Uprawniony z patentu: Ministerium fur Verkehrswesen, Berlin (Niemiec¬ ka Republika Demokratyczna) Sztywny sprzeg cieglowo-zderzakowy dla pojazdów szynowych Przedmiotem wynalazku jest sztywny sprzeg cie¬ glowo-zderzakowy dla pojazdów szynowych.Znany jest sprzeg o profilu wynikajacym z tego, ze zawiera on zaczep zderzakowy, zaczep pociagowy i znajdujaca sie miedzy nimi wneke, przeznaczona do laczenia ksztaltowego.Sprzeg ten na przedluzeniu zaczepu zderzakowego zaopatrzony jest w sztywny wystep prowadzacy, wystajacy z tego zaczepu do przodu i na bok. Górna powierzchnia tego wystepu sklada sie z szeregu scianek róznego ksztaltu i nachylenia, których kra¬ wedzie zalamania, utworzone z jednej strony przez powierzchnie centrujaca i graniczaca z nia boczna czesc prowadzaca, a z drugiej strony przez sasiednia czesc przejsciowa, koncza sie we wspólnym punkcie centrujacym, mniej wiecej w srodku, w poblizu czo¬ lowej scianki zaczepu zderzakowego sprzegla cie- glowo-zderzakowego. Zaczep pociagowy omawia¬ nego sprzegu ma w swojej dolnej czesci scianki prowadzace, których wspólne, utworzone przez sa¬ siadujace ze soba plaszczyzny, krawedzie zalamania (przynajmniej krawedzie utworzone przez we¬ wnetrzna powierzchnie zaczepowa, sasiadujaca z nia powierzchnia tylna i powierzchnie dolna zaczepu pociagowego), koncza sie we wspólnym punkcie cen¬ trujacym, usytuowanym z przodu i z boku w ze¬ wnetrznym miejscu granicznym dolnej scianki za¬ czepu pociagowego. Scianki te wspóldzialaja z ana¬ logicznymi sciankami wystepu prowadzacego prze- ciwsprzegu i powoduja, za zaczep pociagowy jest 10 20 25 sciety ukosnie od dolu na ksztalt piramidy. Z dolnej czesci glowicy omawianego sprzegu wystaje piono¬ wa sciana prowadzaca, posiadajaca "w dolnym skra¬ ju wystep prowadzacy do podchwycenia wystepu prowadzacego przeciwsprzegu, wedlug patentu nr 69 482.Propozycja powyzsza dotyczy wiec sztywnego sprzegu cieglowo-zderzakowego, w którym po¬ wierzchnia wystepu prowadzacego laczacego sie z zaczepem zderzakowym, stanowi kombinacje sze¬ regu scianek. W szczególnosci wchodzi w sklad tej powierzchni wznoszaca sie czolowa powierzchnia prowadzaca, obejmujaca czesc przedniej scianki czolowej zaczepu zderzakowego przechodzaca w bar¬ dziej stroma boczna czesc prowadzaca, uksztaltowa¬ na w zasadzie trójkatnie. Obie te powierzchnie w miejscu styku tworza krawedz zalamania. Druga strona bocznej czesci prowadzacej jest przy tym db nich równolegla, a jej punkt przeciecia ze scieta skosnie powierzchnia zderzakowa znajdujaca sie — zgodnie z kierunkiem zderzenia — na wystepie pro¬ wadzacym, tworzy punkt centrujacy, mieszczacy sie w odstepie od bocznej scianki czolowej zaczepu zde¬ rzakowego i lezacy w poblizu powierzchni zderza¬ kowej wystepu prowadzacego. Z wymieniona druga strona bocznej czesci prowadzacej, równolegle do osi wzdluznej sprzegu, przy bocznej czesci prowa¬ dzacej o ksztalcie równoramiennego trójkata, laczy sie skierowana w góre, plaska powierzchnia centru¬ jaca. Bok tej powierzchni stanowi jedno ramia72 703 3 4 wspomnianego trójkata. Drugie, tylne ramie trójkata przyporzadkowane jest — w przyblizeniu — po¬ wierzchni zderzakowej wystepu prowadzacego.Punkt przeciecia ramion plaskiej, wznoszacej sie powierzchni centrujacej tworzy dalszy wspólny punkt centrujacy, który miesci sie mniej wiecej w srodku, blisko zaczepu zderzakowego i przynalezy do bocznej scianki czolowej.Do miejsca, w którym lacza sie oba ramiona po¬ wierzchni centrujacej, dochodzi dalsza, wznoszaca