Opis wzoru Wzór u zytkowy odnosi si e do rurowej wyk ladziny impregnowanej zywic a, wywracanej i utwar- dzanej na miejscu do instalowania w podziemnych przewodach rurowych. Wyk ladzina wed lug wzoru u zytkowego jest przeznaczona do naprawiania podziemnych przewodów rurowych. Na ogó l dobrze wiadomo, ze przewody lub ruroci agi, zw laszcza ruroci agi podziemne, jak na przyk lad sanitarne kana ly sciekowe, burzowe kana ly sciekowe, ruroci agi wodne i ruroci agi gazowe, które s a stosowane do przenoszenia p lynów, cz esto wymagaj a naprawy z powodu wycieku p lynu lub z powodu ich uszkodzenia. Mo ze to by c wyciek wewn etrzny z otaczaj acego srodowiska do wn etrza lub cz esci przewodz acej ruroci agów. Alternatywnie, mo ze to by c przeciek zewn etrzny z czesci prze- wodz acej ruroci agu do otaczaj acego srodowiska. W ka zdym wypadku po zadane jest unikni ecie takie- go przecieku. Przeciek mo ze wynika c z niew la sciwego u lo zenia pierwotnej rury lub z uszkodzenia samej rury wskutek normalnego starzenia lub efektów przenoszenia korozyjnego lub sciernego materia lu. P ekni ecia na po laczeniach rurowych lub w pobli zu mog a by c spowodowane warunkami srodowiska, jak na przyk lad trz esienie ziemi, ruch du zych pojazdów po nawierzchni lub podobnych drgan natural- nych b ad z wywo lanych przez cz lowieka albo te z z innych przyczyn. Niezale znie od przyczyny, prze- ciek taki jest niepo zadany i mo ze prowadzi c do utraty p lynu przenoszonego przez ruroci ag lub mo ze prowadzi c do uszkodzenia srodowiska oraz stworzenia zagro zenia dla zdrowia publicznego. Je sli przeciek utrzymuje si e, mo ze prowadzi c do strukturalnego uszkodzenia istniej acego przewodu wsku- tek utraty gruntu oraz bocznego podparcia przewodu. Ze wzgl edu na sta ly wzrost kosztów robocizny, energii i maszyn jest coraz trudniejsze i coraz mniej op lacalne naprawianie podziemnych ruroci agów lub przeciekaj acych cz esci poprzez rozkopy- wania i wymian e rur. W rezultacie obmy slono ró zne sposoby naprawy na miejscu lub renowacji istnie- jacych ruroci agów. W takich sposobach unika si e kosztów oraz zagro zenia zwi azanego z rozkopywa- niem i wymian a rur lub sekcji rurowych, a tak ze znacznego utrudnienia dla spo lecze nstwa. Jednym z najbardziej pomy slnych sposobów naprawy ruroci agu lub bezwykopowej renowacji obecnie szeroko stosowanym jest sposób Insituform® Process. Sposób ten jest opisany w patentach US 4,009,063, 4,064,211 i 4,135,958, których zawartosc przytoczono niniejszym dla informacji. W standardowej praktyce Insituform Process pod lu zn a elastyczn a rurow a wyk ladzin e z tkaniny filcowej, pianki lub podobnego materia lu impregnowanego zywic a z zewn etrzn a nieprzepuszczaln a pow lok a, impregnuje si e termoutwardzaln a zywic a i uk lada si e wewn atrz istniej acego ruroci agu. Generalnie, wyk ladzin e uk lada si e z zastosowaniem procesu wywracania, jak opisano w ostatnich dwóch wymienionych opisach patentowych. W procesie wywracania promieniowe ci snienie wytworzo- ne we wn etrzu wywracanej wyk ladziny dociska j a do po laczenia z wewn etrzn a powierzchni a ruroci a- gu. Jednak ze Insituform Process równie z stosuje si e poprzez wci aganie impregnowanej zywic a wy- k ladziny do przewodu za pomoc a sznura lub liny oraz u zycie oddzielnego, nieprzepuszczalnego dla p lynu p echerza flotacyjnego lub wyk ladziny, który wywraca si e wewn atrz wyk ladziny dla utwardzenia wyk ladziny na wewn etrznej scianie istniej acego ruroci agu. Takie impregnowane zywic a wyk ladziny nosz a generalnie nazw e "rur utwardzanych na miejscu" lub "wyk ladzin CIPP" (ang. cured-in-place- pipes), a uk ladanie nazywa si e uk ladaniem CIPP. Elastyczne rurowe wyk ladziny CIPP maj a zewn etrzn a g ladk a warstw e stosunkowo elastyczne- go, zasadniczo nieprzepuszczalnego polimeru pokrywajacego zewn etrzn a stron e wyk ladziny w jej pocz atkowym stanie. Przy wywracaniu nieprzepuszczaln a warstw e uk lada si e wewn atrz wyk ladziny, po wywróceniu wyk ladziny podczas instalacji. Poniewa z elastyczn a wyk ladzin e uk lada si e na miejscu wewn atrz ruroci agu, od wewn atrz ruroci agu wytwarza si e ci snienie korzystnie za pomoc a p lynu wy- wracaj acego, na przyk lad wody lub powietrza, w celu doci sni ecia wyk ladziny promieniowo na ze- wn atrz do polaczenia i dostosowania do wewn etrznej powierzchni istniej acego ruroci agu. Typowo, w miejscu instalacji ustawia si e wie ze do wywracania dla uzyskania ci snienia potrzeb- nego do wywracania wyk ladziny lub przepony. Alternatywnie, stosuje si e zespó l wywracania jak poka- zano i opisano w patentach US nr 5,154,936, nr 5,167,901 (RE 35,944) i nr 5,597,353, których tre sc przytoczono niniejszym dla informacji. Utwardzenie inicjuje si e poprzez wprowadzenie gor acej wody do wywracanej wyk ladziny poprzez w az recyrkulacji zamocowany do ko nca wywracaj acej wyk ladziny. Wywracaj ac a wod e przepuszcza si e poprzez zród lo ciep la, na przyk lad kocio l lub wymiennik ciep la i z powrotem podaje si e do odwróconej wyk ladziny a z do utwardzenia wyk ladziny. Zywica zaimpre- gnowana w impregnowalnym materiale ulega utwardzeniu tworz ac tward a, szczelnie pasuj ac a sztyw-PL 65 046 Y1 3 n a wyk ladzin e rurow a wewn atrz istniej acego ruroci agu. Nowa wyk ladzina skutecznie uszczelnia wszelkie p ekni ecia i reperuje ka zde uszkodzenie sekcji rurowej lub po laczenia rurowego, w celu za- pobie zenia dalszemu wyciekaniu do wn etrza lub na zewn atrz istniej acego ruroci agu. Utwardzona zy- wica s lu zy równie z wzmocnieniu sciany istniej acego ruroci agu i tym samym dostarcza dodatkowe strukturalne podparcie dla otaczaj acego srodowiska. Wie za wywracaj aca jest czasoch lonna i wymaga pracy robotników wykonywanej na wysoko sci 7,8 m ponad ziemi a, cz esto w pobli zu drzew i przewodów elektrycznych. Udoskonalone