Opisane w patencie Nr 6105 produkty przylaczenia kwasu p-dwuamino-antrarufi- nodwusultonowego i jego pochodnych N~ metylowych i fenolów ulegaja pod dziala¬ niem rozmaitych srodków, np. przez ogrze¬ wanie z kwasami rozcienczonemi lub po za¬ daniu alkaljami, godnemu uwagi prze¬ ksztalceniu, które czesto polega na tern, ze reszta fenolu przylaczonego wedruje na miejsce sulfogrupy, podczas gdy nalezacy do fenolu i równiez przylaczony atom wo¬ doru wraz z sulfogrupa wydziela sie jako kwas siarkawy. Zjawisko to, zachodzace w produktach przylaczenia kwasu p-dwuami- no-antrarufinodwusultonowego i fenolu moznaby wiec wyrazic w sposób nastepu¬ jacy: NH2 OH /\ CO /\ SOall HSOc HSO, OH NHo NH2 OH /\ CO /\ \/ CO \/ OH NH* CbHaoH +SQsH* OH C6HAOHdanym wypadku ma sie wiec do czy¬ nienia z zupelnie nowa klasa pochodnych antrachinonowych. Poniewaz zwiazki rze¬ czone posiadaja jeszcze sulfogrupe, wiec sa cennem! barwiiikami, które welne niezapra- wiona barwia na piekne odcienie niebieskie, o znacznej odpornosci na dzialanie swia¬ tla, potu i alkaljów; nadaja sie one równiez i do welny chromowanej.Nowe zwiazki, dajace czesciowo krysta¬ liczne sole pirydynowe, rozpuszczaja sie w stezonym kwasie siarkowym przewaznie barwiac roztwór na zólto. Po dodaniu kwa¬ su bornego roztwory te staja sie zielono- niebieskie i wykazuja charakterystyczne widma absorbcyjne, które zaleznie od wpro¬ wadzonej reszty fenolowej sa wzgledem siebie mniej lub wiecej przesuniete.Produkty przylaczenia mozna prze¬ ksztalcic w nowe produkty kondensacji w sposób najrozmaitszy np. przez ogrzewa¬ nie w temperaturze lazni wodnej z rozcien- czonemi kwasami mineralnetmi, przyczem trudnorozpuszczalne w kwasach rozcienczo¬ nych nowe zwiazki wydzielaja sie czesto w postaci krysztalów. Przeksztalcenie to moz¬ na przeprowadzic zapomoca ogrzewania w roztworach sodoalkaliciznych lub amonja- kalnych. Szczególnie latwo i szybko prze¬ ksztalcenie to przebiega w lugu sodowym lub potasowym, nawet podczas stania w temperaturze pokojowej, szybciej—podczas ogrzewania.W celu otrzymania nowych produktów niekoniecznie trzeba wydzielac produkty przylaczenia w postaci stalej. Np. roztwo¬ ry ich w' kwasie siarkowym, otrzymane we¬ dlug patentu Nr 6105 mozna wprost wlac bezposrednio do wody i ogrzac je do tem¬ peratury lazni wodnej lub tez zalkalizowac je lugiem sodowym; przeksztalcenie to do¬ kona sie bardzo szybko, W sposób podobny daja sie równiez przeksztalcac i produkty przylaczenia kwa¬ su p-dwu (metyloamino) antrarufinodwusul- fonowego i fenolów.Przyklad I. 2 czesci wagowe produktu przylaczenia otrzymanego wedlug patentu Nr 6105 z kwasu p-dwuaminoantrarufino- 2.6-dwusulfonowego i fenolu, rozpuszcza sole w 200 cz. wag. i zadaje 10 cz. wag. 33% -ego lugu sodowego. Zólta barwa przechodzi na¬ tychmiast w niebiesko-czerwona i po dluz- szem staniu w temperaturze pokojowej, szybciej podczas ogrzewania na lazni wod¬ nej—w zielono-niebieska. Nastepnie; za¬ kwasza sie, po ostudzeniu barwnik wydzie¬ lony odsacza i przemywa nieznaczna ilo¬ scia wody. Zwiazek otrzymany w ten spo¬ sób rozpuszcza sie z trudnoscia w wodzie zimnej i jeszcze trudniej—w rozcienczo¬ nych kwasach mineralnych, latwiej zas— w wodzie