Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.VII.1972 65402 KI. 31 b2, 39/00 MKP B 22 d 39/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Piotr Tomecki, Roman Klimczok, Antoni Sliwa, Jan Troszok, Ryszard Koziol, Jerzy Kolodziej Wlasciciel patentu: Zaklady Cynkowe „Silesia" Przedsiebiorstwo Pan¬ stwowe, Katowice-Welnowiec (Polska) Urzadzenie do czerpania i napelniania form odlewniczych plynnym metalem Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do czer¬ pania i napelniania foirm odlewniczych plynnym metalem.Dotychczas plynny metal a zwlaszcza metale niskotopliwe w tym glównie cynk i jego stopy 5 z pieców hutniczych jest przewaznie czerpany za pomoca lyzek odlewniczych (kielni) mieszczacych w sobie objetosc metalu 'Odpowiadajaca ciezarowi jedlnej plyty lub wlewka. Plynnym .metalem zawar¬ tym w lyzce odlewniczej napelnia sie forme oidlew- io nicza przez wsparcie dziobu lyzki na formie a na¬ stepnie przechylenie lyzki w kierunku formy. Lyzka odlewnicza zwykle jest zawieszona na lancuchu za¬ opatrzonym w krazki poruszajace sie po szynie jezdnej. 15 Sama operacja napelniania form plynnym meta¬ lem jesit uciazliwa i wymaga duzego wysilku fizycz¬ nego a ponadto pracownik zatrudniony na tym sta¬ nowisku pracy jest narazony na dzialanie wyso¬ kiej temperatury, gdyz prace swoja wykonuje w bez- 20 posredniej bliskosci pieca hutniczego i nagrzanych do wj^sokiej temperatury form odlewniczych. W celu regulacji ilosci odlanego cynku do form stosuje sie szereg lyzek odlewniczych o odpowiednio dobranych objetosciach stosownie do potrzeb zwlaszcza prze- 25 róbki plastycznej.Napelnianie form plynnym metalem za pomoca lyzek odlewniczych o róznych objetosciach daje dobre wyniki jesli chodzi o zachowanie tolerancji ciezaru wlewka, ale sam wlewek posiada z tego 30 tytulu szereg wad typu odlewniczego i przez to niekorzystna budowe krystaliczna. Wady te powo¬ duja wylewanie metalu z lyzki odlewniczej do for¬ my na brzegu formy. W czasie tej operacji forma i odlewamy metal przegrzewa sie w miejscu zlewu metalu 00 powoduje 'zróznicowanie struktury kry¬ stalicznej wlewka a nawet chemicznej, które ujaw¬ niaja sie dopiero po przeróbce plastycznej. Obci¬ nanie wlewków nie usuwa w pelni tych wad, po¬ niewaz wlewek na duzej dlugosci od brzegu posiadia niekorzystna strukture krystaliczna.Dotychczas spuszcza sie takze z pieca hutniczego plynny metal przez otwarcie korka ceramicznego zanurzanego w otworze spustowym pieca. Nateze¬ nie wyplywajacego metalu reguluje sie korkiem ceramicznym, przy czym wyplywajacy plynny metal z pieca hutniczego po przeplynieciu przez rynne napelnia forme odlewnicza.Niedogodnosioia tego rozwiazania jest koniecz¬ nosc stosowania zbiornika przelotowego, który prze¬ waznie musi byc dodatkowo ogrzewany a poza tym ilosc dozowanego plynnego metalu do formy nie jest jednakowa przez co uzyskane wlewki nie zaw¬ sze maja jednakowy ciezar co z kolei utrudnia ich przeróbke plastyczna.Celem wynalazku jest usuniecie lub co najmniej zmniejszenie niedogodnosci przy czerpaniu i na¬ pelnianiu form plynnym metalem zwlaszcza gdy wlewki lub plyty przeznaczone sa do przeróbki plastycznej. Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie 65402zadania skonstruowania urzadzenia umozliwiaja- eeigo mechaniczne czerpanie plynnego metalu z pie¬ ca hutniczego oiraz mechaniczne napelnianie plyn¬ nym metalem form odlewniczych.Zadanie wytyczone w celu usuniecia podanych 5 niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wyna¬ lazkiem w ten sposób, ze urzadzenie do czerpania i napelniania form odlewniczych plynnym metalem posiada wewnatrz nieruchomej rury z podluznymi wycieciami przymocowanej do pieca hutniczego; 10 suwak przez który przechodzi drag przy czym su¬ wak polaczony jest z prowadnica kola linowego osadzonego na walku umieszczonym w tej prowad¬ nicy.Do prowadnicy zamocowana jest sruba napedowa j5 prowadzona w obudowie slimacznicy przekladni slimakowej, usytuowanej na jednym koncu rury.Przez kolo linowe przerzucona jest lina, która jed¬ nym koncem zamocowana jest do zawiesi umoco¬ wanej na dragu a drugim koncem do wewnetrznej 20 sciany rury od strony obudowy slimacznicy.Drag pionowy od dolu polaczony jest z dzwignia przesunieta od srodka ciezkosci draga w kierunku pieca hutniczego pod katem, 120° do draga. Dzwig¬ nia polaczona jest za pomoca widelek skierowanych 25 pionowo w dól z czerpadlem wyposazonym w dziób, przy czym widelki dzwigni posiadaja oczka na czo¬ py zamocowane do czerpadla. Dzwignia zaopatrzona jest w zderzak usytuowany nad czerpadlem. Dziób czerpadla polaczony jest za pomoca czopów z pro- 30 wadnica zainstalowana w oknie pieca hutniczego.Za pomoca sztywnego ciegla przymocowanego do dzwigni podniesiona jest rynna jednym koncem usytuowanym nad forma a drugim koncem rynna wsparta jest na prowadnicy czopów dzioba czer- 35 padla.Urzadzenie do czerpania i napelniania form od¬ lewniczych plynnym metalem wedlug wynalazku umozliwia czerpanie metalu za pomoca czerpadla o róznych objetosciach, przez co mozna uzyskac od- 40 powiednia tolerancje ciezaru wlewków lub plyt od¬ lewanych z metalu. Skojarzenie natomiast rynny grawitacyjnej z dziobem czerpadla zawieszonej jed¬ nym koncem nad forma i wspartej na tej formie umozliwia wylew metalu równomiernie rozlozony 45 na calej szerokosci formy przy samym brzegu for¬ my. Ta zaleta nieoczekiwanie powoduje poprawe struktury krystalograficznej wlewka metalowego, korzystnej dlta przeróbki plastycznej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy- 50 kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie do czerpania i napelniantia form odlewniczych plynnym metalem w przekroju pionowym, fig. 2 — urzadzenie do czer¬ pania i napelniania form odlewniczych plynnym 55 metalem w przekroju pionowym wzdluz linii A-A uwidocznionej na fig. 1 i fig. 3 — nieruchoma rure urzadzenia do czerpania i napelniania form odlew¬ niczych plynnym metalem w przekroju pionowym wzdluz linii B-B uwidocznionej na fig. 1. 60 Jak uwidoczniono na rysunku urzadzenie do czer¬ pania i napelniania form odlewniczych plynnym metalem wedlug wynalazku sklada sie z rury 1 zamocowanej na konstrukcji wsporczej 2 pieca hut¬ niczego 3. Nieruchoma rura 1 zaopatrzona jest 65 4 w podluzne wyciecia 4 usytuowana w plaszczyznie pionowej przechodzacej przez os rury 1. W rurze 1 usytuowany jest suwak 5, przez który przechodzi pionowy drag 6. Suwak 5 polaczony jest z prowad¬ nica 7 kola linowego 8 osadzonego na walku 9, umieszczonym w prowadnicy 7. Przez kolo linowe 8 przerzucona jest lina 10, która jednym koncem za¬ mocowana jest do zawiesi 11, umocowanej na dragu 6 a drugim koncem