urz adzenie Insituform umo zliwia wytworzenie wysokiego ci snienia hydraulicznego poprzez u zycie zaworu zwiera- jacego. Wyk ladzin e wprowadza si e od góry urz adzenia i przeci aga poprzez zawór zwieraj acy wod e pod ci snieniem poni zej tego zaworu. Woda pod ci snieniem wytwarza si le przet loczenia przodu wyk la- dziny, powoduj ac jej wywrócenie wewn atrz naprawianej rury. Takie urz adzenia do renowacji rur o ma lej srednicy by ly stosowane od ponad pi etnastu lat. Glówn a niedogodno scia zastosowania takich urz adze n z wod a jest ilosc i dost epnosc wywraca- jacej wody. Woda musi by c ogrzana typowo od 12,8°C do 82,2°C dla spowodowania utwardzenia i nast epnie och lodzona poprzez dodanie wody o temperaturze do 37,8°C, zanim zostanie odprowa- dzona do mo zliwego do przyj ecia systemu odprowadzenia. Takiej niedogodno sci mo zna zapobiec poprzez u zycie powietrza zamiast wody, dla wytworzenia sily wywracaj acej. Po ca lkowitym wywróceniu zaimpregnowanej wyk ladziny mo zna j a utwardzi c par a wodn a. Cho c do wytworzenia pary potrzebna jest woda, ilo sc wody do wytworzenia pary wynosi tylko 5%-10% ilo sci wody potrzebnej do wywrócenia wodnego, utwardzenia i och lodzenia. Oznacza to, ze par e mo zna wykorzysta c do utwardzenia nawet, je sli woda nie jest latwo dost epna na placu budowy. Radykalne zmniejszenie ilo sci wody jest wynikiem dost epno sci wi ekszej energii z wody w postaci pa- ry, w porównaniu z t a sam a ilo scia ogrzewanej wody. Para kondensuj aca w ilo sci 0,45 kg do wody w ilo sci 0,45 kg daje oko lo 1055 KJ, podczas gdy 0,45 kg wody daje jedynie 1,054 kJ na ka zdy sto- pie n spadku temperatury. Zmniejszone zapotrzebowanie wody plus faktyczne wyeliminowanie cyklu ogrzewania znacznie skracaj a cykl utwardzania oraz czas instalacji. Jednak, przy zastosowaniu wody do wywracania wyk ladziny impregnowanej zywic a nie odwró- cona cz esc wyk ladziny od ko nca wywracaj acego do urz adzenia wywracaj acego jest unoszona przez sile równ a ilo sci wody wypieranej przez wyk ladzin e. W przypadku wyk ladzin CIPP oznacza to, ze ci e- zar efektywny wyk ladziny ulega zasadniczemu zmniejszeniu, tak samo jak si la potrzebna do przeci a- gni ecia nie odwróconej wyk ladziny w przód do ko nca wywracaj acego. Gdy do wytworzenia si ly wy- wracaj acej zastosowane jest powietrze, nie odwrócona wyk ladzina le zy na dnie rury a ci snienie powie- trza oddzia lywuj ace na koniec wywracaj acy wyk ladziny musi przeci agnac ca ly ciezar wyk ladziny do przodu. Przy wywracaniu wyk ladziny CIPP musz a by c pokonane trzy si ly, niezale znie od wykorzystanej energii wywracania. Mianowicie, 1. si la potrzebna do wywrócenia wyk ladziny (obrócenia wewn etrznej strony wyk ladziny na zewn atrz), która to si la zmienia si e wraz z grubo sci a wyk ladziny, rodzajem mate- ria lu i stosunkiem grubo sci wyk ladziny do srednicy; 2. si la potrzebna do przeci agni ecia wyk ladziny od urz adzenia wywracaj acego do ko nca wywracania; 3. si la potrzebna do przeci agni ecia wyk ladziny po- przez urz adzenie wywracaj ace. Pierwsza si la jest dla wywracania powietrzem i wod a generalnie taka sama. Druga si la znacznie si e ró zni dla powietrza i wody, i mo ze ograniczy c d lugo sci wywracania za pomoc a powietrza. Wyst epuje ograniczenie wielko sci ci snienia, jakie mo zna wykorzysta c do wywró- cenia wyk ladziny bez niekorzystnego wp lywu na jako sc instalowanej wyk ladziny CIPP i/lub uszkodze- nie istniejacego ruroci agu. Dla wywracania wod a i dla wywracania powietrzem mo ze by c zastosowany srodek smarny, zmniejszaj acy potrzebn a si le ci agn ac a. Trzecia si la zmienia si e w zale zno sci od konstrukcji urz adzenia. W wi ekszo sci urz adze n b ed a- cych obecnie w u zyciu si la potrzebna do przeci agni ecia wyk ladziny poprzez urz adzenie wzrasta wraz ze wzrostem obu si l lub jednej z tych si l. Wynika to z tego, ze w celu zwi ekszenia dost epnej energii wywracania typowe znane urz adzenia ograniczaj a utrat e p lynu pod ci snieniem od komory ci snienia poni zej punktu wej scia wyk ladziny do urz adzenia, a mankiet i opasany koniec wyk ladziny jest wywra- cany. Ograniczenie to uzyskuje si e typowo poprzez zwi ekszenie ci snienia powietrza w pneumatycznej d lawnicy zwierajacej lub poprzez zastosowanie d lawnicy, która jest zasilana p lynem wywracaj acym. Ruch wewn atrz w typowych przypadkach ogranicza si e poprzez materia l d lawnicy oraz sci sni ecie wywracanej wyk ladziny CIPP. To z kolei powoduje wzrost tarcia pomi edzy wywracan a wyk ladzin a CIPP i d lawnic a.PL 65 046 Y1 4 Wobec takich widocznych zalet utwardzania par a w porównaniu z utwardzaniem gor ac a wod a zastosowanie pary zaproponowano ze wzgl edu na energi e, któr a ona przenosi. Powietrze wywraca nadmuchiwan a przepon e i przep lywa poprzez par e do utwardzenia, co opisano w patentach US dla Insituform nr 6,708,728 i nr 6,679,293, przywo lanych niniejszym dla informacji. W sposobie opisanym w ostatnio udzielonych patentach wykorzystuje si e technik e poci agania i nadmuchiwania, co obecnie znalaz lo zastosowanie do wyk ladzin o ma lej srednicy. Wykazuj a one zalety w stosunku do wywraca- nia wodnego dla mniejszych srednic. Jednak ze opisany sposób nie obejmuje zastosowania p lasko lezacego weza do wprowadzenia pary. Ponadto, zastosowanie przebijanego kanistra opisanego w tych patentach nie jest odpowiednie dla medium i wyk ladzin o du zej srednicy. Generalnie, za wyk la- dziny o sredniej wielko sci przyjmuje si e wyk ladziny o srednicy pomi edzy oko lo 45,72 i 91,44 cm. Du ze srednice przekraczaj a okolo 106,68 cm i wi ecej. Stosownie, po zadane jest dostarczenie sposobu dla ulepszonego wywracania powietrzem i utwardzania par a przy instalacji wyk ladzin CIPP, który pozwala na zastosowanie utrzymuj acego pasa i p lasko le zacego weza dla