Pierwszenstwo: 14.IX.1967 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 15.111.1974 68891 KI. 21a\36/00 MKP H03k 5/156 UELIOlcKA Uffiu PV- '•**«*»? Twórca wynalazku: Walter Flohrer Wlasciciel patentu: Siemens Aktiengesellschaft, Monachium (Niemiecka Republika Federalna - Berlin Zachodni) Uklad polaczen do wytwarzania ciagów impulsów o róznej czestotliwosci i Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen do wytwarzania ciagów impulsów przy kazdorazowo róznej czestotliwosci impulsów.W urzadzeniach telekomunikacyjnych oraz in¬ nych urzadzeniach do przekazywania informacji wystepuje czesto potrzeba zastosowania ciagów impulsów o kazdorazowej róznej czestotliwosci impulsów. Znane jest rozwiazanie, w którym przy pomocy krzywki napedzanej silnikiem przez prze¬ kladnie zebata, uruchamia sie zestyki, które na okreslony czas zamykaja lub otwieraja obwody sygnalizacyjne, do których naleza. Dla wytworze¬ nia ciagów impulsów o kazdorazowo róznej cze¬ stotliwosci impulsów w znanym nadajniku impul¬ sów konieczne jest, aby kazdorazowa krzywka miala rózna liczbe obrotów lub miala rózna liczbe styczników uruchamiajacych zestyki. Oznacza to, iz potrzeba stosunkowo duzych nakladów technicz¬ nych zapewniajacych odpowiedni naped dla wy¬ tworzenia szeregu ciagów impulsów o kazdorazo¬ wo róznej czestotliwosci impulsów.Stosowanie urzadzen mechanicznych, np. prze¬ kladni zebatych i krzywek, jest zródlem takich wad, jak wytwarzanie szumu oraz zuzycie mecha¬ nicznych nadajników impulsów. W celu wyelimi¬ nowania tych wad mozna wytwarzac ciagi impul¬ sów o kazdorazowo róznej czestotliwosci przy za¬ stosowaniu elementów elektromagnetycznych. W znanym nadajniku impulsów lancuchy przekazni¬ ków sterowane sa generatorem impulsów. Dane 10 20 25 30 lancuchy przekazników wykorzystane sa jako stop¬ nie przemiany czestotliwosci, które kazdorazowo obnizaja czestotliwosc impulsów podstawowego ciagu impulsów wytwarzanego przez generator impulsów odpowiednio do wlasciwego im stosun¬ ku obnizania czestotliwosci, przy czym jeden lan¬ cuch przekazników daje impuls wyjsciowy jako co drugi impuls wytworzony przez generator impul¬ sów; drugi lancuch przekazników daje impuls wyjsciowy na co czwarty impuls wytworzony przez generator impulsów i tak dalej. Te wymienione lancuchy przekazników steruja jednym lub kilko¬ ma przekaznikami wyjsciowymi.Zestyki nalezace do tych przekazników wyjscio¬ wych sa polaczone szeregowo pomiedzy zaciskiem o okreslonym potencjale i pewna liczba zacisków wyjsciowych. Kazdy z tych zacisków wyjsciowych posiada potencjal wystepujacy na poprzednio wy¬ mienionym zacisku lub taki, który istnieje, gdy równoczesnie pobudzony jest okreslony przekaznik wyjsciowy. Tylko w tym przypadku zestyki nale¬ zace do tych przekazników wytworza polaczenie pomiedzy wymienionym zaciskiem prowadzacym potencjal i zaciskiem wyjsciowym ukladu. Prze¬ kazniki wyjsciowe z nalezacymi do nich zestykami wykorzystane sa tutaj jako uklad koincydencyjny.W innych znanych ukladach wytwarzajacych ciagi impulsów metoda koincydencyjna otrzymy¬ wane na wyjsciu ciagi impulsów posiadaja w za¬ sadzie nierównomiernie rozlozone pasmo czestotli- 68 8913 68 891 4 wosci ciagów impulsów. Kolejne ciagi impulsów o czestotliwosciach lezacych w zakresie wysokiej czestotliwosci znacznie róznia sie od siebie, nato¬ miast ciagi