Znane dotychczas maszyny do mie¬ sienia posiadaja dzieze o biegu luznym, uruchamiane za posrednictwem ugnia- tacza. Jezeli patrzymy na taka maszyne zgóry, to widzimy, ze droga zakreslo¬ na przez ugniatacz. okraeza os obrotu dziezy, pozostajac stale na jednakowej od niej odleglosci. Ugniatacz pociaga zatem za posrednictwem masy ugniata¬ nej dzieze i porusza ja w tym samym kierunku i zawsze z szybkoscia jedna¬ kowa. Poniewaz szybkosc ruchu ugnia- tacza i dziezy jest jednakowa, praca mieszania i ugniatania jest bardzo malo wydajna. Czas trwania procesu wynosi przeto prawie trzy razy tyle, ile nalezy.Dla skrócenia operacji do czasu nie¬ zbednego przy ugniataniu zwyklym, zbyt szybki ruch luznych dziez starano sie hamowac zapomoca urzadzen mecha¬ nicznych i dzialajacych z przerwami ha¬ mulców ruchu. Wszystkie tego rodza¬ ju urzadzenia pomocnicze wymagaja nie- tylko specjalnej obslugi, ale zmuszaja do stosowania róznorodnych czesci ha¬ mulcowych, jak np. uchwytów, lap, rolek gumowych i t. p., które ulegaja szybkie¬ mu zuzyciu, co wywoluje coraz bardziej wadliwe dzialanie hamulca i koniecz¬ nosc regulowania pracy odrecznie.Niniejszy wynalazek realizuje chwi¬ lowe hamowanie ruchu dziezy bez za¬ stosowania specjalnych urzadzen hamul¬ cowych mechanicznych lub elektrycz¬ nych. Osiagniety zostaje ten rezultat jedynie przez odpowiednie uksztaltowa¬ nie drogi ugniatacza. W tym celu dro¬ ga zakreslona przez ugniatacz, jesli pa-trzymy zgóry, czesciowo jedynie okra-, £a os obrotu zloba, czesciowo zas przy Posuwaniu sie po dalszej czesci zloba 'ugniatacz posuwa sie prawie po jego srednicy. Ku tej ostatniej czesci swej drogi, ugniatacz, który dotad pociagal za posrednictwem ugniatanej masy dzie¬ ze i wprawial ja w ruch, przestaje ja poruszac i dziala na ruch dziezy hamu¬ jaco, hamuje bowiem ruch posuwajacej sie prostopadle do kierunku jego ruchu masy ugniatanej. W ten sposób osia¬ gamy przy unieruchomionej dziezy cal¬ kowite dzialanie ugniatajace wskutek nacisku i obsuwania sie ugniatacza, ma¬ sa ugniatana, umieszczona w stojacej nieruchomo dziezy, nie moze bowiem uniknac dzialania ugniatacza.Urzeczywistnienie tego rodzaju drogi ugniatacza odbywac sie moze w bardzo rozmaity sposób. Zalaczony rysunek przedstawia szereg odmian wykonaw¬ czych.Fig. li 2 przedstawiaja maszyne, w której punkt, obrotu ugniatacza jest przesuniety w stosunku do plaszczyzny pionowej, przechodzacej przez os kola napedowego. Ugniatacz moze sie przy- tem przesuwac w kierunku swej podluz¬ nej osi; fig. 3 wyobraza odmienna forme wykonania punktu obrotu ugniatacza, fig. 4—7 przedstawiaja dwie odmiany wykonania. Punkt obrotu ugniatacza jest tutaj nieruchomy i lezy w plaszczyznie osi kola napedowego. Fig. 8—11 przed¬ stawiaja maszyne z ugniataczem wiru¬ jacym.W maszynie, przedstawionej na fig. 1 i 2, ugniatacz (5) otrzymuje naped od ko¬ la (3) i laczy sie z kolem napedowem zapomoca czopa kulowego. W wyko¬ nanym równiez jako polaczenie kulowe punkcie obrotu (9) ugniatacza, ugniatacz moze sie przesuwac w kierunku osi podluznej. Zabezpieczony od wirowa¬ nia ugniatacz wprawiony w ruch za¬ kreslac bedzie powierzchnie stozkowe.Lapa dolna ugniatacza zakresli przytem krzywa przestrzenna. Fig. 2 wskazuje, ze plaszczyzna pionowa, przechodzaca przez os kola napedowego, lezy zboku punktu obrotu (9) ugniatacza (5), który w punkcie tym moze sie przesuwac w kierunku osi podluznej. Wskutek te¬ go zakresla ugniatacz podczas ruchu po¬ chyla powierzchnie stozkowa. Wierz¬ cholek stozka lezy w punkcie obrotu (9) ugniatacza. Krzywa, jaka zakresla lapa dolna ugniatacza, otrzymuje wskutek te¬ go forme niesymetryczna. Krzywa ta w dalszej swej czesci zbliza sie do osi obrotu dziezy. Skutkiem tego podczas ruchu ugniatacza po tej czesci jego dro¬ gi, ruch dziezy ulega zahamowaniu.Ugniatacz bowiem bedzie dzialal