24.IX.1963 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 29.XI.1969 58671 KI. 20 e, 23 MKP B61g UKD , 3 po Wspóltwórcy wynalazku: inz. Herbert Michalk, inz. Manfred Liebig Wlasciciel patentu: VEB Waggonbau Bautzen, Bautzen (Niemiecka Re¬ publika Demokratyczna) Samoczynny sprzeg do pojazdów szynowych Przedmiotem wynalazku jest samoczynny sprzeg do pojazdów szynowych, który zaopatrzony jest w dwa rózne kly i w znajdujaca sie miedzy nimi wneke, w która podczas sprzegania wsuwa sie mniejszy kiel przeciwleglego sprzegu i nastepnie w sprzegnietym juz polozeniu zostaje czesciowo otoczony przez duzy kiel i unieruchomiony i któ¬ rego mniejszy kiel w swym przedluzeniu zaopa¬ trzony jest w róg prowadzacy, opadajacy w kie¬ runku do przodu oraz na bok i wystajacy poza zarys kla, a który ponizej duzego kla, poza wneka sprzegu zaopatrzony jest w dalszy element prowa¬ dzacy, wspóldzialajacy z rogiem prowadzacym ma¬ lego kla.Znany jest sprzeg samoczynny do pojazdów szy¬ nowych, który w celu sztywnego utrzymywania go w stanie sprzegnietym ma umieszczony ponizej malego kla, róg kierujacy, który wystaje poza czo¬ lowe powierzchnie tego malego kla w kierunku do przodu, do dolu i na zewnatrz.Tego rodzaju rozwiazanie ma jednakze te wade, ze przy bocznym polozeniu sprzegów przed sprzeg¬ nieciem, róg kierujacy, podczas sprzegania moze zahaczyc sie we wnece sprzegu, wskutek czego sprzegniecie zostaje uniemozliwione. Równiez wlas¬ ciwe wzajemne ustawianie sie pary sprzegów jest w tym przypadku wykluczone, poniewaz przy ta¬ kim rozwiazaniu nie przewidziarlo odpowiedniego podparcia glowic.Znane jest równiez rozwiazanie, które w celu 10 15 30 2 zapewnienia sprzegania za pomoca samoczynnego sprzegu bez stosowania elementu prowadzacego, przewiduje niskie umieszczenie rogu prowadzace¬ go, wraz z jego górna powierzchnia ograniczajaca, albo wykonanie go z mozliwoscia odchylania sie, w której to pozycji nie moze dojsc do zadnego, korzystnego dla dalszego przebiegu sprzegania, zet¬ kniecia z przeciwleglym sprzegiem, nie zaopatrzo¬ nym w element prowadzacy.Równiez w tym rozwiazaniu konstrukcyjnym sprzegu nie udalo, sie usunac wspomnianej wyzej wady.W celu zapewnienia lepszej zdolnosci sprzega¬ nia, przy wzajemnym przesunieciu sie sprzegów ha boki, stosowany jest umieszczony w donym ob¬ szarze malego kla, prostopadle do plaszczyzny czo¬ lowej, wystajacy w postaci wystepu róg prowadza¬ cy, który, skierowany poziomo, siega poza boczne plaszczyzny czolowe i którego pozioma dolna po¬ wierzchnia wspólpracuje w polozeniu sprzegnietym z pozicma górna powierzchnia dalszego rogu pro¬ wadzacego, który znajduje sie ponizej wneki sprze¬ gu.Konstrukcja ta ma te wade, ze dodatkowe umieszczenie sprzegów przewodów lub podobnych elementów jest utrudnione ze wzgledu na brak miejsca. Sprzeg przewodów musi byc w tym przy¬ padku umieszczony ponizej elementu prowadza¬ cego, w wyniku czego wypada niekorzystnie duza wysokosc konstrukcyjna sprzegu. 