PL55339B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.VI.1966 (P 115 125) 55338 KI. 12 o, 23/03 15.Y.1968 MKP C 07 c Ml/O rr;. .' - v^'*\ UKD V Twórca wynalazku: dr inz. Stanislaw Stefaniak Wlasciciel patentu: Zaklady Chemiczne w Bydgoszczy Przedsiebiorstwo Panstwowe, Bydgoszcz (Polska) Sposób wytwarzania P. P -dwuchloroetylo-mononitroarylosulfonów Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania P, p- -dwuchloroetylonmononitroarylosulfonów o wzorze ogólnym 1, w którym Ar oznacza reszte aryIowa, X oznacza H, CH3, OCH3, lub Cl, Y oznacza H, CH3, lub Cl, przez nitrowanie P, P-dwuchloroety- loarylosulfonu o wzorze ogólnym 2, w którym Ar, X, Y maja wyzej podane znaczenie.Jako czynnik nitrujacy stosuje sie kwas azoto¬ wy lub mieszanine nitrujaca skladajaca sie z kwa¬ su azotowego i kwasu siarkowego. Nitrowanie pro¬ wadzi sie w srodowisku stezonego kwasu siarko¬ wego lub bezwodnych kwasów organicznych ta¬ kich jak CH3COOH, lub HCOOH. Wedlug wyna¬ lazku rozdrobniony osad P, P-dwuchloroetyloarylo- sulfonu wprowadza sie w temperaturze pokojowej do stezonego kwasu siarkowego lub bezwodnego kwasu octowego. W razie uzycia stezonego kwa¬ su siarkowego uzyskuje sie roztwór, a w przy¬ padku stosowania kwasów organicznych otrzymu¬ je sie zawiesine. Tak przygotowana mase poddaje sie nitracji w temperaturze pokojowej.Proces nitracji jest silnie egzotermiczny, dla¬ tego niezbednym jest stosowanie mieszania i in¬ tensywnego przeponowego chlodzenia. W przypad¬ ku rozpuszczania P, P-dwuchloroatyloarylosulfonu w stezonym kwasie siarkowym jako srodek nitru¬ jacy stosuje sie kwas azotowy. W pozostalych przypadkach uzywa sie mieszanine nitrujaca. Tem¬ peratura procesu nitracji uzalezniona jest glów¬ nie od rodzaju uzytego P, P^iwuchloroetyloarylo- 10 15 20 25 30 sulfonu. W razie obecnosci w pierscieniu arylo- wym podstawników I-rzedu, jak na przyklad OCH3 nitracje prowadzi sie w temperaturze nie przekraczajacej 30°C, natomiast w przypadku P, p-dwuchloroetylofenylosulfonu podniesienie temperatury nawet do 10.0°C nie powoduje wy¬ tworzenia dwunitropochodnej.Na podstawie wyników analizy elementarnej oraz badania widma w podczerwieni ustalono, ze w produktach nitracji, uklad P, P-dwuchloro- etylosulfonowy pozostaje w postaci niezmienionej.Wydzielenie nitrozwiazku nastepuje po wylaniu masy reakcyjnej na mieszanine wody z lodem.Dodatkowe oczyszczanie P, P-dwuchloroetylo-mo- nonitroarylosulfonów mozna przeprowadzic na drodze ich wykrystalizowania z alkoholu. Czas nitracji waha sie w granicach 3—8 godzin.Zaleta stosowania tego sposobu jest wysoka wy¬ dajnosc, wynoszaca ponad 90% teorii oraz prostota jego przeprowadzenia. P, p-dwuchloroetylo-mono- nitroarylosulfony mozna zastosowac jako pólpro¬ dukty w syntezie barwników, srodków owadobój¬ czych, preparatów farmaceutycznych, srodków pio¬ racych i w innych dziedzinach przemyslu chemicz¬ nego.Przyklad I. Do 1000 g stezonego kwasu siar¬ kowego dodaje sie przy stalym mieszaniu 239 g P, P-dwuchloroetylofenylosulfonu. Po 30-minuto- wym mieszaniu wolno wkrapla sie w temperatu¬ rze 25—30°C, 120 g kwasu azotowego (d=l,4). 