hamu¬ jaco na mase ugniatana, a wiec i na ruch dziezy. Ugniatanie masy, która nie moze uniknac oddzialywania lapy, stanie sie zatem calkowitem. Natomiast pod¬ czas ruchu ugniatacza po czesci górnej jego drogi nastapi obrót niecki, który od¬ bywa sie z przerwami bez zastosowania jakichkolwiek srodków mechanicznych dodatkowych.Na skutek przestawienia osi kola napedowego i punktu obrotu ugniatacza oraz przesuwalnosci ugniatacza w kie¬ runku jego osi podluznej, nacisk wywie¬ rany na mase bedzie zmienny i zastoso¬ wany do potrzeby, poniewaz dlugosc ramienia bedzie wieksza lub mniejsza.Okolicznosc ta wplywa wreszcie ' na szybkosc ruchu ugniatacza.Ugniatacz moze byc nietylko w opra¬ wie kulistej (9). Mozemy go równiez zawiesic w oprawie widelkowej (por. fig. 3).Przesuniecie boczne ugniatacza i zmien¬ na dlugosc ramienia roboczego nie sta¬ nowi warunku koniecznego. Przedsta¬ wiona na fig. 4—7 maszyna urzadzen tych nie posiada. — 2 —Ugniatacz (15) (fig. 4) zabezpieczony jest równiez od wirowania wokolo swej osi i laczy sie z kolem napedowem (13).Ugniatacz zawieszony jest w sprzegle krzyzowem (19). Wymiary ugniatacza, wzglednie dolnej jego lapy, dobrane sa w taki sposób, ze zakreslona przez lape droga w rzucie poziomym, w dolnej swej czesci zbliza sie do osi obrotu dziezy, oddalajac sie od niej nastepnie.W ten sposób ugniatanie zachodzi jed¬ nostajnie po obu stronach drogi ugnia¬ tacza.Rysunek przedstawia droge (A), za¬ kreslona przez srodkowy punkt lapy (16) ugniatacza. Fig. 5—7 wskazuja, ze dro¬ ga ta przechodzi przez os obrotu dzie¬ zy, która przeto otrzymuje ruch podczas ruchu ugniatacza od (M) do (N). W dol¬ nej czesci drogi, lapa ugniatacza, zbliza¬ jac sie do osi obrotu, dziala na dzieze hamujaco i walkujaco, a wiec wyciaga ciasto, czy inna mase wyrabiana.Fig. 4 wskazuje, ze odleglosc (C) od osi dziezy (17) do punktu obrotu (19) równa sie prawie odleglosci (D) od punk¬ tu obrotu (19) do srodka lapy ugnia¬ tacza.Fig. 6 przedstawia maszyne, posiada¬ jaca ugniatacz (15) z odnoga golenio¬ wa (14), polaczona z poziomem kolem napedowem (13), poruszariem od slima¬ ka. Po za tern maszyna nie rózni sie w niczem od maszyn poprzednio opi¬ sanych.W razie stosowania wirujacych ugnia- taczy korzystnych dla niektórych rodza¬ jów ciasta, np. dla ciasta z maki pszen¬ nej, mozemy w równej . mierze obejsc sie bez dodatkowych urzadzen hamu¬ jacych i otrzymac pomimo to ruch prze¬ rywany, o zmiennej szybkosci dziezy.W takim razie ramie robocze ugniata¬ cza odginamy w taki sposób, aby za¬ kreslona przez lape podstawa stozka wznosila sie ukosnie, poczynajac od osi obrotu dziezy. Wskutek tego czesc za¬ ledwie drogi ugniatacza okrazac bedzie os dziezy. Na czesci pozostalej tej d/ó- gi ugniatacz bedzie sie zblizal do osi dziezy albo od niej oddalal. W maszy¬ nie przedstawionej na fig. 8 i 9 ugnia¬ tacz (25) umocowany jest na osi (23) kola napedowego i odgiety, w taki spo¬ sób, ze w polozeniu najwyzszem zupel¬ nie wystaje ponad dzieze, co ulatwia opróznienie tejze. Ugniatacz moze byc wygiCty i wewnatrz dziezy, jak wska¬ zuje fig. 10. W takim razie trzeba go wykonac w postaci dwu czesci, obraca¬ jacych sie okolo czopa (24), i zastosowac do napedu pare stozkowych kól trybo¬ wych. Mozna równiez polaczyc ugnia¬ tacz z kolem napedowem tak, jak wska¬ zano linjami kreskowanemi na fig. 8.Koniec ugniatacza (26), umocowanego nazewnatrz osi, zostaje odgiety i pola¬ czony z boczna powierzchnia kola za- pomoca obrzeza (27).W kazdym z powyzszych wypadków, zachowany zostaje taki uklad lapy ugnia¬ tacza, ze zakreslona przez nia droga wznosi sie od osi obrotu dziezy do gó¬ ry i dzialanie maszyny jest zupelnie po¬ dobne do wyzej opisanego. Lapa ugnia¬ tacza przedstawionego na fig. 8, zwró¬ cona jest do osi obrotu, skutkiem czego osiagamy calkowity obrót albo hamo¬ wanie dziezy. PL