impulsów o czestotliwosci lezacej w zakresie niskich czestotliwosci róznia sie od siebie nieznacznie. Oznacza to, ze w zakresie wysokich czestotliwosci impulsów, uklad generuje nieliczne ciagi impulsów, podczas gdy w zakresie niskich czestotliwosci widmo ciagów impulsów o kazdora¬ zowo róznej czestotliwosci impulsów jest zwarte.W praktyce czesto zachodzi potrzeba zapewnienia takiego ukladu, który by wytwarzal szerokie widmo ciagów impulsów o czestotliwosciach impulsów róz¬ niacych sie od siebie o stala wartosc.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad zna¬ nych ukladów wytwarzajacych ciagi impulsów.Cel ten zostal osiegniety za pomoca ukladu we¬ dlug wynalazku, w którym do wejsc ukladów ko¬ incydencyjnych sa dolaczone wyjscia tylko takich stopni dzielników czestotliwosci, które oddaja ciagi impulsów posrednich o czestotliwosciach zawsze wiekszych od czestotliwosci zadanego ciagu impul¬ sów posrednich o najwiekszej czestotliwosci, nato¬ miast do wyjsc ukladów koincydencyjnych jest do¬ laczony dalszy stopien podzialu czestotliwosci o ta¬ kim stopniu podzialu czestotliwosci, ze przy wystapieniu ciagu impulsów o najwyzszej czesto¬ tliwosci sposród ciagu impulsów przekazywanych z ukladów koincydencyjnych na wejscie stopnia podzialu czestotliwosci, otrzymywany ciag impul¬ sów o obnizonej czestotliwosci ma czestotliwosc niz¬ sza od najnizszej czestotliwosci sposród ciagów im¬ pulsów oddawanych przez uklady koincydencyjne.Uklad polaczen wedlug wynalazku umozliwia wy¬ tworzenie duzej liczby ciagów impulsów, przy czym sasiadujace ze soba ciagi impulsów róznia sie od siebie pod wzgledem czestotliwosci o stosunkowo niewielka w zasadzie dowolna stala wartosc.Za pomoca ukladu wedlug wynalazku mozna wy¬ twarzac ciagi impulsów, w których sasiadujace ze soba ciagi impulsów róznia sie od siebie pod wzgle¬ dem czestotliwosci impulsów o 2,5%. Dalsza zaleta ukladu polaczen wedlug wynalazku jest to, ze wy¬ maga on stopni podzialu czestotliwosci jedynie dla polowy pozadanych ciagów impulsów, a druga po¬ lowa pozadanych ciagów impulsów wytwarzana jest przy wykorzystaniu tych stopni podzialu cze¬ stotliwosci za pomoca jednego z dalszych stopni podzialu czestotliwosci o okreslonym wspólczyn¬ niku obnizenia.Wspólczynnik obnizenia czestotliwosci dalszego stopnia podzialu czestotliwosci odpowiada ilorazo¬ wi sredniej geometrycznej czestotliwosci ciagu im¬ pulsów o najwyzszej i najnizszej czestotliwosci po¬ zadanych ciagów impulsów i czestotliwosci ciagu impulsów o najnizszej wystepujacej czestotliwosci danych ciagów impulsów. Innymi slowy oznacza to, ze dany dalszy stopien przemiany czestotliwosci, który równa sie pierwiastkowi kwadratowemu ilo¬ razu czestotliwosci ciagu impulsów o najwyzszej z wystepujacych czestotliwosci impulsów i ciagu impulsów o najnizszej czestotliwosci z pozadanych ciagów impulsów.Dalsza zaleta ukladu polaczen wedlug wynalaz¬ ku jest to, ze odprowadzane z podstawowego cia¬ gu impulsów posrednie ciagi impulsów moga byc wytworzone centralnie z duza dokladnoscia oraz ze pozadane ciagi impulsów mozna wytworzyc od¬ dzielnie z tych posrednich ciagów impulsów w kaz- 5 dorazowo potrzebnych punktach przetwarzania. Ko¬ rzystnie jest, gdy dla wytworzenia kazdorazowo tylko jednego ciagu impulsów z odprowadzonych z podstawowego ciagu Impulsów za pomoca stop¬ ni podzialu