rozprowadzenia pary wewn atrz wywracanej wyk ladziny dla zapewnienia pe lnego utwardzenia bez termicznego uwarstwienia i bez deflacji wyk ladziny przed wtry sni eciem pary w celu utwardzenia. Celem wzoru u zytkowego jest zapewnienie rurowej wyk ladziny wywracanej po- wietrzem i utwardzanej par a, która mog laby by c efektywnie i prosto umieszczana w przewodach ruro- wych do renowacji. Wed lug wzoru u zytkowego, rurowa wyk ladzina impregnowana zywic a, wywracana i utwardzana na miejscu do instalowania w podziemnych przewodach rurowych, maj aca po zewn etrznej stronie przynajmniej jedn a rurow a warstw e materia lu impregnowanego zywic a, i zawierajaca wywrócon a cz esc na pierwszym ko ncu, charakteryzuje si e tym, ze na pierwszym ko ncu wyk ladzina posiada suchy odcinek i ma pierwszy otwór wlotowy p lynu ukszta ltowany w suchej górnej cz esci suchego odcinka w pobli zu ko nca wyk ladziny oraz ma drugi otwór wlotowy p lynu ukszta ltowany w suchej dolnej cz esci suchego odcinka i oddalony od pierwszego otworu wlotowego p lynu w kierunku przeciwnym do ko nca wyk ladziny. Na pierwszym ko ncu, przed pierwszym otworem wlotowym p lynu, wyk ladzina ma szczelin e po- mi edzy jej scianami. Wyk ladzina wed lug wzoru u zytkowego, w pocz atkowej swojej cz esci mo ze by c utrzymywana w stanie suchym i nie jest impregnowana zywic a. W suchej czesci wyk ladziny mo ze by c umieszczony r ekaw z materia lu do impregnowania, przez co wywracana wyk ladzina z nieprzepuszczaln a warstw a na zewn etrznej powierzchni latwo przechodzi poprzez such a cz esc wyk ladziny zamocowan a do ramy. R ekaw zwrócony do nieprzepuszczalnej warstwy wywracanej wyk ladziny smaruje si e, dla u latwienia wywracania poprzez d lawnic e. Przedmiot wzoru u zytkowego jest uwidoczniony na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia urz a- dzenie do wywracania powietrzem i utwardzania par a utwardzanej na miejscu rurowej wyk ladziny, zawieraj ace podwójne sztywne d lawnice, w schematycznym widoku perspektywicznym; fig. 2 - urz a- dzenie do wywracania wed lug fig. 1, schematycznie w rzucie z boku; fig. 3 - rurow a wyk ladzin e wed lug wzoru u zytkowego umieszczon a w urz adzeniu do wywracania z fig. 1 i 2 oraz z pod laczonymi w ezami powietrza i pary podczas utwardzania par a, w widoku perspektywicznym; fig. 4 - rurow a wyk ladzin e umieszczon a w urz adzeniu z fig. 3 podczas pierwszej po lowy wywracania wyk ladziny powietrzem, schematycznie w przekroju; fig. 5 - rurow a wyk ladzin e umieszczon a w urz adzeniu z fig. 3 w po lowie wywracania wyk ladziny powietrzem, schematycznie w przekroju; fig. 6 - rurow a wyk ladzin e umiesz- czon a w urz adzeniu z fig. 3 podczas drugiej po lowy procesu wywracania wyk ladziny powietrzem, schematycznie w przekroju; fig. 7 - rurow a wyk ladzin e umieszczon a w urz adzeniu z fig. 3 po wywró- ceniu powietrzem, schematycznie w przekroju; fig. 8 - czynno sci przygotowawcze do pod laczenia p lasko u lo zonego w eza do otworu wlotowego pary przed utwardzeniem, schematycznie w przekroju; fig. 9(a) i 9(b) przedstawiaj a elastyczn a tulej e wycinaj ac a otwory, z zamontowanym przelotowym lacz- nikiem do zastosowania w wywracanej wyk ladzinie, schematycznie w rzucie z boku i w przekroju; fig. 10 przedstawia powi ekszony przekrój przelotowego lacznika z fig. 9, z pokazaniem szczególów budo- wy otworu wlotowego wywróconego ko nca ca lkowicie wywróconej wyk ladziny, uchwyconego przez tulej e; fig. 11(a)-11(g) przedstawiaj a schematyczne widoki w przekroju wykonywania otworu wyloto- wego w odwróconej wyk ladzinie uchwyconej w tulei wycinaj acej otwory wed lug fig. 9 oraz odwrócon a utwardzan a na miejscu wyk ladzin e wchodz ac a w probiercz a i wycinaj ac a otwory rurk e, przed i po umieszczeniu narz edzia do wycinania otworu; fig. 12(a) i 12(b) przedstawiaj a czynno sci przy monto- waniu odprowadzenia kondensatu w dalszym ko ncu wywróconej wyk ladziny po wykonaniu czynno sciPL 65 046 Y1 5 pokazanych na fig. 11(a)-11(g), schematycznie w przekroju; fig. 13 przedstawia dolaczanie w eza do- prowadzenia powietrza/pary do otworów wlotowego p lynu wyk ladziny wed lug wzoru u zytkowego, schematycznie w przekroju; fig. 14(a) i 14(b) przedstawiaj a etapy wykonania otworu wylotowego, od- powiednio dla mniejszych srednic wyk ladziny. Na figurze 3 pokazano wywracan a rurow a wyk ladzin e 101, impregnowan a zywic a do instalo- wania w podziemnych przewodach rurowych i utwardzania na miejscu, zamocowan a w urz adzeniu 11 do wywracania i utwardzania na miejscu, do haków 14 w otworze wej sciowym 13 urz adzenia 11. Rurowa wyk ladzina 101 ma na swoim pierwszym ko ncu suchy odcinek sk ladaj acy si e z suchych cz e- sci górnej 102a i dolnej 102b i ma pierwszy otwór wlotowy p lynu 108 ukszta ltowany w suchej górnej cz esci 102a suchego odcinka w pobli zu ko nca wyk ladziny 101 oraz ma drugi otwór wlotowy p lynu 106 ukszta ltowany w suchej dolnej cz esci 102b suchego odcinka i oddalony od pierwszego otworu wloto- wego p lynu 108 w kierunku przeciwnym do ko nca wyk ladziny 101. Wyk ladzina 101 jest zwil zana po- czynaj ac od miejsca, gdzie wyk ladzina 101 wchodzi w przewód przewidziany do renowacji. Drugi otwór wlotowy p lynu 106, a dok ladnie powietrza, jest utworzony w suchej dolnej cz esci 102b pomi edzy d lawnic a wylotow a 21 urz adzenia 11 i pocz atkiem zwil zenia w obszarze 104. Waz powietrza 107 jest pod laczony do drugiego otworu wlotowego p lynu 106 i do zród la powietrza (nie pokazano). Pierwszy otwór wlotowy p lynu 108, a dok ladniej pary, jest usytuowany w suchej górnej czesci 102a ko nca pomi edzy d lawnic a wlotow a 16 i d lawnic a wylotow a 21 urz adzenia 11. W az pary 109 jest po laczony do pierwszego otworu wlotowego p lynu 108 i do kot la (nie pokazano). Na pierwszym ko ncu wyk ladziny 101, przed pierwszym