goracej, barwiac roztwór na ko¬ lor niebieski, W lugu sodowym rozpuszcza sie, barwiac roztwór na kolor zielono-nie- bieski. Roztwór w stezonym kwasie siarko¬ wym ma barwe zólta, po dodaniu kwasu bornego—niebieska i daje widmo bardzo podobne do widma kwasu p-dwuaminoan- trarufino-2.6-dwusulfonowego. Nowy zwia¬ zek rózni sie jednak od tego ostatniego tern, ze jego niebieski roztwór w mieszaninie kwasów bornego i siarkowego po dodaniu fenolu nie zmienia sie, podczas gdy taki sam roztwór niebieski kwasu p-dwuaminoantra- rufino-2.6-dwtisulfonowego po dodaniu fe¬ nolu barwi sie na kolor brunatno-czerwony, dajac produkt przylaczenia, opisany w pa¬ tencie Nr 6105.Bardzo cenna sól pirydynowa zwiazku nowego otrzymuje sie, rozpuszczajac wzmiankowany powyzej osad wilgotny w dostatecznej ilosci goracej pirydyny i za¬ dajac roztwór rzeczony alkoholem. Na wel¬ nie niezaprawionej barwnik ten daje w ka¬ pieli kwasnej piekne zabarwienia niebie¬ skie, odznaczajace sie odpornoscia na dzia¬ lanie potu i alkaljów.Zamiast lugu sodowego do przeksztal¬ cania produktów przylaczenia mozna stoso¬ wac, równiez ogrzewajac, roztwór sody lub — 2 —amonjaku—lub tez rozcienczone kwasy mi¬ neralne.Otrzymywanie nowych zwiazków, bez uprzedniego osadzania produktów przyla¬ czenia opisano w przykladzie ponizszym.Przyklad II. 20 cz. wag. kwasu p-dwu- aminoantraru]fino-2.6-dwusulfonowego roz¬ puszcza sie ogrzewajac z 10 cz. wag. kwasu bornego w 400 cz. wag. 96%-ego kwasu siarkowego. Po calkowitem rozpuszczeniu sie kwasu, roztwór studzi isie do 10° i zadaje mieszajac 10 cz. wag. anóiziolu. Tworzenie sie produktów przylaczenia, co daje sie roz¬ poznac po przejsciu barwy z niebieskiej w brunatno-czerwona, konczy sie szybko. O- trzymany zólty roztwór wlewa sie do 2000 cz. wag. wody i ogrzewa do 90—95°C. Bar¬ dzo predko wydziela w postaci pieknych krysztalków przy jednoczesnem wydziela¬ niu sie kwasu siarkawego, nowy zwiazek, utworzony przez zastapienie sulfogrupy re¬ szta anlzolowa. Skoro ilosc zwiazku rzeczo¬ nego po 2—3 godzinnem ogrzewaniu nie zwieksza sie, natenczas ten ostatni studzi sie, odsacza i przemywa niewielka iloscia wody do odczynu obojetnego. Z pirydyny i alkoholu otrzymuje sie sól pirydynowa równiez w postaci pieknych krysztalów.Wlasnosci tego zwiazku sa podobne do wlasnosci podhodnych fenolu, opisanych w przykladzie I. Widmo niebieskiego roztwo¬ ru w kwasie bornym jest w przeciwienstwie do pochodnych fenolu przesuniete w kie¬ runku czerwonego.Zamiast ogrzewac otrzymany przez wla¬ nie do wody roztwór, mozna ten ostatni zalkalizowac lugiem sodowym, soda lub amonjakiem i dalsza przeróbke przeprowa¬ dzic w sposób opisany w przykladzie I.Mozna równiez, jak to opisano powyzej, otrzymany roztwór produktów przylacze¬ nia rozcienczyc ostroznie woda tak, aby stezenie kwasu siarkowego wynosilo od 70 do 85%, poczem roztwór ogrzewac w tem¬ peraturze okolo 90° dopóty, dopóki nie skonczy sie przeksztalcenie.W sposób podobny otrzymuje sie odno¬ sne zwiazki innych produktów przylacze¬ nia, utworzonych z fenolów, naftolów, ani- zolów i t. d. kwasu p-dwuaminoantrarufino- 2.6-dwusulfonowego lub kwasu p-dwu (me¬ ty1o-amino) antrarufino-2.6- dwusultono¬ wego. PL PL PL