do wewnetrznej sciany rury 1.Do prowadnicy 7 kola linowego 8 zamocowana jest sruba napedowa 12 prowadzona w obudowie 13 slimacznicy przekladni slimakowej 14 napedzanej dwiubiegowym silnikiem elektrycznym nie uwidocz¬ nionym na rysunku.Drag 6 polaczony jest z dzwignia 15 przesunieta od srodka ciezkosci draga 6 w kierunku pieca hut¬ niczego 3 pod katem okolo 120° do draga 6, przy czym dzwignia 15 na koncu posiada widelki 16 skierowane pionowo w dól. Dzwignia 15 zaopatrzo¬ na jest w zderzak 17 usytuowany nad czerpadlem 18 plynnego metalu, który wyposazony jest w podluzny dziób 19. Konce widelek 16 dzwigni 15 posiadaja otwory 20 na czopy 21 zamocowane do czerpadla 18 z którym sa przegubowo polaczone. Podluzny dziób 19 czerpadla 18 posiada na zewnetrznych bokach pionowych scian czopy prowadzace 22.Ozerpadlo 18 polaczone jest z rynna 23 w ten sposób, ze koniec rynny 23 usytuowany nad forma 24 jest podwieszony za pomoca sztywnego ciegla 25 zamocowanego do dzwigni 15. Rynna 25 podparta jest takze za pomoca podpory 26 osadzonej oddziel¬ nie w podlodze odlewni i zaopatrzonej w rolke 27.Okno 28 pieca hutniczego 3 zaopatrzone jest w pro¬ wadnice 29 sluzaca do prowadzenia czopów 22 dziobu 19 czerpadla 18, przy czym na prowadnicy 29 spoczywa drugi koniec rynny 23.Ufrzadzeruie do czerpania i napelniania form od¬ lewniczych metalem plynnym uruchamia sie za po¬ moca sruby napedowej 12, która poruszajac suwak 5 pionowego draga 6 w kierunku pieca hutniczego 3 powoduje wydluzenie odcinka liny 10 iod strony dra¬ ga 6 oraz tym samym przesuniecie draga 6 i dzwi¬ gni 15 w plaszczyznie pionowej w dól skosnie w stosunku do poziomu.W czasie obnizania draga 6 cieglo 25 i dziób 19 czerpadla 18 podnosza koniec rynny 23 usytuowany nad forma 24. Jednoczesnie dzwignia 15 powoduje naciskajac widelkami 16 stopniowe obnizenie skosne w dól czerpadla 18 oraz zanurzenie czerpadla 18 w plynnej kapieli metalowej pieca hutniczego 3 przy utrzymywaniu dzioba 19 czerpadla 18 w pro¬ wadnicy 29 czopów 22 az do pelnego zanurzenia w plynnym metalu. W równowadze poziomej czer- padilo 18 utrzymuje sie za pomoca zderzaka 17.Po napelnieniu czerpadla 18 plynnym metalem uruchamia sie silnik elektryczny w odwrotnym kie¬ runku najkorzystniej o wiekszej szybkosci niz przy zanurzeniu czerpadla 18 i przesuwa sie suwak 5 pionowego draga 6 w kierunku formy odlewniczej 24, co powoduje skrócenie odcinka liny 10 od strony draga 6 a tym samym podnoszenie draga 6 skosnie do góry. Dzwignia 15 wraz z czerpadlem 18 wysuwa sie z pieca 3 skosnie do góry do okna 28 pieca hutniczego 3. Ozerpadlo 18 ruchem ukosnym prze¬ suwa sie w góre w pozycji poziomej poczatkowo65402 5 « dzieki zderzakowi 17 a nastepnie prowadnicy 29 czopów 22. Czopy 22 diziobu 19 czerpadla 18 zacze¬ pione sa o prowadnice 29 a rynna 23 obniza swoje polozenie az do usytuowania jednego jej konca nad forma 24.Wlaczenie pracy silnika elektrycznego moze od¬ bywac sie recznie za pomoca przycisków lub samo¬ czynnie za pomoca krzywek zamontowanych na formach odlewniczych 24. Czerpadlo 18 w zalez¬ nosci od potrzeb mozna wymieniac i czerpac z pieca hutniczego 3 plynny metal o okreslonym ciezarze.Urzadzenie do czerpania i napelniania form od¬ lewniczych plynnym metalem moze byc takze wy¬ korzystane do czerpania plynów, mieszanin i mate¬ rialów sypkich. PL PL PL