Wynalaziek .dotyczy samoczynnego sy¬ stemu teliefomicznego z aparatami do wybo¬ ru linji dla grup o licznych przewodach, nip. od 500 do 1000. Aparaty do wyboru linji skonistriuow&ine sa jako male wózki, które kraza pomiedzy szynami i które sa nape¬ dzane przy pomocy malego elektrycznego motorku, w kazdym z niich sie znajduja¬ cego.Fig, 1, 2 i 3 zalaczonych rysunków po¬ kazuja nam taki aparat w rzucie poziomym, w widoku zprzodu oraz w widoku zboku.Rysunki 4 db 7 pokazuja uklady polaczten lancucha aparatów wybierajacych, potrzeb¬ nego db stworzenia pol aczenia.Aparat do wyboru linji sklada sie z wózka zaopatrzonego w maly elektryczny motor M, w nlmiejiszym wypadku w motor synchroniczny pradu trójfazowego, który przy pomocy dwóch malych kól 1 i 2 jezdzi po isizymie 5. Dwai krazki 3 A 4, które obej¬ muja dolny brzeg .szyny 6 (fig* 2 i 3), znaj¬ dujacej sie bezjposrednio pomad niemi i przeznlaczonej dla Inlaijibllilzszegoi aparatu wy¬ bierajajcejgo daja oparcie boczne. Na wózku izimoantowiane ,jieislt ponadto ramie stykowe K z trzema sprezynujacemu!, izolowainemi od siebie blaiszkaimi poislizgowemii 7, 8 i 9, któ¬ re przy ruchu wózka slizgaja sne po stalych kontaktach polowych polaczonych z dopro- waldzenilaimi o trzech dirutaich. Celem dopro¬ wadzenia! pradu do motoru M i db ramie¬ nia stykowego K umocowane jest nadto na wozie szesc krazków stykowych 13, 14, 15, 16, 17, 18, izolowanych od siebie i od1 kor¬ pusu wózka, które dotykaja kazdfe jednej z szesciu izolowanych szyn. stykowych 19, 20, 21, 22, 23, 24. Krazki stykowe 13—18 ysklaldaja sie z dWu plytek z cienkiej blachy, które osadzone sa pomiedzy dlwoma spre¬ zynujapemi blaszkami, przyciskajacemi je do fcleibie, Kkzdfjr krazek stykowy obejmuje zialtetm ispirezyisicib brzie^ odpowiadajacej .sizy- ny stykowej, prlzez co tworzy sie obustron¬ ny 'kontakt w biegu, majacy jednak dosta¬ tecznie tarbie, azeby zapiewnie dotyk bez zbyt wielkiego zuzycia energji.Ramie stykowe K isklada sie z malej d^^uramiennej dlzwigini, na której umocowa¬ ne sa izolowane blalszki spirezynujace 7, 8, i 9 i która 0'saidzona jest w sposób umozli- wiajajcy swobodne obracanie sie na osi 26.Na ramie styfcdwe -dziala regulator oid- srodkowy C w ten sposób, ze oddala je wraz zie isprezynujaceini blaszkami od kontaktów polowych 10, 11, 12 jezeli aparat do wybo¬ ru linjd posuwa sie z powieksizioma szybko¬ scia, jak to pomizlej jest blfóej iqpii$ane, Re- gluilator odlstfodkowy C skllada sie z wydlra- zJomago wallul 28 (polacziotnego stalle z kól¬ kiem 1), na którym umocowane sa dwie blaszki sprezynujace 30, zaopatrzone kaz¬ da w ciezarek 29, których konce z drugiej strony polaczone sa ze siztyifiteta 31, z la¬ twoscia przeisuwJajacym sie wewnatrz wy¬ drazonego waihi 28. Jezeli aparat do wybo¬ ru ilinji1 porusza, isie z powiiiekszona szybko¬ scia i jezeli skutkiem tegp kólko 1 szybko sie obraca, to ciezary 29 odbiegajja nazie- wnaitrz, a skutkiem tegto sztyft 31 Wsulwa sie do srodka i podnuoisi ramiiie stykowe K tak, ze blasizki (Sprezynujace 7, 8. 9 oddalaja sie od kontaktów polowych 10, li, 12.Motor M isfclJaida sie z trzech elektroma¬ gnesów 33, ustawionych w kierunku promie¬ ni w ramie zelaznej 34 oraz z wirnika! 35.Raima zelaizna 34 silfuizy tlakze jako poidistawa utrzymujaca i pozostale czesci aparatu do wyboru linji. Wirnik 35 osaidzony jest przy •pomocy wydrazonego walu 36 na stalym czopie lozyskowym 37. Wydrazony wal 36 zaiopatrzony jest w mialfe kólko zebate 38, które isltol w polajczieriiiu izi .szyna 5, posia¬ dajaca odjpowiilaidlajace ufc^biemiie, wiskutek czego przy obracaniu isie wirnika wózek (po¬ rusza sie naprzód. Uzwojenie 39 wirnSka jest z jednego konca zlaczone z koripulsem, z drtugiego zas ze sztyftem metalowym, u- imiccowainymf od góry mad walem 36 ii lilzollo- wanym. Na sztyft 40 naciska blaszka spr,, zynujajca 41 umocowana na raimie 34 i od niej izolowana, celem doprowadzenia pradu do uzwójidniia wirnikowego, Diziiailamiie aparatu db wyboru linji wy¬ jasnia opis przebiegu pradu.Rys^4 pokazuje w sipoisób schematyczny numerator zlaczony z ajparatem odbior¬ czym A. Najwazniejjsza czescia tego ostat¬ niego jest raimie stykowe 50, polaczone z systemem kól pedzonym przy pomocy sprezyny, które slizga sie po pewnej dzna- cztonej ilosci wycinków stykowych 51, 52, 53, 54, gdy numerator zostainie wprawiony w ilich. Wycinki stykowe 51—54 mozna kazdy izosohna nastawiac, a miamowilcie dowoltnie wzdluzac ltuib skracac odjpowieid- nio do numeru odbiorlcy, którego ma sie zai- miar wyjwol^c. System kól stanolwia dwa kola zebate 56, 57, które za posrednictwem malego kólka zebatego 58 moga wlprawic maignes stadowy N—S, majacy posiac bla¬ szki, w szybki; ruch obrotowy, Maglnes N—. S isluzy przy tern itylko jako ha- imiuliec ipowietrzny; ponadto posiadal cm jedhak jeszcze jednio zadianfe, a mianowicie islluzy do wstrzymywania ruchu ramienia istyfcowego 50 na iskutelk tegoi, ze istoi on pod dzialaniem pradów o zmiennym kierunku, wysylanych iprzez aparaty do wyboru llnji podczas ich ruchu (tak zwane wsteczne im¬ pulsy). W tym celu umccowalny jest ma¬ gnes stalolwy N—S pomiedzy biegunami elektromagnesu, otrzymujacego te impulsy.Ramie stykowe 50 polaczione stale z kolem zebatem 56 wprawiane jest w ruch zapomo- ca sprezyny 60. Jeden koniec sprezyny 60 polaczony jest z kolem 56, druigL zias z kor¬ ba 61, która przy wywolywaniu nastalwia- nego numeru odbiorczego raz sile okreca wkolo. Po tym obrocie korby 61 wchodzi - 2 -w dzialanieurzadzenie zamykajace, nie zazniaczone mai rysfUnku, które izwailnia kolo 56 (tak, ze moze ono równiez wykonac ob¬ rót. Obrót ten jednak reguluje