sie powierzchnia wyrównawcza, równiez o ksztalcie trójkata równoramiennego. Bok jej laczacy sie z po¬ wierzchnia centrujaca, tworzy jedno z ramion trój¬ kata, podczas gdy drugie, tylne ramie przebiega na przedluzeniu tylnego ramienia powierzchni centru¬ jacej.Do prostych laczacych oba ramiona powierzchni wyrównawczej, przylega górna usztywniajaca scian¬ ka o ksztalcie (w zasadzie) trapezu, opadajaca w dól, której jeden bok tworzy sciecie powierzchni zderza¬ kowej, jaka do niego przylega. Przednie ograni¬ czenie scianki usztywniajacej tworzy prosta równo¬ legla do plaszczyzny sprzegu, do której przylega czolowa scianka prowadzaca nachylona w dól, przy czym jej plaszczyzna równiez jest równolegla do plaszczyzny sprzegu. Do wymienionego bocznego ograniczenia usztywniajacej scianki dochodzi z boku w zasadzie trójkatne sciecie, skierowane na ze¬ wnatrz w dól, w strone bocznego ograniczenia wy¬ stepu prowadzacego. Do tego samego miejsca do¬ chodzi pochylona scianka boczno-ukosna, skierowa¬ na do przodu i opadajaca na zewnatrz oraz scianka przejsciowa, wykazujaca takie samo pochylenie do tylu. Przejscie w kierunku do tylu, miedzy plasz¬ czyznami wyrównawcza a centrujaca, rózniacymi sie nachyleniem, dokonuje sie poprzez przylegajaca czesc przejsciowa, która dochodzi w przyblizeniu az do wspólnego punktu centrujacego w poblizu zacze¬ pu zderzakowego. Do czesci przejsciowej, jak rów¬ niez do wspomnianej scianki przejsciowej dochodzi scianka tylna, opadajaca w dól, która wychodzac z bocznego ograniczenia wystepu prowadzacego sie¬ ga az do zakonczenia czesci przejsciowej i jest rów¬ nolegla do powierzchni zderzakowej wystepu pro¬ wadzacego.Do tylnej scianki, graniczacej z nia od tylu, do¬ chodzi wznoszaca sie powierzchnia najazdowa, dzieki której nastepuje polaczenie z powierzchnia wspor- cza, stanowiaca górne zakonczenie wystepu prowa¬ dzacego.Spód zaczepu pociagowego sklada sie równiez z kombinacji scianek, tworzacych znana dolna po¬ wierzchnie tego zaczepu, lezaca pochylo przy wyste¬ pie prowadzacym, na wysokosci górnej scianki u- sztywniajacej. Dolna powierzchnia zaczepu pocia¬ gowego usytuowana jest ponad nasadka prowa¬ dzaca (sluzaca do podchwycenia wystepu prowadza¬ cego przeciwsprzeglu). Na jej przednim bocznym skraju znajduje sie dalszy wspólny punkt centruja¬ cy. Od strony tego punktu w kierunku zderzania sprzegu cieglowo-zderzakowego znajduje sie wzno¬ szaca sie, na ogól scieta, tylna boczna scianka pro¬ wadzaca spodu zaczepu pociagowego, skierowana na zewnatrz tego zaczepu. Scianka ta przed plaszczyzna sprzegu przechodzi w stromo nachylona ku górze boczna scianke prowadzaca. Srodek dolnej czesci tworzy wznoszaca sie, w zasadzie trójkatna srodko¬ wa czesc prowadzaca, konczaca sie czolowa scianka, która stanowi sciecie scianki czolowej zaczepu po¬ ciagowego.W kierunku do wewnatrz wneki usytuowana jest wznoszaca sie powierzchnia chwytania oraz tylna scianka graniczaca ze scianka prowadzaca prosto¬ padle wystajaca od spodu glowicy, które razem sta¬ nowia piramidalne sciecia spodu zaczepu pociago¬ wego.Graniczace ze soba wewnatrz powierzchni chwy¬ tania tylna scianka i dolna plaszczyzna zaczepu pociagowego z jednej strony oraz czesc prowadzaca wraz z tylna boczna scianka prowadzaca z drugiej strony, tworza kazdorazowo krawedz zalamania.Krawedz ta konczy sie we wspomnianym punkcie centrujacym, znajdujacym sie na przednim bocznym zewnetrznym skraju dolnej powierzchni zaczepu po¬ ciagowego.Takie usytuowanie i ksztalt powierzchni