otworem wlotowym p lynu 108, wyk la- dzina ma szczelin e pomi edzy jej scianami. Utwardzana na miejscu wyk ladzina 101 wed lug wzoru uzytkowego jest utworzona z co najmniej jednej warstwy elastycznego materia lu do impregnowania zywic a, na przyk lad warstwy filcu posiada- jacego zewn etrzn a warstw e nieprzepuszczalnej folii polimerowej. Warstwa filcu i warstwa folii s a zszy- te wzd lu z lini a szwu dla utworzenia rurowej wyk ladziny. Ponad lini a szwu umieszcza si e lub wyt lacza kompatybiln a foli e termoplastyczn a dla zapewnienia nieprzepuszczalno sci wyk ladziny. Dla wi ekszych srednic wyk ladziny 101 mo zna zastosowa c kilka warstw materia lu filcowego. Warstwy filcu mog a by c materia lami absorbuj acymi naturaln a lub syntetyczn a elastyczn a zywic e, jak na przyk lad w lókna poliestrowe lub akrylowe. Nieprzepuszczalna zewn etrzna warstwa folii mo ze by c odpowiednim poliolefinem, jak na przyk lad polipropylen lub inny polimer o wysokich osi agach, który wytrzymuje temperatury pary wodnej, dobrze znanym w tej dziedzinie. Na wst epnym etapie we wszystkich instalacjach do bezwykopowej renowacji istniej acy ruroci ag przygotowuje si e poprzez oczyszczenie oraz wykonuje si e zapis wideo wewn etrznego stanu. Przed przyst apieniem do instalacji stosownie do sposobu wed lug tego wzoru u zytkowego ter- moutwardzaln a zywic a impregnuje si e filc wyk ladziny 101, w procesie nazywanym "zwil zaniem". Proces zwil zania generalnie obejmuje wtry sni ecie zywicy w warstw e filcu poprzez ko ncówk e otworu utworzonego w nieprzepuszczalnej warstwie folii, wytworzenie pró zni i przeprowadzenie impregnowa- nej wyk ladziny poprzez szczelin e mi edzy rolkami, w sposób dobrze znany w tej dziedzinie. Jeden z takich sposobów pró zniowej impregnacji jest opisany w patencie US nr 4,366,012 (Insituform), któ- rego tresc jest przytoczona niniejszym dla informacji. Mo zna zastosowa c szeroki asortyment zywic, jak na przyk lad poliestry, estry winylowe, zywice epoksydowe i temu podobne, z modyfikacj a wed lug po- trzeby. Korzystne b edzie zastosowanie zywicy, która jest relatywnie stabilna w temperaturze pokojo- wej, lecz ulega latwemu utwardzeniu po podgrzaniu. Urz adzenie do wywracania powietrzem i utwardzania par a wyk ladziny 101 wed lug wzoru u zyt- kowego jest zbudowane i ustawione, jest pokazane na fig. 1. Urz adzenie 11 zawiera sztywn a ram e 12 o wymiarach dostosowanych do umieszczenia ponad istniej acym dost epem do przewodu przezna- czonego do wy lozenia. Urz adzenie 11 jest wykonane z metalowych pr etów lub rur tworz acych ram e 12 posiadaj ac a wystarczaj ac a szeroko sc "w" dla umieszczenia sp laszczonej, utwardzanej na miejscu wyk ladziny rurowej przeznaczonej do zainstalowania. Rama 12 jest zasadniczo prostok atna w zilu- strowanym przyk ladzie wykonania i ma prostok atny otwór wej sciowy 13 z licznymi hakami 14 do za- mocowania wywracanej wyk ladziny. Otwór wej sciowy 13 ma szeroko sc "t" umo zliwiaj ac a zamocowa- nie na hakach 14 suchej cz esci wywracanej zwil zonej wyk ladziny oraz wywrócenia poprzez otwór wej sciowy 13. Rama 12 ma wysoko sc "h" wystarczaj ac a do podparcia pierwszej d lawnicy, czyli d lawnicy wlo- towej 16 utworzonej przez nieruchomy cz lon d lawi acy 17 oraz przeciwny, wspó lpracuj acy przestawny cz lon d lawi acy 18 umieszczony w s asiedztwie otworu wej sciowego 13. Do ko nców ramy 12 jest za-PL 65 046 Y1 6 mocowana para si lowników pneumatycznych 19, po laczonych do przestawnego cz lonu 18 w celu dosuwania cz lonu 18 w kierunku nieruchomego cz lonu 17. W zilustrowanym przyk ladzie wykonania silowniki 19 s a pneumatycznymi si lownikami z prowadnicami prostoliniowymi 20a. Si lowniki 19 mog a by c mechanicznym mechanizmem zamykaj acym lub silnikiem dowolnego typu, na przyk lad hydrau- licznym, elektrycznym lub mechanicznym mechanizmem mocowania. Druga d lawnica, lub d lawnica wylotowa 21, jest utworzona w taki sam sposób jak pierwsza d lawnica, czyli d lawnica wlotowa 16 i posiada nieruchomy cz lon d lawi acy 22 zamocowany do ramy 12 oraz przestawny cz lon d lawi acy 23 umieszczony na parze prowadnic prostoliniowych 20b z zamoco- wanym si lownikiem pneumatycznym 24. Wysoko sc "h" ramy 12 jest dostosowana dla wytworzenia potrzebnego miejsca pomi edzy d lawnic a wlotow a 16 i d lawnic a wylotow a 21 w celu wykorzystania otworu wlotowego uksztaltowanego w suchej czesci wywracanej wyk ladziny dla wprowadzenia powie- trza i/lub pary. Otwór wlotowy p lynu wywracaj acego jest ukszta ltowany w suchej czesci odwróconej wyk ladziny i umieszczony poni zej d lawnicy wylotowej 21 oraz przed dost epem do otworu w lazowego. Pe len opis wyk ladziny i otworów instalacyjnych b edzie przedstawiony bardziej szczegó lowo poni zej. W zilustrowanym przyk ladzie wykonania na fig. 1 rama 12 posiada podstaw e 25 utworzon a z dwóch rur bocznych 26 i 27, do których jest przyspawana prostok atna rama przednia 28 sk ladaj aca sie z przedniej rury dolnej 29, dwóch pionowych rur bocznych 31 i 32 oraz rury górnej 33. Pionowe rury 31 i 32 s a przyspawane do rur bocznych 26 i 27 podstawy, w tej kolejno sci. Dopasowana prosto- k atna rama tylna 34 utworzona z tylnej rury dolnej 36, dwóch rur bocznych 37 i 38 oraz z rury górnej 39, jest przyspawana do belek bocznych 27 i 26 w taki sam sposób, jak rama przednia 28. Para rur podpieraj acych 41 i 42 do podtrzymywania poziomej d lawnicy wlotowej 16 jest zamocowana pomi e- dzy pionowymi rurami 31 i 32 ramy przedniej 28 i pionowymi rurami 37 i 38 ramy tylnej 34. Podobnie, pomi edzy ram a przedni a 28 i ram a tyln a 34 jest zamocowana para belek podpieraj acych 43 i 44, do podtrzymywania d lawnicy wylotowej 21. Cztery uko sne rury podpieraj ace 46, 47, 48 i 49 s a przyspa- wane pomi edzy ramami przedni a 28 i tyln a 34 i rurami bocznymi 26 i 27, dla