie odbywa sie samo dzieki ciezarowi wlasnemu stojaków wewnetrznych i dzieki dzwiganym przez nie stropnicom.W uciazliwych warunkach stropowych istnieje jednak mozliwosc cofania w znany sposób jednostek obudowy, to znaczy przeprowadzanie najpierw rabowania stojaków, a nastepnie procesu cofania. Jezeli górnikowi jest stworzona z punktu widzenia rodzaju procesu cofania mozliwosc wyboru, to wówczas mozliwe jest przeprowadzenie tego procesu odpowiednio do kazdorazowych warunków ruchu oraz wlaczenie w tok pracy w czasie procesu cofania przez przelaczenie przyrzadu sterujacego. Ma to szczególne znaczenie wówczas, kiedy zgodnie z zalecana postacia wykonania wynalazku przyrzad sterujacy posiada dalsze polozenie po przelaczeniu, w którym kolejnosc czynnosc' rabowania, cofania i zapinania stropnic przebiega automatycznie, bez recznego wlaczania przyrzadu sterujacego. W tym przypadku osoba obslugujaca moze wiec cofac jednostki obudowy albo przez reczne uruchomienie przyrzadu sterujacego, albo tez w drodze automatycznej, przy czym osoba ta moze przelaczac w kazdej chwili sterowanie reczne na sterowanie automatyczne i odwrotnie.Sterowanie automatyczne dziala na zasadzie sterowania kolejnymi czynnosciami, uzaleznionego od docisku, czasu lub drogi.Czesto jest wymagane takie zapinanie kozlów obudowy lub tym podobnych urzadzen, azeby najpierw zapiac stojaki przednie, a nastepnie stojaki tylne. Tak samo moze ibyc celowe rabowanie; stojaków jednostki obudowy niezaleznie jeden od drugiego. Aby to umozliwic, przyrzad sterujacy wedlug wynalazku posiada celowo dwa dalsze polozenia przelaczania, w którym rabowane sa i/lub zapinane stojaki przednie i tylne jednostek obudowy, niezaleznie jeden od drugiego. Istnieje wiec mozliwosc albo zapinania lub rabowania wszystkich stojaków jednostki obudowy jednoczesnie, albo tez zapinania lub rabowania stojaków przednich i stojaków tylnych jednostki obudowy, niezaleznie jeden oddrugiego. .Sterowanie wedlug wynalazku dziala na zasadzie wlasnych przyrzadów sterujacych, celowo w postaci znanego sterowania sasiedniego.Uruchamianie przyrzadów sterujacych moze byc przeprowadzane recznie, lub poprzez sterowanie zdalne.Przyrzady sterujace sa wykonane jako rozdzielacze, które mozna nastawiac w rózne polozenia, w których przeprowadza sie rózne funkcje i procesy robocze. Korzystne jest przy tym takze i to, ze przyrzady sterujace daja sie stosowac bez zmian konstrukcyjnych w róznych hydraulicznych systemach sterujacych, bez wzgledu na to, czy jest to sterowanie reczne czy automatyczne.W urzadzeniu sterujacym wedlug wynalazku znajduja przewaznie zastosowanie rozdzielacze, wyposazone w suwak obrotowy, obracajacy sie swa powierzchnia czolowa na powierzchni sterujacej korpusu plaskiego, posiadajacego na kole podzialowym kilka hydraulicznych otworów polaczeniowych z co najmniej jednym otworem sterujacym w przyslonie, umieszczonej na suwaku obrotowym, wyposazonym w zawór odcinajacy, blokujacy przeplyw cieczy przez otwór sterujacy i otwierany przez czlon uruchamiajacy. W otworze lub * w otworach sterujacych suwaka obrotowego jest przy tym celowo umieszczona tuleja scinajaca, dociskana do powierzchni sterujacej korpusu plaskiego przez cisnienie cieczy i wyposazona celowo w uszczelke czolowa, uszczelniajaca powierzchnie sterujaca. Zadaniem tej uszczelki czolowej lub tulei scinajacej jest uszczelnienie polaczenia pomiedzy otworem sterujacym suwaka obrotowego a podporzadkowanym mu otworem polaczeniowym korpusu plaskiego, w kazdorazowym polozeniu suwaka, przy czym sila docisku i sila73 754 3 uszczelniajaca jest zalezna od cisnienia cieczy. Przy uruchomieniu suwaka obrotowego doplyw cieczy do otworu lub do otworów sterujacych jest tak zablokowany, ze nie wystepuja