Pierwszenstwo: 29.VI.1961 Dania Opublikowano: 15.VI.1968 55198 KI. 12 c, 1 MKP BOld 1A\0%/ Wlasciciel patentu: Aktieselskabet de Danske Sukkerfabrikar, Kopen¬ haga (Dania) Urzadzenie do lugowania w sposób ciagly materialu rozdrobnionego, zwlaszcza roslinnego lub zwierzecego Wynalazek dotyczy urzadzenia do lugowania w sposób ciagly rozdrobnionego materialu, zwlaszcza roslinnego lub zwierzecego.Urzadzenie to posiada pochylo ustawione koryto, przy którego nizej polozonym koncu znajduje sie zsuwnia zasilajaca je materialem poddawanym lugowaniu. Koryto zawiera pewna liczbe prze¬ nosników srubowych obracajacych sie okolo osi równoleglych do scianek koryta. To ostatnie za¬ opatrzone jest w otwory dla przeplywu cieczy lu¬ gujacej, a wymienione przenosniki srubowe wy¬ pelniaja caly jego poprzeczny przekrój.W znanych tego rodzaju urzadzeniach osie prze¬ nosników srubowych umieszczone sa w zasadzie poziomo obok siebie. Uklad taki pozwala uzyskac bardzo zadowalajacy przesuw materialu, gdyz za¬ stosowanie wiekszej liczby przenosników srubo¬ wych umieszczonych obok siebie zapobiega nada¬ waniu materialowi wylacznie ruchu obrotowego zamiast przesuwu osiowego. Dzieki powyzszemu zbyteczne staje sie stosowanie nieruchomych pre¬ tów zaporowych, jakie sa konieczne w urzadze¬ niach z jednym tylko przenosnikiem srubowym.Opisane znane urzadzenia z kilkoma przenosni¬ kami srubowymi wykazuja jednak szereg wad w dzialaniu, które maja niekorzystny wplyw na mozliwosc ich zastosowania w praktyce. Urzadze¬ nia te wymagaja bowiem, by w pracy material bezwarunkowo wypelnial caly poprzeczny prze¬ krój koryta, gdyz w przeciwnym razie nie moze 10 20 25 30 sie utworzyc bryla przenikalnego dla cieczy mate¬ rialu o okreslonej postaci i równomiernym zage¬ szczeniu.Dalsza konsekwencja tego stanu rzeczy jest nie¬ moznosc zmiany wydajnosci urzadzenia innym sposobem niz droga zmiany szybkosci obrotowej podajników srubowych, co moze byc dokonywane tylko w pewnych granicach, gdyz nie mozna zbytnio zmieniac czasu jaki zuzywa material na przemieszczenie sie od jednego konca koryta do drugiego — to jest czasu, w ciagu którego jest on poddawany lugowaniu. W praktyce stwierdzo¬ no, ze dolna granica wydajnosci urzadzenia tego typu wynosi 70% jego wydajnosci nominalnej, aczkolwiek czesto moze byc pozadane zejscie znacznie ponizej tej dolnej granicy.Dalsza wada znanych urzadzen jest to, ze je¬ zeli zewnetrzna srednica slimaka (lub slimaków) wzrosnie poza okreslona granice, to tarcie pomie¬ dzy zwojami i materialem zwieksza sie tak znacz¬ nie, ze wymagana moc napedowa wzrasta niepro¬ porcjonalnie do ilosci przesuwanego materialu.W praktyce stanowi to granice maksymalnej wy¬ dajnosci uzyskiwanej z jednego slimaka, a jezeli zwiekszyc liczbe slimaków, to pojemnik musi byc wtedy tak duzy, ze uzyskanie jednorodnego roz¬ kladu materialu w pojemniku jest bardzo trudne, a praktycznie wrecz niemozliwe, pomijajac juz fakt, ze taki pojemnik zajmuje bardzo duzo miejsca. 