zapewnienia stabilno sci ramy 12. Cho c pokazano uko sne rury podpieraj ace 46, 47, 48 i 49 rozumie si e, ze mog a by c zastoso- wane prostok atne cz lony podpieraj ace tworz ace stopie n, dla zapewnienia platformy roboczej na wy- soko sci d lawnicy wylotowej 21 lub w jej pobli zu. Pokazane si lowniki pneumatyczne 19, 24 s a zamontowane ponad d lawnic a wlotow a 16 i d lawnic a wylotow a 21. Ka zdy si lownik 19, 24 jest u lo zony wzd luz pary prowadnic liniowych 20a, 20b. Ka zdy z si lowników pneumatycznych 19, 24 posiada z lacze powietrzne 50 dolaczone do pneumatycz- nej tablicy sterowniczej 53 pokazanej na fig. 3. Nieruchomy cz lon d lawi acy 17 i przestawny cz lon d lawi acy 18 d lawnicy wlotowej 16 maj a sci- sliw a, odporn a na wysok a temperatur e ok ladzin e 54 i 56 zamontowan a na przeciwnych wspó lpracuj a- cych czo lach. Scisliwy material ok ladzin 54 i 56 dostosowuje si e do szczelnego po laczenia wywraca- nej wyk ladziny z pasmem utrzymuj acym i p lasko u lo zonym w ezem, przechodz acych poprzez d lawnic e wlotow a 16 podczas drugiej po lowy wywracania. Dodatkowo, sci sliwy materia l ok ladzin 54 i 56 b edzie tworzy l odpowiednio zgodne uszczelnienie, gdy d lawnica wlotowa 16 zostanie zamkni eta podczas utwardzania par a. Wspó lpracuj ace, przeciwne czo la nieruchomych cz lonów 17 i 22 d lawnicy wlotowej 16 i d lawni- cy wylotowej 21 mog a by c p laskie. Powierzchnie wspó lpracuj ace mog a by c ukszta ltowane jako za- krzywione poprzez przyspawanie do nieruchomych cz lonów 17 i 22 rury o ma lej srednicy lub poprzez wykonanie nieruchomych cz lonów 17 i 22 z rur. Zakrzywiona powierzchnia tworzy g ladsz a powierzch- ni e do polaczenia z wywracan a wyk ladzin a. D lawnica wylotowa 21 tworzy uszczelnienie dla powietrza podczas wywracania wyk ladziny 101 powietrzem. Podczas rozpocz ecia i podczas pierwszej po lowy wywracania d lawnica wylotowa 21 jest ustawiona tworzac szczelin e równ a oko lo czterokrotnej grubo sci wyk ladziny, z zastosowaniem urz a- dzenia do ustawienia szczeliny. Mog a to by c odpowiedniej wielko sci elementy dystansowe umiesz- czone na prowadnicach prostoliniowych 20a i 20b. Po przej sciu pasma utrzymuj acego i p lasko u lo zo- nego w eza poprzez d lawnic e wylotow a 21 podczas drugiej po lowy wywracania wyk ladziny 101 szcze- lina d lawnicy wylotowej 21 zostaje zmniejszona do oko lo dwukrotnej grubo sci scianki wyk ladziny 101. Dzi eki zastosowaniu tej konstrukcji wzrost ci snienia powietrza wywracaj acego b edzie powodo- wa l wywrócenie wyk ladziny 101 bez potrzeby zwi ekszania nacisku na wyk ladzinie w d lawnicy wyloto- wej 21 przez cz lony 22 i 23. Mo zna zwi ekszy c ci snienie powietrza w si lownikach 24 dla zapobie zenia otwarciu d lawnicy wylotowej 21 tworz acemu szczelin e wi eksz a od dwukrotnej grubo sci wyk ladziny. Urz adzenie do ustawienia szczeliny, na przyk lad elementy dystansowe umieszczone na prowadnicachPL 65 046 Y1 7 prostoliniowych lub gwintowane sworznie, zapobiega zmniejszeniu szczeliny poni zej po zadanej wiel- ko sci. Uszczelnienie wokó l wywracanej wyk ladziny 101 jest utworzone przez such a cz esc samej wy- k ladziny 101, przez co uszczelnienie to ma identyczny profil i wymiar. Nie jest zatem konieczne two- rzenie uszczelnienia na kraw edziach sp laszczonej wyk ladziny 101. D lugosc kraw edzi obwodu sp lasz- czonej wyk ladziny 101 jest minimalna w porównaniu z d lugo scia boków sp laszczonej wyk ladziny 101, przez co napr ezenia na kraw edziach s a minimalne i nie jest wymagane dodatkowe zamkni ecie lub podparcie na tych kraw edziach. Pozwala to na u zycie prostych sztywnych rur do utworzenia d lawnicy i uszczelnienia. Urz adzenie zapewnia utworzenie uszczelnienia na kraw edziach, poniewa z wywraca- nie rozpoczyna si e za uszczelnieniem lub d lawnic a. Wyst epuje zaleta wynikaj aca z faktu, ze wywra- canie wyk ladziny 101 rozpoczyna si e zanim wyk ladzina 101 przejdzie przez d lawnic e dla utworzenia wywrócenia i uszczelnienia utwardzenia. Urz adzenie 11 na fig. 3 przedstawia zamontowan a wyk ladzin e 101 w urz adzeniu 11 w po lo ze- niu d lawnicy wlotowej 16 oraz d lawnicy wylotowej 21 po wykonaniu wywracania i podczas utwardza- nia par a. Tutaj d lawnic a wlotowa 16 jest zamkni eta, tworz ac uszczelnienie dla pary powy zej pierwsze- go otworu wlotowego p lynu 108. D lawnica wylotowa 21 jest otwarta, umo zliwiaj ac przechodzenie pary do odwróconej wyk ladziny 101 poprzez p lasko u lo zony w az dla przeprowadzenia utwardzenia. Kolejno sc czynno sci wywracania i utwardzania wyk ladziny 101 wed lug wzoru u zytkowego za pomoc a urz adzenia jest pokazana schematycznie kolejno na fig. 4 do 13. W czasie pierwszej polowy wywracania na fig. 4, d lawnica wlotowa 16 jest otwarta a d lawnic a wylotowa 21 jest zamkni eta tworz ac szczelin e o szeroko sci 4T (cztery grubo sci wyk ladziny 101), z zastosowaniem urz adze n do ustawienia szczeliny. Powietrze wywracania jest podawane do drugiego otworu wlotowego p lynu 106 z w eza powietrza 107 i wewn atrz suchej dolnej cz esci 102b ko nca wyk ladziny 101, w celu wywrócenia wyk la- dziny 101 w przewodzie rurowym, w którym ma by c umieszczona wyk ladzina 101. Po wywróceniu po lowy wyk ladziny 101 d lawnica wlotowa 16 jest zamykana w celu do laczenia pasma podtrzymuj ace- go 111 i p lasko u lo zonego w eza 112, jak pokazano na fig. 5. P lasko u lo zony w az 112 ma zamkni ety koniec 112a. Nast epnie, podczas drugiej po lowy wywracania, jak pokazano na fig. 6, otwierana jest d lawnica wylotowa 21 i powietrze wywracania jest podawane do pierwszego otworu wlotowego p lynu 106, w celu wykonania wywrócenia. Nast epnie d lawnica wylotowa 21 jest zamykana, a d lawnica wlotowa 16 jest otwierana, jak po- kazano na fig. 7. W czasie, gdy d lawnica wlotowa 16 jest otwarta, odcina sie p lasko u lo zony w