zwarcia otworów lub przecieki miedzy nimi.Z uwagi na to, ze tuleje scinajace sa odciazone od cisnienia cieczy przy przelaczaniu suwaka obrotowego i sa dociskane tylko stosunkowo mala sila sprezyny do powierzchni sterujacej, przeto nie powstaje przy tym zadne istotne tarcie, a tym samym zuzycie powierzchni uszczelniajacych.Korzystne jest takze, jezeli suwak obrotowy jest tak dalece odciazony od cisnienia cieczy, ze mozna nastawic przy jego uruchomieniu wystepuja male sily tarcia, a sily uruchomienia sa stosunkowo male.W zwiazku z tym, korzystnym jest jezeli swuak obrotowy ma jeden centralny czop obrotowy, który otacza szczelnie otwór korpusu plaskiego. Otwór ten jest polaczony celowo z przewodem glównym ukladu hydraulicznego tak, ze cisnienie cieczy oddzialywuje równiez na stosunkowo mala powierzchnie czolowa tloka czopa obrotowego. Otwór polaczeniowy do przewodu zwrotnego pompy umieszcza sie równiez w korzystny sposób poza wspomnianym kolem podzialowym otworów sterujacych tak, ze otwór ten wchodzi w przestrzen pomiedzy powierzchnia czolowa suwaka obrotowego a powierzchnia sterujaca korpusu plaskiego.Wedlug, dalszej cechy znamiennej wynalazku przewidziany jest do nadawania ruchu obrotowego suwakowi i do uruchamiania zaworu odcinajacego wspólny element uruchamiajacy w postaci dzwigni, zwlaszcza dzwigni mimosrodowej lub tym podobnej. Korzystne jest tu w szczególnosci takie rozwiazanie, w którym suwak obrotowy posiada osiowe przedluzenie, wystajace z jego obudowy, na którym jest umieszczony element uruchamiajacy. Korzystne jest równiez oparcie suwaka obrotowego od jego strony odwróconej od powierzchni sterujacej na lozysku oporowym, szczególnie lozysku tocznym, którego srednicajest co najmniej równa srednicy kola podzialowego otworu lub otworów sterujacych.Zawór odcinajacy podporzadkowany suwakowi obrotowemu osadzony celowo w osiowym otworze wewnetrznym suwaka obrotowego ma postac zaworu zwrotnego, uruchamianego popychaczem.Suwak obrotowy o wspmnianej konstrukcji posiada sam przy wiekszej liczbie przewodów polaczeniowych zwarta budowe i maly gabaryt; odznacza sie duzym bezpieczenstwem ruchu i wielostronnym zastosowaniem w hydraulicznych ukladach sterujacych, o róznej konstrukcji. Korpus plaski suwaka obrotowego ma celowo postac tarczy plaskiej, wykonanej jako plyta polaczeniowa i montazowa i polaczonej z plyta rozdzielcza lub tym podobna, za pomoca której mog byc polaczone w blok cylindrowy rózne zawory robocze i sterujace.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w kilku przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad sterowania kozlem do urzadzen dzwigniowych ze sterowaniem sasiednim i uklad zasilania dozowanego cylindra zwrotnego wedlug wynalazku, fig. 2- uklad urzadzenia sterujacego ze sterowaniem sasiednim i programowym sluzacym do sterowania rama, fig. 3 — przyrzad sterujacy w potaci suwaka obrotowego, w przekroju, fig. 4 do 6 - przyrzad sterujacy przedstawiony na fig. 3, który jest polaczony w jeden blok sterujacy za pomoca plyty rozdzielczej z dalszymi zaworami sterujacymi i roboczymi hydraulicznego urzadzenia sterujacego.Przyrzad sterujacy wedlug wynalazku ma postac suwaka obrotowego S, posiadajacego korpus plaski 10, wykonany jako tarcza plaska, tworzaca jednoczesnie plyte polaczeniowa i montazowa. Tarcza plaska posiada otwory polaczeniowe Zt do Z12, umieszczone na jej wspólnym kole podzialowym. W przedstawionym przykladzie wykonania na kole podzialowym jest umieszczonych lacznie dwanascie otworów polaczeniowych, które wchodza w plaska powierzchnie 11 lustra sterujacego korpusu plaskiego 10. Korpus plaski 10 posiada na obwodzie powierzchni 11 lustra sterujacego wytloczenie 12 tak, ze pomiedzy powierzchnia 11 lustra sterujacego a