Opublikowano: 30.XII.1972 67171 KI. 34b,75/02 MKP A22c 25/17 UKD Twórca wynalazku: Adam Pienkowski Wlasciciel patentu: Centrum Techniki Okretowej, Gdansk (Polska) Mechanizm sterowania nozem do maszyn do zdejmowania skóry z filetów ryb Przedmiotem wynalazku jest mechanizm stero¬ wania nozem do maszyn do zdejmowania skóry z filetów ryb, zwlaszcza ryb dorszowatych.W znanej maszynie do zdejmowania skóry naped walców zabierajacych skóre, zrealizowano w ten sposób, ze w tym samym ciagu energetycznym na¬ pedzane sa dodatkowo dwa walce pomocnicze, to jest walec podajacy filet i walec oczyszczajacy.Nóz dostawiany jest w polozenie pracy ruchem plaskim przy pomocy mimosrodów.Mechanizm sterujacy ruchem noza umieszczony jest w skrzyni glowicy maszyny po stronie silni¬ ka wspólnie z mechanizmami napedu innych ele¬ mentów.Mechanizm sterujacy ruchem noza jest mecha¬ nizmem obiegowym z para obiegajacych kól zeba¬ tych, miedzy którymi lozyskowana jest obrotowo dzwignia, która przekazuje ruch kól obiegajacych na mimosród okreslajacy polozenie noza.Kazde z kól obiegajacych doznaje przeciwnie skierowanej sily miedzyzebnej, co wytwarza mo¬ ment skrecajacy dzwignie, która poprzez lacznik i mimosród wywoluje ruch noza.Sila sterujaca nozem jest róznica sil miedzyzeb- nych obu kól obiegowych i dlatego jest ona mniej¬ sza od kazdej z tych sil miedzyzebnych.Mechanizm obiegowy utrzymywany jest w po¬ zycji odpowiadajacej jalowemu polozeniu noza przez sprezyne, której napiecie pokonuje opory ruchu jalowego ukladu. 10 15 20 25 Umieszczenie w znanych rozwiazaniach w jednej linii energetycznej dodatkowo dwóch walców po¬ mocniczych niekorzystnie podwyzsza wielkosc opo¬ ru ruchu jalowego. Realizacja ruchu noza wymaga dlugiej drogi katowej kól obiegowych — co wyma¬ ga stosunkowo dlugiego okresu dochodzenia noza i powoduje znaczne straty ogonowe obrabianych filetów. Umieszczenie mechanizmu obiegowego wspólnie z innymi mechanizmami stwarza kompli¬ kacje w eksploatacji i montazu.Celem wynalazku jest usuniecie wskazanych wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety w konstrukcji mechaniz¬ mu, w którym sterowanie nozem zrealizowano za pomoca specjalnie polaczonego ukladu dzwigni, otrzymujacego naped od silnika przez kolo zebate zdawcze i zespól kól zebalych satelitarnych. Me¬ chanizm wedlug wynalazku ma kolo zebate glów¬ ne o uzebieniu wewnetrznym i zewnetrznym osa¬ dzone obrotowo na walku walca skórujacego. Kolo to zazebia sie uzebieniem wewnetrznym z kolem ze¬ batym satelitarnym o uzebieniu zewnetrznym, osa¬ dzonym obrotowo na osi górnego ramienia dzwigni centralnej. Dzwignia centralna jest ulozyskowana obrotowo na walku walca skórujacego, a na dol¬ nym ramieniu ma zaczep do zamocowania sprezy¬ ny odciagowej. Sprezyna ta, utrzymuje dzwignie centralna i nóz w pozycji wyczekiwania.Dzwignia centralna jest polaczona z walkiem no¬ za poprzez lacznik, dzwignie katowa, kamien i tu- 67 17167 171 3 leje zamocowana na walku noza. Dzwignia kato¬ wa, w polozeniu roboczym noza opiera sie o zde¬ rzak dolny, a w polozeniu wyczekiwania opiera sie zaczepem o zderzak górny. Oba zderzaki sa za¬ mocowane do korpusu mieszczacego mechanizm.Nóz jest przymocowany do walka noza i wykonuje wraz z nim obrót o nieznaczny kat. Kolo zebate satelitarne zazebia sie z kolem zebatym zaklino¬ wanym na walku walca skórujacego napedzajac go. Na tym samym walku jest zaklinowane drugie kolo zebate przenoszace naped na walec dociska¬ jacy skóre. Kolo zebate glówne, zazebieniem zew¬ netrznym zazebia sie z kolem zebatym