5519855198 3 Celem wynalazku jest usuniecie opisanych wy¬ zej wad. W urzadzeniu wedlug wynalazku slimaki sa umieszczone w pojemniku parami, jeden nad drugim we wzajemnej odleglosci zasadniczo rów¬ nej, a w kazdym razie nie przekraczajacej sumy promieni zewnetrznych zarysów pary slimaków, przy czym scianki pojemnika sa uksztaltowane w sposób odpowiadajacy zarysowi zespolu slimaków.Skonstruowane w ten sposób urzadzenie zaczy¬ na dzialac w sposób zadowalajacy z chwila, gdy przestrzen pojemnika, w której miesci sie slimak (lub slimaki) jest zapelniona materialem, nawet gdy górny slimak (lub slimaki) w pojemniku obra¬ caja §i& calkowicie lub czesciowo jalowo. Wskutek , tego \ uzyskuje "sie znacznie wiekszy zakres zmian wydajnosci niz w znanych urzadzeniach.Przy minimalnej wydajnosci urzadzenia pracuje tylkCM^óln£ slimak (lub slimaki) na minimalnych obrotach dopuszczalnych dla tego rodzaju slimaka, po czym wydajnosc urzadzenia mozna zwiekszyc do okreslonej granicy przez zwiekszenie liczby obrotów slimaków. Gdy dalsze zwiekszenie wy¬ dajnosci urzadzenia jest niemozliwe, to urucha¬ mia sie równiez górny slimak, (lub slimaki) cal¬ kowicie napelnia pojemnik materialem, przy czym liczba obrotów zostaje równiez zmniejszona do minimum. W celu dalszego zwiekszenia wydaj¬ nosci urzadzenia, zwieksza sie liczbe obrotów sli¬ maków. W praktyce stwierdzono, ze w ten sposób mozna zmniejszyc wydajnosc az do 30% wydaj¬ nosci nominalnej. ' ' , W celu uzyskania opisanych korzysci wazne jest, aby nie tworzyly sie martwe strefy pomiedzy slimakami, co uzyskuje sie przez odpowiednie wzajemne ustawienie slimaków i omówione uksztaltowanie sciany pojemnika, a najkorzystniej jest, gdy slimaki umieszczone jeden nad drugim nieznacznie wzajemnie sie zazebiaja. Wieksze za¬ zebianie sie wzajemne tych slimaków jest niece¬ lowe, spowodowaloby bowiem niepotrzebny wzrost tarcia miedzy materialem i powierzchnia slima¬ ków oraz niepotrzebne mieszanie materialu, przez co byloby równiez trudniej przesuwac material za pomoca nizszego tylko slimaka (lub slimaków) bez zaklócen pochodzacych od górnego slimaka (lub slimaków).Jezeli górne slimaki wprowadzi sie do, pracy, to pole przekroju poprzecznego górnych slimaków powinno byc w zasadzie calkowicie wypelnione przerabianym materialem. Jednakze stwierdzono, ze calkowite wypelnienie górnych slimaków* ma¬ terialem nie jest bezwzglednie konieczne, ponie¬ waz beda one wyrównywaly powierzchnie mate¬ rialu znajdujacego sie w strefie nad dolnymi sli¬ makami, wobec czego uzyskuje sie wystarczajace równomierne lugowanie, nawet jezeli strefa gór¬ nych slimaków jest tylko czesciowo zapelniona.W ten sposób uzyskuje sie mozliwosc dodatko¬ wego przystosowywania wydajnosci urzadzenia do wymagan w poszczególnych przypadkach lugo¬ wania.Jezeli urzadzenie jest wyposazone w dwie lub wiecej par slimaków, umieszczonych jeden nad drugim, to odleglosci pomiedzy plaszczyznami osi kazdych dwóch sasiednich par sa mniejsze niz 4 suma promieni • zewnetrznych zarysów dwóch umieszczonych obok siebie slimaków, przy czym te sasiadujace pary slimaków maja odwrotne kierunki zwojów i obracaja sie w przeciwnych kierunkach. Wskutek tego uzyskuje sie równo¬ mierne przesuwanie materialu przez caly przekrój czynny pojemnika.Wprowadzony do urzadzenia material ma sklon¬ nosc do utrzymywania sie na powierzchni cieczy lugujacej. W takich przypadkach material bylby przesuwany glównie za pomoca górnego slimaka (lub slimaków). Aby temu zapobiec i w celu lep¬ szego wykorzystania, urzadzenie wedlug wyna¬ lazku jest zaopatrzone w zasuwnie zasilajaca, ma¬ jaca przynajmniej na swym nizej polozonym kon¬ cu, osobne przewody do zasilania rozdrobnionym materialem stref górnego i dolnego slimaka.Przewód zasilajacy strefe dolna zawiera w razie potrzeby elementy, wspomagajace przesuw mate¬ rialu spowodowany sila ciezkosci. Dzieki takiemu ukladowi, material jest doprowadzany w