czestotliwosci posrednich ciagów impul¬ sów, kazdy z tych posrednich ciagów impulsów byl doprowadzany do wejscia sygnalowego ukladu bramkowego realizujacego funkcje iloczynu logicz¬ nego wyposazonego w wejscie sygnalowe i wejscie sterujace.Do wejscia sygnalowego doprowadzone zostaja impulsy ciagu impulsów z wyjscia danego stopnia podzialu czestotliwosci, przy czym wyjscia ukladów bramkowych sa polaczone przez elementy separu¬ jace z ukladem sumujacym, na którego wyjsciu do¬ laczony jest uklad wartosci progowej, przekazuja¬ cy pozadany ciag impulsów do dodatkowego stop¬ nia podzialu czestotliwosci. Takie rozwiazanie ma te zalete, ze dla wytworzenia kazdorazowo tylko jednego ciagu impulsów z posrednich ciagów im¬ pulsów potrzeba stosunkowo niewielu ukladów bramkowych dla stworzenia odpowiedniego ukla¬ du polaczen. Mianowicie obok ukladu sumujacego potrzebne jest tylko tyle ukladów bramkowych, ile jest posrednich ciagów impulsów, przy czym liczba ta jest niewielka w stosunku do znacznej liczby uzyskiwanych róznych ciagów impulsów.Na przyklad przy zastosowaniu 18 posrednich cia¬ gów impulsów mozna wytworzyc ponad 2 800 wyj¬ sciowych ciagów impulsów w zakresie od 20 ms do 1 000 s.N?lezy zaznlaczyc, ze w odróznieniu od poprzed¬ nio omówionego ukladu, mozna rozmiescic rów¬ niez wiecej grup ukladów bramkowych, których wejscia dolaczone sa kazdorazowo do przewodów przewodzacych wspomniane posrednie ciagi im¬ pulsów, jezeli pozadanym jest dysponowanie rów¬ noczesne wieksza liczba ciagów impulsów, które uzyskuje sie z danych posrednich ciagów impul¬ sów.W innej odmianie ukladu polaczen wedlug wy¬ nalazku, który moze sluzyc do wytwarzania im¬ pulsów liczacych oplaty w urzadzeniach teleko¬ munikacyjnych, zwlaszcza urzadzeniach telefonicz¬ nych, sygnaly sterujace, doprowadzane do ukla¬ dów bramkowych, nadawane sa przez urzadzenia strefowe. Sygnaly te okreslaja, który ciag impul¬ sów ma byc zastosowany dla obliczenia oplat. Roz wiazanie to ma te zalete, ze przy stosunkowo nie¬ wielkim nakladzie na stworzenie odpowiednich polaczen, mozliwe jest wytworzenie dla kazdora¬ zowego polaczenia w okreslonym urzadzeniu od¬ powiednich impulsów zliczajacych przez impulsy ciagu impulsów odprowadzonego z posredniego ciagu impulsów.W innej odmianie wynalazku, urzadzenie strefo¬ we nadiaje równiez sygnal, na który zostaja sku¬ tecznie wlaczone dalsze stopnie podzialu czestotli¬ wosci przylaczone do rozmieszczonych za wyjsciem ukladu bramkowego ukladów wartosci progowej, 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 tak iz ciag impulsów uzyskany przez okreslone zdolne do przekazywania uklady bramkowe prze¬ prowadzony zostaje jeszcze przez dalszy stopien podzialu czestotliwosci Rozwiazanie to ma te zalete, ze umozliwia w stosunkowo prosty sposób przela¬ czanie kazdego licznika oplat na taryfe dzienna i nocna. Nalezy zaznaczyc, ze w tym celu mozna równiez zmienic czestotliwosc podstawowego cia¬ gu impulsów nadawanego przez generator impul¬ sów. .