11.VIII.1965 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 20.XII.1969 58814 KI. 47 h A3/V< |i Ji. IHIIUI.HI,HII..HI,I i.) Wspóltwórcy wynalazku: inz. Werner Molier, inz. Ingo Aust Wlasciciel patentu: VEB Klement-Gottwald-Werke Sehwerin, Schv/erin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Elastyczne ulozyskowanie kól zebatych, zwlaszcza w przekladniach obiegowych Przedmiotem wynalazku jest elastyczne ulozy¬ skowanie kól zebatych, zwlaszcza w przekladniach obiegowych, przy zastosowaniu elastycznej tulei metalowej, umieszczonej wspólosiowo z walkiem kola zebatego.Przy wykonywaniu znanych przekladni, obiego¬ wych nie udaje sie w praktyce uniknac pewnych usterek. Usterki te moga dotyczyc zarysu zebów, podzialki kola zebatego, kierunku osi i umieszcze¬ nia kól przekladni w jarzmie. Czesto bledy te su¬ muja sie i moga powodowac powazne niedoklad¬ nosci w montazu przekladni i zwiazane z tym nie¬ prawidlowosci w jej pracy.W celu wyrównywania rozkladu sil w przeklad¬ niach obiegowych proponowano umieszczac pewne elementy przekladni elastycznie lub ruchomo.Okazalo sie, ze elastyczne ulozyskowanie kól obie¬ gowych i kola wewnetrznego jest dla wyrówna¬ nia obciazenia zebów i calej przekladni korzyst¬ niejsze niz elastyczne lozyskowanie kola o uze¬ bieniu wewnetrznym. W ten sposób mozna bo¬ wiem wyrównac przede wszystkim najlepiej ka¬ towe odchylenia poszczególnych osi obrotu.We wszystkich znanych rozwiazaniach elastycz¬ nego ulozyskowania stosuje sie tuleje gumowe lub z tworzywa sztucznego albo tuleje stalowe. Tule¬ je gumowe i z tworzywa sztucznego maja jednak te wade, ze zajmuja stosunkowo duzo miejsca, trudno jest je wbudowac w przekladnie i prawie jest niemozliwe osiagniecie przy ich uzyciu jed- 30 nakowej elastycznosci wszystkich kól obiegowych.Znane tuleje stalowe maja natomiast te wade, ze przy przeciazeniu od zewnatrz odksztalcaja sie plastycznie, przez co staja sie niezdatne do dalsze¬ go uzytku.Wynalazek ma na celu opracowanie takiego ela¬ stycznego ulozyskowania kól zebatych przy zasto¬ sowaniu tulei metalowej, w którym przeciazenie nie powoduje plastycznego odksztalcania tulei.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie w ten spo¬ sób, ze odksztalcalnosc tulei ogranicza sie za po¬ moca oporu w postaci pierscienia. Tuleje wyko¬ nuje sie w postaci dzwigaru na dwóch podporach, którego wyginanie sie w miejscu najwiekszego mozliwego ugiecia jest ograniczone za pomoca oporowego pierscienia. W tym celu tuleja posia¬ da na wewnetrznej powierzchni cylindryczne wy¬ brania, pomiedzy którymi utworzone sa pierscie¬ nie oporowe, przy czym pomiedzy zewnetrznymi pierscieniami znajduje sie jeden lub dwa pierscie¬ nie oporowe o mniejszej lub wiekszej srednicy, sluzace jako oparcia. Pomiedzy miejscami oparcia i scianka otworu kola obiegowego wzglednie wal¬ ka jest odstep równy sumie wszystkich mozliwych bledów wykonania kola zebatego i umieszczenia walka.W celu zwiekszenia elastycznosci, a zwlaszcza w przypadku malych wymiarów przekladni i przy malych silach przenoszonych, tuleja moze miec podluzne szczeliny wykonane tak, ze na koncach 58 8143 58 814 4 tulei utworzone sa pierscienie oporowe. Zaleta ulozyskowania kól zebatych przy zastosowaniu rozwiazania wedlug wynalazku jest osiagniecie praktycznie jednakowej elastycznosci zawieszenia wszystkich kól przekladni przy zapewnieniu ogra¬ niczenia odksztalcen elementów zawieszenia je¬ dynie do zakresu sprezystosci.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia tuleje ze szczelinami w widoku z boku, fig. 2 — tuleje w przekroju wzdluz linii A^-iA na fig. 1, fig. 3 — tuleje wedlug fig. 1 i 2 zamontowana, w przekroju, fig. 4 — tuleje bez szczelin z wewnetrznym pierscieniem oporowym w widoku z boku i czesciowo w przekroju, fig. 5 — tuleje w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 4 i fig. 6 — tuleje wedlug fig. 4 i fig. 5 zamonto¬ wana, w przekroju.Tuleja 1 ze szczelinami (fig. 1 do 3) opiera sie swa wewnetrzna cylindryczna powierzchnia na pierscieniach 2 walka 3, przy czym jej srodkowa czesc zachowuje pewien luz w stosunku do pier¬ scienia 4 walka 3. Naprzeciw pierscienia 4 na zew¬ netrzna strone tulei 1 jest nasuniete lozysko kul¬ kowe 5, utrzymywane w swym polozeniu przez pierscienie dystansowe 6 i pierscienie zabezpie¬ czajace 7. Zewnetrzny pierscien lozyska kulkowe¬ go jest wcisniety w otwór obiegowego kola 8, za¬ zebiajacego sie z wydrazonym wewnetrznym ko¬ lem 9 i z centralnym kolem 10.Na fig. 4 — 6 uwidoczniono tuleje 11 z wewne¬ trznymi pierscieniami 12, 13, 14 w polaczeniu z gladkim walkiem 15. Tuleja 11 moze byc równiez wyposazona w pierscienie zewnetrzne, przy czym wtedy jednak nalezy umiescic miedzy walkiem 15 i obiegowym kolem 8 lozysko kulkowe, a tule¬ ja 11 powinna wraz z pierscieniem przylegac do scian otworu w kole obiegowym 8.Jezeli obiegowe kolo 8 jest oparte w dwóch lo¬ zyskach kulkowych 5 na walku 3 lub 15, wów¬ czas dla kazdego z tych lozysk nalezy przewi¬ dziec oparcie w postaci pierscienia 4 lub 13.Szczeliny tulei 1 sa tak rozmieszczone, ze na- 5 przeciw siebie leza dwie wieksze czesci segmen¬ towe do przenoszenia stosunkowo wiekszych sil obwodowych. Tuleja majaca szczeliny musi byc unieruchomiona.Gdy wspornik 16 kola obiegowego obraca sie tuleja 1 lub 11 zostanie pod wplywem dzialajacych na nia sil elastycznie odksztalcona. Jezeli wy¬ stapi przeciazenie, wówczas tuleja 1 lub 11 opie¬ ra sie o pierscien 4 lub 13, który nie pozwala na dalsze odksztalcanie sie tulei 1 wzglednie 11, utrzymujac tym samym odksztalcenia tulei 1 lub 11 w zakresie odksztalcen sprezystych. Wystepu¬ jace tu sily skladaja sie z sil obwodowych, sil promieniowych oraz sil powstajacych na skutek bledów w wykonaniu zebów wzglednie bledów w umieszczeniu walka. PL