az 112 ponad d lawnic a wlotow a 16 i do odci etego ko nca do lacza si e lukowy przewód doprowadzenia pary 113. Lukowy przewód doprowadzenia pary 113 i nadmiar p lasko u lo zonego w eza 112 opuszcza si e do ramy 12 pomi edzy d lawnic e wlotow a 16 i zamkni et a d lawnic e wylotow a 21, i lukowy przewód dopro- wadzania pary 113 do lacza si e do tylnej strony pierwszego otworu wlotowego p lynu 108. Alternatyw- nie, do p lasko u lozonego w eza do lacza si e w odwróconym obszarze elastyczny, p lasko u lo zony adap- tor, który nast epnie wprowadza si e w pierwszy otwór wlotowy p lynu, dla u latwienia dodania pary do odwróconej rury. P lasko u lo zony adaptor mo ze by c cienkoscienn a sztywn a rurow a gi etk a tulej a meta- low a o rozszerzonym profilu, który zapobiega wci agni eciu przewodu doprowadzania pary 113 w pierwszy otwór wlotowy p lynu 108. W odci ety koniec p lasko u lo zonego w eza 112 wk lada si e rurow a cz esc tulei adaptora i wprowadza si e w pierwszy otwór wlotowy pary 108. P lasko u lo zony w az 112 nast epnie dolacza si e pomi edzy rozszerzonym obszarem tulei adaptora i pierwszym otworem wloto- wym p lynu 108. Nadmiar p lasko u lo zonego w eza 112 opadnie w wywrócon a wyk ladzin e 101, gdy d lawnica wlotowa 16 zostanie zamkni eta a d lawnica wylotowa 21 zostanie otwarta na pocz atku cyklu dostarczania pary, jak pokazano na fig. 13. W suchej cz esci wyk ladziny 101 mo ze by c umieszczony pomocniczy r ekaw 115 wzmagaj acy wywracanie, z materia lu do impregnowania, dla u latwienia wywracania poprzez d lawnice 16, 21. W tym przypadku wywrócona wyk ladzina 101 z nieprzepuszczaln a warstw a na zewn etrznej po- wierzchni latwo przechodzi poprzez such a cz esc 102a, 102b wyk ladziny 101 zamocowan a do ramy 12. Pomocniczy r ekaw 115 zwrócony do nieprzepuszczalnej warstwy wywracanej wyk ladziny 101 smaruje si e dla u latwienia wywracania poprzez d lawnice. Tu z po zako nczeniu wywracania, wywrócon a wyk ladzin e 101 podaje si e do ko ncowego otworu w lazowego. W dalszym ko ncu wywróconej wyk ladziny 101, jak pokazano na fig. 11, jest wykonany otwór odprowadzaj acy 130 (fig. 11), bez dopuszczenia do opadni ecia wyk ladziny 101. W otworze odprowadzaj acym 130 mocuje si e elastyczn a tulej e 117, jak pokazano na fig. 9(a), 9(b) i 10. Tuleja 117, która mo ze by c sztywna przy mniejszych srednicach, tworzy z laczk e przelotow a 118 odprowa-PL 65 046 Y1 8 dzania gazu i z laczk e przelotow a 119 odprowadzenia kondensatu. Na fig. 10 pokazano jeden lacznik 110 w przekroju, zamocowany do tulei 117 za pomoc a ko lnierza 121 i srub 122. Tulej e 117 mocuje si e na odbiorczym ko ncu istniej acego przewodu a wywrócon a wyk ladzin e 101 wprowadza si e w tulej e 117 i w niej osadza. Nast epnie wykonuje si e otwór odprowadzaj acy 130 w zlaczkach przelotowych 118 i 119 zawieraj acych tulej e zlaczn a 139 zamontowan a w tulei 117 w sposób opisany w odniesieniu do fig. 11 i 12. Przelotowy otwór odprowadzaj acy 130 wykonuje si e w dalszym ko ncu wyk ladziny 101, w sze- regu czynno sci pokazanych na fig. 11(a)-11(g). Tuleja 117 mo ze by c utworzona z odcinka materia lu wyk ladziny 101 zaopatrzonego w zlaczk e przelotow a 119 odprowadzenia kondensatu za pomoca narz edzia 164, jak pokazano na fig. 14(a) i 14(b). Po zdj eciu ko lpaka 138 w tulei doprowadzaj acej 139 umieszcza si e zawór kulowy 171. Zawór kulowy 171 zamyka si e nak ladan a na niego z laczk a 172. W z laczk e 172 wprowadza si e pile walcow a 173 z przed lu zaczem wiertarskim 174 i gwintowany otwór przed lu zacza wiertarskiego pi ly walcowej 176 mocuje si e w ko ncu zlaczki 172. Do trzpienia 174 mocuje si e wiert lo 173. Otwiera si e zawór kulo- wy 171 na otworach 130 i wiert lem 177 rozpoczyna si e wycinanie otworów 130, z utrzymaniem ci snie- nia powietrza w wyk ladzinie 101. Po wyci eciu otworów 130 zamyka si e zawór kulowy 171 i wyjmuje sie wiert lo 177 oraz pile walcow a 173 ze z laczki 172. Nast epnie do z laczki 172 laczy si e w az odpro- wadzaj acy 61 do odprowadzania powietrza. Otwór odprowadzenia kondensatu wykonuje si e powtarzaj ac te same czynno sci, które pokaza- no na fig. 11(a) do 11(g). Po wyj eciu wiert la 177 na z laczce 172 umieszcza si e d lawnic e 181 rury kon- densatu a w d lawnicy 181 umieszcza si e waz odprowadzaj acy 182 kondensatu si egaj acy do spodu wyk ladziny 101. Zaciska si e d lawnic e 181 dla powstrzymania ruchu w eza 182. Dla wyk ladzin o mniejszej srednicy otwór odprowadzaj acy 130 i otwór odprowadzenia kondensatu mo zna wykona c za pomoc a narz edzia wycinania do otworów, jak pokazano na fig. 14(a) i 14(b). Jak pokazano na fig. 13, do wyk ladziny 101 wprowadza si e par e przez do laczony perforowany, p lasko u lo zony w az 112 w celu rozpocz ecia utwardzania zywicy w wywróconej wyk ladzinie 101, przy d lawnicach 16 i 21 w po lo zeniu pokazanym na fig. 3. P lasko u lo zony w az 112 jest odporn a na wysokie temperatury termoplastyczn a rur a o srednicy 10 cm z otworami 0,3 cm. Wielko sc i rozstawienie mog a sie ró zni c, zale znie od kot la, rozmiaru wyk ladziny i d lugo sci. Otwory wykonuje si e w odst epach 30 cm w odleg lo sci niemal 1,3 cm od z lo zonych kraw edzi na przeciwleg lych kraw edziach. Odleg losc od kra- w edzi mo ze si e ró zni c zale znie od rozmiaru i d lugo sci. Opisany rozk lad otworów dostarcza wi ecej pary w bli zszym ko ncu wyk ladziny 101 i zapewnia dobre mieszanie, nawet je sli w az 112 zostanie skr econy. Zapewnia to tak ze wtry sni ecie pary do kon- densatu, jaki tworzy si e przy wywracaniu wyk ladziny 101, dla utwardzenia tej cz esci zywicy w wywró- conej wyk ladzinie pokrywanej przez ka luze kondensatu. Par e doprowadza si e z weza wlotu pary, któ- ry jest regulowany przez kolektor zaworowy. Przep lyw pary ustawia si e do utrzymania ci snienia utwar- dzania oko lo 2,1-4,2 