wytloczeniem 12 tworzy sie osadzenie pierscieniowe 13.Suwak obrotowy S ma obudowe 14 w postaci garnkowego dzwonu, polaczona z korpusem plaskim 10 za pomoca srub. W obudowie suwaka obrotowego S jest osadzony element 15, wykonany w postaci tarczy kolowej, osadzonej na wcisk w tej obudowie i uszczelnionej wzgledem cylindrycznej scianki wewnetrznej obudowy za pomoca pierscienia uszczelniajacego 16.Element 15 suwaka obrotowego S posiada w srodku od strony zwróconej do powierzchni 11 sterujacej czop obrotowy 17, osadzony w otworze srodkowym 18 korpusu plaskiego 10 i uszczelniony w stosunku do scianki otworu 18 za pomoca pierscienia uszczelniajacego 19.Czop obrotowy 17 sluzy do osiowania elementu 15 suwaka obrotowego S, a takze jednoczesnie jako organ polaczeniowy do przewodu glównego P, który jest podlaczony do centralnego otworu polaczeniowego 18, Przewód zwrotny R,pompy jest podlaczony do otworu polaczeniowego 20 korpusu plaskiego 10 i jest umieszczony równiez poza wspomnianym kolem podzialowym otworów polaczeniowych i mimosrodowo na korpusie plaskim 10 tak, ze wchodzi on w szczeline pierscieniowa 21 pomiedzy powierzchnie 11 sterujaca a powierzchnie czolowa organu 15 suwaka obrotowego S.Element 15 suwaka obrotowego S posiada na swej stronie polozonej naprzeciwko powierzchni 11 sterujacej centralne, osiowe przedluzenie cylindryczne 22, wystajace na zewnatrz poprzez otwór centralny w dnie obudowy4 73 754 14 i uszczelnione w otworze za pomoca pierscieni uszczelniajacych 23 i 24, Osiowe przedluzenie 22 posiada osiowy otwór wewnetrzny 26, w którym jest osadzony zawór zwrotny 26, uruchamiany popychaczem. Element zamykajacy zaworu zwrotnego 26 stanowi kulka zaworowa 27, dociskana sprezyna 28 w polozeniu zamknietym do pierscieniowego gniazda 27 zaworu, osadzonego w osiowym otworze wewnetrznym i opierajacego ae . o odsadzenie. Z drugiej strony o pierscieniowe gniazdo 29 opiera sie tuleja 30. Gniazdo^29 i tuleja 30 sa przytrzymywane w swym polozeniu za pomoca czlonu zamykajacego 31 zamocowanego^w otworze wewnetrznym osiowego przedluzenia 22 za pomoca srub. W centralnym otworze wewnetrznym czlonu zamykajacego 31 jest prowadzone szczelnie tloczysko 32, posiadajace na koncu przednim palec 33, a na koncu tylnym popychane za pomoca dzwigni mimosrodowej 34, wychylanej wokól osi 35 na osiowym przedluzeniu 22. Jest oczywiste, ze przy wychyleniu dzwigni mimosrodowej 34 popychacz 32 jest wsuwany do wewnatrz tak, ze jego palec 33 odpycha kulke zaworowa 27 od gniazda 29 zaworowego mimo sily zwrotnej sprezyny 28.Obudowa 14 suwaka obrotowego S posiada na dnie wytoczenie pierscieniowe 36, którego srednica jest nieco wieksza niz srednica kola podzialowego otworów polaczeniowych Zx do Z12. W wytoczeniu 36 jest osadzone lozysko toczne 37, o które opiera sie tylna czesc elementu 15 suwaka obrotowego S. Element 15 suwaka obrotowego S posiada otwór mimosrodowy 38, w którym jest osadzony zatrzask kulkowy 40, uruchamiany za.pomoca sprezyny 39. W dnie obudowy 14 sa przewidziane wglebienia ustalajace 41, w które moze wchodzic w róznych polozeniach pod wplywem dzialania sprezyny 39 zatrzask kulkowy 40. Element 15 suwaka obrotowego S posiada równiez co najmniej jeden osiowy otwór sterujacy 42, który wchodzi od strony czolowej elementu 15 zwróconej do lustra sterujacego 11 i jest polaczony z otworem osiowym 25 zaworu zwrotnego 26. Otwór promieniowy 43 wchodzi w przestrzen pomiedzy dwoma kolnierzami czlonu tulejkowego 30 w otwór osiowy. Czlon tulejkowy 30 posiada wyciecia 44, stanowiace polaczenie pomiedzy otworami 42,43 a otworem 18 przewodu glównego P.Otwory 42 znajduja sie na kole podzialowym którego srednica odpowiada srednicy kola podzialowego otworów Zx do Z12. W otworach 42 sa prowadzone