553393 Reakcja przebiega egzotermicznie. W czasie dozo¬ wania kwasu azotowego niezbednym jest stoso¬ wanie intensywnego przeponowego chlodzenia. Po dodaniu calej ilosci kwasu azotowego temperatu¬ re wolno podnosi sie do 50—60°C i utrzymuje na tym poziomie w ciagu 3—4 godzin. Po ochlodzeniu mase reakcyjna wylewa sie na mieszanine wody z lodem.Wydzielony osad mononitrozwiazku filtruje sie, przemywa woda do reakcji neutralnej i suszy.Wydajnosc 245 g.Otrzymany P, P-dwuchloroetylo-3-niitrofenylo- sulfom topnieje w temperaturze 91—3°C.Przyklad II. Do 1000 g stezonego kwasu siarkowego dodaje sie przy stalym mieszaniu i temperaturze 25—30°C, 253 g P, P-dwuchloroetylo- 4-metylofenylosulfonu. Do otrzymanego roztworu utrzymujac temperature 25—30°C i stosujac ener¬ giczne przeponowe chlodzenie, wkrapla sie 115 g kwasu aaotawego (d=l,4).Po dodaniu calej ilosci kwasu azotowego, tem¬ perature w ciagu 2 godzin podnosi sie do 45°C, a nastepnie w djagu 30 minut do 60°C. W tej tem¬ peraturze wygrzewa sie mase reakcyjna przez okolo 1,5 godziny. Po ochlodzeniu masy do tem¬ peratury otoczenia mase reakcyjna wylewa sie na mieszanine wody z lodem.Wydzielony mononitrozwiazek filtruje sie, przemywa woda do reakcji neutralnej i suszy.Wydajnosc 270 g. Otrzymany p, P-dwuchloroetylo- -3-nitro-4-metylofenylosulfon topnieje w tempera¬ turze 122—3°C.Przyklad III. Do 250 g lodowatego kwasu octowego dodaje sie mieszajac 13J,5 g P, p-dwu- X NOz \ / flr / \ Y SOiChzCHCU wzór 4 4 chloroetylo-4-metoksyfenylosulfoniu.Do otrzymanej zawiesiny w temperaturze 20—25°C, stosujac przeponowe chlodzenie wolno dodaje sie 200 g mieszaniny nitrujacej skladaja- 5 cej sie z 90 g dymiacego HNOs i 110 g stezone¬ go H2SO4.Po dodaniu calej ilosci mieszaniny nitrujacej mase reakcyjna miesza sie jeszcze przez okolo 2—3 godziny w temperaturze 25—30°C, a nastep- 10 nie wylewa na mieszanine wody z lodem.Wydzielony mononitrozwiazek filtruje sie, prze¬ mywa woda do reakcji neutralnej i suszy. Wy¬ dajnosc 148 g.Otrzymany P, P-dwuchloroetylo-3-nirbro-4-meto- 15 ksyfenylosulfon topnieje w temperaturze 105—7°C. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania P, P-dwuchloroetylomono- 20 nitroarylosulfonów o wzorze ogólnym 1, w któ¬ rym Ar oznacza reszte arylowa, X oznacza H, CH3, OCHs lub Cl, a Y oznacza H, CH, lub Cl znamienny tym, ze P, P-dwuchloroetyloarylosul- fony o wzorze ogólnym 2, w którym Ar, X, Y 25 maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie nitro¬ waniu kwasem azotowym lub mieszanina nitru¬ jaca skladajaca sie z kwasu azotowego i kwasu siarkowego w srodowisku stezonego kwasu siar¬ kowego lub bezwodnych kwasów organicznych ta- 30 kich jak kwas octowy lub mrówkowy w tempera¬ turze 20—100°C, stosujac chlodzenie przeponowe a wytracony produkt nitracji odsacza sie, prze¬ mywa i suszy. \ flr —SOiCHtCHCLz / Y w2ÓrZ Lub. Z»kl. Graf. Zam. 606.

2.III.CB. 310 PL