¦*-:¦¦¦ Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku przedstawiajacym przyklad ukladu polaczen wedlug wynalazku.W przykladzie wykonania wynalazku przedsta¬ wionym na rysunku w ukladzie polaczen znajduje sie generator impulsów IG. Generator impulsów wytwarza podstawowy okresowy ciag impulsów, w którym poszczególne impulsy trwaja, na przyklad, kazdorazowo 5 ms, a przerwa pomiedzy impulsami trwa równiez kazdorazowo 5 ms. Oznacza to, ze impulsy w podstawowym ciagu impulsów wyste¬ puja w cyklu 10 ms. Do wyjscia tego generatora impulsów dolaczone sa swymi wejsciami dzielniki czestotliwosci o dowolnej konstrukcji przemienni¬ ka czestotliwosci.Na rysunku przedstawiono tylko cztery stopnie podzialu czestotliwosci, których wejscia dolaczone sa do wyjscia generatora impulsów IG, a miano¬ wicie FU2, FU3, FU5, FU7, przy czym stopien dziel¬ nika czestotliwosci FU2 obniza czestotliwosc w sto¬ sunku 2:1, stopien dzielnika czestotliwosci FU3 obniza czestotliwosc w stosunku 3:1, stopien dziel¬ nika czestotliwosci FU5 obniza czestotliwosc w sto¬ sunku 5:1, stopien dzielnika czestotliwosci FU7 obniza czestotliwosc w stosunku 7:1. Oznacza to, ze na wyjsciu dzielnika czestotliwosci FU2 wyste¬ puje posredni ciag impulsów odprowadzony z pod¬ stawowego ciagu impulsów wydawany przez gene¬ rator impulsów IG, w którym poszczególne impul¬ sy trwaja wprawdzie nadal 5 ms, lecz w którym wystepuje tylko co drugi impuls pierwotny. Tym samym impulsy posrednie wystepuja w cyklu 20 ms.Podczas gdy na wyjsciu dzielnika czestotliwosci FU2 wystepuje posredni ciag impulsów, który za¬ wiera tylko co drugi impuls z podstawowego cia¬ gu impulsów wytwarzanego przez generator impul¬ sów IG, na wyjscu dzielnika czestotliwosci FU3 wystepuje ciag impulsów, w którym wystepuje je¬ dynie co trzeci impuls z impulsów pierwotnych, nalezacych do podstawowego ciagu impulsów wy¬ twarzanego przez generator impulsów IG. W od¬ powiedni sposób na wyjsciu dzielnika czestotliwos¬ ci FU5 wystepuje ciag impulsów, w którym znaj¬ duje sie tylko co piaty impuls podstawowego cia¬ gu impulsów, a na wyjsciu dzielnika czestotliwosci FU7 wystepuje ciag impulsów zawierajacy tylko co siódmy impuls z impulsów podstawowego ciagu impulsów wytwarzanego przez generator impulsów.Poza omówionymi wyzej dzielnikami czestotliwosci przewidziane sa trzy dalsze stopnie podzialu cze¬ stotliwosci FU4, FU8, FU9.Dzielnik czestotliwosci FU4 jest dolaczony swym wejsciem do wyjscia dzielnika czestotliwosci FU2.Stopien dzielnika czestotliwosci FU4 powoduje obni- 891 6 zenie czestotliwosci ciagu impulsów otrzymywanych na wejsciu FU8 w stosunku 2:1. Tym samym na jego wyjsciu wystepuje ciag impulsów zawieraja¬ cy tylko co czwarty impuls z podstawowego cdagu 5 impulsów generatora IG. Oznacza to, ze na wyj¬ sciu dzielnika czestotliwosci FU4 wystepuje po¬ sredni ciag impulsów o obnizonej czestotliwosci w stosunku 4:1 do podstawowego ciagu impulsów wyrtwarzanego przez genertator ciagu impulsów IG. w Na wyjsciu stopnia dzielnika czestotliwosci FU4 jesti dolaczony swym wejsciem dzielnik czestotli¬ wosci FU8, który powoduje obnizenie czestotliwos¬ ci wystepujacej na wyjsciu dzielnika czestotliwosci FU4. Innymi slowy oznacza to, ze posredni ciag im- 15 pulsów wystepujacy na wyjsciu dzielnika czestotli¬ wosci FU8 ma obnizona czestotliwosc w odniesie¬ niu do podstawowego ciagu impulsów w stosun¬ ku 8:1. Tym samym w 1ym posrednim cdagu im¬ pulsów wystepuje tylko co ósmy impuls z impul- 20 sów nalezacych do podstawowego ciagu impulsów wytwarzanego przez generator impulsów IG.Wspomniany wyzej stopien podzialu czestotli¬ wosci FU9 jest dolaczony swym wejsciem do wyj¬ scia dzielnika czestotliwosci FU3. Tak samo jak 25 dzielnik