prowa¬ dzacej i scianki nosnej przy elementach prowadza¬ cych, chwytajacych glowice przeciwsprzegu podczas laczenia wagonów i po jego zakonczeniu okazalo sie korzystne, poniewaz wspóldzialanie poszczególnych graniczacych ze soba powierzchni scianek i w zwia¬ zku z tym skupienie krawedzi zalamania nastepuje po pierwsze blisko bocznej scianki czolowej, a po drugie przy bocznym przednim zewnetrznym skraju dolnej scianki hakowatego zaczepu.Nastepna korzysc to ta, ze trafiajace na siebie w czasie (sprzegania glowice zostaja przechylone i usta¬ wione w okreslonej korzystnej pozycji dla wzajem¬ nego ksztaltowego polaczenia glowic.Celem wynalazku jest dalsze udoskonalenie sprze¬ gu cieglowo-zderznego w wykonaniu sztywnym.Zadanie polega na zbudowaniu dalszej wersji sprzegu sztywnego, w którym zachowane i ulepszo¬ ne zostaly wzmiankowane zalety laczenia przeciw¬ sprzegu, zas rozlaczenie, zwlaszcza przy róznej wy¬ sokosci odsuwajacych sie sprzegów, bedzie ulepszo¬ ne dzieki dalszemu udoskonaleniu uksztaltowan e- lementów prowadzacych, chwytajacych glowice przeciwsprzegu.Rozwiazanie powyzszego zadania dokonuje sie w nastepujacy sposób. Górna powierzchnia znanego wystepu prowadzacego zlozona jest z kombinacji szeregu scianek róznego ksztaltu i nachylenia. Jedna z tych scianek, bioraca poczatek u scianki czolowej zaczepu zderzakowego oraz nachylona ukosnie w tyl i bocznie w góre, tworzy powierzchnie prowa¬ dzaca, która konczy sie w znanym punkcie centru¬ jacym, polozonym w przyblizeniu w srodku, blisko bocznej powierzchni zaczepu zderzakowego. W góre, do punktu centrujacego dochodzi w zasadzie trój¬ katna scianka nosna, rozciagajaca sie poziomo w swojej plaszczyznie, nastepnie wznoszaca sie po¬ wierzchnia najazdowa, graniczaca z srodkowa cze¬ scia przejsciowa oraz w zasadzie trapezowa scianka przejsciowa, opadajaca bokiem w przód. Ta ostatnia konczy sie przy przedniej sciance boczno-ukosnej i graniczy ze srodkowa czescia przejsciowa i po¬ wierzchnia najazdowa. Pomiedzy wspomniana po¬ wierzchnia najazdowa a scianka przejsciowa znaj- 13 20 25 30 35 40 45 50 55 60T2T93 5 6 duje sie jeszcze w zasadzie trójkatna scianka uszty¬ wniajaca.W powyzszym rozwiazaniu korzystne jest, gdy scianka usztywniajaca wystepu prowadzacego, kon¬ czaca sie przy czolowej sciance nosnej, oraz wspól¬ dzialajaca z nia dolna scianka hakowatego zaczepu, jednym ze swych wierzcholków rozciagaja sie ukos¬ nie w przód, a drugim wierzcholkiem sa nachylone do plaszczyzny chwytania, przy czym wspóldziala¬ jaca z nimi dolna scianka hakowatego zaczepu po¬ siada przeciwstawne uksztaltowanie.. Przyklad wykonawczy wynalazku zilustrowany jest na zalaczonym rysunku, przy czym fig. 1 przed¬ stawia widok od góry sprzegu sztywnego wedlug wynalazku, fig. 2 — widok od przodu sprzegla sztywnego wedlug fig. 1, fig. 3 — widok boczny sprzegu sztywnego od strony zaczepu zderzakowego, fig. 4 — widok boczny sprzegu sztywnego od strony zaczepu pociagowego wreszcie fig. 5 — widok per¬ spektywiczny sprzegu sztywnego od strony wystepu prowadzacego.Glowica 1 sprzegu zaopatrzona jest znanym spo¬ sobem w pryzmatyczny zaczep zderzakowy 2, zaczep pociagowy 4, majacy w zasadzie ksztalt haka i znaj¬ dujaca sie miedzy nimi wneka 3, rozciagajaca sie w kierunku plaszczyzny 7 chwytania sprzegu, które wspólnie tworza profil sprzegu, przystosowany do polaczenia ksztaltowego.Glowice 1 przecina os wzdluzna 5 sprzegu i pro¬ stopadla do niej poprzeczna plaszczyzna 6 sprzegu.Przez punkt przeciecia osi 5 i