kg/cm 2 , a z do zako nczenia utwardzania. W typowej instalacji otwory w p lasko u lo zonym w ezu 112 s a utworzone w odleg lo sci oko lo 30 cm od siebie, gdy 10-cio centymetrowy w az jest z lo zony i odci ety, w przemiennym uk ladzie oko lo 1,27 cm od wierzchu i spodu. W ka zdym po lo zeniu wykonuje si e dwa otwory, przez co powstaj a dwa otwory w przemiennym rozk ladzie. P lasko u lo zony w az 112 ma zamkni ety dalszy koniec 112a i mo ze wyst e- powa c w zakresie wymiarowym srednic od oko lo 5 do 20 cm. Srednica otworów zmienia si e od oko lo 0,3 do 0,5 cm i korzystnie pomi edzy oko lo 0,48 do 1,13 cm. Zale znie od dobranej zywicy, przy jej wy- sokiej charakterystyce egzotermicznej podczas utwardzania mog a by c wymagane mniejsze otwory oraz mniejsza ilo sc pary dla utwardzenia. W niektórych systemach mo ze by c zastosowany wi ecej ni z jeden perforowany p lasko u lozony w az 112. Równocze snie wytwarza si e otwór odprowadzaj acy 130, laczy si e lukowy przewód doprowa- dzania pary 113 do bli zszego ko nca p lasko le zacego w eza 112 ponad otworem wej sciowym 13 urz a- dzenia. Lukowy przewód doprowadzania pary 113 i nadmiar p lasko u lo zonego weza 112 opuszcza si e poprzez d lawnic e wlotow a 16 i laczy do za slepionego otworu powietrza/pary 108. Jak pokazano na fig. 13, zamyka si e nast epnie d lawic e górn a 16 i laczy si e przewód doprowadzaj acy powietrza/pary 109 do otworu wlotowego pary 108 na wyk ladzinie 101 oraz otwiera si e d lawnic e doln a 21. Nast epnie wprowadza si e powietrze i par e do otworu powietrza/pary 108 i podaje si e poprzez perforowany p la- sko u lo zony w az 112, rozpoczynaj ac ogrzewanie wyk ladziny 101. Po wykryciu wzrostu temperatury o 5,4°C w dalszym ko ncu nast epuje pe lne doprowadzenie pary, w celu utwardzenia. Para wydostajePL 65 046 Y1 9 sie poprzez przewód odprowadzaj acy po laczony do otworu odprowadzaj acego 130 w dalszym ko ncu wyk ladziny 101. Wyk ladzin e instaluje si e nast epuj aco: Zwil zon a wyk ladzin e 101 z suchym pierwszym ko ncem wywraca si e wn etrzem na zewn atrz i przeprowadza si e poprzez otwór wej sciowy 13 urz adzenia 11 oraz mocuje do haków 14. Wyk ladzin e 101 wprowadza si e poprzez obie d lawnice 16, 21 do otworu w lazowego przewodu. Do drugiego wlotu p lynu 106 w suchej cz esci wyk ladziny 101 dolacza si e w az powietrza 107. W az powietrza 107, o srednicy 5 cm, laczy si e od drugiego wlotu p lynu 106 do wylotowego ko nca kolektora powietrza/pary umieszczonego na urz adzeniu do wywracania. Do kolektora powietrza/pary laczy si e wska znik ci snie- nia i temperatury powietrza. Na ko ncu wyk ladziny 101 do lacza sie sznur utrzymuj acy i perforowany p lasko u lozony w az 112. Nak lada si e odpowiedni srodek smarny na warstwy ch lonnego filcu we wlocie wywracanego r e- kawa w suchej cz esci wyk ladziny 101. Nast epnie przeprowadza si e instalacj e w kolejno sci opisanej w odniesieniu do fig. 4-8. Na figurach 14(a) i 14(b) pokazano wykonan a z PCV lub sztywn a metalow a rurk e probiercz a formy 162 z zespo lem rurki odprowadzenia 161 i stalow a rurk a 163 dalszym otworze w lazowym, z wyrównaniem do umieszczenia wywracanej rury. Gdy koniec wywracanej wyk ladziny 101 zbli zy si e do docelowego otworu w lazowego przerywa sie wywracanie, aby umo zliwi c wej scie wyk ladziny do rurki probierczej formy 162 ze stalow a rurk a 163. Wywracanie wyk ladziny 101 zatrzymuje si e wtedy, gdy koniec wywracanej wyk ladziny 101 znajduje si e w odleg lo sci oko lo jednej srednicy za ko ncem rurki probierczej formy 162. Odwi azuje si e sznur utrzymuj acy i wywrócon a wyk ladzin e 101 przebija si e poprzez wprowadze- nie stalowej rurki przebijaj acej 164 z dolnym przebijajacym ko ncem 166 oraz z zaworem 167 w gór- nym ko ncu. W ko ncu rurki przebijaj acej 164 umieszcza si e ko lnierz lub pier scie n uszczelniaj acy o przekroju okr ag lym 168, zapobiegaj acy przebiciu przez rurk e 164 przeciwnej strony wyk ladziny. Cz lonek za logi odpowiedzialny za wykonanie otworu sledzi wywracaj acy koniec wyk ladziny 101 i przebija j a tak, aby utrzymane by lo ci snienie w odwróconej wyk ladzinie po jej przebiciu. Po pomy slnym przebiciu wyk ladziny 101 zamyka si e zawór rurki przebijaj acej 167 i do zaworu rurki przebijaj acej 167 dolacza si e waz odprowadzaj acy z zaworem w dalszym ko ncu. Kontrolowane odprowadzenie powietrza wykonuje si e w dalszym ko ncu w eza odprowadzaj acego. Po zako nczeniu wywracania kontrolowane odprowadzenie dokonuje si e w dalszym ko ncu weza odprowadzaj acego. Zawór odprowadzaj acy i regulator wlotu powietrza ustawia si e dla utrzymania dobrego przep lywu oraz zalecanego ogrzewania i ci snienia utwardzania. Kszta ltuje si e otwory odpro- wadzaj ace powietrza i kondensatu, jak pokazano na fig. 11(a) do 11(h). Odcina si e odprowadzenie z kot la i w az doprowadzaj acy par e laczy si e do rozdzielacza powie- trza i pary. Nast epnie rozpoczyna si e ogrzewanie. Monitoruje si e temperatur e wewn etrznego czo la wyk ladziny 101 w polo zeniu odpowiadaj acym 6 godzinie, w dalszym otworze w lazowym. Ogrzewaj aca mieszanina pary i powietrza powinna mie c temperatur e oko lo 82,22°C, a doprowadzenie powinno trwa c do uzyskania wzrostu temperatury o 5,4°C na powierzchni w dalszym otworze w lazowym. Po ogrzaniu zmniejsza si e powoli do zera ilo sc powietrza w mieszaninie powietrza oraz pary i utrzy- muje si e pe len przep lyw pary o temperaturze 107,22°C do 115,56°C przy zalecanym ci snieniu utwar- dzania. Utwardzanie z pe lnym doprowadzeniem pary trwa od 1 do 4 godzin wed lug potrzeby, zale znie od d lugo sci i grubo sci wyk ladziny, a tak ze otaczaj acego srodowiska. Po wykonaniu cyklu utwardzania powoli odcina si e dop lyw pary i równocze snie dodaje si e po- wietrze, dla utrzymania zalecanego ci snienia utwardzania. Nast epnie ch lodzi si