elektroma¬ gnes! 59 w spiojsólb, który pózniej blizej' opi¬ szemy.Alparat odbiorczy A moze zreszta, - jak to "wynika z fig. 4 miec uklad polalczen, ja¬ ki izwylkle sie sfoosuje vt istaqjil o baiterji centralnej. Wlasciwy aparat teJlefoinidzny iprzylapzloiniy jest w stanie spoczynku ramie¬ nia stykowego 50 do jprzewodu, odlacza sie jedtaak, skoro tylko zaczyna pracowac nu- menator.Obwód przewodów 65, 66 prowadzalcy z aparatu odbiorczego do urzedu, przyla¬ czany jest tam, jak to wynika z fig. 5, dlo styków 67, 68 w polu wielokrotnem apara¬ tu, sluzacego db szukania linji wywoluja¬ cej. Przewód 65 jpolaczony jest ponadto poprzez uzwojeriiie slkomlbinowanego prze¬ kaznika wywolawczego i rozdzielczego 70 i poprzez, przekaznik grupowy 71 z uzie¬ mionym biegunem dodatnim baterji central¬ nej, ipodczajs gdy iprzewód 66 isioii w pola¬ czeniu z biegunem ujemnym tejze balerjli poprzez opór 72.Przynalezmy trzeci isityk wielokrotny 69 zlaczony jest ze stykiem 73 przekaznika odbiorczego 70, przez który wchodzi po¬ przez drugiie uzwojenie przekaznika 70 w polaczenie z biegunem ujemnym baterji, kiedy przekaznik sie wzbudzi. Przekaznik odbiorczy 70 jest, jak wyzej wspomniano, skombinjowanym przekaznikiem wywolaw^ czym ii rozdzielczym i jest w ten sposób u- rzadzony, ze zamyka tylko styk 73, kiedy prad przechodzi przez przewód1 odbiorczy i jego lewe, wysokoomowe uzwojenie, ze na- tomiaisit otwiera swoje obydwa styki roz¬ dzielcze dlopiero wtedy, kiedy prad miej¬ scowy przeplywa przez jego drugie uzwo- jienfe niskoomowe.Przekaznik grupowy 71 wlspólmy jest dla pewniej liczby np. 100 przewodiów od¬ biorczych i sluzy db teigo, azeby przy po¬ mocy dracego przekaznika gnulpowteigo 74 wiprawiac w ruch aparat djo poszukirwainia linji wywolujacej.Fig, 5 ofcaizuje takze ukladi polaczen zdatny do uzytku dla aparatu (db wyszdkft- waniia linji wywolujacej. Pod wzgl^dlem mechanicznym rózni sie taki aparat od ajpai- ratu smuzacego dlo wybierania linji a przed¬ stawionego na fig. 1—3 tern, ze brak w nim regulatora odsrodkowego C, potnliewaz po¬ rusza sie on w tym wy|padktu tylko z mie- wiielka szybkoscia, natomiast zaopatrzony jeist on ponadto w przelajcznik 80, który, u- derzajac o siztyft przy koncu toru po kaz¬ dej stronie, przestawia sie i powoidbje na skutek tego zmiane kierunku ruichlu.Podlug ukladiu pola|czen podanego w fig. 4—7 jako przyklad na lancuch db wy¬ boru linji, odbywa sie kierowanie atparatu do szukania Mmiji wywolujacej i alparatu do wyboru grupy wylacznie zapomoca prze¬ kazników, podczals gdy dla aparata do wy¬ boru linji oraz zlaczonych z tym czynnoslci uzywa sie takze przelacznika kierownicze¬ go. Pozostale szczególy tego systemu wyni¬ kaja juz z nizej podanego qpilsu, w jaki sposób uskutecznia sie polaczenie.Z fig. 1—3 wynika, ze aparajt do wybonu linji skonstruowany jest w ten sposób, ze wykonuje tylko jeden rodzaj ruchu i ze zaopatrziony jiest tylko w jedno ramie wy¬ bierajace. W systemach dotychczas zna¬ nych z aparatami do wyboru ponad 100-11- njowetmi sa powyzsze aparaty zaopatrzone albo w jedno ramie, które wyjkonuje dwa rodzaje ruchu w rozmaitych kierunkach, albo tez posiialckja, omie diwa iliub wiecej ra¬ mion stykowych, które wlaczaja sie i wy¬ laczaja mechanicznie lub elektrycznie. Aze¬ by móc uzyc jako alparatu db wyboru gru¬ py lub linji aparatu tak iprositego jak przed¬ stawiony na fig. 1—3 dila 500—1000 prze¬ wodów, koniecznem jest nadanie mu wiel¬ kiej szybkosci, poniewaz w przeciwnym ra¬ zie ruch poprzez wielka ilosc styków zaij- — 3 —tmywaiby tibyi wiele czatsu- Aparat djo wy¬ boru otezymuije zatem diwie (albo wiecej) rozmaite szybkosci, tak, ze przy wyborze grup porusza sie szybciej, anizeli przy wy¬ borze pojeldynczych liniiij,. Azeby pomimo szybkiego nnahu zapobiec zbyt gwaltowne- Bjrti zuzywaniu sie sprezynek ramienia wy- bieaiajapego i styków wielokrotnych, urza¬ dzone jest ramie stykowe, jak jruz zazna¬ czono w ten .sposób, ze oddala sie (za po¬ srednictwem regulatora C) od pola styko¬ wego, kiedy apair&t poruisaaa siiie ize 'zwiek¬ szona szybkoscia. Przy tern jednak dotyka jedna.ze sprezynek (tak zwana sprezynka o—<) pewnych specjalnych,, bardziej wysta¬ jacych styków, po jednym dla kalzdej po- szczegóilnej grupy przewodów, co powoduje wysylanie tiak zwanych impulsów wstecz¬ nych djo przekazniika kierowniczego.Urzadzenia do wyboru na fig, 4—7 two¬ rza lancuch wybierajacy dla Uskutecznienia polaczenia w systemie 10 000-ym. Numery odbiorców posiadaja zatem cztery cyfry Dla latwiejszego zrozlumienia: polaczen opilsizemy najplilerw krótko mianapulacje przy aparatach odbiorczych. Uskutecznienie po¬ laczen odbywa sie jak nastepuje: Abonent nastawia liczbe, która chce wywolac i zapoosaltlkowywuje uskutecznie- nie polaczenia przez najciagniecie sprezyny numeratora, nile zdejmujac przytern slu¬ chawki.Najsiepnie imoize abomeint izdjac slu¬ chawke i wyczekiwac znaku wywolania1 lub zajecia1, nie mttUsi jednak tego czynic, lecz moze takze zaczekac ze zdjeciem sluchaw¬ ki, az odezwie sie dzwonek, co jeist zna¬ kiem, ze wywolany numer jesit nie zajety, a kiedy nastepnie zdejimtuje sluchawke, drugi ajbement zositaije wywolany. Jezeli jedmak twmaer wywolany jest zaljety, to nie naste¬ puje wywofcaniie i abonent nie potrzebuje sie wiecej trosizczyc o aparat. (Aparaty db wyboru linji wracaja w tym wypadku sa¬ me w polozenie poczatkowe).Jezeli abooent chce powtórnie wywolac nastawiony niumer, to wystarczy tylko zno¬ wu luajcdagnac sprezyne numeratora.Opis czynnosci aparatów wybierajacych.Abonent nastawia numer, który chlce wywolac, w ten sposób, ze nastawia dlugosc wycinków stykowych 