przesuwnie tuleje scinajace 45 jak tloki i sa dociskane do powierzchni 11 lustra sterujacego za pomoca sprezyn 46. Tuleje scinajace 45 posiadaja na swych zewnetrznych powierzchniach czolowych podane uszczelnienia pierscieniowe 47, które dociskaja do powierzchni 11 lustra sterujacego na obwodzie zbiegajacym sie ze soba otworów Zx do Z12 i dzieki temu uszczelniaja polaczenie pomiedzy zbiegajacymi sie ze soba otworami, naprzeciwko szczeliny pierscieniowej 21, polaczonej zbiegiem zwrotnym pompy.Otwory polaczeniowe Zx do Zx 2 sa polaczone z róznymi zaworami sterujacymi i roboczymi oraz z innymi ukladami hydraulicznego urzadzenia sterujacego. Jest oczywiste, ze przy zamknieciu zaworu zwrotnego 26 polaczenie pomiedzy centralnym otworem polaczeniowym 18 a otworem polaczeniowym Z1# jest odblokowane. Jezeli wychyli sie dzwignia mimosrodowa 34, to wówczas popychacz 32 docisnie kulke zaworowa 27 w polozenie otwarte tak, ze tworzy sie wtedy polaczenie przewodu P pompy przez otwory 18, 44, 43, 42 i Zj. Cisnienie cieczy dzialajace na tylna powierzchnie pierscieniowa tlokowa tulei scinajacej 45 dociska te-tuleje z jej uszczelnieniem czolowym do powierzchni 11 lustra sterujacego tak, ze zbiegajace sie ze soba otwory 42 i Zx sa uszczelnione pewnie naprzeciwko szczeliny pierscieniowej 21.Przy powrotnym wychyleniu dzwigni mimosrodowej kulka zaworowa 27 zdaza ponownie w polozenie zamkniecia tak, ze polaczenie pomiedzy otworami 18 iZx jest przerwane. Jest teraz mozliwe obrócenie elementu 15 suwaka obrotowego S wokól swej osi, co odbywa sie za pomoca dzwigni mimosrodowej 34, znajdujacej sie w polozeniu zamknietym. Przez obrót elementu 15 suwaka obrotowego S mozliwe jest polaczenie jego otworów sterujacych 42 z róznymi otworami polaczeniowymi Zx do Z12 w okreslonych uprzednio kombinacjach. Przy przelaczeniu elementu 15 suwaka obrotowego S tuleje scinajace 45 sa odciazone od cisnienia cieczy tak, ze na uszczelkach czolowych 47 nie moga wystapic zadne wieksze sily docisku i tarcia.W róznych polozeniach po przelaczeniu uwalnia sie element 15 suwaka obrotowego S poprzez zatrzask kulkowy 40.Suwak obrotowy S jest polaczony z plyta rozdzielcza 51 za pomoca srub 54, przy czym plyta ta jest wyposazona w otwory 56, które tworza polaczenie pomiedzy otworami Zx do Z12 18 i 20 suwaka obrotowego S i przewodami polaczeniowymi lub otworami polaczeniowymi urzadzenia odbiorczego lub zaworów sterujacych.Z plyta rozdzielcza sa równiez polaczone zawory robocze sterowane za pomoca suwaka obrotowego S, a takze zawory sterujace 53 hydraulicznych ukladów sterujacych obudowy, sterowane silownikiem wraz z przewodami P i R pompy. Cala jednostka konstrukcyjna tworzy blok sterujacy, umieszczony na jednostce obudowy. Kazdemu kozlowi obudowy wyrobiska jest tu podporzadkowany przyrzad sterujacy, na przyklad suwak obrotowy S, przy czym w przypadl-u sterowania sasiedniego przyrzadu sterujacego podporzadkowane poszczególnym kozlom obudowy sa umieszczone kazdorazowo na sasiednich kozlach obudowy.Stojaki 60 i 60A sa hydraulicznymi stojakami górniczymi, polaczonymi na spagu za pomoca konstrukcji73 754 S poziomej i na stropie za pomoca konstrukcji stropnicowej w przesuwny koziol stojakowy. Cylinder zwrotny, polaczony swym tloczyskiem 61 do przenosnika wyrobiska, jest oznaczony liczba 62. Przyrzad sterujacy i wybierakowy S, jest podporzadkowany kozlowi obudowy. Posiada on siedem pozycji polaczeniowych I do VII.Wzdluz wyrobiska jest przeprowadzony przewód P pompy i jej przewód zwrotny R. Przyrzady sterujace S poszczególnych kozlów obudowy sa polaczone do tych przewodów przewodami P* i R\ a przewody P' i R' sa polaczone z otworami polaczeniowymi 18 i 20 suwaka obrotowego S.Czterem stojakom kazdej obudowy jest podporzadkowany