plaszczyzny 6 prze¬ chodzi tworzaca z ta ostatnia kat ostry, plaszczyzna J chwytania oraz plaszczyzna 8 zamykania, ustawio¬ na pod katem ostrym do osi wzdluznej 5.Na przedluzeniu zaczepu zderzakowego 2, glowica 1 zaopatrzona jest w znany wystep prowadzacy 9, który wystaje w przód i w bok i jest zakonczony od strony zderzania powierzchnia zderzakowa 10, a z boku ogranicznikiem 13.Górne zakonczenie wystepu prowadzacego 9 — patrzac od przodu lub z boku w kierunku zaczepu 2 — stanowi plaszczyzna wsporcza 26, która znaj¬ duje sie jeszcze w zasiegu dzialania zaczepu pocia¬ gowego 4 przeciwsprzegu doczepianego pojazdu.Plaszczyzna wsporcza 24 rozciaga sie (w zasadzie) poziomo, dochodzac az do zaczepu 2 i moze — bez stosowania detali prowadnikowych — podchwycic zaczep pociagowy 4 nieusztywnionego sprzegu cie- glowo-zderzakowego o tym samym profilu.Dolnym, przednim ograniczeniem wystepu prowa¬ dzacego 9 jest usztywniajaca scianka 27 równolegla do plaszczyzny wsporczej 26 i tworzaca jedna pla¬ szczyzne z powierzchnia 33 wystepu prowadzacego 32, który znajduje sie pod zaczepem pociagowym 4 u dolnej krawedzi sciany nosnej 31, przy czym scianka 27 przykrywa powierzchnie 33 przeciw- sprzegiem tego samego typu w przypadku polacze¬ nia ksztaltowego. Dolna, usztywniajaca scianka 27 przechodzi — w kierunku do przodu na zewnatrz — przez krawedz przejsciowa 28 w podniesiona ku gó¬ rze dolna powierzchnie 29 chwytania. Przy nierów¬ nej wysokosci dwóch naprzeciw siebie usytuowa¬ nych sprzegów, powierzchnia chwytania 29 przy wspóldzialaniu znajdujacego sie naprzeciw wystepu prowadzacego 32 przeciwsprzegu umozliwia ich wyrównanie.Powierzchnia wystepu prowadzacego 9 sklada sie z kombinacji szeregu scianek róznego ksztaltu i na¬ chylenia. Jedna z tych scianek, majaca poczatek u scianki czolowej zaczepu zderzakowego 2 i nachy- 5 lona ukosnie do tylu i w bok ku górze, tworzy czo¬ lowo-boczna powierzchnie prowadzaca 50, która konczy sie we wspólnym punkcie centrujacym B znajdujacym sie mniej wiecej w srodku, blisko bocznej powierzchni zaczepu zderzakowego 2. Z po¬ wierzchnia 50 graniczy przednia, trójkatna (w za¬ sadzie) scianka prowadzaca 51, rozciagajaca sie po¬ ziomo w swojej plaszczyznie — ,w odniesieniu do powierzchni zderzakowej 10 — oraz graniczaca z nia i równiez dochodzaca ku górze do punktu cen¬ trujacego B, trójkatna boczna powierzchnia najaz¬ dowa 52.Z tylu za boczna powierzchnia najazdowa 52 znaj¬ duje sie srodkowa scianka przejsciowa 17, z która graniczy trapezowa (w zasadzie) scianka przejscio¬ wa 54, opadajaca w bok i ku przodowi i konczaca sie na boczno-ukosnej sciance 14. Miedzy wspomnia¬ na wyzej boczna powierzchnia najazdowa 52 oraz trapezowa scianka przejsciowa 54 znajduje sie trójkatna (w zasadzie) usztywniajaca scianka 53, z która graniczy czolowa scianka prowadzaca 12, sta¬ nowiaca czesc ukosna wystepu prowadzacego 9 od strony czolowej sprzegu. Usztywniajaca scianka 53 jest z korzyscia z jednej strony nschylona ukos¬ nie w przód, a z drugiej przybliza sie do plaszczy¬ zny chwytania 7. W czesci tylnej wystepu prowa¬ dzacego 9 z trapezowa scianka przejsciowa 54 i srodkowa -czescia przejsciowa 17 graniczy tylna sciantka 23 w przyblizeniu równolegle do powierz¬ chni zderzakowej 10 prawie az do wspólnego punk¬ tu centrujacego B, Z tylna scianka 23 graniczy od tylu stroma po¬ wierzchnia najazdowa 25 oraz, o mniejszym nachy¬ leniu, plaska powierzchnia najazdowa 25', przy czym ta ostatnia stanowi polaczenia z powierzchnia wspor¬ cza 