51—$4 (fig. 4) odjpo- wiednio do cyfr mumeru. Tak np. przy nia- stawianiiu numeru 5289 otrzymiuja wycinki istytawe wizgledlne dlugolsci anajznadzone na fig. 4. (To nastawienie moze odbywac sie w rozmaite sposoby, np. przy pomocy dzwi¬ gni lub przekrecalnego guzika dla kazdej cyfry). Nalstepnie abonent obraca korbe raz wkolo, skutkiem czego napina sie sprezyna 60 i kólko 56 z ramieniem sitykowem 50 zo¬ staje zwolnione. Ramie zaczyna teraiz poru- sizac sie pod wplywem sprezyny 60, podlczas gdy magneis stalowy N—S, sluzacy teraz jako kotwica, izostaje przytrzymany, a ruch ramienia stykowego 50 jeist zahamowany.Przekazniik odbiorczy 70 zamyka teraz styk 73 (nie przerywaj ac jednak jeszcze obu pozostailych styków 73), iskutkiem czego styk 69 otrzymuje poprzez (prawe uzwoje¬ nie prziekazniika 70 potencjal ujemny. Rów¬ noczesnie zamyka przekazniik 71 obwód pradu miejiscoweigo przez przekaznik 74, który zkolei laczy z ziemia przewód, zbio¬ rowy, roizgalleziajacy sie na znaczna ilosc przekazników irozatuchowych 81, wi ilfczhie po jedtaym -dla kazdeigo aparatu do szdka- mca linji wywtoluljaoej w odnosnej grupie.Powstaje obwód pradowy: ziemia!—75—83 —81—85—biegun ujemny.Przekaznik 81 kazdego swobodnego apa¬ ratu ,do szukania lfimji wywolujacej zamy¬ ka styki 87, 88, 89, 90, z pomiedzy których 87, 88, 89 zaimykaja obwód pradlu trójfa^ zoweigo z generatora G, wispólnetgo dla caile- go urzeidfu, do uzwojen slatariowydh 91, 92, 93, motoru M aparatu wybieraj aoegp w size- reg izie spolaryzowanemii przefeaznikaimi 95, 96, 97. Równolczesnie zamyka sie obwód prajdu staletgo, którego zródllo B zalaczone jest pomfiedizy ziietaiie i piunkt izerowy uzwo¬ jenia generatora G, polac^oneigio w jjwiazide,pirzez uziwojeiafe motorowego wfcaika 94, który sie na skutek tego (polaryzuje. Wiba- sitepsflwie tego wprawia sie w ruch motor M ai równoczesnie otrzymuje sprezymfca pro¬ biercza 98 ramienia /? potencjal dodatni po¬ przez styk przekaznikowy 90 i przekaznik probierczy 82 celem znalezienia przewodu abonenta wywolujacego w polu wielokrot- nenx Kiedy zatem ramie stykowe K trafi na stryki 'wielokrotne 67, 68, 69 aibomemita wywolujacego, zamyka sie obwód pradowy poprzez uzwojenie przekaznika probiercze¬ go 82, który prizycAaga swoja kotwice. Po¬ niewaz prawe uzwojenie przekaznika od¬ biorczego 70 jest zlaczone w szereg z prze¬ kaznikiem .probierczym 82, zatem przekaz¬ nik 70 wzbudza isie dostatecznie silnie, aiby przyciagnac callkowicte kotwice, przyczemj2 styki tejze sie otwieraja. W przekaznikach 71 i 72 przestaje teraz plynac prad, o ile zadem imny abonent tej samej grupy nie wy¬ woluje jednoczesnie.Przekaznik probierczy 82 przerywa, przyciagajac icotwice, dojplyw pradu z ge¬ neratora G do motoru M, izalmyika jednak jednoczesmfie obwód pradu stalejga pofprzez jedno (albo dlwia) z uzwojen stiatlona 91, 92, 93 w szereg z ulztwojeniem wirnika 94 oraz z ileweim uzwojeniem przekaznika 84. Prad fcettu daljel baterja centiralhua majaca wyzfeze nlajpiedie niz generator G i niz zródlo pradu sitlailego B, a pioiniewaz iqpór lewejgoi u- zwojenia przjekaznika 84 jest imaly, iza- tem prad ten sjest znacznie silniejszy mJz prad pedzacy. Celem tego pradu jest sizyblkile sprow^dzainie aparatu wybiera¬ jacego ilmje w stan spoczynku i nastawie¬ nie go w tem sposób, ze ramie stykowe K ustawia sie dokladnie na stiyikadi wielo¬ krotnych 67, 68, 69.To dokladne ustawienie nastepuje skut¬ kiem tego, ze spolaryzowanie przekazniki 95, 96, 97, pralciujace pcdraais ruchu aparatu wybierajacego synlchroiniiczinie z pradami zmiiiennielrm], w chwili ;przerwami|aj pradu tnój- fazotwego iprzechodiza wi stan ispoczyniku, przyCzean ich styki 102, 103, 104 pozostaja w tej polzycji, jiaka aa/jniowaly w chw* przerwianfcu pradu, Kiedy pózniej przekaz¬ nik 82 zamyka sjwoje styki 99', 100, 101] wówczas zamyka sie obwód pradu ustawia¬ jacego poprzez jeden albo obydwia styki 102, 103, 104r które w chwili przerwania pradu trójifaziowego poziostaly zamkniete.Prad staly, wzglednie oba prady stale, któ¬ re przeplywaja teraz przez motor Af maja tendencje przytrzymania wirnika w tem po¬ lozenia, wzglednie sprowadziainia go do te£o polozeniila, które zaijamcwal w chwili przerwa¬ nia pradu trójfazowego.Pnzez qpisany prad ustawiajacy pobu¬ dza sie takze równoczesnie przekaznik 84, któreigo styk 85 zamyka obwód pradowy przekaznika 81. Przekaznik ten zaopatrzo¬ ny jieist jecjtoak w urzadzenie o(pózniajace oidlpadJainie kotlicy tak, ze styki pozostaja nieco dluzej w stanie izaimknietym, niz o- kres czasu potrzebny do ustawiania aparatu wybierajaicego. Przekaznik 84 zamyka niaid- to prtzy przyciaganiu 3 styki 86, 105, 106y przez* które 3 praewody 107, 108, 109, ida¬ ce ód itaSmiemia stykolwego K zalaczaja isie dajej na aparat wybieraljacy grupe (fig. 6).Przy tem potwfstlaje nowy obwód1 pradowy do utrzytnywania przekazników 70 i 84: zSemia-^opór 110 (% 6) 84—86^109^98— 89—73—70—biegun ujemny. Kiedy zatem niaistejpnie pnzez- przekaznik 81 przestaje pilynac prad, skutkiem dziegjo przerywa sie istyk 90, to nie wiywiera to zadnego wplywiu na iprzekaznjik 70 i 84, ale skutkiem naste¬ pujacego poitem zwolnienia przekaznika 82 przerywa sie prad ustawiajacy i motor Af poizbaiwiony zostaje pradlu.Skutkiem zamkniecia sile styków 105, 106 powstaje równoczesnie z odlaczeimeim przekaznika 70 od przewodta odbiorczego nowy obwód prado'wy dla tegio )przewodu popnzez uzwojenie jednego z przekazników 117 w aparacie db wyboru grupy (fig. 6): srodek baiterja centralniej C—B—111^-105 107^67—65—50—51—59^66^68^108 — — 5 —106-^112—ii7-4icgun ujemny baterii C— B. Eletromiagnes 59 numeratora