czestotliwosci FU3, stopien dzielnika cze¬ stotliwosci FU9 powoduje obnizenie czestotliwosci w stosunku 3 :1. Tym samym posredni ciag impul*- sów wystepujacy na wyjsciu dzielnika czestotli¬ wosci podlega ponownemu obnizeniu czestotliwosci 30 w stosunku 3 : 1, przez co na wyjsciu dzielnika czestotliwosci FU9 wystepuje posredni ciag impul¬ sów który mia obnizona czestotliwosc w odniesie¬ niu do czestotliwosci podstawowego ciagu impul¬ sów wytwarzanego przez generator impulsów w 35 stosunku 9 :1. W ten sposób stopien dzielnika cze¬ stotliwosci FU9 nadaje na wyjsciu tylko co dzie¬ wiaty impuls z podstawowego ciagu impulsów wy¬ twarzanego przez generator ciagu impulsów IG.W ten sposób powstajace posrednie ciagi impul- 40 sów maja wszystkie wieksza czestotliwosc niz uzy¬ skane na koncu ciagi impulsów zwane dalej rów¬ niez wyjsciowymi ciagami impulsów.Podzial czestotliwosci podstawowego ciagu im¬ pulsów w sitosunku 1 : 6 uzyskuje sie przez koincy- 45 dencyjne zlaczenie ciagów impulsów otrzymywa¬ nych z dzielnika czestotliwosci FU2 i FU3 (nie po¬ kazane na rysunku).Wyjscia omówionych wyzej stopni dzielnika cze¬ stotliwosci dolaczone sa kazdorazowo do wejscia 50 ukladów bramkowych, które na rysunku przedsta¬ wiono jako laczniki S2, S3, S4, S5, S7, S8, S9, przy czym wyjscie danego dzielnika czestotliwosci jest kazdorazowo podlaczone do jednej strony zestyku (wejscia sygnalowego) lacznika. Laczniki te druga 55 strona stykowa dolaczone sa przez nie opisana tu blizej diode separujaca do opornika R, dzialajace¬ go jako opornik sumujacy. Do wejsc sterujacych danych laczników doprowadzane sa odpowiednie sygnaly z nadajnika czasowego ZG. Po doprowia- 60 dzeniu takiego sygnalu uruchamiajacego, odpo¬ wiedni lacznik stanowiacy bramke zamyka sie, re¬ alizujac w iten sposób funkcje iloczynu logicznego tak, ze sygnal z dzielnika czestotliwosci FU zostaje dostarczony do ukladu sumy logicznej SU. Poza 85 sygnalami dostarczanymi z laczników S2, S3, S4, S5,7 68 891 8 Sr, S5, Sa przez elementy separujace do ukladu su¬ my logicznej SU przez element separujacy Glz zo¬ staja dostarczone sygnialy ciagu impulsów posred¬ ni ¦ h z nadajnika czasowego ZG. Dzialanie tej cze¬ sci ukladu zostanie jeszcze blizej omówione.Do ukladu sumujacego Su dolaczony jest swym wejsciem uklad wartosci progowej Sw. Do wyjscia ukladu wartosci progowej Sw dolaczony jest bez¬ posrednio przelacznik US ze stalym stykiem oraz z drugim stalym stykiem tego przelacznika wla¬ czonym posrednio przez dalszy stopien dzielnika czestotliwosci FUs. Z ruchomego styku przelaczni¬ ka US, to jest z wyjscia A calego ukladu polaczen mozna odbierac kazdorazowo pozadany ciag im¬ pulsów. Polozenie przelacznika US jest zalezne od sygnalu doprowadzonego do przelacznika US z na¬ dajnika czasowego do wejscia uruchamiajacego przelacznik. Obecnie zostanie blizej omówione dzia¬ lanie ukladu przedstawionego na rysunku.Na wyjsciach stopni dzielnika czestotliwosci FU2, FU3, FU4, FU5, FU7, FU8 (i FU9 wystepuja wspo¬ mniane wyzej posrednie ciagi impulsów. W celu wytworzenia z posrednich ciagów impulsów jed¬ nego pozadanego ciagu impulsów, nadajnik cza¬ sowy ZG musi nadac sygnial uruchamiajacy od¬ powiedni lacznik S. Jezeli nadajnik czasowy ZG nadal wlasnie sygnaly sterujace prowadzace do zamkniecia laczników S2, S3 i S5, tym siamym do opornika R zostaja