586713 Celem wynalazku jest konstrukcja samoczynnego sprzegu zderzaka srodkowego, typu wyzej wymie¬ nionego, lecz pozbawionego wymienionych wad, który zaopatrzony jest w elementy prowadzace, które podczas procesu sprzegania znajduja sie we wzajemnej zaleznosci roboczej, a przed wzajemnym spotkaniem sie sprzegów zapewniaja nastepnie ich prawidlowe ustawienie w celu przeprowadzenia sprzegniecia, przy czym w polozeniu sprzegnietym wykluczaja ruchy pionowe, a pomiedzy elementa¬ mi prowadzacymi znajduja sie odpowiednie prze¬ strzenie posrednie przeznaczone do umieszczenia sprzegu przewodów znanego typu.Zadanie to wedlug wynalazku zostalo rozwia¬ zane w ten sposób, ze na przedluzeniu malego kla zderzakowego, umieszczony jest wystajacy z bocz¬ nych jego powierzchni odchylony pod katem róg prowadzacy, który ma pozioma, górna powierzch¬ nie, opadajace w kierunku do przodu i na boki powierzchnie kierujace i powierzchnie zderzakowa, która przecina pod katem powierzchnie czolowa kla zderzakowego i która za pomoca sciecia pola¬ czenia jest ze sciana boczna kla, sluzaca jako bocz¬ ne ograniczenie rogu prowadzacego. Dolna strona rogu prowadzacego tworzy ukosna powierzchnie spodnia.Ponadto sprzeg zderzaka srodkowego, poza wne¬ ka sprzegu i w pewnej odleglosci od kla zderza¬ kowego, zaopatrzony jest w pionowo wystajacy z dolnej powierzchni glowicy sprzegu dalszy ele¬ ment prowadzacy, którego powierzchnie zderza¬ kowe usytuowane sa poczatkowo równolegle do tylnego brzegu wneki sprzegu, a nastepnie prze¬ chodza w odchylona pod katem powierzchnie pro¬ wadzaca. Ta powierzchnia prowadzaca lezy mniej wiecej w jednej plaszczyznie z powierzchnia zde¬ rzakowa rogu prowadzacego. Zakonczenie wystaja¬ cego z dolnej powierzchni, pionowo przebiegaja¬ cego elementu prowadzacego, tworzy dalsza na¬ sadke prowadzaca, która wraz z umieszczona na dolnej stronie rogu prowadzacego ukosna powierz¬ chnia spodnia, zaopatrzona jest w odpowiednia po¬ chylosc jako powierzchnie górna, która w kierun¬ ku natarcia sprzegu przechodzi w powierzchnie slizgowa.Poza tym dolna strona duzego kla ciagnacego, zaopatrzona jest w pozioma powierzchnie ograni¬ czajaca, która równiez wspólpracuje z umieszczona na rogu prowadzacym górna powierzchnia w kie¬ runku srodka sprzegu i w kierunku przedniej czo¬ lowej powierzchni kla ciagnacego, a w kierunku bocznej powierzchni tego kla ma pochylenie w ce¬ lu ulatwienia wzajemnego wsuwania sie zblizaja¬ cych sie sprzegów.Jezeli sprzegi wedlug wynalazku trafiaja wza¬ jemnie na siebie podczas sprzegania, to najpi- za pomoca rogu prowadzacego, wystajacego poza maly kiel zderzakowy, w polaczeniu z wystajacym z dolnej powierzchni glowicy sprzegu elementem prowadzacym, wraz z nasadka prowadzaca^ naste¬ puje prawidlowe ustawienie sie glowic sprzego¬ wych, az do chwili gdy maly kiel zderzakowy albo jego element prowadzacy nie osiagnie obrebu glo- 58671 4 wicy sprzegowej w celu spowodowania nastepuja¬ cego sprzegniecia i przy wzajemnym wspóldziala¬ niu spowoduje ostateczne umiejscowienie i zde¬ cydowane polaczenie sprzegów. 