pozostaje zatem nadal pod pradem i zatrzymuje je¬ szcze ruch ramienia stykowego'50. Ten sam pirad1 wzbudza przekaznik rozruchoiwy H7 aparatu do wyboru grapy, który znowu po¬ przez styki 120, 121, 122 izalmyikaf obwód pradu trójifazowego do motoru M tego apa¬ ratu. Ten prad trójfazowy wytwarzany (jest jednak przez inny generator, niz poprzed¬ nio wspomniany, i posiada wieksza ilosc o- kresów na sekunde np, 20 — 30 zamiast 5—10 w pierwszym wypadku, Zródlo pradu B, fig. 5, jest albo czescia baitenjii cetraliiej C Bf allbo tez tworzy je dynamo pradu stalego lub osobna bate^a* Pumlkt zerowy uziwojeniia wylzej wispomnia- nego generatora pradu trójfaizowego o wiek- ®zej illosici okresów polaczony jest równiez ze zródlteim pradiu isitallego B. Uzwdjenie wirnika 123 motoru M iw aparadie do wybo¬ ruj grupy otrzymuje zatemi takze wizbudzenile przez prad staly tak, ze motor obmaca isie synchronicznie z pradem trójfalzowym.Skutkiem wiekszej szybkosci wchodzi jed¬ nak w dzialanie znajdujacy isiie tutaj regu¬ lator odsrodkowy C (fig. 1) i odchyla ra¬ mie stykowe K wraiz ze sprezytniujacenii bla¬ szkami! poslizgowemi 124, 125, 126 od pola kontaktowego tak, ze blaszki te (jpodlczals wybierania grupy przewodowej) nie doty- kalja stykólw 127, 128, 129 poszczególnych przewodowi, Sprezynka 126 slizga sie jed¬ nak przytem po specjalnych uziemionych stykach 130, które wystaja pomad po¬ wierzchnie utworzona |przez inne styki i które :zniajduija sie ma torze kaizdego aparatu wybierajacego w liczbie po jednym dla kaz¬ dej grupy przewodów.Gdy aparat do wyboru grupy opuszcza swoje miejlsce spoczynku, uwalnia sie tak zwamy lacznik zerowy, który celem przy¬ sposobienia do pózniiejisizychi czynnosci za¬ myka dwa styki 132, 133.Sikoro isprezyna 126 dotknie podczas ru¬ chu aparatu uziemioniefgo styku 130, widho- dzi uziemiony biegun dodatei baterji cen¬ tralnej C B poprzez zamkniety styk 134 przekaznika 117 w bezposrednie polacze¬ nie z przewodem 66, skutkiem czego po¬ wstaje nastepujacy obwód ipradowy dla linji odbiorczej: iziemia — 130—126—134— 112 ^106 — 108 — 6» — 59 — 51 — 50 — 65 — 67 — 107 — 105 —Ul -^ srodek ba¬ terji centralnej. Z tego wynika, ze prad w w przewodzie zmienil obecnie kierunek — gdy jednak s|pjre»zyna 126 opusizcza styk 130, stwarza sile zpowrotem pierwotny obwód pradowy i kierunek pradu znowu, sie zmile- nia. Poniewaz elektromagnes 59 (fig* 4) przy kazdej zmianie pradu w przewodzie pod wplywem dzialania sprezyny (które to dzialanie wspiera i przyspiesza przemia¬ na biegunów elektromagnesu) zmusza ko¬ twice N—^S do zrobienia pólobrotu, wiec wynika z tego, ze kotwica N—S za kazdym raziem, kiiedy isipreizynai 123 aparatu do wy¬ boru grupy wchodzi na jeden z kontaktów 130 (to znaczy iza kazdym razem, kiedy ten aparat wchodzi na obszar nowej grupy przewodów) wykonuje pelny obrót Prze¬ kladnia kól nulmeratora tak ijest dobrana, ze kiedy kotwica N—S wykonuje jeden obrót, to raimie stykowe 50 posuwa sie o jedlen krok, Kiedy wiec raimie stykowe K aparatu do wyboruj igrtupy przesizlo 5 igrup pulzie- wodiowych, to ramie stykowe 50 w nUmeratoriz3 zrobilo 5 kroków na wy- cUmku stykowym 51 ii kiedy aparat wljezdlza do "Obszaru sizósteij grupy, to ramie sty¬ kowe 50 opuszcza wycinek 51 i prze- rywia przez to prad w linji odbiorczej.Prad przestaje zatem przeplywac przez ma¬ gnes 59, który wobec tego nie moze juz po¬ wstrzymac biegu kól, które pozostaja w ru- chiu (z|wa!lnijalnym przez magnlels NS dzia¬ lajacy jako hamulec powietrzny) az do chwili, kiedy ramlle stykowe 50 dotknie sa¬ siedniego wycinka1 52, w której to chwili obwód pradowy" znowu sie zamykaj, Podbzais tej przemijaj a|cej przerwy pra- ¦dlu jw| faji pozosrtiajtei przekaznik 117 (ifiqg. 6)1 — 6 -bez pradu, a prsy odpadnieciu jego kotwi¬ cy nastepiuje ziwarcde jego wlasnego uzwo¬ jenia przez styk 135 i wpierw juz zamknie¬ ty styk 132 tak, zic nie moze juz wykonywac zadnych czynnosci, dopóki aparat do wyboru grupy nie wróci w (polozenie poczatkowe.Prad w linji (nieco wzmocniony) oplywa teraiz wlprawdziie przekaznik 117, wywiera jednak to samo dzialanie na majgnes 59 i powstrzymuje kólka nuimeratora, jak po¬ przednio.Skutkiem odgadniecia kotwicy przekaz¬ nika 117 otwieraja sie skutek tego przestaje z jednej sifcrony ply¬ nac prad przez przekaznik 119 tak, ze prze¬ rywa sie prad trójfazowy ( o wielkiej ilosci okresów) doplywajacy dfc motoru Af, iz drugiej zas strony przerywa sie polaczenie pomied czym. Równoczesnie zamyka] isie poprzez styk 136 prlzekazniikai 117, sityk 133 i styk spoczynkowy 140 przekaznika 139 ob¬ wód pradowy idiacy z ziemi popirzez uzWto- jenie przekaznika 137, które przez styk spoczynkowy 141 przekaznika 138 mai po¬ laczenie z lrieglunem ujemnym baterjt cen¬ tralnej. Przytem jest ,v^prawidziiie uizwiojeniub przekaznika 138 z .poczatku równolegle wlaczone z uzwojeniem przekaznika 137, poniewaz jednak ten ostatni posiada uzwfo- jenie o mmiejiszytm oporzie i o wiekszej ilo¬ sci laJmperozwoii, izateim przyciaga swa ko- twiice szybciej salto przekaznik 138, który za¬ tem wylacza sie przez otwarcie styku 142 przekaznika 137, jeszcze nim zdblai przy¬ ciagnac swa kotwice.Przekaznik 137 zamyka poprzez swoje styki 143, 144, 145 prad trójfazowy o ma¬ lej ilosci (dkresów z generatora G (fig. 5), do miotiafu M aparatu do wyboru grupy, który kontynuiuje swój ruch w tym satnym kieruinku ze zmmiiejsizona szybkoscia po¬ przez styki iszóstej grupy. Reginlattor od¬ srodkowy C (fig. 1) jest tak nastawiony, ze nie wywiera teraz wplywu na isprezyny 124, 125, 126 raimienia stykowego K tak, ze slizgaja sie one obecnie po stykach /27, 128, 129. Prad trójfazowy