e wyk ladzin e przez minimum 15 minut lub do momentu, a z temperatura powierzchni stykowej w dalszym ko ncu b edzie równa 54,4°C, cokolwiek trwa d lu zej. Nast epnie odcina si e doprowadzenie pary na kotle. Gdy ci snienie w wezu doprowadzenia doj- dzie do zera, od lacza si e waz doprowadzenia pary. Po ca lkowitym ostudzeniu wy lacza si e spr ezark e powietrza i uwalnia si e ci snienie w wezu powietrza oraz od lacza si e waz doprowadzenia powietrza. Obecnie usuwa si e ko nce z wy lo zenia 101 i usuwa si e doprowadzenia, w zwyk ly sposób. Wyk ladzina 101 wed lug wzoru u zytkowego w zakresie od srednich do du zych srednic (45 cm do 203 cm) mo ze by c ekonomicznie op lacalnie oraz wydajnie instalowana za pomoc a opisanego tu urz adzenia do wywracania powietrzem i utwardzania par a utwardzanej na miejscu rurowej wyk ladziny 101. Zastosowanie pary do utwardzania bez deflacji odwróconej wyk ladziny wymaga sposobów post epo- wania, które znacznie si e ró zni a od wcze sniejszego typowego utwardzania gor ac a wod a wyk ladzin 101PL 65 046 Y1 10 o tych samych srednicach. Zastosowanie pary do utwardzania wyk ladzin o srednich i du zych sredni- cach wymaga równie z innej techniki ni z stosowana do utwardzania par a wyk ladzin CIPP o ma lej srednicy (15,24 cm do 38,1 cm). Przy w la sciwym u zyciu para jest du zo bardziej przyjaznym srodowiskowo sposobem utwardza- nia ni z woda w zwi azku z tym, ze wykorzystuje si e tu tylko oko lo 5% wody i oko lo 15% do 30% energii, jakie by lyby u zyte przy utwardzaniu gor ac a wod a. Wcze sniejsze próby rozszerzenia u zycia utwardza- nia par a wyk ladzin CIPP o srednicach 45,7 cm i powy zej cz esto prowadzi ly do niepe lnego utwardze- nia dolnej cz esci instalowanej wyk ladziny 101. Próby przezwyci ezenia tego problemu utwardzania poprzez zastosowanie du zych obj eto sci pary i/lub pary oraz powietrza by ly pomy slne tylko w margi- nalnym stopniu. Dodatkowo, wprowadzenie du zych obj eto sci pary sprzyja wyd lu zeniu czasu cyklu utwardzania oraz zwi ekszeniu zu zycia energii. Nawet przy wyd lu zonym cyklu utwardzania i dodatko- wej energii skuteczne utwardzenie w pewnych warunkach polowych jest trudne do uzyskania. Nale zy przypuszcza c, ze wynika to z termicznego uwarstwienia i obecno sci obszarów kondensacji, które gromadz a si e w dolnych sekcjach rury i twardniej acej wyk ladziny. Zgromadzony kondensat izoluje i zapobiega przep lywowi ciep la do laminatu zywicy od parowego p laszcza powy zej. Utwardzanie gor ac a wod a wyk ladziny 101 o sredniej do du zej srednicy typowo wymaga dopro- wadzenia oko lo 2340 do 8490 kJ na 0,45 kg utwardzanej zywicy. Przeciwstawnie, utwardzanie par a wyk ladzin o ma lej srednicy (15,2 do 30,5 cm) wymaga oko lo 739 do 1056 kJ na 0,45 kg utwardzanej zywicy. W opisanych sposobach zgodnie uzyskuje si e pe lne utwardzenie wyk ladziny 101 przy oko lo 316,8 do 528 kJ na 0,45 kg zywicy nawet w obszarach zalanych kondensatem wyst epuj acych na spo- dzie wyk ladziny 101. Jest to mo zliwie dlatego, ze zastosowano sposób wtrysku pary z kontrolowaniem miejsc wtrysku pary dla wyeliminowania termicznego uwarstwienia oraz niekorzystnego wp lywu zala- nia kondensatem na utwardzenie. W sposobie tym kontroluje si e równie z po lo zenie wtrysku pary na d lugo sci wyk ladziny 101 dla zwi ekszenia wymiany ciep la z ka zdego funta pary do laminowanego zy- wic a filcu zanim zostanie ona odprowadzona z dalszego ko nca wyk ladziny 101 jako kondensat lub para wodna. Jak opisano niniejszym, par e wtryskuje si e do weza z zamkni etym ko ncem, który le zy w wywró- ceniu rozci agni etej wyk ladziny 101. Zastosowano niezale zny otwór odprowadzenia (otwory odprowa- dzenia) z zaworem sterowania, dla kontroli odprowadzanej pary wodnej i kondensatu z dalszego ko n- ca wyk ladziny 101. W az ten posiada liczne otwory o stosownej wielko sci i rozstawieniu dla rozmiaru, grubo sci i d lugo sci instalacji na ca lej d lugo sci tego weza. Rozmieszczenie otworów wokó l obwodu w eza jest tak dobrane, ze niezale znie od orientacji w eza podczas umieszczania wykladziny 101 liczne otwory na d lugo sci w eza b ed a skierowane do spodu wyk ladziny 101. Stwarza to ci ag ly wtrysk pary we wszystkie ka lu ze kondensatu podczas cyklu utwardzania. Para wtryskiwana do kondensatu ogrzewa kondensat powy zej temperatury potrzebnej dla zapewnienia utwardzenia. Zamkni ety koniec na wezu wtryskiwania pary pozwala utrzyma c wewn etrzne ci snienie w wezu powy zej wewn etrznego ci snienia w wyk ladzinie 101. Podczas przechodzenia wtry sni etej pary poprzez d lugo sc weza nast epuje jej wyt laczanie poprzez otwory, co tworzy parowy p laszcz wewn atrz wyk la- dziny 101. Ró znica pomi edzy wewn etrznym ci snieniem pary wtryskiwanej do w eza i wewn etrznym cisnieniem w wyk ladzinie 101 maleje w miar e przep lywu pary od ko nca wtrysku na w ezu wtryskiwania pary. W zwi azku z tym obj etosc pary wtryskiwanej z ka zdego otworu maleje na d lugo sci w eza wtry- skiwania pary. Umo zliwia to wyd luzenie czasu przebywania, przez co wewn atrz wyk ladziny 101 do- st epna jest wi ekszo sc energii pary dla zwi ekszenia przekazu energii do zywicznego laminatu filcu; kontynuowanie dodawania dodatkowej energii do p laszcza parowego w miar e przemieszczania si e w kierunku ko nca wylotowego wyk ladziny 101 utrzymuje wy zszy stopie n przekazu energii, a takze wtrysk pary do parowego p laszcza powoduj acy równie z turbulencje, co eliminuje termiczne uwar- stwienie i zwi eksza przekaz energii. Znajomosc fizycznych w la sciwo sci wyk ladziny 101 wed lug wzoru u zytkowego ( srednica, d lu- gosc, grubosc, system zywicy i katalizatora) oraz dost epnej wydajno sci kot la umo zliwia dobranie wielko sci otworów wlotowych w dostosowaniu do wydajno sci kot la dla zalecanego czasu cyklu utwar- dzania.PL 65 046 Y1 11 PL