jeden sterowany silownikiem zawórrabowniczy 63, którego cylinder 64 jest polaczony przewodem sterujacym 65 z jednym z otworów polaczeniowych Zx do Zx 2 przyrzadu sterujacego. Zawór rabowniczy 63 jest polaczony z kolei przewodami 66 i 67 do przewodu glównego P lub przewodu zwrotnego R, a takze przewodem 68 z komorami 60 cylindra stojaków polozonymi od strony tloczyska. Jest oczywiste, ze zawór 63 moze byc tak wlaczany, ze komory 60* stojaków lacza sie z przewodem cisnieniowym P, wskutek czego stojaki wsuwa sie w sposób wymuszony. Rozumie sie, ze przestrzenie 60" stojaków musza byc polaczone z przewodem zwrotnym R.Obu przednim stojakom kozla obudowy jest podporzadkowany jeden, sterowany silownikiem zawór 69, polaczony przewodami 70 i 71 z przewodami PiR i przewodem 72 z komorami cisnieniowymi 60" obu stojaków przednich. Cylinder 73 zaworu 69 jest polaczony za pomoca przewodu 74 z jednym z otworów polaczeniowych Zt do Zx 2 przyrzadu sterujacego S.Oba tylne stojaki posiadaja odpowiednio wspólny zawór 75, polaczony przewodami 76 i 77 z przewodami P i R i przewodem 78 z komorami cisnieniowymi 60" tych stojaków. Cylinder 79 tego zaworu jest z kolei polaczony za pomoca przewodu sterujacego 80 z jednym z otworów polaczeniowych Zx do Zl2 przyrzadu sterujacego. W przewodach odgalezionych 81 i 82 przewodów 72 i 78 znajduja sie odblokowywane hydrauliczne zawory robocze 83 i 83A' polaczone przewodami 84 i 84A z przewodem zwrotnym R i przewodem sterujacym 85 z dalszym otworem polaczeniowym Zx do Zx 2 przyrzadu sterujacego.Liczba 86 jest oznaczony zawór roboczy, umieszczony w przewodzie 87, który laczy przewód zwrotny R z przewodem 88, polaczonym z komora 62" cylindra zwrotnego. Zawór roboczy 86 jest oprócz tego polaczony za pomoca przewodu sterujacego 89 z dalszym otworem polaczeniowym Zx do Z12 przyrzadu sterujacego.W przewodzie 88 jest umieszczony, sterowany silownikiem zawór 95, polaczony przewodem 96 z przestrzenia tloczyska mJ cylindra zwrotnego 62 i przewodami 97 i 98 z przewodami P i R. Cylinder 99 silownika jest polaczony z kolei za pomoca przewodu 100 z przewodem sterujacym 89.Liczba 101 jest oznaczone urzadzenie dozujace, z którym jest polaczona komora 62" cylindra zwrotnego, przy czym urzadzenie to jest równiez polaczone z przewodami P i Ra takze z przewodem sterujacym 101' polaczonym z przewodem glównym sterujacym ST, przeprowadzonym wzdluz wyrobiska. Za pomoca urzadzenia dozujacego mozliwe jest dokladne dozowanie doplywu srodka cisnieniowego do cylindra zwrotnego tak, ze cylinder zwrotny przesuwa przenosnik wyrobiska a okreslony uprzednio wymiar odpowiadajacy glebokosci wciecia dzwigni, prowadzonej na przenosniku wyrobiska.Korpus plaski 10 posiada na swym obwodzie na przyklad szesc otworów 16 umieszczonych w jednakowych od siebie odleglosciach katowych. Oprócz tego przewidziany jest dodatkowo jeszcze pierscien dalszych otworów 16' których odleglosc promieniowa od osi przyrzadu sterujacego odpowiada odleglosci otworu sterujacego 42 czesci wlaczajacej 2.Otwory 16' sa umieszczone przestawnie wzgledem otworów 16 w ten sposób ze otwór sterujacy 42 moze pokrywac sie za pomoca czesci wlaczajacej 2 naprzemian z otworem funkcjonalnym 16 plyty zasadniczej, a ponadto z jednym z otworów 16' tej plyty. W kazdym z tych polozen obrotowych czesci wlaczajacej 2 które sa zaznaczone na podzialce, umieszczonej z zewnatrz i które moga byc zaznaczone przez wyczuwalne wskazniki, pokrywa sie kazdorazowo tylko jeden z obu otworów sterujacych 42 czesci wlaczajacej 2 z otworem funkcjonalnym 16 i 16' plyty zasadniczej. Drugi, nie uzywany w odpowiednim polozeniu po przelaczeniu otworów sterujacy 42, jest uszczelniony naprzeciwko powierzchni plaskiej 11 plyty zasadniczej tak, ze nie