o maleij ilosci okresów przeplywa tutaj (podobnie jak w aparacie do siztifcaniia linji wywolujacej) trzy spolaryzowane przekazniki tustawiaja^ o* 147, 148, 149. Przekaznik i37, przycia¬ galjac kotwice, polaczyl bBeigun ujemny barterji centralnej przez styk 446 z prawem uzwojeniem przekaznika probierczego 139, polaczeniem ze sprezyna (probiercza 126.Kiedy raraiiie stykowe K dotrze do jakiegos wolnego przewodu grupy, wówczals prze¬ kaznik probierczy przyciaga kotwice, (prze¬ rywa prad' trójfazowy przy istykaicli 150, 151, 152, przelacza natomiast uzwojenie statorowe motoru Af na styki przekaizników ustawiajacych 147, 148, 149, przerywa przy styku 140 prad db przekaznika 137 i uzie¬ mia opór 110 poprzez; styki 153, 133, 136 w milejisce poprtzedlniego polaczenia z zie¬ mia przeiz styk 113 przekaznika 116, który wkrótce potem przyciaga kotwice. Obwód pradowy dla wzbudzenia przekaznika 139 jest nastepujacy: ziemia—styk kierowniczy 164 w aparacie do wyboru linji (fig. 7), opór 163—(przewód 162-^129—126—139— opór 155—146—ibilegun ujemny.Ktody prad trójfazowy idalcy poprzez styki* 147, 148, 149 zostal przerwany, pozo¬ staly ich kotwice w polozeniu, które zajmo¬ waly w chwiiili przerwania i przez jeden lub- dwa z ich styków, które sa zamkniete!, jply- nie prad wstawiajacy do m/otoru aparatu do wyiboiriu grupy ii powioduije uistawienliie go w taki sam .sposób jak w aparacie do iszuikainia limjii wywolujacej. Przytem uzwojenie prze¬ kaznika 116 ijiest w pdlaczenifu sizeregowem \z czynnemi uzwiojeniami motoru lelcz lewe uzwoijenie przekaznika 139, które ma maily ppór, tworzy bocznik do przekaznika! 116, skutkiem czego ten ostatni nie moze przy¬ ciagnac kotwicy. Zalezy to jednak takze od przekaznika] 138, który jieszcze nie przy- cilagloal kotwlilcy,, pomfewlaz przekaznik 137, w którym1 przestal plynac prad, gdy przekaznik 139 przerwal styk 140, jest r - 7 -rókapafezany w urza|d)zefoie opóznilajjace i wiskutek .tejgoi fpt^itrzyimpje swa ko¬ twice niieco dlkuzeij!, mulz prymasa' okres, cza¬ su potazebny dlo mtrzymanda i tustiaiwiie- nda aparatu wybierajacego. Kfedy nasta¬ nie w przekazniku /37 odpadnie kotwica, zaulka isie styk 742; w nastepstwie tego przekaznik iJ8 przyciaga kotvrice, skutkiem czego przez styk /54 przerywa sie prad plynacy przez lewe uzwojenie przekaznika /39. Uzwojenie to ma tez ten cel, by u- trzyimac dlzniafeuniie przekaizmika 739, ijesli motor nie pierwej moze byc zatrzymany pnzez prad tustawiajaicy, az s|prezyma 126 przeslizgnie sie juz nieco poza styk 129.Jezeiiii podziiaJka gnup stykowych w polu wuek)krotnem ^'est tego rocLzaiju, ze aparat wybierajacy za kazdymobrotem wSnnika'ro¬ bi- 6 kroków, to mozna mHu pozwolic iia ja- zidie Milsko o 3 krcki Ba dlatleka, poniewaz prad ustawiajacy mjoze oforócic wirnik o bli¬ sko pól obrotu izjpowroteam Wskutek tejgo mozliwem jeist puszczeniiie w ruch aparatu wybierajacego z [Szybkoscia 30 —: 40 kro¬ ków na sekunde przy wybieraniu poszcze¬ gólnych przewodów, zas z szybkoscia okolo 150 kroków na sekunde pffizy wyborze grup.Skutkiem przerwy pfczy styku 154 wzmacnia sie prad w przekazniku 116 bak, ze przyciaga on kotwibe, Na skutek teigo od¬ lacza sie ^zewód odbiorczy iprzy stykach 111, 112 od baterji centralnej CB w apara¬ cie do wylboftu grupy i zalacza sie dalej po¬ przez styki 114, 115 na aparat ido wyboru linjiy fijg, 7, podczas gdy przy styku 113 przerywa sie bezposrednie polaczenie od ziemi: do oporu 110. Nie wywoluje to wpraw*- djzSie ibezjposrediniLo zadnego dzialania, ponie¬ waz istnieje jeszcze polaczenie opionu 110 z zieimia przez -styk 153. Kiedy przekaznik 138 przyciagnie kotwice, wówezjals polacze¬ nie miedzy bieigumeim ujemnym ai przekaz¬ nikiem 139, które przerwalo sie przy styku 146, przywrlacai sie zjpowrotem przez styk 156, który zamyka sie przed otwarciem sty¬ ku 154. Przyitem wylacza isie opór 155, aby w zn&dy spiosób uniknac podwójnagojKala- czenia.Przekaznik 138 ma glównie to zadanie, by po skonczeniu irozimowy sprowadzic a- parat do wyboru grupy zpowrotem do po¬ lozeni^ poczatkoweigo L w tym celu zamy¬ ka przy pirzyicSaganiju 3 styki 757, 158, 159, przez które deplywa ido motoru prad trój¬ fazowy o wielkiej ilosci okrejsów na sekun¬ de, igdy kotwica przekaznika 139 ©d|padnie ii zamknie swe styki spoczynkowe 150, 151, 152. Jak wynika z rysunku, zmienione sa przytem dwie fazy pradu trójfazowego, iskutfciem czego motor obraca sie w prze¬ ciwnym kiemunku i sprowadza aparat wy¬ bierajacy ^powrotem do polozenia poczat¬ kowego, Jak juz pokrótce wtspomndano, przy a- paraicie dlo wyiboni liinjii znajduje sie prze¬ lacznik kierowniczy, który przy pomocy kil¬ ku przekazników zapoisrednikiza' potrizidbne polaczeniei. Konstrukcja tego przelacznika moze byc dowolnie wybrania. W ischemaeiie przedstawiony jest mechanizm napedowy przelacznika kierowniczego jako elektroma- gneis 168 i do izrozumienaa czynnosci lacze¬ nia nalezy tylko przyjac, ze wisizytstkie ra¬ miona stykowe przelacznika kierowniczego poruszaja sie jednoczesnie i ze istala szyb¬ koscia, skoro tylko elektromagnes 168 isiie wzlbuldzi Przy stykach rairniion iprizelacznika kienownnczfcjgo zaznaczone sa liczbami te polozenia jego, w których odnosne styki sa zamkniete.Pole wielokrotne laparatlu do wyboru li- nji moze byc wybrane z romaitemi liczbami prziewfodiów; w nibiejisizym wypadku przy¬ jeto, ze przyjmuje ono 1000 przewodów od¬ biorczych podzielonych podlug systemu dzie(siatkowe(go na mniejlsze grupy, W naistepujiacym Ojpijsie bedzie sie dla krótkosci nazywallo przelacznik kiierowriiezy tylko ^przelacznikiem", nifaigne& przelacz¬ nika kierowniczego tylko ,,magnesem", ra¬ miona przelacznika kierowniczego tylko „ramibjniajmi". — 8 -; Kiediy apanait do wjyiboru, grupy ztaallajzl wolay aipaanat db wyboru linji, wówczas przewód odfoiiotrezy polaczony jest z jewtoiej strony ze srodkiem baterji cenrtralneji, z dru¬ giej izas z iprzekaznikiem, polaczonym z bie- guiflemu ujeimnym tiaik, jak poprzedlnio przy apajracrfe db wyboru ,grupy. Powlstaije na&te- pujapy obwód pradowy: srodek baiterji cen¬ tralnej (+) — 165 — 160 —127—127—124— 114 — 105 — 107 — 67 — 65 — 50 — 52— 59 — 66 — 68 — 108 — 106 — 115 — 125— 128 — 161 — 166 — 167 — biegun ujemny.Przekaznik 167 wzbudza isLe i zamyka przez styk 169 obwód pradowy do magnesu 168.Pcwlsitaje obwód!: ziemia — 169 — 170 — 168 — biegun ujemny,/ Przelacznik rozpo¬ czyna wiec much, kiedy jednak doszedl do polozenia /, wówczais ramie 170 przerwalo znowu podany obwód pradowy tak, ze wy¬ lacznik polzositaje w, tern .polozeniu. Prze¬ kaznik 167 ziamiknal nadto istyki 171, 172, 173 i pnzez te istykii cira-zi ramiona 174, 175, 176 dtolplywa rteanaiz ido moLicru M aparatu do wyborni linjl prad trójfazowy o wielkiej ilo¬ sci okresów z przewodów X, Y, Z.•Podazas iszyjbkielgo ruchu pciwyizis&ego a- paratu nastepuje odbhylenie ramienia1 sty¬ kowego K ze sprezynami 177, 178, 179 <ód kontaikttów pioldwych 180, 181, 182, podob¬ nie jak przy aparacie do wyboru grupy.Sprezynka pnclbiiiercza 179 slizga :sic tuitaj jedinaik po 2 róznorodnych grapach styków dajacych ilmipulsy a maiajnowicie jeist tu jfc- den "styk 183 polaczony \z biegunem ujem¬ nym baiterji na poczatku kaizdlej grupy se¬ tek i jeden uziemiony istyk 184 tia poczatku kazdej [grupy dziesiatek. Sprezyna styko¬ wa 179 zlaczona jest z przekaznikiem 185, który przy ipdlozeniiu 1 przelacznika uzie¬ miony jest przeiz ramie 186.Kiedy raJmie K aparatu do wyboru liniji wejdzie podtazaisi ruchu1 w obszar pierw¬ szej grupy setek t. j. kiiedy sprezyna 179 dotknie pierwszego styku 183, wówczais przekaznik 185 iptazyciaga kotwliioe i uziemia ptizewód 161 (przez styk IS7 i iramie 166, skultkiem czegb prad zmienia w przewodzie swój1 kierunek/ podczas igjdly praekajanik167 pozicjsbaje w istanie przyciagania* Skutkiem izmiilany prajdti w elektrcwmaignesiile 59 nume- ratiora, f^lg. 4, posiuwia siie ranniie istykowe 50 o pól kroku na wycinku 52, !a kiediy prad znowu odjwiraca iswój kierunek na skutek p- dertwtaia sie siprejzyny 179 od istyiku 183o- raiz odgadniecia przekaznika1 185, pasania siie jeszcze o pól kroku wjprzódt Sptrejzynja 179 slliziga sie patem po uiziseimionych sty¬ kach dziesiatkowych odnosnej grupy setek, ck jddnak: nie wywiera wplywu nia paizekai- n3k 185, poniewaz" przielapzniik jejslt .jeisizcze w polozeniu 1.Ten isiaim prizebieg powtairzia /sie", pód- czias ^d!y aparait do iwyboru liiniji .pirzelxega drujga gru|pe setek, przyczem ramie styklo- we 50 poisiulwta isie jeszcize o krok, Kiedy jednak aparat wybierajacy przechctid^i do trzeciej setki i ralmiiie stykowe 50 robi je¬ szcize jieiden kroki, wówczas opfuiszcza ono wyciinek 52 i w obwodzie przewodowym na¬ stepuje ppzetaiiijajaca przerwa, iaz do chwi¬ li gdy r;amie isitykowe 50 dotrze ido sgysied- niejjo wyclilnlka 53. Skutkiiem teji ptfzeirwy od¬ pada na! chwiUe kotwica przekaznilkia 167, ofdlaczia |prz|y sltyikach 171, 172, 173 ^aid trójfazioiwy db mototu M, zamyka iprzez isty¬ ki 189, 190, 191 doplyw pradu uistawlilajaice- go do mioitoru — jednakize nie w ceiliu usltla- wiilenila go wpeiwtnlej pozycji, lecz w ceba ha- miolw|ainia go — i izamyka przez istyk 188 i ramie 170 obwód pradu (przetz majgneis 168, skuitkielm czeg|o przelacznik .przecbodlzi w ipalbzenie 2. Ramie 170 ,przierywia ptóytem prad ido maginelstu 168f ^le kiedyf pózniej Iprzekaznik 167 znowu przyciaga, wówezais ziamyka sile znolwu obwód pradowy do mio- toru, a nadibo otrzymulje magnes 168 znojwu iprajd1 przez sttyik 169 i ramie 170 tak, ze ppzielatcznik przechodzi z pbiloizenia 2 dio 3.Prad usitawiiaijacy — luib raczej w tym wy¬ padku prad hamujacy — do miotoru .przle-ohodzii przecz przekaznik rózniczkowy 200, którego obwody pradowe i czynniolsoi opttU szelmy blizej ponizej* Aparat ido Wyboru liinji kontynuuje swój ruch w tym samym Ideruinku, ,ale przy przej¬ sciu przelacznika w polozenie 2 przelaczyl si^ przekaznik 185 za posredniatwem1 ra- mienliia 186 z ziemi na biegun ujemny (przeiz opólr ochronmy) i polaczenie to pozostaje takze przy polozemiu 3 przelacznika.Kiedy pózniej isprezyna 179 rumienia K w aparacie wybierajacym dotyka uziemio¬ nych styków dziesiatek 184, otazymulje przekaznik 185 odlpowlledoie iimpiulsy pra¬ dowe, które przez zatenykanile i otwieranie styku 187 wywoluja w ten sposób, jak po¬ przednio, odjpowiednia iildsc zmian pradu w przewodnie odbiorczym, Odpowiednio do nastawienia numieiratorai, fig. 4, jposiulwa sila zatem ramie isltykdwe 50 tegoz 9 kroków przez impulsy dziesiatek, a przy dziewia¬ tym kroku opusizcza ono wycinek 53, skut¬ kiem czego niastiaje znowu przerwa obwodu pradowego. Kotwica przekaznika 167 od¬ pada przytem na chwile, przerywa prad trójfazowy o wielkiej ilosci okresów, zamy¬ ka obwód pradu hamujacego i powoduje przesuniecie przelacznika z pozycji 3 do 4.Ratmiona 174, 175, 176 odlaczaja przytem przewody trójfazowe X, Y, Z od styków przekaznikowych 171, 172, 173. Równocze¬ snie ramie 186 przelacza przekaznik 186 z bieguna ujemnego na srodek baterji, któ¬ ry oznaczony jest znakiem (+). Kiedy prze¬ kaizniik 167 znoWu przyciagnie kotwice, wówczas zaimyka ^prawdzie swoje styki 171, 172, 173 dla pradu motorowego, jed¬ nakze motor otrzymuje dopiero w poloze¬ niu 5 przekaznika poprzez ramiona 174, 175, 176 prad trójfazowy o malej ilosci o- kresów, zalaczony na uzwojenie przekazni¬ ków ustawiajacych 201, 202, 203. Skutkiem zamkniecia styku 169 laczy ,& e jednak prze¬ wiódl 161 przez ramiona 246 ii 166 iz izóeimia, wskutek czego nastepuje impuls dodatkowy w przewodnie odbioic~ym. Przy otwieraniu styków 189, 190, 191 pi zerwany zostal prad hamujacy, który takze spowodowal przy¬ ciaganie przekaznika 200 i kotwica prze- kaznólkai. 