doprowadzone posredni3 ciagi impulsów o róznej czestotliwosci. Fosredni ciag impulsów przechodzacy przez zamkniety teraz lacz¬ nik S2 zawiera tylko co drugi, posredni ciag impul¬ sów przekazywany przez zamkniety lacznik S3 za¬ wiera co trzeci, a posredni ciag impulsów przeka¬ zywany przez zamkniety lacznik S5 zawiera tylko co piaty impuls z impulsów nalezacych do podsta¬ wowego ciagu impulsów wytwarzanego przez ge¬ nerator impulsów IG.Na oporniku R wystepuje tym samym napiecie, o powtarzajacym sie cyklu, charakterystyczne dla koincydencyjnego wystepowania kazdorazowo jed¬ nego impulsu z trzech róznych posrednich ciagów impulsów, przy czym cykl ten odpowiada iloczy¬ nowi wspólczynników obnizenia czestotliwosci stop¬ ni podzialu czestotliwosci, które dostarczaja po¬ srednie ciagi impulsów do opornika R. Poniewaz w omawianym przykladzie iloczyn ten równa sie trzydziesci, to wychodzac od stanu spoczynkowe¬ go ukladu polaczen, na oporniku R takie charak¬ terystyczne napiecie bedzie wystepowalo po trzy¬ dziestu impulsach podstawowego ciagu impulsów wytwarzanego przez generator impulsów IG.Jezeli uklad wartosci progowej jest tak dobra¬ ny, ze przy napieciu na oporniku R odpowiadaja¬ cym koincydencyjnemu wystepowaniu trzech im¬ pulsów wydiaje on na swym wyjsciu impuls wyjs¬ ciowy trwajacy tak dlugo, jak ta koincydencja, to wtedy na wyjsciu tego ukladu wartosci progowej SW wystepuje taki impuls wyjsciowy. Tym sa¬ mym w omawianym przykladzie laczniki S2, S3, S5 laczace stopnie podzilalu czestotliwosci przez wspólny przewód z opornikiem R razem z ukla¬ dem wartosci progowej Sw pelnia funkcje ukladu koincydencyjnego, który wytwarza impuls wyjscio¬ wy tylko przy koincydencyjnym wystepowaniu trzech impulsów wzglednie odpowiadajacym im napieciu lub pradach.Wyjsciowy impuls powstajacy w ukladzie war¬ tosci progowej Sw dociera do stalego styku prze- 5 lacznika US oraz do wejscia dalszego stopnia dziel¬ nika czestotliwosci FUs. Jezeli sygnal nadajnika czasowego ZG nadany do przelacznika US nie spo¬ woduje przelaczenia przelacznika US, który pozo¬ staje w polozeniu podanym na rysunku, wówczas sygnal wyjsciowy otrzymywany w punkcie A od¬ powiada sygnalowi wyjsciowemu ukladu wartos progowej SW. Kazdorazowo po trzydziestu dal¬ szych impulsach wytwarzanych przez generator impulsów IG na wyjsciu A wystepuja dalsze im¬ pulsy wyjsciowe. Jezeli ruchomy styk przelaczni¬ ka US znajduje sie w drugim polozeniu, ma wyjs¬ ciu A wystepuje ciag impulsów, który pod wzgle¬ dem czestotliwosci impulsów jest jeszcze raz obni¬ zony w porównaniu do ciagów impulsów wystepu¬ jacych ma wyjsciu ukladu wartosci progowej Sw.Jezeli ten dalszy stopien podzialu czestotliwosci FUs posiadla przykladowo wspólczynnik obnizenia czestotliwosci 50 : 1, to do wyjscia A zostanie do¬ prowadzony tylko co 50-ty impuls z impulsów wyjsciowych wystepujacych na wyjsciu ukladu war¬ tosci progowej Sw.W odniesieniu do impulsów wytwarzanych przez generator impulsów oznacza to obnizenie czesto¬ tliwosci w stosunku 1500 : 1. Jezeli sie przyjmie, jak to podano ma wstepie, ze wytworzone przez gcnerntor impulsy posiadaja cykl 10 ms, to przy wyzej omówionym polozeniu przelacznika US im¬ pulsy wystepujace na wyjsciu A wykazuja cykl 15 sek. Nalezy tutaj zazniaczyc, ze w praktyce ja¬ ko dialsze stopnie dzielnika czestotliwosci stosuje sie stopnie o