moze wplyliac zaden srodek cisnieniowy.Sposób pracy urzadzenia sterujacego jest opisany ponizej. Polozenie III po przelaczeniu suwaka obrotowego S: W polozeniu zerowym wszystkie przewody sterujace 65, 74, 80, 85, 89 i 94 sa polaczone z przewodem zwrotnym R cztery stojaki kozla obudowy sa osadzone. Zawór 86 jest zamkniety tak, ze komora 62" cylindra zwrotnego jest zablokowana wzgledem przewodu zwrotnego R a cylinder zwrotny podpiera sztywno przenosnik wyrobiska, sluzacy jako prowadzenie dzwigni. Zawory robocze 83 i 83A eliminuja przeciazenie stojaków, podczas gdy stojaki lacza przy okreslonym cisnieniu nominalnym komory cisnieniowe 60" poprzez przewody 72, 78 i otwierajace sie zawory z przewodem zwrotnym R:6 73 754 W polozeniu IV po przelaczeniu przewód sterujacy 94jest polaczony z przewodem cisnieniowym P.Tlok 93 zaworu sterujacego 90 jest zasilany przez cisnienie za pomoca przewodu 94, wskutek czego zawór ten jest tak wlaczony, ze przewód 88 laczy sie za pomoca przewodu 92 z przewodem cisnieniowym P, a komora 62" cylindra zwrotnego jest zasilana srodkiem cisnieniowym. Wysuwajace sie tloczysko 61 dociska wówczas przenosnik wyrobiska do obudowy, przy czym wymiar cofniecia jest ustalany dokladnie za pomoca urzadzenia dozujacego 101, W polozeniu po przelaczeniu przewody sterujace 65 i 85 sa polaczone z przewodem cisnieniowym P.Zawory robocze 83 i 83A sa zasilane poprzez przewód sterujacy 85 cisnieniem sterujacym tak, ze zawory robocze lacza przewody 72 i 78, prowadzace do komór cisnieniowych 60" za pomoca przewodów 84 i 84A z przewodem zwrotnym R. Jednoczesnie zawór 63 jest tak sterowany za pomoca przewodu sterujacego 65, ze komory stojakowe 60' i zawór 63 lacza sie za pomoca przewodu 68 z przewodem cisnieniowym P.W polozeniu V, po przelaczeniu przewody sterujace 85 i 89 lacza sie z przewodem cisnieniowym P.Dzieki temu zawory robocze 83 i 83A tak przelaczaja sie za pomoca przewodu sterujacego 85, ze komory cisnieniowe 60" lacza sie za pomoca przewodów 72 i 78 z przewodem zwrotnym R. Jednoczesnie przewód 96, prowdzacy do komory 62' cylindra zwrotnego laczy sie z przewodem cisnieniowym P. W tym polozeniu po przelaczeniu odbywa sie wiec rabowanie kozla i jednoczesnie cofanie przez zasilanie cisnieniem jego cylindra zwrotnego. To polozenie po przelaczeniu odpowiada tym samym polozeniom przyspieszonego biegu.W polozeniu VI przewód sterujacy 74 jest polaczony z przewodem cisnieniowym P. Zawór sterujacy 69 tak wlacza sie za pomoca przewodu sterujacego 74, ze przewód 72, prowadzacy do komór cisnieniowych 60" obu stojaków przednich 60 laczy sie z przewodem cisnieniowym P, a tym samym oba stojaki przednie 60 osadza sie, niezaaleznie od obu stojaków tylnych 60A.W polozeniu VII przewody sterujace 74 i 80 sa polaczone z przewodem cisnieniowym P. Komory cisnieniowe 60' przednich i tylnych stojaków 60 i60A laczy sie tu poprzez zawory sterujace 69 i 75 z przewodem cisnieniowym P tak, ze w tym przypadku wszystkie stojaki kozla obudowy osadza sie jednoczesnie.Przelaczanie suwaka obrotowego S odbywa sie recznie za pomoca dzwigni mimosrodowej 34. Jest oczywiste, ze istnieje tu jednak takze mozliwosc przeprowadzania w inny sposób, na przyklad za pomoca przewodów zdalnie sterowanych.Urzadzenie sterujace wedlug wynalazku przy zastosowaniu ukladu ram, którego obie ramy A i B sa tak polaczone w znany sposób za pomoca podwójnie dzialajacego cylindra kroczacego 162, ze obie ramy moga byc cofane w kolejno po sobie nastepujacych czynnosciach i przy wzajemnym podparciu. Obie ramy posiadaja kazdorazowo dwa stojaki hydrauliczne 160 i,160A z których stojaki 160 sa stojakami przednimi, a stojaki 160A sa stojakami tylnymi.Zawory sterujace i zawory robocze sa oznaczone liczbami 163 do 179. Zawory