Opublikowano: 5.YII.1971 62935 El. 46 a, 55/00 MKP F 02 b, 55/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jan Stepkowski, Wieslaw Luty Wlasciciel patentu: Biuro Konstrukcyjno-Technologiczne (Zaklad Wlasny) Wojewódzkiego Zwiazku Spóldzielni Pracy, Koszalin (Polska) Regulator docisku tloka do cylindra, zwlaszcza w maszynach lub silnikach z wirujacym tlokiem Przedmiotem wynalazku jest regulator docisku tloka do cylindra, zwlaszcza w maszynach lub sil¬ nikach z wirujacym tlokiem. W znanych maszy¬ nach lub silnikach z wirujacym tlokiem, docisk tloka zapewniajacy szczelnosc komór, osiaga sie przez zastosowanie róznego rodzaju rozwiazan konstrukcyjnych.Najczesciej docisk wywierany jest przez róznej konstrukcji korby walów napedowych, na których obrotowo osadzony jest tlok w postaci pierscienia.Korby tego rodzaju maszyn i silników wykonane sa jako sztywne wykorbienia stanowiace nieod¬ laczna calosc z walem maszyny, albo sztywne kor¬ by z nagwintowana koncówka wkrecana w wal maszyny lub w postaci zamocowanych na wale zespolów tarcz mimosrodowych. Praktycznie jed¬ nak tego rodzaju zastosowania ze wzgledu na wa¬ dy i niedociagniecia nie znajduja szerszego zasto¬ sowania. Okazalo sie bowiem, ze osadzenie tloka na sztywnej korbie powoduje w stosunkowo krót¬ kim czasie, na skutek zuzycia sie wspólpracuja¬ cych czesci, powstawanie nieszczelnosci uniemozli¬ wiajacych dalsze sprawne dzialanie maszyny.W szczególnosci wada tego rodzaju rozwiazania jest niemozliwosc regulowania scisle tolerowanej dlugosci korby, która szybciej zuzywa sie niz inne czesci. Niedogodnosc ta jest likwidowana czescio¬ wo przez zastosowanie zespolu tarcz mimosrodo¬ wych wymiennych, wzglednie sztywnej korby z nagwintowana koncówka wkrecana w wal maszy- 2 ny. Lecz i te rozwiazania sa niedogodne, bo ze wzgledu na szybkie zuzywanie sie czesci wymaga¬ ne jest stosowanie ciaglej lub czestej regulacji, dla dokonania której konieczny jest demontaz 5 maszyny.Znane jest równiez rozwiazanie w postaci spre¬ zystego elementu wspólpracujacego ze sztywnym wykorbieniem walu maszyny, przy czym wahliwe usytuowanie tloka powoduje nieprzerwana prace io elementu sprezystego i tym samym staje sie przy¬ czyna szybkiego zniszczenia. Powstale z tego po¬ wodu nieszczelnosci powoduja koniecznosc czeste¬ go demontowania maszyny dla dokonania wymia¬ ny nie tylko sprezystego elementu, ale równiez 15 i walu wraz z wykorbieniem. Oprócz powyzszych wad znaczne niedogodnosci stwarzaja technolo¬ giczne trudnosci wykonania podanych rozwiazan.Zwiazane sa one z koniecznoscia utrzymania sci¬ slych tolerancji wymiarowych zapewniajacych 20 okreslona sile docisku tloka do powierzchni cy¬ lindra.Powyzsze wady, niedogodnosci i trudnosci usuwa regulator docisku tloka do cylindra, zwlaszcza w maszynach lub silnikach z wirujacym tlokiem we- 25 dlug niniejszego wynalazku, w którym sztywna korba w ksztalcie umozliwiajacym lepsze rozlo¬ zenie sil dociskajacych na wieksza powierzchnie tloka, osadzona jest suwliwie w wale napedowym maszyny i opiera sie o pochyla powierzchnie stoz- so kowa regulacyjnego walka osadzonego wewnatrz 020353 62935 4 walu maszyny. Dzieki zwiekszonej powierzchni tarcia korby o pierscien lozyska tlokowego uzy¬ skuje sie zmniejszenie zuzycia tych wspólpracuja¬ cych czesci, a tym samym przedluzenie okresu miedzyremontowego. Zastosowanie regulacyjnego walka pozwala na przeprowadzenie regulacji pro¬ mieniowego nacisku na tlok bez demontazu calej maszyny lub silnika.Stosowanie dalszych odmian regulatorów wedlug wynalazku zezwoli na przeprowadzenie regulacji w czasie ruchu maszyny lub silnika. Ponadto dzie¬ ki zastosowaniu prostego ukladu walków, który umozliwia dokonanie promieniowego ustawania korby, w przypadku niedokladnosci obróbki cy¬ lindra lub tloka, mozliwe jest wyeliminowanie bledu wspólosiowych dlugosci korby przez od¬ powiednie ustawienie korby wzgledem wspólpra¬ cujacego z nia tloka.