wiek¬ szosci do strefy dolnego slimaka (slimaków) i na¬ pelnia Strefe górnego slimaka dopiero po calkowi¬ tym napelnieniu strefy dolnego slimaka.W najkorzystniejszym wykonaniu wynalazku, w celu uzyskania prawidlowego rozdzialu doprowa¬ dzonego materialu, przy dolnym koncu zsuwni zasilajacej znajduje sie plyta kierujaca, która do- ' chodzi do czesci walu górnego slimaka pozbawio¬ nej zwojów. Dzieki takiemu ukladowi, nie trzeba stosowac osobnych, elementów napedowych dla doprowadzania materialu do strefy dolnego sli¬ maka (slimaków), gdyz do tego celu moze byc uzyta najbardziej w tyle umieszczona czesc gór^ nego slimaka (lub slimaków), to znaczy strefa umieszczona w tyle za wspomniana czescia pozba- . wiona zwojów.W celu ulatwienia rozdzialu materialu miedzy dwa przenosniki w zsuwni zasilajacej moze byc umieszczona przegroda. Przegroda ta jest zamoco¬ wana obrotowo na osi umieszczonej poprzecznie do pojemnika, w poblizu lub na poziomie górnego brzegu wspomnianej plyty kierujacej i moze za¬ mykac dostep materialu do znajdujacych sie po¬ wyzej tej plyty górnych slimaków. Dzieki temu mozna calkowicie przerwac dostarczanie materia¬ lu do górnych slimaków w przypadku, gdy urza¬ dzenie pracuje z mala wydajnoscia i wówczas, tylko strefa dolnych slimaków jest zasilana ma¬ terialem.W celu zabezpieczenia sie przed gromadzeniem materialu pod plyta kierujaca, podczas dostarcza¬ nia materialu do dolnych slimaków, odcinek gór¬ nego slimaka kazdej pary, umieszczony pod po¬ chylona plyta kierujaca i w poblizu niej konczy sie stozkowymi zwojami, zbieznymi w kierunku plyty kierujacej. Dla niektórych materialów odci¬ nek górnego slimaka (lub slimaków), mieszczacy sie pod pochylona plyta kierujaca i w jej poblizu moze miec kierunek linii srubowej inny od tej, jaki maja zwoje odcinka tego samego slimaka (lub slimaków) umieszczonego poza plyta kierujaca.Dalsza mozliwosc regulowania wzajemnego sto¬ sunku materialu doprowadzanego do dolnego i gór¬ nego slimaka uzyskuje sie wówczas, jezeli kieru- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6055198 6 nek i szybkosc obrotu odcinka górnego slimaka kazdej pary, umieszczonego pod pochylona plyta kierujaca, sa niezalezne odpowiednio od kierunku obrotu i szybkosci obrotu odcinka tego samego slimaka umieszczonego poza plyta kierujaca.Wedlug wynalazku miedzy sasiadujacymi ze soba parami slimaków, na wysokosci linii granicznej miedzy obszarami dzialania odpowiednio górnego i dolnego slimaka, moga byc umieszczone elemen¬ ty wypelniajace o przekroju w postaci zblizonej do rombu.W ten sposób zostaje wyeliminowane niebezpie¬ czenstwo powstania w tym miejscu martwej stre¬ fy, to jest takiej, w której nie odbywa sie przesu¬ wanie materialu. Wymienione elementy wypelnia¬ jace mozna wedlug -wynalazku wykorzystac do¬ datkowo przez wykonanie ich w postaci pustych komór sluzacych jako grzejniki lub tez elementy chlodzace i w takim przypadku elementy wypel¬ niajace w postaci komór zaopatrzone sa w krócce wlotowe i wylotowe dla czynnika grzejnego, wzglednie chlodzacego.W obu przypadkach (ogrzewania i chlodzenia) uzyskuje sie szczególnie wydajna wymiane ciepla, jako ze wymiana ta odbywa sie wewnatrz prze¬ suwajacego sie materialu i nie jest, jak to ma miejsce w znanych dotychczas urzadzeniach, ogra¬ niczona z koniecznosci tylko do powierzchni ze¬ wnetrznej.Dolny slimak kazdej pary i górny slimak tej samej pary slimaków lub co najmniej czesc tego ostatniego slimaka, umieszczona poza plyta kie¬ rujaca, moga obracac sie w tym samym kierunku.Wskutek tego górny slimak (lub slimaki) przyczy¬ nia sie w bardzo duzym stopniu do wspomnianego juz wyrównywania powierzchni materialu zapel¬ niajacego dolny slimak, gdy strefa górnego slimaka (lub slimaków) jest tylko czesciowo zapelniona.