wspólczynniku obnizenia czestotli¬ wosci rzedu 10 : 1.Jak to juz wyzej powiedziano, uklad wartosci progowej wytwarza tylko wtedy na swym wyjsciu impuls wyjsciowy, gdy na oporniku R, do którego cany uklad wartosci progowej jest dolaczony swym wejsciem, wystepuje mapliecie odpowiadajace ko¬ incydencyjnemu wystepowaniu trzech impulsów.Jezeli w odróznieniu od poprzednio omówionego przykladu wytwarza sie wyjsciowy ciag impulsów tylko z dwóch posrednich ciagów impulsów, to nadajnik czasowy ZG kieruje do opornika R przez element separujacy, najkorzystniej prostownik Glz taki sygnal, ze do opornika R zostaje doprowadzo¬ ne napiecie odpowiadajace impulsowi danego po¬ sredniego ciagu impulsów bez wystepowania da¬ nego impulsu.Jezeli do napiecia wystepujacego na oporniku R zostana doprowadzone dodatkowe impulsy dwóch posrednich ciagów impulsów — koincydencyjne — to ma oporniku R wystapi znowu takie napiecie, przy którym uklad wartosci progowej Sw wytwa¬ rza kazdorazowo impuls wyjsciowy. Zdarzy sie to ma przyklad w tym przypadku, gdy nadajnik cza¬ sowy ZG nada sygnaly uruchamiajace, prowadza¬ ce do zamkniecia tylko laczników S2 i S5. Nalezy w tym miejscu zaznaczyc, ze przez to, iz wytwa¬ rzanie impulsu wyjsciowego uzaleznione zostalo od koincydencyjnego wystepowania trzech impul¬ sów, odpowiednich posrednich ciagów impulsów, 15 20 25 30 35 40 45 50 55 609 68 891 10 wzglednie od wystepowania napiec lub pradów od¬ powiadajacych takiemu koincydencyjnemu wyste¬ powaniu impulsów, mozna stosunkowo latwo kon¬ trolowac wytwarzanie wyjsciowego ciagu impul¬ sów.W omówionym wyzej przykladzie zalozono, ze wspólczynnik obnizemila czestotliwosci dalszego stopnia podzialu czestotliwosci FUs wynosi 50 : 1.Ten stosunek obnizenia czestotliwosci jest tak do¬ brany, ze kazdy z wyjsciowych ciagów impulsów lezy w jednym z dwu zakresów. Jezeli przyjmie sie, ze w ukladzie wedlug wynialiazku nalezy wy¬ tworzyc wyjsciowe ciagi impulsów, przy czym im¬ pulsy ciagu impulsów o najwyzszej czestotliwosci impulsów maja wystepowac co 0,1 s (10 ms X 2 X 5), a impulsy ciagu impulsów o najnizszej czestotli¬ wosci impulsów maja wystepowac co 252 sek, to wszystkie wytwarzane wyjsciowe ciagi impulsów moga byc podzielone na dwa zakresy przy zastoso¬ waniu dalszego stopnia dzielnika czestotliwosci o stosunku obnizenia czestotliwosci 50 : 1.Pierwszy zakres wyjsciowych ciagów impulsów rozciaga sie pod wzgledem odstepu czasu, w jakim nastepuja po sobie impulsy nalezace do kazdora¬ zowego wyjsciowego ciagu impulsów, od 0,1 s do 5,04 s; z tym pierwszym zakresem laczy sie drugi zakres, do którego nialeza wyjsciowe ciagi impul¬ sów, w których impulsy nastepuja po sobie w od¬ stepach czasu wynoszacych od 5 do 252 s. Ogólr; rzecz biorac, stosunek obnizenia czestotliwosci dalszego stopnia dzielnika czestotliwosci FUs rów¬ na sie pierwiastkowi kwadratowemu z ilorazu cze¬ stotliwosci impulsów wyjsciowego ciagu impulsów o najwyzszej z wystepujacych czestotliwosci im¬ pulsów i czestotliwosci impulsów wyjsciowego cia¬ gu impulsów o najnizszej z wystepujacych czeste tliwosci impulsów.Przez koincydencyjne zlaczenie posrednich cia¬ gów impulsów tworzy sie pierwszy zakres wyjscio¬ wych ciagów impulsów, w których impulsy wyj¬ sciowego ciagu impulsów o najwyzszej czestotli¬ wosci impulsów wystepuja w cyklu 0,1 s, 'a impulsy ciagu impulsów o