robocze 164,166,171 i 173 odpowiadaja przy tym zaworom roboczym 83 i 83A, przedstawionym na fig. 1, zawory sterujace 165,167,170 i 172 zaworom stelujacym 69 i 75, przedstawionym na fig. 1 a zawór sterujacy 163 zaworowi sterujacemu 63, przedstawionemu równiez na fig. 1.Zawory sterujace 163, 165, 167, 170 i 177 sa zaworami wyposazonymi w tloki podwójne, a zawory sterujace 176 do 179 posiadaja tylko jeden prosty tlok.Przewody sterujace sa oznaczone liczba 180 do 188. Suwak obrotowy S, (fig. 3) ma jedenascie polozen I do XI. Liczba 190 do 195 sa oznaczone tak zwane „zawory zmienne", to znaczy zawory zwrotne pracujace w obu kierunkach cisnienia, podczas gdy zawory 192 i 196 sa zaworami zwrotnymi pracujacymi tylko w jednym kierunku. Oprócz tego w obwodzie sterujacym sa umieszczone czlony czasowe 198 i,199.Sposób pracy tego urzadzenia sterujacego jest nastepujacy. W VI polozeniu zerowym wszystkie przewody sterujace 180 i 188 sa polaczone z przewodem zwrotnym R poprzez suwak obrotowy S. Stojaki obu ram A i B sa tu osadzone. Zawory 164, 166, 172 i 173, odblokowywane tu hydraulicznie, pracuja jako zawory nadcisnieniowe, które przy nadcisnieniu w komorach cisnieniowych 160 uwalniaja odplyw srodka cisnieniowego przewodami 200 do przewodu zwrotnego, przy czym zawory te sa z tym przewodem polaczone. Obie komory v cisnieniowe 162#i 162" cylindra kroczacego sa odciazone od cisnienia.W polozeniu V po przelaczeniu suwaka obrotowego S przewody sterujace 180 i,188 sa polaczone z przewodem cisnieniowym P. Zawory robocze 171 i 173 sluzace teraz jako zawory rabownicze tak przestawia sie za pomoca przewodu 180, ze lacza one komory cisnieniowe 160* lewej ramy A za pomoca przewodu 200 z przewodem zwrotnym R, a stojaki sa wskutek tego odciazone. Jednoczesnie cylinder 163' zaworu sterujacego 163 jest zasilany przez cisnienie, które ustawia zawór 163 w takie polozenie, w którym komory cisnieniowe 160" stojaków lewej ramy lacza sie za pomoca przewodu 201 z przewodem cisnieniowym P tak, ze stojaki te sa wsuwane pod cisnieniem. Stojaki 160 i 160A prawej ramy B sa przy tym osadzone, poniewaz ich komory cisnieniowe 160' nie maja polaczenia do biegu zwrotnego.W polozeniu IV przewody sterujace 180 i 183 sa polaczone za pomoca suwaka obrotowego S z przewodem73754 7 cisnieniowym P. Komory cisnieniowe 160' stojaków lewej ramy juz sa w opisany sposób odciazone za pomoca zaworów 171 i 173. Jednoczesnie jest zasilany przewodem sterujacym 183 jeden z tloków 169* zaworu sterujacego 169, wskutek czego zawór ten jest tak wlaczony, ze komora 162' cylindra kroczacego jest zasilana przewodem 202 przez cisnienie, a tym samym jest cofana odciazona rama A. Rabowanie ramy A i jej posuw odbywa sie wiec tu jednoczesnie.W polozeniu III przewód sterujacy 183 jest tu tylko polaczony z przewodem cisnieniem P tak, ze komora cisnieniowa 162* cylindra kroczacego laczy sie za pomoca tloka 169' zaworu sterujacego 169 z przewodem cisnieniowym P i dzieki temu cofa sie rama A. To polozenie po przelaczeniu stwarza tym samym mozliwosc rabowania najpierw ramy A przy obejsciu biegu przyspieszonego (polozenie 7 po przelaczeniu) a nastepnie jej cofniecie lub przy obejsciu polozenia IV i V cofnieciem ramy pod obciazeniem.W polozeniu I przewód 182 laczy sie tu z przewodem cisnieniowym P. Dzieki temu zawory robocze 166 i 171 sa tu tak wlaczone, ze podlaczaja one komory cisnieniowe 162" stojaków przednich 160 obu ram A i B do przewodu zwrotnego R, podczas gdy zawory robocze 164 i 173 stojaków tylnych pozostaja nie naruszone, poniewaz polaczenie jest tu zablokowane przez zawory zwrotne 190 i 193. Tlok 163" zaworu sterujacego 163 jest tu zasilany przewodem odgaleznym 203, wskutek czego komory cisnieniowe 160" obu stojaków przednich 