200 odpalda (z pewnem opóznie¬ niem), skutkiem czeigo maignes 168 otrzy¬ muje pra|d prfcez styk 216 i ramie 215 tak, ze przelacznik przechodzi w poflozen&e 5.W tern poilozeniiiu przelacznika otrzymuje, jak powiedziano, moticr aparatu wybieraja¬ cego' prad trójfazowy o mialej ilosci okre¬ sów pnzez ramiona 174, 175, 176 i aparat, który dosizedl teraz db 9-tej grupy dziesia¬ tek w trzecfej setce, kontynuuje swój ruch ze zmmiejslziotna szybkoscia, przyczem spre¬ zynki 177, 178, 179 samiiraia K slizgaja sie po kontdctaidh pOilowyqfo 180, 181, 182. iPrizy kazdem zetknieciu sprezyny 179 z jednym ze styków 182 otrzymuje prze¬ kaznik 185 Sm|puJlis pradowy i powoduje przez ftb, jak pqprzednio, posuwanie siie na¬ przód1 rapraieinia istykoWeigo 50 w niumerato- rze krok za krokiem. Zailaczenie przekazni¬ ka 185 na srodek baterlji nastapilo w tym celu, aby w kazdym wypadku otrzymywal om Wspomniany impuls od kazdegb styku bez Wzgledu na to, czy zlaczony z tymze plrzewiód odbiorclziy ijeslt Wdltay czy ;za- ijeity. Jezeli przewód jesit wdlhy, to styk 182 oftrzytauije pfotencijal ujenuny prlzez prawie uzlwcljenie przekaznika 70 (fig. 5) przyczJem wytwarza sie nastepujacy obwód pradowy: srodek baterji centralnej — 186 — 185 — 179 — 182 — 204 — 70 — bie¬ gun ujemny. Jezeli niatolmiasit przewód jest ¦zajety, to sityk 182 stoi (jak ponizej 'bedzie blizej wyjasnione) takze w polaczeniu z bie- guneim dicidlatliim baterji przez prawe (niflsko- omowe) uizwojeinie przekaizniika 167 innego aparatu db wyboru prizewtóu i obwód pra¬ du impulisowegio przedstawia sie wtedy na¬ stepujaco: ziemia — 169 (albo 208) 207 — 167 — 179 — (wymienione czesci naleza do innego ajparaltu do wyboru liniji — 182 — 179 — 185 — 186 —¦ srodiek balterji cen- — 10 —tralnelj. Azeby te impulsy pradowe niie /wy¬ wieraly dzialania na przekazniki 70 wymi¬ nietych przewodów., wzjtfledbie na przekaz¬ niki probileircze /67, polaczone % temi prze- wodaoni, posiada uzwojenie przekaznika /S5 wysoki opór, np, 2000 — 3000 omów, Kie¬ dy aparat db wyboru przewodlu minal 8 pnzewojcfów odfcóarezych 9-tej grupy dzife- sSaUeki, nastepuje przelrwia w polaczteniu po^ miiedizy ramieniem sityikowem 50 w numera- torze, a cistaltniilm wycinkiem 50, kotwica) ptrziejkajzinalka 167 odpada, przerywa prad trójfazowy przy stykach 171, 172, 173 i za¬ myka obwód pradu ustawiajacego do moto¬ ru. Prad teo plynie o niie wyciiiika 209, prz&z uzwojenie statoma {albo tez przez obydwa uzwojeinia stiatora), które ziai poS**edlnilctwem przekazników usta¬ wiajacych 201, 202, 203 wlaczone sa po¬ przez styki 189,190, 191 i ramiona 192, 193, 194, dalej przez oba równolegle wlaczone uzwoijenia przekaznika rózniczJkoWego 200 do bieguna ujemnego baferji PnzyttJesn nale¬ zy iziwiazyc, ze zi kaizldlem z przieoiwdlzi^llaja- cych uzwojen 210, 211 przekaznika róznicz¬ kowego zilaczicwiy jest 'W sizereg jeiden z opo¬ rów 212, 213, ze jedinak opór 212 jest w po- lozieniui 5 ^zeJtycznika zwarty krótko przez ramie 199. Poniewaz opór 213 posfflad'a du¬ za ilosc 'omów w istoisumku do uzwojen prze¬ kaznika, które, co sile tyczy oporni 1 liczby znojów, isa sdbiie zupelnie równie, ^alteim na¬ tezenie pradki w uzwojeniu 210 jelslt o wie¬ le wlefcsze niz -yy1 211. Skulkielm tego prze¬ kaznik 200 przyciaga i zamyka obwód pra¬ dowy od ziemi póptzez istyk 214 i ramie 215 db m'agneisfu 168, wslkutek raego przelacznik przechodzi w polozenie 6. Wykonuje przy- tem nastepujace polaczenia: * 1. Polaczone ze sprezyna 179 prawe u- zwojenie przekaznika 167 laczy sie za po- s!reid!ni:ctwem ramienia 207 przez opór 208 z iziemiia, iaby (przekaznik 167 mógl sluzyc potem jako prcbiieinczy. Próbowanie odbywa sie podlug znanej zasady w ten sposób, ze pmzefcaznlik w sizeregu wywolawczymi i rozdzSelczytn 70 (fi®. 5) przyciaga, jezeli nastawiony przewód jeist wolny, natomiiiaist nie przyciaga, jezeli jest zajety a to Wsku¬ tek tego, ze wówczas inny przekaznik pro¬ bierczy tworzy dlla niego bocznik. 2. Ramie 170 laczy magnes 168 ze sty- kielm 169. 3. Raimiona 192, 193, 194 przerywaja prad ustawiajacy do motoru a ramibna 174, 175, 176 odlaczaja przekazniki umawiajace 201, 202, 203 od styków 171, 172, 173. 4. Raimie 199 przestoje krótko zwierac opór 212 i lapzy oba opory 2/2, 213 po- pHlziesz, opór 198 z ztamia, skiutkiieffn czego równoczesnie poWjstaijaoa przerwa W pola¬ czeniu w ziemia przez ufzwdjen&e nuofarowe nie mia znaczenia:. 5. Ramie 215 przelacza magnels 168 ze atyku 214 tua istyk 216 przekaznika 200. 6. Rame 165 przelacza przewód 160 ze srodka baterji nai lewe uzwojenie polaczo¬ nej z ziemia cewki dlawikowej i indukcyj¬ nej 217. 7. Ramie 218 laczy prawe uzlwojenie cewki 217 z maszynka brzeczykowa 219. 