26, zamykajaca od góry wystep prowadzacy 9.Powierzchnia najazdowa 25 przechodzi w kierunku ogranicznika 13 w boczna powierzchnie skosna 24.Wspomniana tylna scianka 23, boczna powierzchnia skosna 24 oraz stroma powierzchnia najazdowa 25 tworza — jak wiadomo — wybranie wystepu prowa¬ dzacego 9, ulatwiajace lacznie sprzegu cieglowo- -zderzakowego bez stosowania elementów prowad¬ nikowych.Dolna czesc glowicy 1 zaopatrzona jest znanym sposobem w wystajaca pionowa sciane nosna 31.Na dolnej krawedzi tej sciany, ponizej zaczepu po¬ ciagowego 4, znajduje sie wystep prowadzacy 32, który swa górna powierzchnia 33 podchwyca na¬ sadke prowadzaca dolaczanego przeciwsprzegu w zasiegu jego dolnej scianki usztywniajacej 27.Powierzchnie wyrównujace 24 skierowane skosnie w dól i do wewnatrz, scinaja ukosnie od przodu wystep prowadzacy 32 i dzialaja w czasie sprzega¬ nia doczepianego przeciwsprzegu. W odpowiednim odstepie od usztywniajacych scianek 27 i 53 ponad górna powierzchnia 33 wystepu prowadzacego 32, znajduje sie dolna scianka 35 zaczepu pociagowego 4, a przy jej skraju zewnetrznym, z przodu i z boku, miesci sie dalszy wspólny punkt centrujacy C.Dolna scianka 35 zaczepu pociagowego 4 jest, po¬ dobnie do usztywniajacej scianki 53 wystepu pro- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 607 72 703 8 wadzacego 9, zblizona do plaszczyzny chwytania 7 i usytuowana pochylo naprzeciw tejze plaszczyzny.Przy zlaczeniu z przeciwsprzegiem dolaczonego po¬ jazdu, dolna usztywniajaca scianka 27 wystepu pro¬ wadzacego 9 spoczywa zawsze na górnej powierzchni 23 wystepu, prowadzacego 32, podczas gdy usztyw¬ niajaca scianka 53 przykrywa dolna scianke 35 za¬ czepu pociagowego 4, która to scianka stanowi jego dolne zakonczenie. Ukosna pozycja plaszczyzn scianki usztywniajacej 53 przy wystepie prowadza¬ cym 9 oraz dolnej scianki 35 zaczepu pociagowego 4 w przyblizeniu w kierunku plaszczyzny chwytania 7 sprzegu cieglowo-zderzakowego ma te zalete, ze ulatwia rozlaczenie przy róznicach wysokosci roz¬ szczepianych sprzegów.Przy punlfccie centrujacym C, lezacym na dolnej sciance 35 ma swój poczatek tylna boczna scianka nosna 38, scinajaca zaczep pociagowy 4, która to scianka przed plaszczyzna 6 sprzegu przechodzi w strone pochylona przednia boczna scianke prowa¬ dzaca 37. Srodkowa czesc zaczepu pociagowego 4 zaopatrzona jest w zasadzie trójkatna pochylona ku górze, srodkowa czesc prowadzaca 39, która konczy sie przejsciowa scianka 36c, stanowiaca sciecie czo¬ lowej scianki prowadzacej 36 czola zaczepu 4. Czo¬ lowa scianka prowadzaca 36 posiada na zewnatrz sciecie 36a, a po stronie wewnetrznej sciecie 36b.Ze srodkowa czescia prowadzaca 39 laczy sie wewnetrzna powierzchnia 49 chwytania, która rów¬ niez wznosi sie pochylo i skierowana jest do wne¬ trza wneki 3. Polaczenie miedzy wewnetrzna po¬ wierzchnia 40 chwytania, a pionowo wystajaca od spodu glowicy sciana nosna 31 dokonane jest przez tylna scianke 41, która ma poczatek w dolnej scian¬ ce 35 zaczepu pociagowego 4 i wznosi sie az do za¬ siegu wneki 3, gdzie znajduje sie scieta dolna czesc tego zaczepu. Takze tutaj schodzace sie powierzchnie tworza kazdorazowo po jednej krawedzi zalamania.Sa to mianowicie: wewnetrzna powierzchnia chwy¬ tania 40, graniczaca z nia tylna scianka 41 i sasiadu¬ jaca dolna scianka 35 z jednej strony, a z drugiej — srodkowa czesc prowadzaca 39 i tylna boczna scian¬ ka nosna 38.Krawedz ta ma swój koniec w punkcie centruja¬ cym C, znajdujacym sie na skraju dolnej scianki 35. PL PL