5 Po dokonanym sprzegnieciu wspólpracuja ze soba dolna strona duzego kla ciagnacego i górna powierzchnia rogu prowadzacego oraz pochylona powierzchnia nasadki prowadzacej z pochyla po¬ wierzchnia spodnia rogu prowadzacego, które za- 10 pewniaja odpowiednia sztywnosc polaczenia glowic sprzegów.Na rysunku przedstawiony jest przyklad wy¬ konania wynalazku przy czym fig. 1 przedstawia sprzeg wedlug wynalazku w widoku z przodu; 15 fig. 2 — sprzeg w widoku z góry; fig. 3 — w wido¬ ku z boku duzy kiel ciagnacy wraz z elementem prowadzacym sprzegu przedstawionego na fig. 1; fig. — 4 w widoku z boku kiel maly zderzakowy wraz z elementem prowadzacym; fig. 5 — przed- 20 stawia widziane z boku dwa sprzegi wedlug wy¬ nalazku, znajdujace sie w stanie sprzegnietym; fig. 6 — widok z góry sprzegów przedstawionych na fig. 5; fig. 7 — widok z boku dwóch sprzegów wedlug wynalazku, zblizajacych sie ku sobie przy 25 pewnej róznicy polozen w plaszczyznie pionowej; fig. 8 — widok z góry dwóch sprzegów wedlug wynalazku zblizajacych sie ku sobie przy pewnym wzajemnym przesunieciu sie w plaszczyznie pozio¬ mej, a fig. 9 — widok z góry dwóch wzajemnie 30 zblizajacych sie sprzegów, przedstawionych tak jak na fig. 8, jednakze przy przeciwnym przesu¬ nieciu w plaszczyznie poziomej.Samoczynny sprzeg wedlug wynalazku sklada 35 sie z glowicy sprzegowej 1, z malego kla zderza¬ kowego 2, majacego przednia powierzchnie czo¬ lowa 3 i boczna powierzchnie 4, oraz z duzego kla ciagnacego 5, który jest ograniczony przednia po¬ wierzchnia czolowa 7 i boczna powierzchnia 8. Po- 40 miedzy klami 2 i 5 znajduje sie wneka 14 sprzegu.Od góry glowicy sprzegowa 1 jest ograniczona górna powierzchnia 6, która najkorzystniej poczy¬ najac od otworu wneki sprzegu przechodzi w zu- kosowanie 6', które jest pochylone w.kierunku zao- 45 kraglonej krawedzi 9, laczacej czolowa powierzch¬ nie 7 i boczna powierzchnie 8 kla ciagnacego.Dolne ograniczenie duzego kla ciagnacego 5 two¬ rzy, równolegla do górnej powierzchni 6, pozioma powierzchnia ograniczajaca 10, która rozpoczynajac 50 sie od powierzchni 8 kla ciagnacego, siega az do mniej wiecej srodka powierzchni przyslonietej od przodu przez ten kiel i która ponadto jest pochy¬ lona w strone sprzegu i odchylona pod katem, oraz która scina na ukos kiel 5, przykrywajacy od 50 przodu wneke 14 sprzegu.Rozpoczynajace sie od przedniego brzegu wneki sprzegu duzego kla ciagnacego 5 i krawedzi prze¬ ciecia sie poziomej powierzchni ograniczajacej 23 en i ukosnej powierzchni 11, w kierunku az do zao- oU kraglonej krawedzi 9 przebiega, wznoszac sie do góry, pochylona powierzchnia prowadzaca 12 oraz laczaca sie z nia ukosna powierzchnia czolowa 13, która czolowa powierzchnie 7 kla ciagnacego prze- _ cina na takiej wysokosci, ze jej pozostala po-5 wierzchnia przyslania jeszcze wysokosc kla^ zde¬ rzakowego siprzegu wspólpracujacego.W celu unikniecia przechodzenia z ostra krawe¬ dzia od pochylonej w strone srodka sprzegla