8. Ramie 166 przelacza prztewód 161 z przekaznika 167 na przekaznik 220 a plrzez lewe uzwojenie tegoz i cewke dlawikowa 221 na biegun ujemny baiferji Jezelii telrafc sie przyijlmiie, ze wyiszukainy przez aparat wybierajacy przewód odbior¬ czy jest zajety, (to przekaznik 167 tnie przy¬ ciaga, a iprzelaqztaiik pozlolstaje nanazie w po¬ lozeniu 6.Przekaznik 200 jeisrt w polaczeniu z o)po- rami 212, 213 przekaznikiem cziaisowytm i maJ za zadanie przytrzymywac jakis czas przelacznik .albo w polozeniu 6 celem prze¬ slania brzeczenia na zmak, ze przewód jest zajety, lub tek W polozeniu 8 celem prze¬ slania pierwszego imipulisu wywolawczego.W tym celu wykonany jeist opór 212 jako cewikai z cienkiego drutu miiedlzianego' (albo tez z drutu z innego materjalu o wysdkim wspólczynniku temperatury dla oporu) a, jesit w ten sposób zmontowany, ze mioze wy- — 11 —trzymac bez uszkodzenia tetmpetratiire 70— 80°G. Jest nadto w tern -epoaób siboa^sita^tto- wany, zte szybko sie ochladza-.Opór 212 jelst tak -dobrany w sitkteunku do oporu 213, ziriobionegjo ze zwyozajneiglo materjalu cporowegio (n|p. z koanstantanAi lub tym podobnego)o niskim wlsgtólczynniii- ku temperatury, ze jego ilosc omów przy zwyklej (teimperkWze jelst niieco niniej¬ sza, niz ilosc cimów qpc.ni" 213. Jezeli npi. 2/3 ma iprzy 20° C 1000 omów, to 212 moze miec okolo 900 omowi.Dzialanie iprlzekaznika czasowego jest nastepujace: Kiiedy ramie 199 przy przejscilu z polio- zenia 5 do 6 wlaczy cpór 212, wówczas pirad przeplywajacy przez opór 198 roz¬ dziela sie na oba odgalezienia 212, 210 o- raz 213, 211 jedlnak skutkiem dobranej róz¬ nicy cporów jesit prajd w uziwojenilu 210 o okolo 10% silniejjszy, niz w uizwajeniu 211, Poniewaz przekaznik 200 przed wlaczeniem oporu 212 byl wzbudzany przez isilniejiszy prad i przyciagnal przytem swoja kotwice, wiec teraz wystarcza juz róznica pradów w jego uzwójeaniiacli do przytrzymania przy¬ ciagnietej kotwicy,. Opór 198 jelst tak do¬ brany, ze opór 212 pod wplywem pradu po okolo 10 sekundach ogrzewa sie o 50°C.Przyitem opór 212 podtaosii sie na okolo 1000 omów i oiba odgalezienia pradu znosza sie w iswam dzialamiiiu na koitwiice, która tez od¬ pada.Przytem zamyka sie styk 216, skutkiem czegjo magneis 168 otrzymuje prad, a (prze¬ lacznik przechodzi] w polozenie 7. Poniewaz kotwica przekaznika 167 nie jest przycia- gnietai, zatem w tern polozeniu przelaczni¬ ka doplywa prad trójifaziGWy o wielkiej ilo- sci okreisów z przewodów X, Y, Z dlo moto- ru aparatu 'Wybierajacego przez ramiona 192, 193, 194, ale poniewaz w tym razie dwie fazy, sa przemieniione, motor porusza sie w przeciwnym kierunku i spnofwadza a- parat wybierajacy w polozenie spoczynku.Przy przejsciu przelacznika z polozenia 6 do 7 iprzerwane zostalo przez ramie 164 bezposrednie polaczenie z ziemia oporu 163 i naistapilo inne polaczenie z ziemia przez styk 225 przelacznika 222. Tenostótni prze¬ lacza polaczenie z zfemia ze styku 224 na styk 225, kiedy ajpariaJt wybiegajacy opiu- szciza polozenite spoczynkowe.Aparat wybierajacy, poWróciwstzy przy polozeniu 7 (przelacznika do polozenia spo¬ czynkowego, przelacza znowu przelacznik 222 tak, ze sprezyna 224 zositaje uziemiona, a opór 163 odlaczony od ziemi1.Magnes otrzymuje teraz prad przez ra¬ mie 223 i przelacznik przechodzi w poloze¬ nie 8. Na islkutefc przerwania poillaclzenia o- poni 163 z ziemia, przekaznik 139 w apa¬ racie do wyfhoru grupy pozbawiony zastaje pradu, iskutkiem czego aparat ten wraca; jak juz lOpSsianJo, do polozenia sipoczynko- we|go.Maiszyna brzecziyfcowa 219 przy poloze¬ niu 6 i 7 przelacznika polaczona jeist z jedr nem z t^zlwojen cewki 217, skutkiem czego powlstaje przez indukcje prad brzeczyko- wy wi przelwodzale odbiorczym i sluchawlce abdnenta, jezeli tenze ipodniósl juz sluchaw¬ ke, Pirizytem .przekaznik 220 przyciaga ko^ twiice, nie ma to jednak zaidmego wplywa na odbywanie isie polaczen, jezeli wybrany przetwód jest zajety; Skoro bowiem aparat do wyboru gpupy, jak .wlasnie poiwiedziacPi powróci do polozenia spoczynkowego, to caly lancuch wybierajacy jest przerwfcny i przekaznik 220 pozbalwiony zostaje pradlu.Jesli1 nfcitomiiaist wywolany .przewód jest woliny, to przekaznik 167 w polozeniu 6 przelacznika przycijajga i zamyka obwód pradowy przeiz 169 i 170 do majgtoesiu 168, skutkfem czeigo przelacznik przechodzi w ipdldzenie 7. Zaraz potem przechodzi on jednak, otrzymaiwsizy prad przez 2,14 i 215, w pollozenie 8. W tern polozeniu otrzymuje przekaznik 220 prad wprost z ziemi przez styk 169 przekaznika 167 i ramie 199, a po¬ niewaz prad ten jest naturalnie siilniikjszy, niz wtedy, gdy opór 198 wlaczony jest tak- — 12 —l^piefj jeist zlaiczyc w sizereg lub równolegle do przekaznllka probierczego tak, ze zosta¬ je on równoczeslnie z tym ostatnim wzbu¬ dzony, przyczem przyciiska do szyny biego¬ wej aparatu wybierajapego zapadke, która cd|powiada ogonom hub wyzlobieniom szy¬ ny i iskutkiem tego przytrzymiuje aparat wie wlasciwem polozeniu. W tym wypadku niie potrzeba zaopatrzyc szyny biegowej zeba¬ mi lecz majped ajparatlu moze odbywac sie przez tarcie pomiedzy szyna a koilem, obra- canem przez motor, Ponilewaz w c|pi;sanym sy|sftemiie kon¬ strukcja wlasciwego apairfatu wybierajace- go nie jest zailezna cd rozmiarów poila sty¬ kowego, zatem mozliwe jest zwiekszenie objetosci urzadzenia przeiz rozisizerzenie po¬ la stykowego. W tym celu moizna tak skon¬ struowac nuimeratcir, ze w miejsce jeidnelj z cyfr w numerach wprowadza siie litere.Najipraktyczniiej jest uzyc litery jako zna¬ ku poczatkowego; w numeratcrze wykonu¬ je sie wycinek stykowy odpowiadajacy li¬ terom w wiekszej dlugosci, niz wycinki dla cyfr tak, ze moizna uzyc nip. 25 liter, Apa¬ rat (pierwszy) 'do wybierania grujpy moze wtedy wybierac poprzez 25 grfujp przewodo- wyich ii przy zastosowaniu numerów o czte¬ rech miejscach (jedna literai i trzy cyfry) objetosc systemu rozciaga sie na 25 000 abonentów ziaimiiialst] na 10000. Pirzy 'zasto¬ sowaniu numerów o pieciu miejscach (jed¬ na litena i cztery cyfry) imozna systemem z dwoma aparatami do wybortu grupy w lan¬ cuchu wybierajacym objac 250 000 abonen¬ tów. PL