160 lacza sie z przewodem cisnieniowym P. Stojaki przednie sa w tym przypadku aktywne, to znaczy sa wsuwane na drodze hydraulicznej, aby na przyklad oba stojaki przednie móc wyregulowac lub podciagnac stropnice, dzwignia przez stojaki przednie.Polozenie VII odpowiada polozeniu V, przy czym przewody sterujace 187 i 188 sa tu jednak polaczone z przewodem cisnieniowym P, a zawory robocze 164 i 166 sa otwarte, w celu odciagniecia komór cisnieniowych 160' natomiast komory cisnieniowe 160" stojaków ramy B sa tu jednoczesnie polaczone za pomoca zaworu 163 z przewodem cisnieniowym P, w celu aktywnego wsuniecia stojaków.Polozenie VIIIodpowiada polozeniu IV, przy czym przewody sterujace 184 i 187 sa tu jednak polaczone z przewodem cisnieniowym P.Polozenie IX odpowiada polozeniu III.W polozeniu X przewód sterujacy 185 jest polaczony z przewodem cisnieniowym P. Czlon czasowy 199 jest tu zasilany cisnieniem za pomoca przewodu 185. Jednoczesnie zawory robocze 164 i 166 sa tu zasilane przez cisnienie za pomoca przewodu odgaleznego 185' i zaworu sterujacego 178 tak, ze komory cisnieniowe 160' stojaków ramy prawej B lacza sie z przewodem zwrotnym R i tym samym odciazaja stojaki. Jednoczesnie tlok 163" zaworu sterujacego 163 jest zasilany przewodami 185' i 185" tak, ze komory cisnieniowe 160" stojaków lacza sie z przewodem cisnieniowym P, a stojaki sa aktywnie wsuwane.Po okreslonym uprzednio czasie czlon czasowy 199 przelacza zawór 178 z polozenia rabujacego w,polozenie cofajace.Przewód sterujacy 20 laczy sie przy tym z przewodem sterujacym 185 i 185' wskutek czego jeden z tloków 168' zaworu sterujacego 168 jest zasilany przez cisnienie sterujace i zawór ten jest tak wlaczony, ze komora cisnieniowa 162" cylindra kroczacego 162 laczy sie za pomoca przewodu z przewodem cisnieniowym P.Dzieki temu rama B cofa sie.W przewodzie 205 jest osadzona kryza miernicza 206, która steruje zaworem 179 pracujacym w zaleznosci od przeplywu srodka cisnieniowego. Z chwila kiedy cylinder kroczacy zakonczy swój suw kroczacy a przeplyw srodka cisnieniowego powróci znowu w przewodzie 205 do zera, zawór 179 jest tak wlaczony ze laczy on przewód 185' poprzez zawór 179 z przewodem sterujacym 208, przy czym zsilane sa wówczas tloki 165' i 167* zaworów 165 i 167 tak, ze zawory te lacza przewód 200 z przewodem cisnieniowym P i wskutek tego osadzaja ponownie stojaki ramy B. Zawór 175 jest przy tym tak wlaczony ,ze przeplyw srodka cisnieniowego z przewodu 208 do przewodu 207 jest wolny. W przewodzie 207 jest umieszczony czlon czasowy 199. Zawory robocze 171 i 173 sa wówczas zasilane za pomoca przewodu 207 i zaworu wlaczajacego 177 tak, ze komory cisnieniowe stojaków ramy B sa odciazone, a stojaki sa wsuwane aktywnie za pomoca zaworu sterujacego 163. Po uplywie z góry okreslonym czasie, nastawionym na czlonie czasowym 198 zawór 177 jest zamykany przez ten czlon, wskutek czego komora cisnieniowa 162* cylindra kroczacego jest zasilana za pomoca tloka 189" zaworu sterujacego 169, a rama A jest cofana. Kryza miernicza 206 przelacza zaleznie od przeplywu srodka cisnieniowego po cofnieciu ramy A stojaki na „osadzenie" tak, ze stojaki ramy Asa znowu osadzane. Na tym konczy sie cykl cofania, sterowany automatycznie w zaleznosci od czasu i cisnienia lub od ilosci srodka cisnieniowego.Czlony czasowe 198 i 199 maja postac zaworów opózniajacych, sterowanych na przyklad przez akumulator cisnieniowy. Akumulator cisnieniowy jest zasilany przez cisnienie sterujace za pomoca dlawika poprzez polaczony z nim przewód sterujacy .wskutek czego jego pecherz cisnieniowy gazu jest wolniej lub szybciej sciskany, stosownie od ustawienia dlawika.Przy okreslonym sprezeniu tego pecherza przelacza on zawór oprózniajacy.8 73 754 PL PL