czestotliwosci najnizszej z wy¬ stepujacych wystepuja w cyklu 5,04 s. Aby przy wykorzystaniu dalszego stopnia dzielnika czestotli¬ wosci FUs uzyskac na wyjsciu A impuls nie do¬ piero w momencie wyznaczonym przez stosunek obnizenia czestotliwosci tego dalszego dzielnika czestotliwosci FUs, lecz juz przy wystapieniu pierw¬ szego impulsu wyjsciowego na wyjsciu ukladu wartosci progowej Sw, przelacznik US moze byc tak uksztaltowany, ze moze on zostac przelaczony z polozenia przedstawionego na rysunku do dru¬ giego mozliwego polozenia wtedy, gdy przekazal on pierwszy z wytworzonych przez uklad wartosci progowej Sw wyjsciowy impuls bezposrednio do wyjscia A.W przeciwienstwie do tego równiez dalszy sto¬ pien dzielnika czestotliwosci FUs moze przekazac jednorazowo pierwszy doprowadzony do niego po przelaczeniu przelacznika US z wyjscia ukladu wartosci progowej wyjsciowy impuls wprost do wyjscia A. Rozwiazanie takie ma szczególne zna¬ czenie przy obliczaniu oplat w urzadzeniu teleko¬ munikacyjnym. Rozwiazanie to pozwala na wla¬ czenie w odpowiednim czasie licznika oplat, gdy ma nastepowac obliczenie oplaty podczas trwania kazdorazowego polaczenia. I tak przy obliczeniu oplat, na przyklad przy impulsach licznika, które 5 wystepuja kazdorazowo po 252 sekundach, pierw¬ szy impuls, który nalezy uwzglednic przy danym obliczeniu oplaty, pojawi sie juz w 5,04 s od wy¬ maganego impulsu.Przy zastosowaniu zatem ukladu wedlug wyna¬ lazku w urzadzeniach telekomunikacyjnych do li¬ czenia opLat, potrzeba jedynie takiej ilosci ukla¬ dów sumujacych SU, która odpowiada ilosci mak¬ symalnie mozliwych polaczen. Do ukladów sumu¬ jacych SU jest dolaczony kazdorazowo uklad war¬ tosci progowej, do którego dolaczony jest dodatko¬ wy stopien dzielnika czestotliwosci FUs i prze¬ lacznik US wytwarzajacy kazdorazowo impulsy li¬ czace oplaty. W kazdym przypadku uklad sumu¬ jacy SU jest polaczony przez laczniki S2, S3, S4, S5, S?, Se, S9 z wyjsciami stopni dzielników czestotli¬ wosci FU2, FUS, FU4, FU5, FU7, FU8, FU9.Laczniki S oraz przelaczniki rozmieszczone za kazdorazowym ukladem wartosci progowej Sw sterowane sa wtedy przydzielonymi im na czas kazdorazowego polaczenia nadajnikami czasowy¬ mi nalezacymi do urzadzenia strefowego. W ten sposób generfator impulsów IG z dolaczonymi do niego stopniami dzielników czestotliwosci umiesz¬ czony centralnie jest stosowany w wielu urzadze¬ niach obliczajacych oplaty. Zamiast wielu nadaj¬ ników czasowych mozna uzyc tylko jeden nadaj¬ nik czasowy, wówczas nalezy zastosowac bistabil- ne uklady bramkowe, które po krótkotrwalym wy¬ sterowaniu przekazuja kazdorazowo wybrany po¬ sredni ciag impulsów, az do momentu doprowa¬ dzenia sygnalu zwalniajacego, który powoduje po¬ wrót bramki do pozycji wyjsciowej.W poprzednio omawianej odmianie ukladu po¬ laczen wedlug wynalazku przyjeto, ze sposród po¬ srednich ciagów impulsów odprowadzony zostaje kazdorazowo tylko jeden wyjsciowy ciag impul¬ sów. Jezeli natomiast trzeba wytworzyc jedno¬ czesnie kilka wyjsciowych ciagów impulsów, to nalezy wówczas do wyjsc odpowiednich dzielników czestotliwosci dolaczyc wejscia odpowiednich ukla¬ dów koincydencyjnych. W celu jednoczesnego wy¬ twarzania odpowiedniej liczby wyjsciowych cia¬ gów impulsów do tych ukladów koincydencyjnych nalezy dolaczyc wlasciwy dalszy stopien dzielnika czestotliwosci. PL PL