ukosa nej powierzchni 11, do ukosnej powierzchni czo¬ lowej 13, krawedz zderzakowa obydwóch tych po¬ wierzchni jest najkorzystniej stepiona, co zapewnia lagodne przejscie podczas sprzegania, zwlaszcza przy zmianie kierunku ruchu glowicy sprzegowej.Bezposrednio, laczac sie za tylnym brzegiem wneki 14 sprzegu i wystajac prostopadle z dolnej powierzchni glowicy sprzegowej, znajduje sie ele¬ ment prowadzacy 15, którego zebrowa powierzch¬ nia 16, zgodnie z fig. 1, przedstawia w widoku z przodu, prawe ograniczenie wolnej powierzchni, przeznaczonej do wprowadzenia lub przyjmowania przewodów sprzegu, lub elementu podobnego. Po¬ wierzchnia zderzakowa 17, graniczaca z powierzch¬ nia 16, uklada sie równolegle do tylnego brzegu wneki 14 sprzegu i w obszarze brzegu, który ogra¬ nicza wneke 14, przy duzym kle ciagnacym 5, prze¬ chodzi w odchylona pod katem powierzchnie pro¬ wadzaca 18.Przy czym powierzchnia prowadzaca 18 lezy naj¬ korzystniej w jednej plaszczyznie z powierzchnia zderzakowa 24 (fig. 6) rogu prowadzacego 22 (fig. 4). Zakonczenie, wystajacego prostopadle z dolnej powierzchni glowicy sprzegowej 1, elementu pro¬ wadzacego 15, tworzy ustawiona równiez prosto¬ padle do powierzchni prowadzacej 18, nasadka pro¬ wadzaca 19, której pochylosc 21 odpowiadajaca co do wysokosci, pochyleniu pochylej powierzchni spodniej 31 (fig. 5) znajduje sie na poziomie rogu prowadzacego, przy czym w sprzegnietym poloze¬ niu dwóch sprzegów tego rodzaju, pochylona po¬ wierzchnia 21 (fig. 21) przyslania pochyla po¬ wierzchnie spodnia 31.Pochylona powierzchnia 21 laczy sie pod pew¬ nym katem z powierzchnia prowadzaca 20 (fig. 5) która ustawia wlasciwe ustawienie sie, zblizajacych sie przy róznych polozeniach pionowych i trafia¬ jacych na siebie, sprzegów wedlug wynalazku.Na przedluzenie malego kla zderzakowego 2 (fig. 1) wystaje do przodu, prostopadle z jego bocznej powierzchni 4, górna powierzchnia 23 rogu pro¬ wadzacego 22, która znajduje sie na wysokosci dol¬ nej powierzchni ograniczajacej 10 duzego kla ciag¬ nacego 5 i z nia wspólpracuje (fig. 5).Naprzeciw przedniej powierzchni czolowej 3 ma¬ lego kla zderzakowego 2, czesciowo wystajac i przecinajac te powierzchnie pod katem, znajduje sie powierzchnia zderzakowa 24, która najkorzyst¬ niej tworzy jedna plaszczyzne z powierzchnia kie¬ rujaca 18 (fig. 6) elementu prowadzacego 15 i ogranicza róg prowadzacy 22 w kierunku natarcia sprzegu. Z powierzchnia zderzakowa 24 laczy sie zukosowanie 25, które stanowi przejscie do ukos¬ nej sciany bocznej 26, znajdujacej sie za powierz¬ chnia zderzakowa 24.Tuz przy bocznej powierzchni 4 malego kla zde¬ rzakowego 2 (fig. 2), w jego kierunku wzdluznym, znajduje sie pozioma górna powierzchnia 23, która jest polaczona z pionowa powierzchnia zderzakowa 6 24 za pomoca, obnizajacej sie w kierunku zderza¬ nia, powierzchni kierujacej 27, która przecina po¬ wierzchnie zderzakowa 24 na takiej wysokosci, ze kiel ciagnacy 5, który nie jest zaopatrzony w ele- 5 ment prowadzacy.Dzieki