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania rysunku, na którym fig. 1 przedstawia regulator usytuowany wewnatrz ma¬ szyny roboczej z wirujacym tlokiem w przekroju prostopadlym do osi walu napedowego, a fig. 2 przekrój regulatora wzdluz linii A—A na fig 1, a fig. 3, 4 odmiany polaczenia walka regulacyjnego z korpusem maszyny w przekroju wzdluz osi walu maszyny.Regulator docisku wedlug wynalazku sklada sie ze sztywnej korby 3 umieszczonej suwliwie w otworze walu 2 maszyny, prostopadlym do jego osi i regulacyjnego walka 1 osadzonego w gnie¬ zdzie wykonanym wzdluz osi walu 2. Sztywna korba 3 posiada trzon wsuwany w otwór walu 2, na którym zalozona jest prowadzaca tulejka 4 i sprezyna 5 dociskajaca pólkolisty leb korby 3 cala powierzchnie o dlugosci obwodu otworu we¬ wnetrznego pierscienia 6 lozyska kulkowego do wewnetrznej czesci powierzchni.Regulacyjny walek 1 posiada stozkowa powierz¬ chnie sluzaca do regulacji nacisku oraz powierz¬ chnie prowadzaca go wewnatrz otworu w wale 2 maszyny, jak i nagwintowana koncówke, której wkrecenie w nagwintowana czesc otworu walu 2 maszyny powoduje wzdluzne przesuniecie regula¬ cyjnego walka 1.Dzialanie regulatora wedlug wynalazku przed¬ stawia sie nastepujaco: W razie stwierdzenia nie¬ szczelnosci pomiedzy tlokiem 7, a cylindrem 8 wyniklych ze zuzycia wspólpracujacych ze soba czesci, luzy te likwiduje sie bez koniecznosci roz¬ bierania maszyny przez odpowiednie przesuniecie regulacyjnego walka 1 wzdluz osi walu 2 i korby 3 wzdluz promienia cylindra maszyny. W tym ce¬ lu po odkreceniu kontrujacej nakretki 9 odpo¬ wiednio wkreca sie lub wykreca regulacyjny wa¬ lek 1, po czym ponownie zabezpiecza sie go w nastawionym polozeniu za pomoca tej samej kon¬ trujacej nakretki 9.Wkrecajac lub wykrecajac walek 1 w wal 2 ma¬ szyny powodujemy wzdluzne przesuniecie sie re¬ gulacyjnego walka 1 i poprzez stozkowa jego po¬ wierzchnie przesuniecie sie korby sztywnej 3 wzdluz promienia cylindra, przez co osiaga sie zwiekszenie lub zmniejszenie nacisku tloka 7 scia¬ ny cylindra 8 maszyny. Odmiana konstrukcyjna 5 wynalazku dzieki której mozna przeprowadzac re¬ gulacje docisku nie tylko bez koniecznosci demon¬ tazu maszyny, ale i w czasie jej pracy polega na tym, ze regulacyjny walek 1 sklada sie z dwóch czesci, wlasciwego regulacyjnego walka 1 posiada¬ jacego powierzchnie stozkowa i powierzchnie pro¬ wadzaca go wewnatrz walu 2 maszyny oraz sru¬ bowego elementu 10 wkreconego w obudowe 11 maszyny.Srubowy element 10 polaczony jest z walkiem 1 za pomoca róznego rodzaju czopów i wyciec te- owych, czy tez styku czolowego, tak aby wal ma¬ szyny 2 i umieszczony w nim regulacyjny walek 1 mial moznosc dokonywania ruchu obrotowego wzgledem swej osi i osi srubowego elementu 10 wkrecanego na stale w obudowe 11 maszyny.Regulacja docisku w tych regulatorach stano¬ wiacych odmiane wynalazku odbywa sie tak sa¬ mo jak przy uprzednio opisanym regulatorze sta¬ nowiacym wynalazek. Lecz cecha dodatnia tej odmiany jest to, ze regulacja moze byc przepro¬ wadzona w czasie pracy maszyny lub silnika, co pozwala na dokonanie lepszego wyregulowania do¬ cisku. Element srubowy 10 jest laczony z walem maszyny 1 przed przykreceniem pokrywki 11 do korpusu maszyny. PL