zaklinowa¬ nym na walku walca oczyszczajacego i jest nim pedzone. Walec oczyszczajacy oczyszcza walec skó¬ rujacy z pozostalych na nim czastek filetu.Mechanizm sterowania nozem wedlug wynalaz¬ ku zapewnia szybkie dosuwanie noza do filetu.Czas przejscia noza z pozycji wyczekiwania do po¬ zycji pracy jest znacznie krótszy niz w znanych rozwiazaniach, gdyz mechanizm wedlug wynalazku jest bardziej czuly od innych znanych mechaniz¬ mów. Dzieje sie tak dlatego, gdyz ruch noza jest wywolany róznica sil oporu ruchu roboczego i ja¬ lowego tylko dwóch walców oraz na drodze malej zmiany katowej dzwigni centralnej. Opory ruchu jalowego w rozwiazaniach znanych sa wieksze, gdyz stanowia sume oporów od wiekszej ilosci ele¬ mentów ruchomych. W rozwiazaniu wedlug wyna¬ lazku z chwila wejscia filetu miedzy walce, nóz niezwlocznie dosuwa sie na zadana odleglosc od walca skórujacego odcinajac skóre od filetu. Odci¬ nanie filetu od skóry odbywa sie sprawnie rów¬ niez przez to, ze nóz otrzymuje ruch drgajacy wzdluz walca skórujacego. Ruch ten jest zrealizo¬ wany przy pomocy znanego mechanizmu nie uwi¬ docznionego na rysunkach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schematycznie usytuowanie mechaniz¬ mów sterowania noza i napedu walków zabieraja¬ cych skóre. Fig. 2 przedstawia usytuowanie po¬ przeczne elementów napedzanych, a fig. 3 przed¬ stawia mechanizm sterowania noza i napedu wal¬ ców.Na walku 22 walca skórujacego 1 osadzone jest obrotowo kolo zebate glówne 2 o uzebieniu wew¬ netrznym i zewnetrznym. Kolo glówne 2 uzebie¬ niem wewnetrznym zazebia sie z kolem zebatym satelitarnym 3 osadzonym obrotowo w dzwigni centralnej 4, która jest ulozyskowana obrotowo na walku 22. Walec skórujacy 1 otrzymuje naped od kola satelitarnego 3 poprzez kolo zebate 5 zaklino¬ wane na walku 22.Dzwignia centralna 4 obrotowo osadzona na wal¬ ku 22 nadaza za ruchem kola satelitarnego 3.Dzwignia centralna 4 laczy sie poprzez lacznik 6 z dzwignia 7, która jest osadzona obrotowo na sworzniu 20. W dzwigni katowej umieszczony jest kamien 8 na sworzniu 23 tulei 9, która jest pola¬ czona kolkiem z walkiem 10, do którego zamoco¬ wany jest nóz 19. Walek 10 jest ulozyskowany w korpusie maszyny i moze wykonywac ruch obro¬ towy wokól wlasnej osi. Nóz 19 w polozeniu wy¬ czekiwania utrzymywany jest sprezyna 11 utrzy¬ mujaca uklad poprzez dzwignie 4 i 7 w polozeniu 5 ograniczonym zderzakiem 12. Na walku 22 walca skórujacego 1 jest zaklinowane kolo zebate 13, któ¬ re zazebia sie z kolem zebatym 14 zaklinowanym na walku walca dociskowego 15 przez co walec 15 obraca sie. Kolo zebate glówne 2 jest zazebione io uzebieniem zewnetrznym z kolem zebatym zdaw¬ czym 16 zaklinowanym na walku walca 17. Caly uklad otrzymuje energie od kola zebatego central¬ nego 2, które obracane jest kolem zebatym zdaw¬ czym 15. Walec 17 sluzy do oczyszczania walca 15 skórujacego 1 z pozostalych na nim resztek filetu.Sprezyna 11 równowazy z mala nadwyzka opory ruchu mechanizmów.Z chwila zwiekszenia oporów ruchu — kiedy skóra trafia miedzy walce 1 i 15 kolo satelitarne 3 20 przetacza sie po kole zebatym 5 i powoduje nie¬ znaczny obrót dzwigni centralnej 4. Dzwignia 4 poprzez lacznik 6 obraca dzwignie katowa 7 do re¬ gulowanego zderzaka 18. Temu polozeniu dzwigni 7 odpowiada robocze polozenie walka 10 z nozem 25 19. Odcinanie filetu od skóry odbywa sie spraw¬ nie równiez przez to, ze nóz otrzymuje ruch drga¬ jacy wzdluz walca skórujacego. Ruch ten jest zre¬ alizowany przy pomocy znanego mechanizmu nie uwidocznionego na rysunku. PL PL PL