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 uwidocznia wzdluzny pionowy przekrój urza¬ dzenia, a fig. 2 — przekrój poprzeczny wzdluz linii II — II na fig. 1.Na rysunku 1 oznacza pochylony pojemnik w ksztalcie rynny, do nizszego konca którego jest przylaczona zsuwnia zasilajaca 2. W pojemniku 1 umieszczone sa dwie pary slimaków 3, 3a i 4, 4a.Ich osie 5, 5a i 6, 6a sa umieszczone jedna nad druga. Górne slimaki 3a i 4a sa umieszczone obok siebie tak samo jak slimaki 3 i 4. Slimaki 3, 3a i 4, 4a usytuowane jeden nad drugim nieznacznie sie wzajemnie zazebiaja. Znacznie wieksze zaze¬ bianie sie istnieje pomiedzy slimakami 3, 4 i 3a, 4a umieszczonymi obok siebie. Zarys poprzecznego przekroju pojemnika 1 jest dostosowany od dolu i z boków do zewnetrznego zarysu poprzecznego przekroju zespolu slimaków.Waly zarówno górnych jak i dolnych slimaków siegaja do wnetrza strefy pod zsuwnica zasilaja¬ ca 2. W zsuwni zasilajacej 2 znajduje sie prze¬ groda 7, ustawiona pod katem prostym wzgledem walów slimaków. Dolny jej koniec stanowi pochy¬ lona plyta kierujaca 8, siegajaca az do czesci 9 walów górnych slimaków za która górne slimaki sa zakonczone stozkowymi zwojami 10.Dzieki takiemu ich uksztaltowaniu zwoje 10 sli¬ maka górnego zmuszaja dostarczany do niego ma¬ terial do przesuwania sie pod spód plyty kieruja¬ cej 8 i nastepnie do przesuwania sie wzdluz tej 5 plyty do dolnego slimaka. Dzieki stozkowemu uksztaltowaniu zwojów 10 slimaka, ich strefa ro¬ bocza siega prawie do plyty prowadniczej 8, co powoduje, ze material nie gromadzi sie w tym miejscu. 10 Przegroda 7 znajdujaca sie powyzej górnej kra¬ wedzi plyty 8, moze byc w razie potrzeby obra¬ cana w prawo (patrzac na rysunek), tak ze wów¬ czas przerywa sie calkowicie dostarczanie materia¬ lu do górnych slimaków. 15 W wolnej przestrzeni pomiedzy czterema slima¬ kami znajduje sie wydrazony element wypelnia¬ jacy 11, o przekroju rombowym zaopatrzony ewen¬ tualnie w otwory, wlotowy i wylotowy, dla czyn¬ nika ogrzewajacego lub chlodzacego. 20 Oprócz tego, urzadzenie na swym wyzej polo¬ zonym koncu jest zaopatrzone w otwór wlotowy dla czynnika lugujacego (nie pokazany na ry¬ sunku) oraz urzadzenia pomocnicze (równiez nie pokazane na rysunku) do odprowadzania wylu- 25 gowanego materialu, na przyklad w wirujace lo¬ patki przenoszace, slimaki lub przenosniki kubel¬ kowe. W nizej polozonym koncu urzadzenie po¬ siada otwór wylotowy dla ekstraktu (nie pokazany na rysunku). 30 Przeznaczony do lugowania material jest dostar¬ czany do pojemnika 1 za pomoca zsuwni 2 a na¬ stepnie jest prowadzony ku górze poprzez pochy¬ lony pojemnik 1 za pomoca slimaków 3, 3a i 4, 4a, gdzie styka sie w przeciwpradzie z czynnikiem 35 lugujacym, dostarczanym do wyzej polozonego konca pojemnika. Czynnik lugujacy przeplywa wzdluz osi pojemnika pod wplywem sily ciazenia.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przede wszy¬ stkim przeznaczone do lugowania materialu roslin- 40 nego lub zwierzecego, na przyklad miazgi bura¬ czanej, ale nadaje sie równiez do innych procesów lugowania jak na przyklad do przeróbki minera¬ lów. 45 PL