temu, kiel ciagnacy 5 przy wzajemnym spotkaniu sie sprzegów na rozmaitych wysokos¬ ciach, uchwycony zostaje przez powierzchnie kie¬ rujaca 27. Na stronie przeciwleglej do bocznej po¬ lo wierzchni 4 kla zderzakowego 2 powierzchnia 27 jest ograniczona przez dalsze powierzchnie kieru¬ jace 28, 29, opadajace w kierunku zderzania i na boki, przy czym powierzchnia 29 laczy sie z ukos¬ nie umieszczona w kierunku natarcia, powierzch- 15 nia kierujaca 39.Szerokosc powierzchni przewidzianej od przodu dla rogu prowadzacego 22 (fig. 1) jest tak dobrana, ze wolna przestrzen, umieszczona pomiedzy ma- " lym klem zderzakowym 2 i elementem prowadza- 20 cym 15, jest czesciowo przez ten róg przyslonieta.Od dolu róg prowadzacy 22 jest ograniczony po¬ chyla powierzchnia 31, która wraz z pochyla po¬ wierzchnia 21 elementu prowadzacego 15, znajduje sie na jednej wysokosci, przy czym powierzchnie 25 te wspólpracuja razem, jak to pokazano na fig. 5.Jak to jest przedstawione na fig. 5 i 6, sztyw¬ nosc w kierunku pionowym polaczonych sprze¬ gów zapewniaja ukladajace sie na sobie poziomo, wystajace do przodu, górna powierzchnia 23 w polaczeniu z dolna pozioma powierzchnia ograni¬ czajaca 10, jak równiez pochyla powierzchnia 21, która zostaje przykryta przez pochyla powierzchnie 31, przy czym powierzchnie te po ukonczeniu 35 sprzegania i w polozeniu sprzegnietym pozostaja stale we wzajemnej wspólpracy.Przy wzajemnym zblizaniu sie znajdujacych sie na róznych wysokosciach sprzegów, najpierw od¬ bywa sie wzajemne wyrównanie glowic sprzego- 40 wych 1 na drodze spotkania sie i trafienia na sie¬ bie ukosnej powierzchni spodniej 31 z slizgowa powierzchnia 20, bezposrednio po tym, za pomoca powierzchni prowadzacej 12 lub ukosnej po¬ wierzchni czolowej 13, które po jednej z powierzch- 45 ni kierujacych 27, 28, 29, 30 doprowadzaja glowice sprzegowe 1 do polozenia, które umozliwia na¬ stepnie umiejscowienie i sprzegniecie ich, przy czym w stanie sprzegnietym górna powierzchnia 23 przylega do dolnej poziomej powierzchni ogra- 50 niczajacej 10, a ukosna powierzchnia spodnia 31 do pochylej powierzchni 21. W ten sposób czesci sprzegów sa utrzymywane w stanie usztywnionym.Jezeli sprzegi wedlug wynalazku zblizaja sie do siebie z bocznym wzajemnym przesunieciem, to powierzchnia zderzakowa 24 albo zukosowanie 25 (fig. 6), na drodze wzajemnego zetkniecia sie z powierzchnia zderzakowa 17, a nastepnie z po¬ wierzchnia kierujaca 18, powoduje nawzajem pra^ on widlowe ustalenie glowic sprzegów, które sa naj- 60 pierw wzgledem siebie prawidlowo prowadzone, a nastepnie za pomoca wzajemnego dzialania za¬ rysów glowic sprzegowych, sprzegane.Jezeli sprzegi wedlug wynalazku trafiaja na siebie z wzajemnym przesunieciem pionowym,58671 7 oraz przesunieciem poziomym, to przykladowo opi¬ sane operacje odbywaja sie jedna za druga. Glo¬ wice sprzegowe 1 ustawiaja sie najpierw we wza¬ jemnie wlasciwym polozeniu, a nastepnie wspól¬ dzialajac z zarysami sprzegów umiejscawiaja sie 5 i sprzegaja. PL